nudo — Macnaha & Turjumaada

agg. - qaawan.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) (baayoloji) Soobaxyo uu jidhku leeyahay oo u soo baxa dub duleedka lafdhabarleyda, kuwaasi oo kordhiya halka ay iskaga yimaadaan laba nudood.

waa la naqliyay ✓

1

beeryaro¹: m.dh (-ooyin, m.l) 1. Xubin uurkujirta ka mid ah, beerka u eg kase yar oo dhiigga wax ka samaysa. 2. Cudur beeryarada ku dhaca; sunbay; weled.

2

beeryaro²: m.l (c.daaw.) Xubin ay leeyihiin lafdhabarleydu, oo ku yaalla caloosha dabadeeda, kaas oo asal ahaan ka samaysan nudo limfo oo isu tegey. Shaqadeeda waxa ka mid ah soo saaridda limfosaytyada iyo baabi'inta walxaha qalaad. Waxay u dhaqantaa sidii kaydiye unugyada cascas, waxaana ay joogteysaa wareeggooda tiro ahaaneed.

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyo, m.dh) 1. Nooc mallayga yaryar ka mid ah oo koox-koox isu raaca. 2. Ilmo. 3. Wax yaryar oo aan qayme lahayn. (baayoloji) Nudo geed oo ka kooban unugyo si firfircoon u qaybsamaya oo soo saara unugyo; unugyadaas oo u meesiyooba nudaha cusub ee geedka.

waa la naqliyay ✓

1

daan¹: m.l (-aaman, m.l) Afka labadiisa lafood oo ilkuhu ku yaalliin.

2

daan²: m.l (-aaman, m.l) (cilmiga naflayda) Nudo adag oo tiiriyayaal ah, ha ahaadaan laf ama carjaw kuwaas oo sameeya fuqa hoose ee xayawaanka qaarkood, gaar ahaan lafdhabarleyda. Shaqada ugu weyn ee daamanku waxa weeye inay ilkaha ka caawiyaan qaniinyada iyo calaalinta cuntada.

3

daan³: m.dh (-aamo, m.l) Webi, tog iyo wixi lamida labada dhinac midkood.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dayaal, m.l/dh) (cilmiga naflayda)Xidhmo nudo ah oo ka kooban miiqaq darenwade iyo nudo tiiriya, kuwaas oo ku dhex xidhan kiish ah nudo isku xidhayaal. Dareenwadayaashu waxay ku xidhaan habdhiska dareenwadka dhexe orgaannada iyo nudaha jidhka.

waa la naqliyay ✓

1

dhuux¹: m.l 1. Sooh baruurta u eg oo xididdo yaryari ku safanyihiin oo lafaha dheerdheer ku dhex jira oogada nafley. 2. Lafta geedaha walax yar oo jilicsan oo ku dhex jira. 3. Togga calooshiisa biyuhu maraan.

2

dhuux²: m.l (cilmiga naflayda) Nudo jilicsan oo ku yaallo moqorka dhexe iyo meelaha bannaan ee gudaha lafta. Markay dhashaan iyo markay yaryihiin xayawaanku dhuuxa lafahooda oo dhami waxa uu sameeyaa unugyada dhiigga.

3

dhuux³: f.g1 (-xay, -xday) 1. Laf, dhuux kala bixid. 2. Hadal ama arrin aad u fahmid.

waa la naqliyay ✓

1

dub¹: m.l (-bab, m.l) 1. Maqaar, harag iyo wixi lamida. 2. Qolof adag oo ay dusha ku yeeshaan geedaha ama miraha qaarkood.

2

dųb¹: m.l (-bab, m.l) la-mid: dib¹.

3

dub²: m.l (cilmiga naflayda) Qaybta adag ee weliba ah lakabka ugu hooseeya ee aragga lafdhabarleyda. Lakabka kale waa d.ka bare. Haraggu wuxuu ka koobanyahay nudo isku xidhayaal miiqan, kuwaas oo ay ku dhex jiraan dhuumaha dhiiggu, (dhammaadka dareenwadka iyo naasleyda) goonka tina ah, qanjidhada dufanka iyo narinnada dhididka.

4

dųb²: f.g1 (-bay, -btay) Hilib iyo wixi lamida dab ku solid.

waa la naqliyay ✓

m.l (cilmiga naflayda) Lakab jinsi oo u dhexeeya dub duleedka iyo dub gudeedka, waxaana uu soo saaraa nudo isku-xidhayaal dhiiqa, muruqyada iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ro, m.l) 1. Bir yar, dhuuban, afka gammuun looga daabo, qaansooyinka laga gamo oo loo adeegsado dagaalka iyo ugaarsiga. 2. Nudo dhuudhuuban oo iftiinka qorraxda keena.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-no ..., m.dh) (cilmiga naflayda) Nud dareenwade isku cufan oo ka kooban unugyo jidh iyo xidhiidhiyo dareen wade oo had iyo jeer ku xidhan kiish ka samaysan nudo isku xidhayaal. Lafdhabarleyda badankeeda guntinta dareenwade waxa laga helaa dibadda habdhiska darenwadka dhexe. Waxa ka reebban guntin dareenwadaha salka ah ee maskaxda.

waa la naqliyay ✓

m.l (-nooyin, m.l) (cilmiga naflayda) Walax loo soo saaro loona dhiiqiyo xaddi yar iyada oo qulqulka dhiigga ku dhiiqiyo qanjirka mariinla'aha ama unug dareen wade gaar ah. Waxa uu joogteeyaa koritaanka ama shaqada nudo ama organno goonni ah oo jidhka ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

m.l (-mo, m.dh) (baayoloji) Nudo laga helo lafdhabarleyda oo ka samaysan unugyo aad isugu cufan oo ay u dhexeeyaan walax unug-gudeed ahi. Waxay samaysaa xuubka sare ee ku wareegsan jidhka iyo gidaarka moqorrada gudaha. Waxa kale oo ay sameysaa qanjidhada iyo qaybo ka tirsan organnada dareenka. Shaqooyinkooda waxa ka mid ah: ilaalin, nuugid, dhiiqid iyo dareen.

waa la naqliyay ✓

m.l (baayoloji) Nooc nafaqada ka mid ah taas oo ah tamar laga soo dhiraandhiriyey qaadashada iyo dheefshiidka walxo organigga ah; caadi ahaan nudo xayawaan ama geed. Maxsuulka burburay ee dheefshiidka ayaa loo isticmaalaa samaynta walxaha orgaanigga ah ee uu u baahanyahay nooluhu. Xayawaanka oo dhami waxay cuntadooda ku helaan tabtan.

waa la naqliyay ✓

m.l (-no, m.d) (c,nafl) Borotiin miiqsan oo ma milme ah lagana helo nudo isku xidhayaasha maqaarka, taharta iyo lafta.

waa la naqliyay ✓

1

maqaar¹: m.l (-rro, m.l/maqaar, m.dh) Dub.

2

maqaar²: m.l (cilmiga naflayda) Qaybta adag ee weliba ah lakabka ugu hooseeya ee haragga lafdhabarleyda. Lakabka kale waa dubka bare. Haraggu wuxuu ka koobanyahay nudo isku xidhayaal miiqan, kuwaas oo ay ku dhex jiraan dhuumahadhiiggu, dhammaadka dareenwadka iyo naasleyda) goonka tina ah, qanjidhada dufanka iyo marinnada dhididka.

waa la naqliyay ✓

m.l (cilmiga naflayda) Lakab jinsi oo u dhexeeya dub duleedka iyo dub gudeedka, waxaana uu soo saaraa nudo isku-xidhayaal dhiiqa, muruqyada iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

1

maydhax¹: m.dh (-xo, m.dh) la-mid: mayrax.

2

maydhax²: m.dh (-xo, m.dh) (botani) Nudo cunto gudbiya oo ay leeyihiin dhirta keliya. Cuntada waxay ka soo qaadaan halka lagu sameeyo, waxaanay geeyaan meelaha looga baahanyahay, sida meelaha korritaanka.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yo, m.dh) (baayoloji) Boqortooyo hoosaad xayawaanka ka tirsan oo jidhkoodu ka samaysan yahay unugyo farabbadan oo nudo u kooxooba, kuwaas oo uu xidhiidhiyo habdhiska dareenwadku. Waxa ka mid ah dhammaan lafdhabarleyda iyo lafdhabarla'da marka laga reebo borotosoowaha iyo boorifeera (Isboonjiyaasha).

waa la naqliyay ✓

m.l (-layaal, m.l/dh) (cilmiga naflayda) Muruq lagu xukumo rabitaan oo guud ahaanba ku dheggan qalfoofka. Muruqa keli ahi waxa uu ka koobanyahay rucub ah miiqyo muruq oo dheer, mid walibana wuxuu leeyahay bu'o badan, muruqa oo dhan waxa ku daboolan xuub nudo iskuxidhayaal adag oo midwaliba ku xidhanyahay dhammaadka lafta.

waa la naqliyay ✓

1

nud¹: m.dh Meesha la iskaga xiro xarko, dun iyo wixi lamida.

2

nud²: f.g1 (-day, -dday) Xarko, marooyin iyo wixi lamida isku xirid.

waa la naqliyay ✓

1

nud¹: m.dh Meesha la iskaga xiro xarko, dun iyo wixi lamida.

2

nud²: f.g1 (-day, -dday) Xarko, marooyin iyo wixi lamida isku xirid. m.f.dh, nudid.

waa la naqliyay ✓

v. lengthen, enlarge

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ladh; wax gaaban wax kale ku dheeree. Xadhigga aad soohayso, nud. Dh: dheeree, ladh, kaab.

2

nud: (fal) shay aad samaynayso dhudaha ka dhiman u buuxi. Dh: cuur.

3

nud -ka: (magac, lab, keli) ladh wax gaaban lagu dheereeyo. Dh: ladh, kaab.

4

nud-ka: (magac, lab, keli) urur unugyo ah oo isku qaab ah oo wada fala shaqo u gaar ah.

waa la naqliyay ✓

1

de: lengthen, enlarge

2

lx: nud

3

pd: (nuday)

4

ps: v1=

5

key: nud

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Saxaro. 2. Cudur geela dhabxanagga kaga dhaca.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) saxarada dadka. Ka bi'i udaha qofka buka. Dh: xaar.

2

udo -da: (magac, dhedig, keli) xanuun geelu ka qaado dhirta dacawadu ku kaadiday markuu daaqo.

3

udo-ha: (magac, lab, keli) saxarada dadka. Ka bil udaha qofka buka. Dh: xaar, sindho.

waa la naqliyay ✓

1

(Buda-da)

2

Iniino badar ama wax kale oo inta aad loo tumo laga dhigo bito ama habaas aan jiriir lahayn; budul.

waa la naqliyay ✓

m.dh Wax aad loo daqiiqay oo bito laga dhigay.

waa la naqliyay ✓

m.dh Wax aad loo daqiiqay oo bito laga dhigay.

waa la naqliyay ✓

Powder

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): flour, powder

waa la naqliyay ✓

-budada: (n) powder (pawdher) ~ boodhar

waa la naqliyay ✓

-da: (magacwadareed) adkaha marka la ridgo sida uu noqdo ee daqiiqda ah. Shuurada waxa laga sameeyaa budo arabikhiyeed.

waa la naqliyay ✓

1

de: flour, powder

2

lx: budo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f-mass

5

key: budo

waa la naqliyay ✓

1

(Guda-ha)

2

Weel ama guri ama ceel ama wax la mid ah dhexdiisa.

waa la naqliyay ✓

1

gudo¹: m.l.fk Wax mug leh dhexdiisa.

2

gudo²: f.g3 (-dday, -datay) 1. Waajib oofin. 2. Wax cid lagu lahaa ama laga tirsanayey ka goosasho. 3. Caruur buuryo ka goyn.

waa la naqliyay ✓

1

gudo¹: m.l.fk Wax mug leh dhexdiisa.

2

gudo²: f.g3 (-dday, -datay) 1. Waajib oofin. 2. Wax cid lagu lahaa ama laga tirsanayey ka goosasho. 3. Caruur buuryo ka goyn. m.f.dh, gudasho.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., loc. inside, inner, interior; local

2

gudo v. meet, fulfill ~ discharge one's duties and obligations

waa la naqliyay ✓

1

-ha I gudaha: (n) 1. inside (insaaydh); indoors (indhooris), inner area (inar eeriya) ~ daakhil. Ex: gudaha ha soo galinin; don't let him inside. 2. (n) local (lookal). Ex: arrimaha gudaha; local affairs

2

gudo -gutay / gudatay: (n) carry out [an order, duty or obligation, for example]

waa la naqliyay ✓

1

(fal) hawl laguu diray, ka soo bax; qabo waajibkaaga. Gudo waajibkaaga had iyo jeer.

2

gudo -ha: (magac, lab, keli) wixii aan dibadda ahayn. Dh: dhex. Li: dibad.

waa la naqliyay ✓

داخل

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-oday, -otay) Dhar dillacsan tolasho.

waa la naqliyay ✓

Juudo

waa la naqliyay ✓

1

mudo: f.g3 (-utay, -udatay) 1. Abaalgud istaahilid. 2. Cid u baahasho.

2

mųdo: f.g3 (-ųtay, -ųdatay) Wax meel ku turqasho.

waa la naqliyay ✓

mųdo: f.g3 (-ųtay, -ųdatay) Wax meel ku turqasho. m.f.dh, mųdasho.

waa la naqliyay ✓

v. deserve, merit, be worthy of

waa la naqliyay ✓

1

(fal) baahiyi ha kuu geyso; Alle ha ku bado. Haddii ad awr kale weyday awrkaaga garboole mudo.

2

mudo: (fal) turqo oo iska irbad ugu duro. Dibiga mudo oo fiinyada ku xidho.

waa la naqliyay ✓

1

de: deserve, merit, be worthy of

2

lx: mudo

3

nt: mudasho (/da) [vn-f]

4

pd: (mutay / mudatay)

5

ps: v3b=tr

6

key: mudo

waa la naqliyay ✓

s.m. buul (shimbir iwm).

waa la naqliyay ✓

s.m. - gunud.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dayaal, m.dh) (cilmiga naflayda) Urur unugyo ah oo u habaysan inay wada qabtaan hal shaqo ama in ka badan oo u gaar ah, tusaale ahaan, nudaha dareenwadku waxay gaar u yihiin inay qabtaan gudbiyaanna nashaadinta. Organnada sida wadnaha ama kelyaha waxay ka koobanyihiin noocyo badan oo nudo kala duwan ah.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dayaal, m.dh) (cilmiga naflayda) Urur unugyo ah oo u habaysan inay wada qabtaan hal shaqo ama in ka badan oo u gaar ah, tusaale ahaan, nudaha dareenwadku waxay gaar u yihiin inay qabtaan gudbiyaanna nashaadinta. Organnada sida wadnaha ama kelyaha waxay ka koobanyihiin noocyo badan oo nudo kala duwan ah.

waa la naqliyay ✓

/nuud/nudity;(adj) qaawan.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) dunta unugyada jidhka; urur unugyo ah oo u habaysan inay wada qabtaan hal shaqo ama in ka badan oo u gaar ah, tusaale ahaan, nudaha dareenwadku waxay gaar u yihiin inay qabtaan gudbiyaanna nashaadinta. Organnada sida wadnaha ama kelyaha waxay ka koobanyihiin noocyo badan oo nudo kala duwan ah.

waa la naqliyay ✓

/oodhiyo/ (adj) 1. magal la xiriira 2. qalabka wax lugu dhegeysto, luguna duubo. e.g. An audio problem is a sound problem.

waa la naqliyay ✓

1

budow¹: m.l Ka hariwaayidda laga hariwaayo xaajo la bartay oo la qaayibay. la-mid: budoobid.

2

budow²: f.mg1 (-oobay, -owday; -oobi) Ka hariwaayid wax la bartay oo la qaayibay.

waa la naqliyay ✓

1

budow¹: m.l Ka hariwaayidda laga hariwaayo xaajo la bartay oo la qaayibay.

2

budow²: f.mg1 (-oobay, -owday; -oobi) Ka hariwaayid wax la bartay oo la qaayibay. m.f.dh, budoobid.

waa la naqliyay ✓

agg. - ceerin ah, qeeriin ah.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: ciddo.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: cuqdad².

waa la naqliyay ✓

-cuqdada: (n) paranoid (paara nooyd) ~ see [eeg] also cuqdad

waa la naqliyay ✓

1

(Dudda-da)

2

Cido meel wada deggan; beel; degmo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Ood ku wareegsan meel la degganyahay.

waa la naqliyay ✓

f. n. settlement, community, village

waa la naqliyay ✓

-duddada: (n) a group of nomadic families who are concentrated in a particular area; village (vi-laj) ~ beel

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) meel dhan walba laga xego oo badhtan ah. Nin la doonayaa duddo kuma jiro.

waa la naqliyay ✓

1

de: settlement, community, village

2

lx: duddo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

syn: beel, degmo

6

key: duddo

waa la naqliyay ✓

1

(Dudma-da)

2

Caro fudud oo ka timid wax la qoonsaday.

waa la naqliyay ✓

1

dųdmo: m.dh la-mid: didmo.

2

dudmo²: m.dh Caro lagu muujiyo fooltub iyo aftuur.

waa la naqliyay ✓

m.dh Caro lagu muujiyo fooltub iyo aftuur.

waa la naqliyay ✓

f. n. fit of sulks; anger

waa la naqliyay ✓

1

Rabbia

2

Anger

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) socod cadho lagu tago oo inta wixii cadhada keenay la xallinayo la soo noqon waayo. Dudmo ayay dumaashiday ku magan tahay.

waa la naqliyay ✓

1

de: fit of sulks; anger

2

lx: dudmo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: dudmo

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) la-mid: didso.

waa la naqliyay ✓

v. deliberately frighten (an animal in order to clear it away)

waa la naqliyay ✓

(fal) eeg dudi.

waa la naqliyay ✓

1

a: didso

2

de: deliberately frighten (an animal in order to clear it away)

3

lx: dudso

4

pd: (dudsaday)

5

ps: v3a=tr

6

key: dudso

waa la naqliyay ✓

1

(Fuqda-da)

2

1. Caws ruqiddiisu aad u fududdahay.

3

2. Wax ku kicid; wax ku soo boodid.

4

3. Inta qofka is celintiisu le'eg tahay; kafal.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Geed yar oo aan lahayn xididdo hoos jira oo ciidda iska dul saaran. 2. Wax aan sal adag lahayn oo sahal loo siibi karo. 3. Sabirdarrada uu leeyahay qof aan ka dhursugi karin duruufaha adag.

waa la naqliyay ✓

1

f. n., [collective] shallow-rooted grass

2

fuqdo vl. n. act of jumping ~ rising up; butting into a conversation

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) jaad noocyadda cawska ka mid ah oo aan kolka la fujinaayo lagu hawshoon.

2

fuqdo -da: (magac, dhedig, keli) wax ku soo boodid; wax ku kicid.

waa la naqliyay ✓

1

(Furda-da)

2

Meesha alaabta ganacsiga ah oo magaalada ama dalka ka baxaysaa ay marto oo lagu canshuuro, tii soo geleysaana sidoo kale u soo marto oo lagu canshuuro, siiba kuwa magaalooyinka badda ku yaal; (ama furdad).

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Meel xeeb ku taal oo loogu talagalay in ay doonyaha, maraakiibta iyo wixi lamida ku xirtaan. 2. Meel loogu talagalay in alaabada ganacsiga oo dal imaanaysa ama ka baxaysa lagu canshuuro. la-mid: furdad.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Meel xeeb ku taal oo loogu talagalay in ay doonyaha, maraakiibta iyo wixi lamida ku xirtaan. 2. Meel loogu talagalay in alaabada ganacsiga oo dal imaanaysa ama ka baxaysa lagu canshuuro. la-mid: furdad.

waa la naqliyay ✓

f. n. customs, customs post

waa la naqliyay ✓

-furdada: (n) port (poort); harbor (haar ber) ~ dekad

waa la naqliyay ✓

1

Dogana

2

Customs

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) meesha alaabta ganacsiga ah oo magaalada ama dalka ka baxaysaa ay ka dhoofto ama ka soo degto oo wax lagu cashuuro, siiba kuwa magaalooyinka xeebta leh ku yaalla. Dh: marso, furdad.

waa la naqliyay ✓

1

de: customs, customs post

2

lx: furdo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: furdo

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) milix ama cusbo. Guddo ma laha raashinku.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Waddo yar. 2. la-mid: gudid.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. path, way; narrow passage above a river ~ ditch

2

gudmo vl. n. circumcision

3

gudmo vl. n. paying back a debt ~ favor

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) wadiiqo ama waddo yar.

waa la naqliyay ✓

m.l Xaflad la sameeyo marka carruurta la gudayo.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) xaflad la sameeyo marka carruurta la gudayo.

waa la naqliyay ✓

m.dh Dhul carrasan ah, hawd ahayn, leh bannaanno, kuro, togag, biyaqabatinno, iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

1

(Hurda-da)

2

Nasasho oogada iyo maankuba u baahan yihiin, inta lagu jirona, ay aad u yaraadaan ama u baabba'aan wax-garashada maanka iyo wax-dareenka iyo dhaqdhaqaaqa oogadu.

waa la naqliyay ✓

m.dh Xaalad xubnaha jirka nafleydu nasasho ku jiraan, indhaha la isku hayo oo aan garaadka iyo maankuba shaqaynayn.

waa la naqliyay ✓