Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Nolo-sha)

2

1. Kolka la dhasho iyo kolka la dhinto inta u dhexaysa, sida nafluhu yahay ama ku sugan yahay.

3

2. Inta naftu joogto.

4

3. Si lagu nool yahay oo lagu dhaqmo.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Muddada naftu joogto ee u dhaxaysa dhalashada iyo dhimashada. 2. Si lagu noolyahay oo lagu dhaqmo.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Muddada naftu joogto ee u dhaxaysa dhalashada iyo dhimashada. 2. Si lagu noolyahay oo lagu dhaqmo.

waa la naqliyay ✓

f. n. life, lifetime; stages of life

waa la naqliyay ✓

-nolosha: (n) life (laayfy living (liivin)

waa la naqliyay ✓

-sha: (magac, dhedig, keli) xaalad u dhaxaysa marka noolaha nafta lagu afuufo ilaa dhimashadiisa oo ay ku jiraan neefsiga koridda dhaqdhaqaaqa taranka iyo wixii la mid ah.

waa la naqliyay ✓

1

de: life, lifetime; [pl] stages of life

2

lx: nolol

3

pd: (/sha)

4

ps: n1-f

5

key: nolol

waa la naqliyay ✓

حَيَاة

waa la naqliyay ✓

s.m. - nooli, ijaar.

waa la naqliyay ✓

1

1. Nafi ku jirto.

2

2. (Nool-ka) a) Xoolaha (maalka) inta aan moodka ahayn. b) (°) Dadka maraakiibta iyo dayuuradaha kd., raaca haya, lacagta laga qaado oo safarka; nooli.

waa la naqliyay ✓

1

nool¹: m.l.u Hantida inta aan moodka ahayn; duunyo la leeyahay.

2

nool²: m.l la-mid: noolaan.

3

nool³: f.mg4 (-laa, -layd) 1. Wax nafi ku jirto ahaansho. 2. Wax aan dansanayn ahaansho (dab). 3. Ku n.: wax qof noloshiisu ku xirantahay ahaansho. Tusaale: “Cali wuxuu ku noolyahay mushaharkiisa.”

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: nǫoli.

waa la naqliyay ✓

1

nool¹: m.l.u Hantida inta aan moodka ahayn; duunyo la leeyahay.

2

nool²: f.mg4 (-laa, -layd) 1. Wax nafi ku jirto ahaansho. 2. Wax aan dansanayn ahaansho (dab). 3. Ku n.: wax qof noloshiisu ku xirantahay ahaansho. Tusaale: Cali wuxuu ku noolyahay mushaharkiisa. m.f.dh, noolaan.

waa la naqliyay ✓

1

[adjective] alive, living; lively, cheerful

2

nool: m. n., [collective] livestock

3

nool m. n. fare (travel money)

waa la naqliyay ✓

1

-aa / ayd: (adj) 1. alive (alaayv); having life. 2. active (aak'tiv). Ex: waa nin nool; he is an active man

2

ku nool -aa: (adj) residing, abiding, dwelling, living, in residence

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) nafi ku jirto oo noole ah.

2

nool: (tilmaame) jira oo la taaban karo.

3

nool: (tilmaame) la~ la jooga oo ka tirsan.

4

nool: (tilmaame) «wada wada degan oo isla dhaqma.

5

nool -ka: (magac, lab, keli) hantida inteeda nool Cali hantidiisu mood iyo noolba way is kugu jirta

6

nool -ka: (magac, lab, keli) kiro gaadiidka lagu raaco ama alaab lagu saaro. Noolkii markabka waa la jebiyay: Dh: kiro. Li: bilaash.

waa la naqliyay ✓

1

(Olol-ka)

2

1. Oomaarka ama gaaska daarma kolka wax la shido oo yeesha carrabyo iyo midabyo kala duwan; belel.

3

2. (geel) ci gaar ah.

waa la naqliyay ✓

1

olol¹: m.l (-llo, m.dh) 1. Holac. 2. Cida geela marka uu oomman yahay ama ubadkiisa waayo.

2

olol²: f.mg1 (-olay, -oshay) 1. Dab holcid. 2. Geel oomman ama ubadkiisa waayey ciyid.

waa la naqliyay ✓

1

olol¹: m.l (-llo, m.dh) 1. Holac. 2. Cida geela marka uu oomman yahay ama ubadkiisa waayo.

2

olol²: f.mg1 (-olay, -oshay) 1. Dab holcid. 2. Geel oomman ama ubadkiisa waayey ciyid. m.f.dh, ololid.

waa la naqliyay ✓

Flame

waa la naqliyay ✓

1

m. n. flame, glow, burning

2

olol v. flame, burn

3

olol v. cry out (of a camel)

waa la naqliyay ✓

name-m flame, fire; to cry out (said of a he-camel in heat); handsome, very light-kinned

waa la naqliyay ✓

-ay / oloshay: (v) 1. flame (fa-leeym); blaze (baleeyz); flare (fa-leer); 2. olol -ka: (n) flame (fa-leeym); blaze (baleeyz)

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiilasha kolka ay yaryaraayeen qurux badnaa ama rabshad badnaa ama oohin badnaa.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) shidan oo holac bixi.

2

olol -ka: (magac, lab, keli) uurada cas ee ka baxda dabka marka aad loo shido. Afrikaba dhammaanteed, afarteeda geesood, olol baa ka baxayee… Dh: belbel, holac.

3

olol -ka: (magac, lab, keli) reenka ka baxa geela, siiba hasha dhashay marka ay ilmaheeda tebayso Ololkii hasha ayaan sheedda ka maqlay.

waa la naqliyay ✓

لهب

waa la naqliyay ✓

1

(Bolol-ka)

2

(qori, ilig, kd.) duugoobey ama bahal galay oo xorshosh noqday.

waa la naqliyay ✓

1

bolol¹: m.l 1. B. ah: qori iyo wixi lamida marka ay duug ama bahal awgiis xorshosh noqdaan. 2. B. ah: miro daawo iyo wixi lamida oo faaday ama xorshashay. 3. la-mid: bololid.

2

bolol²: f.mg1 (-olay, -oshay) 1. Qori iyo wixi lamida duugnimo ama bahal galay awgeed xorshashid. 2. Miro daawo iyo wixi lamida faadid ama xorshoshid.

waa la naqliyay ✓

1

bolol¹: m.l 1. B. ah: qori iyo wixi lamida marka ay duug ama bahal awgiis xorshosh noqdaan. 2. B. ah: miro daawo iyo wixi lamida oo faaday ama xorshashay.

2

bolol²: f.mg1 (-olay, -oshay) 1. Qori iyo wixi lamida duugnimo ama bahal galay awgeed xorshashid. 2. Miro daawo iyo wixi lamida faadid ama xorshoshid. m.f.dh, bololid.

waa la naqliyay ✓

1

v. become decayed, rot

2

bolol vl. n. decay, rotting; wear and tear

waa la naqliyay ✓

1

-yey boloshay: (v) mold / (moowldh) also mould; become moldy; decay (di keey)

2

bolol -ka: (n) mold (moowldh); rotted matter; dry rot

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ilig, laf, qori, geed ama miro, qallal oo duugow. Xagar ingegay bololi ogaa. Dh: xorshosh.

2

bolol -ka: (magac, lab, keli) ilig, laf, qori ama geed gaboobay oo xar galay. Bolol noqdaa xar hadduu geed gala e'. Dh: xorshosha.

waa la naqliyay ✓

[GOLOL] Acacia horrida 01

waa la naqliyay ✓

(Solol) S, NFD Calyptrotheca somalensis Gilg. Portulacaceae.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) muuqaal iyo sawrac uu qof yeesho. Ila fiirsha wiilkii yololkii aabbihii buu leeyahay.

2

yolol -ka: (magac, lab, keli) xawayaan dugaagga ka mid ah oo caarcaar leh oo shabeelka u eg kase yar oo xoolaha yaryar cuna. Yolol baa laba riyaad cunay. Dh: harimacad.

waa la naqliyay ✓

1

(Busaarad-da)

2

Gaajo iyo arrad iyo nolol xun ku noolaad; dacas; dacdarro; rafaad.

waa la naqliyay ✓

1

(Darxuma-da)

2

Nolol aan wanaagsanayn oo silic ah; daranyo; dacdarro.

waa la naqliyay ✓

1

1. La dhaqaaleeyey; nolol fiican ku nool; ladan.

2

2. La mayray; mayran; xalan, qasaalan.

3

3. (Dhaqan-ka) Hab ama hidde lagu dhaqmo oo lagu nool yaahay oo facba faca ka horreeya ka dhaxlo; ilbax; galtibbax.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhaqmaad-ka)

2

Dhaqmidda; si lagu dhaqmo; nolol.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhibaata-da)

2

Nolol ama hawl adag; dhib; dacas; diihaal; baahi; shiddo.

waa la naqliyay ✓

1

(Ilbixid-da)

2

Ilbax gaarid; galtinnimo ka bixid; nolol reer-magaalnimo ah ku dhaqankeed gaarid.

waa la naqliyay ✓

1

(Ilbixin-ta)

2

1. Kasmo sare iyo nolol wanaagsan oo lagu dhaqmo gaarsiin; galtinnimo ka bixin.

3

2. (badar) isha ka bixin.

waa la naqliyay ✓

1

(Isnoolayn-ta)

2

Nolol ama naf isku soo celin; wax nool iska dhigid; wax is tarid.

waa la naqliyay ✓

1

(Naf-ta)

2

Nolosha geedaha iyo dadka iyo nafleyda kale oo dhani gaar u leedahay, oo ay kaga duwan yihiin waxyaalaha aan noolayn, oo keenta inay dhashaan oo isdhalaan oo wax cunaan oo koraan oo dhaqdhaqaaqaan, ... nolol; ruux.

waa la naqliyay ✓

1

(Noolayn-ta)

2

1. Naf ama nolol ku soo celin.

3

2. Waxtarid; dhaqaalayn.

4

3. (soo noolayn) kol labaad noolayn; baqti-afuufid.

waa la naqliyay ✓

1

(Ruux-a)

2

1. Naf; nolol.

3

2. Qof.

waa la naqliyay ✓

1

(Saabbir-ka)

2

Nolol adag ku nool; sabool; cayr; miskiin; faqiir.

waa la naqliyay ✓

m.l (-layaal, m.l/dh) Ilmo geel oo isaga oo aan dhammays ahayn nolol ku dhashay.

waa la naqliyay ✓

1

aruurin¹: m.f.dh eeg aruuri. la-mid: aruuris, ururi, uruuri.

2

aruurin²: m.dh Maanso, shekooyin dhaqan, taariikh nololeed iyo wixi lamida oo dad kala duwan laga soo xigtay oo meel ku wada qoran.

waa la naqliyay ✓

m.l Nolol barwaaqo, caafimaad iyo nabadgalyo leh. la-mid: baraaro.

waa la naqliyay ✓

m.l (daawo) Habab qanciya dadka si loogu dhiirraggeliyo in ay ku dhaqmaan hab nololeed wanaajinaya caafimaadka kana fogaadaan caadooyinka loo haysto in ay caafimaadka wax u dhimayaan cimri nololeedka soo gaabinaya.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Nolol aan cudur, gaajo iyo wixi lamida lahayn. 2. (w) Waqti roobeed oo uu dhulku doogganyahay.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dho, m.dh) (baayoloji) Unug taran oo keligii kobci kara iyada oo aanu la kulmin unug kale oo taran b.ka waxa soo saara dhirta, fangiga, bakteeriyada iyo qaar ka mid ah borotosoowaha. B.ku wuxuu noqon karaa noole u eg waalidkii ama wuxuu mari karaa heer kale oo meerta nololeed.

waa la naqliyay ✓

1

boon¹: m.l (boon, m.dh) Nin nolol maalmeedkiisa ka soo saaro ugaarsashada.

2

boon²: m.dh 1. Beel ugaarsato ah. 2. Haweeney ka tirsan dadka ugaarsiga ku nool.

waa la naqliyay ✓

m.dh Nolol gaajo, arrad iyo wixi lamida leh. la-mid: busaaro.

waa la naqliyay ✓

m.dh Qaybta ka mid ah oogada dhulka iyo gibilkiisa ee ay nafleydu ku noolaan karto, amase, ay nafleydu ku nooshahay.

waa la naqliyay ✓

m.dh Qaybta ka mid ah oogada dhulka iyo gibilkiisa ee ay nafleydu ku noolaan karto, amase, ay nafleydu ku nooshahay.

waa la naqliyay ✓

Biosphere

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-olay, -oshay) Ku dh.: arrin horay si faahfaahsan looga hadlay ku celcelin.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) ku taamidda iyo hammiga arrin aad jeceshahay inuu kuu qabsoomo.

waa la naqliyay ✓

1

(Golola-da)

2

1. Astaamaha summadda mid kamid ah.

3

2. Hadal si wanaagsan loo dhisay, badanaa hadal la dulmaro, xubnihiisa iyo qodbihiisana la koobo oo la sheego.

4

3. (cilmiga dhismaha) dhis qaabka qaansada leh oo guryaha iyo kaabadaha iyo wixii la mid ah loo yeelo, culays celin ama qurux darteed; qaanso.

5

4. Wax la qurxiyey oo qaab gololo - summad yare soo xoodan - loo yeelay.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Summadda xoolaha lagu dhigo mid ka mid ah. 2. Hadal si wanaagsan loo jeediyey. 3. Dhis qaab qaanso leh oo meel loo dhiso.

waa la naqliyay ✓

f. n. brand-mark, insignia; diagram, sketch; indirect speech, metaphor

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) hadal si wanaagsan loo jeediyey.

2

gololo -da: (magac, dhedig, keli) dhis qaab qaanso leh oo meel loo dhiso.

3

gololo -da: (magac, dhedig, keli) summad lagu dhigo xoolaha oo luqunta ku wareegsan. Aan sumad rag kaga gaar ah iyo gololo loo yeelin. Dh: mareeg.

4

gololo -da: (magac, dhedig, keli) inan gashaanti ah. Gololo, ma is guursanaa? Dh: gabadh.

waa la naqliyay ✓

1

de: brand-mark, insignia; diagram, sketch; [fig.] indirect speech, metaphor

2

lx: gololo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: gololo

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) nabarka ay keento qodaxda mudda raafafka adhiga.

waa la naqliyay ✓

Aan joogto ahayn ee waqtiyo kala durugsan ama gaar ah gudohood dhaca; gooro kala durdurugsan; marmar.

waa la naqliyay ✓

1

kolkol¹: m.l.fk Waqtiyo kala durugsan; marmar.

2

kolkol²: m.dh (-lo, m.l) Kolay lagu sameeyo in dharka duubayo.

waa la naqliyay ✓

m.l.fk Waqtiyo kala durugsan; marmar.

waa la naqliyay ✓

1

adv., time: sometimes

2

kolkol [feminine] n. underarm side ~ part (of a garment)

waa la naqliyay ✓

(adv) sometimes (samtaay-mis); at times

waa la naqliyay ✓

(falkaabe) xilli xilli; wakhti wakhti.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) dhawaaq xannuun kaa keenay. Xalay kololahaygii ma ledin Kaamil reeruhuye. Dh: jibaad, taah.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-laaday, -laatay) 1. Wax cumri dheer yeeshay noqosho (nafley). 2. Cid barwaaqoobid. 3. Ka n.: wax ka haqab beelid (cid). 4. Ku n.: cid wax kale nolosheedu ku xirantahay noqosho. 5. Ku n.: cid meel deggan noqosho.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-laaday, -laatay) 1. Wax cumri dheer yeeshay noqosho (nafley). 2. Cid barwaaqoobid. 3. Ka n.: wax ka haqab beelid (cid). 4. Ku n.: cid wax kale nolosheedu ku xirantahay noqosho. 5. Ku n.: cid meel deggan noqosho. m.f.dh, noolaansho.

waa la naqliyay ✓

inch. v. live, become alive; survive; thrive, prosper

waa la naqliyay ✓

(fall duco' cimrigaa ha raago.

waa la naqliyay ✓

1

de: live, become alive; survive; thrive, prosper

2

lx: noolow

3

pd: (noolaaday)

4

ps: v3a=inch

5

xe: Long live Somalia!

6

xv: nooloow

7

key: noolow

waa la naqliyay ✓

1

(Qolqol-ka)

2

1. Aqal dhisan gudihi marin ku yaal oo dhuuban oo leexsan oo qolalka iyo derbiyada ka dhex samaysma; laabato; xolxol.

3

2. (biyo, kd.) Shuban; qulqul.

waa la naqliyay ✓

1

qolqol¹: m.l (-llo, m.dh) 1. Maro lagu kala qoqobo aqal gudahiisa; daah. 2. Aqal la kala qoqobay intiisa qarsoon. 3. Maqaar weyn oo tolan oo hilibka iyo wixi lamida lagu qaato; xashin. 4. Dillaacinta nirgo naaska hooyadood laga goynayo carrabka laga dillaaciyo. 5. Oodda sarsarka kore iyo xerada xoolaha meel u dhexeysa oo awrtu fariisato.

2

qolqol²: f.g1 (-olay, -oshay) 1. Aqal kala qoqobid. 2. Nirig carrab ka jeexid.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) 1. Maro lagu kala qoqobo aqal gudahiisa; daah. 2. Aqal la kala qoqobay intiisa qarsoon. 3. Maqaar weyn oo tolan oo hilibka iyo wixi lamida lagu qaato; xashin. 4. Dillaacinta nirgo naaska hooyadood laga goynayo carrabka laga dillaaciyo. 5. Oodda sarsarka kore iyo xerada xoolaha meel u dhexeysa oo awrtu fariisato.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. partition, back room ~ curtained rear part of hut; closet

2

qolqol v. flow, trickle

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) kadinka aqallada laga galo iyo agtiisa. Dh: afaaf, kadin.

2

qolqol-ka: (magac, lab, keli) aqal dhisan gudihiisa marrin ku yaal oo dhuuban oo leexleexsan oo qolalka iyo derbiyada ku dhex samaysan. Aqalku wuu golqol yar yahay Dh: laabato; xolxol.

3

qolqol-ka: (magac, lab, keli) eeg quiqul. qolqolaysan: (tilmaame) wax meel la isugu geeyay oo urursan.

waa la naqliyay ✓

-ay / toltoshay: (v) repair (ripeer); patch up (paaj ap); dam (dhaan) ~ kabkab, karkar.

waa la naqliyay ✓

1

(Xolxol-ka)

2

Meel daloosha oo labo baal ama labo lakab dhexdood ah.

waa la naqliyay ✓

m.l Meel daloosha oo laba baal ama laba lakab dhexdooda ah. la-mid: xexeb, xoxob.

waa la naqliyay ✓

m. n. hollow, gap

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) meel daloosha oo labo baal ama labo lakab dhexdood ah. Xolxol laba dhagax dhexdood ah ayuu galay. Dh: rako.

waa la naqliyay ✓

1

de: hollow, gap

2

initial: x

3

lx: xolxol

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m

6

key: xolxol

waa la naqliyay ✓

n. phr., genetive: vital, having to do with life

waa la naqliyay ✓

1

de: vital, having to do with life

2

lx: nololeed

3

ps: np-gen

4

key: nololeed

waa la naqliyay ✓

m.dh Dhammaan Gobolka sare ee dhulka, badda, iyo hawada oo ay ku noolyihiin noolayaal.

waa la naqliyay ✓

m.dh Dhammaan Gobolka sare ee dhulka, badda, iyo hawada oo ay ku noolyihiin noolayaal.

waa la naqliyay ✓

Annaga; xaggayaga.

waa la naqliyay ✓

pron. and preposition: to us, for us

waa la naqliyay ✓

pour nous.

waa la naqliyay ✓

(pronoun) to us. Ex: noo sheeg..; tell us

waa la naqliyay ✓

(magac'uyaal) lagu tusmeeyo qofka koowaad oo wadar ah. Noo daa qalinka.

waa la naqliyay ✓

1

de: to us, for us = na + u

2

lx: noo

3

ps: pro + prep

4

xe: You drive the car for us!

5

xv: Adigu baabuurka noo wad!

6

key: noo

waa la naqliyay ✓

1

ool¹: m.l/dh Degaan; reer meel wada yaal.

2

ool²: f.mg1 (-lay, -ooshay) 1. la-mid: aal 2. Socod, geeddi iyo wixi lamida ka baaqasho. 2. Ka o.: wax helitaankooda ka quusasho.

waa la naqliyay ✓