nud — Macnaha & Turjumaada

1

nud¹: m.dh Meesha la iskaga xiro xarko, dun iyo wixi lamida.

2

nud²: f.g1 (-day, -dday) Xarko, marooyin iyo wixi lamida isku xirid.

waa la naqliyay ✓

1

nud¹: m.dh Meesha la iskaga xiro xarko, dun iyo wixi lamida.

2

nud²: f.g1 (-day, -dday) Xarko, marooyin iyo wixi lamida isku xirid. m.f.dh, nudid.

waa la naqliyay ✓

v. lengthen, enlarge

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ladh; wax gaaban wax kale ku dheeree. Xadhigga aad soohayso, nud. Dh: dheeree, ladh, kaab.

2

nud: (fal) shay aad samaynayso dhudaha ka dhiman u buuxi. Dh: cuur.

3

nud -ka: (magac, lab, keli) ladh wax gaaban lagu dheereeyo. Dh: ladh, kaab.

4

nud-ka: (magac, lab, keli) urur unugyo ah oo isku qaab ah oo wada fala shaqo u gaar ah.

waa la naqliyay ✓

1

de: lengthen, enlarge

2

lx: nud

3

pd: (nuday)

4

ps: v1=

5

key: nud

waa la naqliyay ✓

1

(Nudid-da)

2

Wax wax ka dhinmeen ama qabyoobey ama go'ay ama gaabtay, wax lagu laro ama lagu dabakaro oo lagu dheereeyo ama lagu weyneeyo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) (baayoloji) Soobaxyo uu jidhku leeyahay oo u soo baxa dub duleedka lafdhabarleyda, kuwaasi oo kordhiya halka ay iskaga yimaadaan laba nudood.

waa la naqliyay ✓

1

beeryaro¹: m.dh (-ooyin, m.l) 1. Xubin uurkujirta ka mid ah, beerka u eg kase yar oo dhiigga wax ka samaysa. 2. Cudur beeryarada ku dhaca; sunbay; weled.

2

beeryaro²: m.l (c.daaw.) Xubin ay leeyihiin lafdhabarleydu, oo ku yaalla caloosha dabadeeda, kaas oo asal ahaan ka samaysan nudo limfo oo isu tegey. Shaqadeeda waxa ka mid ah soo saaridda limfosaytyada iyo baabi'inta walxaha qalaad. Waxay u dhaqantaa sidii kaydiye unugyada cascas, waxaana ay joogteysaa wareeggooda tiro ahaaneed.

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyo, m.dh) 1. Nooc mallayga yaryar ka mid ah oo koox-koox isu raaca. 2. Ilmo. 3. Wax yaryar oo aan qayme lahayn. (baayoloji) Nudo geed oo ka kooban unugyo si firfircoon u qaybsamaya oo soo saara unugyo; unugyadaas oo u meesiyooba nudaha cusub ee geedka.

waa la naqliyay ✓

m.l (-nayaal, m.l/dh) (baayoloji) Unug ballaadhan oo ciijiye ah, oo caadi ahaan laga helo nudaha soo saara unugyada dhiigga.

waa la naqliyay ✓

1

daan¹: m.l (-aaman, m.l) Afka labadiisa lafood oo ilkuhu ku yaalliin.

2

daan²: m.l (-aaman, m.l) (cilmiga naflayda) Nudo adag oo tiiriyayaal ah, ha ahaadaan laf ama carjaw kuwaas oo sameeya fuqa hoose ee xayawaanka qaarkood, gaar ahaan lafdhabarleyda. Shaqada ugu weyn ee daamanku waxa weeye inay ilkaha ka caawiyaan qaniinyada iyo calaalinta cuntada.

3

daan³: m.dh (-aamo, m.l) Webi, tog iyo wixi lamida labada dhinac midkood.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dayaal, m.l/dh) (cilmiga naflayda)Xidhmo nudo ah oo ka kooban miiqaq darenwade iyo nudo tiiriya, kuwaas oo ku dhex xidhan kiish ah nudo isku xidhayaal. Dareenwadayaashu waxay ku xidhaan habdhiska dareenwadka dhexe orgaannada iyo nudaha jidhka.

waa la naqliyay ✓

m.l (dhuumo ..., m.) (c.nafl) Dhuumo u eg aroorayaasha, kuwaasi oo limf ka soo qaada nudaha kuna shuba aroorayaasha waaweyn ee wadnaha gala.

waa la naqliyay ✓

1

dhuux¹: m.l 1. Sooh baruurta u eg oo xididdo yaryari ku safanyihiin oo lafaha dheerdheer ku dhex jira oogada nafley. 2. Lafta geedaha walax yar oo jilicsan oo ku dhex jira. 3. Togga calooshiisa biyuhu maraan.

2

dhuux²: m.l (cilmiga naflayda) Nudo jilicsan oo ku yaallo moqorka dhexe iyo meelaha bannaan ee gudaha lafta. Markay dhashaan iyo markay yaryihiin xayawaanku dhuuxa lafahooda oo dhami waxa uu sameeyaa unugyada dhiigga.

3

dhuux³: f.g1 (-xay, -xday) 1. Laf, dhuux kala bixid. 2. Hadal ama arrin aad u fahmid.

waa la naqliyay ✓

m.l (baayoloji) habdhiska kelli ee jirridda ubaxlayda iyo beerlammaanayaasha oo badanaa ka sameysan nudaha baarankiima. Xididdada qaarkood, habdhiska kelli wuxuu noqdaa baarankayma, halkii uu ka noqon ahaa saylam, xididdada noocaas ahina waxay leeyihiin dh. g.. Shaqada dh. g.ku waa kaydinta cuntada.

waa la naqliyay ✓

m.l (-ayaal, m.dh) (botani) Botani ahaan, nudaha u dhexeeya dubka sare iyo habdhiska kalli ee jirridaha iyo xididdada geedka.

waa la naqliyay ✓

1

dub¹: m.l (-bab, m.l) 1. Maqaar, harag iyo wixi lamida. 2. Qolof adag oo ay dusha ku yeeshaan geedaha ama miraha qaarkood.

2

dųb¹: m.l (-bab, m.l) la-mid: dib¹.

3

dub²: m.l (cilmiga naflayda) Qaybta adag ee weliba ah lakabka ugu hooseeya ee aragga lafdhabarleyda. Lakabka kale waa d.ka bare. Haraggu wuxuu ka koobanyahay nudo isku xidhayaal miiqan, kuwaas oo ay ku dhex jiraan dhuumaha dhiiggu, (dhammaadka dareenwadka iyo naasleyda) goonka tina ah, qanjidhada dufanka iyo narinnada dhididka.

4

dųb²: f.g1 (-bay, -btay) Hilib iyo wixi lamida dab ku solid.

waa la naqliyay ✓

m.l (cilmiga naflayda) Lakab jinsi oo u dhexeeya dub duleedka iyo dub gudeedka, waxaana uu soo saaraa nudo isku-xidhayaal dhiiqa, muruqyada iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ro, m.l) 1. Bir yar, dhuuban, afka gammuun looga daabo, qaansooyinka laga gamo oo loo adeegsado dagaalka iyo ugaarsiga. 2. Nudo dhuudhuuban oo iftiinka qorraxda keena.

waa la naqliyay ✓

m.l (-nyo/-no, m.dh) (kiimika) Boolisakarayd ka kooban bolimeer gulukows ah oo faracyo badan leh oo laga helo nudaha xayawaanka, gaar ahaan beerka iyo unugyada muruqyada. Waa kaydka muhiimka ah ee tamarta kaarboo-haydrayd ee unugyada xayawaanka, waxaanay u egtahay rucub xubuub ah oo saxarro yar ah.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-no ..., m.dh) (cilmiga naflayda) Nud dareenwade isku cufan oo ka kooban unugyo jidh iyo xidhiidhiyo dareen wade oo had iyo jeer ku xidhan kiish ka samaysan nudo isku xidhayaal. Lafdhabarleyda badankeeda guntinta dareenwade waxa laga helaa dibadda habdhiska darenwadka dhexe. Waxa ka reebban guntin dareenwadaha salka ah ee maskaxda.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dayaal, m.l) (baayoloji) Habdhiska unugyada iyo nudaha xayawaannada unugyo badanleyda ahi ay ugu kala gudbiyaan wararka unugyada dareenka iyo organnada dhaqdhaqaaqa, sida, muruqyada iyo qanjidhada.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dyo, m.dh) (cilmiga naflayda) Dhuumo shaqadoodu isku xidhantahay, kuwaas oo ka soo qaada hooraha nudaha una gudbiya qulqulka dhiigga.

waa la naqliyay ✓

m.l (baayoloji) Barashada nudaha noolayaasha iyada oo la adeegsanayo weyneyso.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dayaal, m.dh) (cilmiga naflayda) Urur unugyo ah oo u habaysan inay wada qabtaan hal shaqo ama in ka badan oo u gaar ah, tusaale ahaan, nudaha dareenwadku waxay gaar u yihiin inay qabtaan gudbiyaanna nashaadinta. Organnada sida wadnaha ama kelyaha waxay ka koobanyihiin noocyo badan oo nudo kala duwan ah.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dayaal, m.dh) (cilmiga naflayda) Urur unugyo ah oo u habaysan inay wada qabtaan hal shaqo ama in ka badan oo u gaar ah, tusaale ahaan, nudaha dareenwadku waxay gaar u yihiin inay qabtaan gudbiyaanna nashaadinta. Organnada sida wadnaha ama kelyaha waxay ka koobanyihiin noocyo badan oo nudo kala duwan ah.

waa la naqliyay ✓

/nuud/nudity;(adj) qaawan.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) dunta unugyada jidhka; urur unugyo ah oo u habaysan inay wada qabtaan hal shaqo ama in ka badan oo u gaar ah, tusaale ahaan, nudaha dareenwadku waxay gaar u yihiin inay qabtaan gudbiyaanna nashaadinta. Organnada sida wadnaha ama kelyaha waxay ka koobanyihiin noocyo badan oo nudo kala duwan ah.

waa la naqliyay ✓

agg. - qaawan.

waa la naqliyay ✓

m.l (cilmiga naflayda) Liid hilib ah oo isku xira xiniinyaha iyo futada xayawaanka lab.

waa la naqliyay ✓

m.l (cilmiga naflayda) Liid hilib ah oo isku xira xiniinyaha iyo futada xayawaanka lab.

waa la naqliyay ✓

1

nu, adj. - Qaawan; aan dhar xidhnayn; la qaawiyey.

2

mettre nu - Ka bixin; qaawin (diir ama qolof). Ka xuubin ama ka xayuubin.

waa la naqliyay ✓

1

(Bud-da)

2

Godka qofka dhinta la geliyo; xabaal; qabri; iil.

waa la naqliyay ✓

1

bud¹: m.l Ul lagu dagaallamo oo madaxa buuran; bur; garruun. la-mid: bųr¹.

2

bud²: m.dh 1. Ciidda la tuuro qabriga dushiisa oo calaamad u ah. 2. Iil. 3. B. soo dheh: soo bixid (qorrax, dayax iyo wixi lamida).

waa la naqliyay ✓

1

bud¹: m.l Ul lagu dagaallamo oo madaxa buuran; bur; garruun. la-mid: bųr.

2

bud²: m.dh 1. Ciidda la tuuro qabriga dushiisa oo calaamad u ah. 2. Iil. 3. B. soo dheh: soo bixid (qorrax, dayax iyo wixi lamida).

waa la naqliyay ✓

Ruqur

waa la naqliyay ✓

f. n. grave, tomb

waa la naqliyay ✓

/bad/ (n) fiiddy geethy.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) qabriga ruuxa dhinta lagu aaso ee lagu duugo. Raggii aniga ii burin lahaa, waa bud aakhiro'e. Dh: xabaal.

2

bud -ka: (magac, lab, keli) ul madax kuusan ama buuran leh oo gaaban. Bud buu dabada u qabtay ninkay is qardoofeen.

waa la naqliyay ✓

1

de: grave, tomb

2

lx: bud

3

pd: (-da Pl: budad (ka))

4

ps: n4-f

5

key: bud

waa la naqliyay ✓

n., (of ruminants) calalnaqsi, -gi, calyacelis, -ki.

waa la naqliyay ✓

1

dud¹: m.dh Baadiye, duur.

2

dųd¹: m.dh Cid meel wada deggan.

3

dud²: f.mg1 (-day, -dday) 1. Qof caro muujin isagoo u fooltubaaya qofkuu u caraysnaa. 2. Gurigeeda ka tagid caro awgeed (qof haween ah). Tusaale: “Xaliima ninkeedii bay ka soo dudday”. 3. U d.: wax ul, gacan iyo wixi lamida u baacin.

4

dųd²: f.mg1 (-day, -dday) la-mid: did.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-day, -dday) 1. Qof caro muujin isagoo u fooltubaaya qofkuu u caraysnaa. 2. Gurigeeda ka tagid caro awgeed (qof haween ah). Tusaale: Xaliima ninkeedii bay ka soo dudday. 3. U d.: wax ul, gacan iyo wixi lamida u baacin. m.f.dh, dudid.

waa la naqliyay ✓

1

inch. v. sulk, be in a bad mood, get angry

2

dud v. scatter, disperse (out of fear)

waa la naqliyay ✓

-ay / day: (v) become angry; anger (ang-ger) ~ carood, cadhood, xanaaq

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cadho kaga tag ciddii aad danwadaagta ahaydeen; cadho kaga tag lammaanahaad u dhaxday. Dh: umal.

2

dud: -ka: (magac, lab, keli) biyo yar oo weel biyood salkiisa ku jira. Dh: duuddo.

waa la naqliyay ✓

1

(Fud-ka)

2

Cad yar oo kankoonsan oo is haysta; bur; fudul.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dad, m.l) Kuus ciid ah oo is haysta.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dad, m.l) Kuus ciid ah oo is haysta.

waa la naqliyay ✓

m. n. lump (of soil)

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) cad ama guntin yar oo kankoonsan oo is haysata. Dh: fudul.

waa la naqliyay ✓

1

cf: fudul

2

de: lump (of soil)

3

lx: fud

4

pd: (-ka Pl: fudad (ka))

5

ps: n4-m

6

key: fud

waa la naqliyay ✓

1

(Gud-da)

2

Geedka yicibtu ka baxdo; geed-yicibeed.

waa la naqliyay ✓

1

gud¹: m.dh Geed-gaab laamo dhuudhuuban leh oo dhala miro macaan oo loo yaqaan yicib.

2

gud²: f.g/mg1 (-day, -dday) 1. (f.g) Cid buuryo ka goyn. 2. (f.g) Deyn bixin. 3. (f.mg) Habeen socosho. 4. (f.mg) Ku g.: haweenay daba gurid.

waa la naqliyay ✓

1

gud¹: m.dh Geedgaab laamo dhuudhuuban leh oo dhala miro macaan oo loo yaqaan yicib.

2

gud²: f.g/mg1 (-day, -dday) 1. (f.g) Cid buuryo ka goyn. 2. (f.g) Deyn bixin. 3. (f.mg) Habeen socosho. 4. (f.mg) Ku g.: haweenay daba gurid. m.f.dh, gudid.

waa la naqliyay ✓

1

v. cut off, clip; circumcise

2

gud v. pay recompense, pay back, compensate

3

gud v. travel at ~ by night

4

gud [feminine] n., [collective] almond tree

waa la naqliyay ✓

Cordeauxia edulis 03

waa la naqliyay ✓

(Gud) C.0g Cordeauxia edulis Hemsl. Caesalpinaceae.

waa la naqliyay ✓

1

-ay: (v) 1. pay back or compensate; reimburse (riiimbeers) 2. travel at night ~ gudaal

2

gud -da: (n) name of a wild fruit tree

waa la naqliyay ✓

1

(fal) u abaal celi. Gud abaalkii laguu galay.

2

gud: (fal) habeen socod samee; inta habeennimada lagu jiro socdaal. Dh: guur.

3

gud: (fal) xubinta taranka ee ilmo yar, cad ka jar, hanjafka ka goo. Hablahaaga sida sunnada ah u gud. Dh: xalaalee.

waa la naqliyay ✓

1

(Hud-da)

2

1. Xubnaha uurkujirta midkood oo inta xuubkii ku rognaa soo jeexa, meel ka soo buurta.

3

2. Xuddunta soo buurata; buuf.

waa la naqliyay ✓

1

hud¹: m.dh (-do, m.l) Xiidmo soo gala meel caloosha ka mid ah oo xuubkii ku dahaarnaa dillaacay.

2

hud²: f.g1 (-day, -dday) Dhar dillaacsan tolid.

waa la naqliyay ✓

f. n. hernia

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) xudunta oo soo buurraata. Dh: buuf.

2

hud-da: (magac, dhedig, keli) meel baydhsan ama leexsan.

3

hud-da: (magac, dhedig, keli) xubnaha uurkujirta midkood oo inta xuubkii ku rognaa soo jeexa, meel kasoo buurta.

waa la naqliyay ✓

1

(Kud-ka)

2

Cudur dadka iyo xoolahaba ku dhaca oo badanaa aan laga kicin.

waa la naqliyay ✓

1

kud¹: m.l Cudur dadka iyo xoolahaba ku dhaca oo badanaa aan laga kicin.

2

kud²: f.g /mg1 (-day, -dday) 1. (f.g) Gam-maan is abaahin. 2. (f.mg) Orod bootin ku bilaabid.

waa la naqliyay ✓

1

kud¹: m.l Cudur dadka iyo xoolahaba ku dhaca oo badanaa aan laga kicin.

2

kud²: f.g/mg1 (-day, -dday) 1. (f.g) Gammaan is abaahin. 2. (f.mg) Orod bootin ku bilaabid. m.f.dh, kudid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] anthrax (disease, usually fatal)

2

kud v. leap about; gallop

waa la naqliyay ✓

1

-ay: (v) 1. attack wildly. 2. ran away fast

2

kud -ay: (v) mate (meeyt); to pair animals, especially camels for breeding ~ u hay, abaahi

3

kud -ka: (n) anthrax (aantharaakis); an infectious, fatal disease, especially of cattle and sheep

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) cudur dadka iyo xoolaha ku dhaca oo aan inta badan laga kicin. Dh: xaaraan, karaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Lud-da)

2

Cad hilib ah oo baruur leh.

waa la naqliyay ✓

m.dh Hilib jiir iyo baruur isugu jira oo aan laf lahayn.

waa la naqliyay ✓

m.dh Hilib jiir iyo baruur isugu jira oo aan laf lahayn.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): flesh, fatty piece of meat

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) oogada nafleyda inteeda aan lafta lahayne jüidhka ah.

waa la naqliyay ✓

1

de: flesh, fatty piece of meat

2

lx: lud

3

pd: (-da)

4

ps: n1-f-mass

5

key: lud

waa la naqliyay ✓

1

(Mud-ka)

2

(xoolo) cad tahar iyo jiir iyo baruur isugu dhafan oo shafka iyo candhada u dhexeeya.

waa la naqliyay ✓

1

mud: m.l Cad, tahar iyo baruur isugu jira oo shafka iyo candhada u dhexeeya (geel).

2

mųd: f.g1 (-day, -dday) 1. Shay badanaa fiiqan meel ku turqid. 2. Cid daawo durid.

waa la naqliyay ✓

mųd: f.g1 (-day, -dday) 1. Shay badanaa fiiqan meel ku turqid. 2. Cid daawo durid. m.f.dh, mudid.

waa la naqliyay ✓

1

v. pierce; poke, prick; give an injection (to)

2

mud m. n. fatty meat from below the stomach

waa la naqliyay ✓

/madh/ (n) dhoobo.

waa la naqliyay ✓

-ay I day: (v) [with preposition ku] 1. penetrate with a sharp object; puncture (pangkjar); perforate (peer fa reeyt); pierce (pi-irs); jab (jaab); prod (paroodh). 2. inject (in jakt) with syringe (sariinj)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid xanuunsanaysa irbad dawo ku jirto ku dur oo dawada ku sii. Wiilka xummadbaa haysee noo mud. Dh: turuq, dur.

2

mud: (fal) shay caaro fiiqan leh sida mudaca irbad iyo wixii la mid ah jidh ama meel kale ku turuq. Qodax ku mud dhiig yari ha ka soo yaacee. Dh: dur, turuq, dalooli.

3

mud-ka: (magac, lab, keli) cad geela kaga yaal sararta oo ah inta xundhurta ka sarreysa waana cad isugu jira tahar, jiidh iyo baruur. Mudkaa laga cunaa geel hadduu kaa awaal go'e.

4

mud-ka: (magac,lab, keli) qiyaasaha badarka sharci ahaan loo bixiyo lagu qiyaaso mid ka mid ah oo u dhiganta sacab muggii. Labo mud bixi. Dh: sacab.

waa la naqliyay ✓

n., dhoobo, -adi, dhoobo hareedaad.

waa la naqliyay ✓

nid, n.m. - Buul shimbireed; guriga shimbirta.

waa la naqliyay ✓

/nodh/ (v) madax ruxid (madax lulid siiba markaad haa ka wadid).

waa la naqliyay ✓

(eraycodeed) sangadha ka yeedha shay madhan gudihiisa marka wax lagu dhufto. Dh: hig, nug.

waa la naqliyay ✓

1

(ereycodeed) lagu asteeyo wax cod gariir leh bixiya. Gantaalbaa halkaa nug ku yidhi.

2

nug: (fal) nab oo hoos ugu aas. Ku nug musbaarka gidaarka.

waa la naqliyay ✓

1

nul, adj. - aqoon la'aan

2

nul, pron. - Qofna; Cidna; Eray diidmo ah.

3

nulle part - Meelna.

waa la naqliyay ✓

/nan/ (n) naagta soorada ah ee la nool xer soorooyin ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Nur-ka)

2

1. Afarta xilli oo sanadu u qaybsan tahay (gu, xagaa, dayr, diraac) midkood.

3

2. Xilli roob; doogaad.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Xilli roobku da'o. 2. Daaq waxtar leh.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Xilli roobku da'o. 2. Daaq waxtar leh.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. season

2

nur m. n. rainy season; vegetation, verdure

3

nus num: half

waa la naqliyay ✓

-ka: (n); time of year, especially a rainy time of the year

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) xilli roobaad. Nurka daahayiyo, dabaylaha xilligu, waayuhu dulmiga, dadka maw sinmaan. Dh: doogaad.

2

nur-ka: (magac, lab, keli) tayo; qiimo.

3

nur -ka: (magac, lab, keli) afarta xilli ee sannadku ka kooban yahay midkood.

4

nur-ka: (magac, lab, keli) dhib; lur, shiddo.

waa la naqliyay ✓

1

(Nus-ka)

2

Wax labo inood oo is le'eg loo qaybshey, middood; kalabbar; bar.

waa la naqliyay ✓

m.l Wax laba meelood oo is le'eg loo qaybshey, meeshood; bar. Tusaale: “N. kiilo bariis ah”.

waa la naqliyay ✓

m.l Wax laba meelood oo is le'eg loo qaybshey, meeshood; bar. Tusaale: Nus kiilo bariis ah.

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. half (haaf) bar. 2. fifty cents nus-shilin

waa la naqliyay ✓