Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

nidir¹: m.l la-mid: nidar.

2

nidir²: f.g/mg1 (-dray, -dirtay; -dri) 1. (f.g) Si muraad loo helo magac Eebbe ballan ku gelid. Tusaale: “Cali wuxuu nidray inuu neef bixiyo hadduu muraadkiisii helo”. 2. (f.mg) Cid dhaarasho. Tusaale: “Cali wuu nidiray”.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg1 (-dray, -dirtay; -dri) 1. (f.g) Si muraad loo helo magac Eebbe ballan ku gelid. Tusaale: Cali wuxuu nidray inuu neef bixiyo hadduu muraadkiisii helo. 2. (f.mg) Cid dhaarasho. Tusaale: Cali wuu nidiray. m.f.dh, nidrid.

waa la naqliyay ✓

m. n. vow, oath

waa la naqliyay ✓

(Nidir) N Ficus populifolia Vahl. Moraceae.

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) solemn vow (sal'amvaaw)', solemn oath ~ nidar

waa la naqliyay ✓

1

de: vow, oath

2

lx: nidir

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m

5

see: nidar

6

key: nidir

waa la naqliyay ✓

1

(Gidir-ta)

2

(neef, naag, kd.) aan caano qumman lahayn; baaqimo; badho; gabno; hooto.

waa la naqliyay ✓

m.dh Dheddig aad u naasa yaryar oo aan ilmaheeda caano deeqsiin karin.

waa la naqliyay ✓

f. n. woman ~ female animal that gives no milk

waa la naqliyay ✓

name-m dark, black

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) haweenay dhib ka qabta ilmagaleenka oo aan la filayn inay dhasho.

2

gidir-ta: (magac, dhedig, keli) gabadha aan hilibka lahayn ee aan naaxin. Li: golweyn.

waa la naqliyay ✓

1

cf: baaqimo

2

de: woman ~ female animal that gives no milk

3

lx: gidir

4

pd: (-ta)

5

ps: n2-f

6

key: gidir

waa la naqliyay ✓

m.dh Madow khad u eg oo awrtu qadaadka ku yeelato marka ay qooqdo; dawaad; tawaad.

waa la naqliyay ✓

Nadiir

waa la naqliyay ✓

/neydar/ (n) ugu liita (heerka ugu hooseeya).

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) ballanqaad adag oo Alle lagu la galo samaynta wax aan waajib ahayn oo uu qofku isa saaro.

waa la naqliyay ✓

nadir, n.m. - Ugu hooseeya; ugu liita.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg nibiri.

waa la naqliyay ✓

1

(Nidar-ka)

2

Wax aan waajib ahayn oo qof naftiisa waajib uga dhigo (sida: waxaan nidar ku galay, inaan waxaas iyo waxaas sadaqo u bixiyo ama cibaado kale oo sidaa iyo sidaa ah la imaado, haddii arrintu ii hagaagto ama muraadku ii qumo); sharad.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Ballanqaad qof naftiisa waajib kaga dhigo inuu fuliyo haddii arrintiisu u hagaagto. Tusaale: “Waxaan n. ku galay inaan wan bixiyo haddii aan arigii iga lumay helo”. 2. Waxa loo bixiyo ballanqaadka qof naftiisa ku waajibiyey inuu fuliyo haddii arrintiisu u hagaagto. Tusaale: “Wankani waa n.”. la-mid: nidir¹.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Ballanqaad qof naftiisa waajib kaga dhigo inuu fuliyo haddii arrintiisu u hagaagto. Tusaale: Waxaan n. ku galay inaan wan bixiyo haddii aan arigii iga lumay helo. 2. Waxa loo bixiyo ballanqaadka qof naftiisa ku waajibiyey inuu fuliyo haddii arrintiisu u hagaagto. Tusaale: Wankani waa n. la-mid: nidir.

waa la naqliyay ✓

m. n. oath, vow, solemn promise

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) solemn vow (sal ‘am vaaw); solemn oath ~ nidir

waa la naqliyay ✓

1

(fal) fal aan waajib ahayn llaahay dartii iskugu waajibi.

2

nidar -ka: (magac, lab, keli) ballanqaad adag oo Alle lagula galo samaynta wax aan waajib ahayn oo uu qofku isa saaro. Nidar waxaan ku gali jiray noloshaada awgeed, qalbigeedu noogiyo, naafaba ha daayee. Dh: ballan, nadari.

waa la naqliyay ✓

1

a: nidir

2

bw: Arabic

3

de: oath, vow, solemn promise

4

lx: nidar

5

pd: (-ka)

6

ps: n2-m

7

key: nidar

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) dhoobo qoyan oo aad u jilicsan. Ninka leebka kugu ganay, marbuu libin haleelaa, adna nidiq cantuugtaa. Dh: lidiq.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) cad yar oo taagan xagga sare kaga yaal xubinta taranka ee dumarka oo inyar laga jaro kolka la gudayo. Dh: kintir.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) nin calool adag oo aan biqin. Dh: geesi.

waa la naqliyay ✓

1

nidiraal

2

hadidaad

waa la naqliyay ✓

1

nidiraal

2

hanjibaad

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) godob lagu afeeftamo oo waxa lagu heshiiyo la dhexgelyo. Dh: afeef, shardi.

2

sharad-ka: (magac, lab, keli) heshiis lacag ama wax kale loo dhigto oo guushu raacdo qof waxa uu yiri ama uu maleeyey ay rumoobaan.

3

sharad-ka: (magac, lab, keli) ballan qaad adag oo Alle ama qof lala galo; wax uu qof isku waajibiyo. Dh: nidir, axdi.

4

sharad-ka: (magac, lab, keli) xadhgaha waaweyn ee doonyaha mid ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

1

de: eating, consumption (of s.t.)

2

lx: cunid

3

pd: (-da)

4

ps: vn1-f

5

xe: I take an oath against the eating of meat again.

6

xv: Waxaan nidir ka maray, hilib dambe cuniddii

7

key: cunid

waa la naqliyay ✓

1

de: take an oath on s.o., swear (to God) to do s.t.

2

initial: u

3

lx: ugu nidir

4

pd: (nidray)

5

ps: v1=expr

6

key: ugu_nidir

waa la naqliyay ✓

v. make a vow

waa la naqliyay ✓

1

de: make a vow

2

initial: u

3

lx: u nidir

4

pd: (nidray)

5

ps: v1=expr

6

key: u_nidir

waa la naqliyay ✓

v. send repeatedly

waa la naqliyay ✓

1

de: send repeatedly

2

lx: dirdir

3

pd: (dirdiray)

4

ps: v1=pl

5

key: dirdir

waa la naqliyay ✓

1

(Naadir-ka)

2

Aan had iyo goor la heli karin ama aan meel walba laga heli karin; dhib lagu helo ama lagu arko; lagu diimo; dhif ah.

waa la naqliyay ✓

1

naadir¹: m.l.kh Aan had iyo goor la heli karin (wax); dhif ah.

2

naadir²: m.l (juqr) Bar ku dhisan aragtida aan sababaysnayn ee laga helo samada gudaheeda, taas oo lid ku ah fuqa.

waa la naqliyay ✓

1

naadir¹: m.l.kh Aan had iyo goor la heli karin (wax); dhif ah.

2

naadir²: m.l (juqr) Bar ku dhisan aragtida aan sababaysnayn ee laga helo samada gudaheeda, taas oo lid ku ah fuqa.

waa la naqliyay ✓

m. n. rare item

waa la naqliyay ✓

name-m rare, precious

waa la naqliyay ✓

-ah: (adj) rare (reer); seldom (seel'dham); uncommon (an kam 'an); extraordinary ~ dhif, marmar, dhif ah

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) heliddiisu yartahay oon marwalba la helin ah.

2

naadir-ka: (magac, lab, keli) kolkol uun la helo oon marwalba la helin. Xayawaan naadirka ah waa la xanaaneeyaa oo waa la tarmiyaa. Dh: teelteel.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

cf: dhif

3

de: rare item

4

lx: naadir

5

pd: \pd(-ka)

6

ps: n2-m

7

key: naadir

waa la naqliyay ✓

Nadir

waa la naqliyay ✓

name-m consecrated to God, rare, precious and unique

waa la naqliyay ✓

1

(Nibiri-ga)

2

Neberi.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: neberi.

waa la naqliyay ✓

m. n. whale

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) whale (weel)

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) xayawaan badda ku nool oo sida kalluunka u eg ahna xayawaanada dunida guudkeeda ku nool kan u weyn inta la ogyahay. Dh: xuud.

waa la naqliyay ✓

1

a: neberi

2

de: whale

3

lx: nibiri

4

pd: (-ga)

5

ps: n2a-m

6

key: nibiri

waa la naqliyay ✓

نون، حُوت

waa la naqliyay ✓

(ereycodeed) lagu tilmaansado liqidda degdeggga ah lagu asteeyo. Markiiba nidhig buu hilibkii ka siiyay. Dh: alam, nudhuq, duruq.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg nidir².

waa la naqliyay ✓

raidir, v. - qalafin; qalafsan; adkayn

waa la naqliyay ✓

tiédir, adj. - qandacin; fardiirid

waa la naqliyay ✓

enlaidir, v. - foolxumayn; la foolxumeeyo.

waa la naqliyay ✓

nidifier, v. - Buul sameyn.

waa la naqliyay ✓

1

(Dir-ka)

2

(xoolo) isku sinji ah, oo isku meel ka soo wada jeedey; jaad; dhur; taran.

waa la naqliyay ✓

1

dir¹: m.l Dad ama xoolo isku asal ah oo meel ka soo wada jeed; jaad; dhur.

2

dir²: m.l (-rar, m.l) (baayoloji) Heer loo isticmaalo kala soocidda noolayaasha, taasi oo ka kooban hal ama in ka badan oo isku eg. Dirarka isu eg waxa loo kooxeeyaa faylan ahaan.

3

dir³: m.l (-rar, m.l) (naxwe) Waxaa lagu magacaabaa koox ereyo ah oo wadaaga hal ama dhawr dabeecadood, sida magacyada.

4

dir⁴: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Wax meel joogay ama yiil meel kale aaddin. 2. Ku d.: qof, qof kale xumaan uga dheegid si uu ula colloobo.

waa la naqliyay ✓

1

dir¹: m.l Dad ama xoolo isku asal ah oo meel ka soo wada jeed; jaad; dhur.

2

dir²: m.l (-rar, m.l) (baay.) Heer loo isticmaalo kala soocidda noolayaasha, taasi oo ka kooban hal ama in ka badan oo isku eg. Dirarka isu eg waxa loo kooxeeyaa faylan ahaan. m.f.dh, dirid.

3

dir³: m.l (-rar, m.l) (naxwe) Waxaa lagu magacaabaa koox ereyo ah oo wadaaga hal ama dhawr dabeecadood, sida magacyada.

waa la naqliyay ✓

f. n. major Somali clan

waa la naqliyay ✓

1

v. send, dispatch

2

dir m. n., [collective] origin, basis; species (of animals); race; clan, ancestors

waa la naqliyay ✓

name-m origin; race; ancestor

waa la naqliyay ✓

1

-ay / tay: (v) 1. send (send); transmit (taraanis-miit); dispatch (dis-paaj); ~u dir. Ex: warqad u dir; send a letter. 2. dir -ka / ta: (n) ancestor (ansestar); offspring (oof-ispiring); usually used for animals; descendant (di-sen-dhant) ~ waraso

2

isku dir -ay / tay: (v) set against each other stir up strife; come between; be a quarrelmonger

waa la naqliyay ✓

1

(fal) (ku ~) qof ka horgee qof kale.

2

dir: (fal) (u ~) meel kale gee oo ruux u gudbi. U dir alaabta ciddii lahayd.

3

dir-ka: (magac, lab, keli) isirka ama abka ay cidi ka soo jeeddo dad iyo duunyo kay doonto ha ahaatee. Sacaasi dir fiican buu ka soo jeedaa. Dh: isir.

waa la naqliyay ✓

nid, n.m. - Buul shimbireed; guriga shimbirta.

waa la naqliyay ✓

(eraycodeed) lagu tusmeeyo codka kaneecada iyo cayayaanka badhkii.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) dhaqaaq badan kolba la is gundhiyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Biir-ta)

2

Gaas ur gaar ah oo waabaayaysan leh oo lagu dhinto; neecaw ur jaadkaas ah leh oo lagu biiroodo oo meelaha qaarkood, sida ceelasha gudohooda ka samaysanta.

waa la naqliyay ✓

1

biir¹: m.l Nooc khamriga ka mid ah oo aan alkolo badan lahayn.

2

biir²: m.dh 1. Neef sun ah oo ur gaar ah leh oo ceelasha aan muddo laga cabin marmar yeeshaan. 2. Wax aad u khamiiray. 3. Caano aad u dhanaan.

3

biir³: f.mg1 (-ray, -rtay) 1. Wax intay ahaayeen ka badasho. 2. Ku b.: wax tiradooda kordhin. 3. Ku b.: cid ka mid noqosho.

waa la naqliyay ✓

1

biir¹: m.l Nooc khamriga ka mid ah oo aan alkolo badan lahayn.

2

biir²: m.dh 1. Neef sun ah oo ur gaar ah leh oo ceelasha aan muddo laga cabin marmar yeeshaan. 2. Wax aad u khamiiray. 3. Caano aad u dhanaan.

3

biir³: f.mg1 (-ray, -rtay) 1. Wax intay ahaayeen ka badasho. 2. Ku b.: wax tiradooda kordhin. 3. Ku b.: cid ka mid noqosho. m.f.dh, biirid.

waa la naqliyay ✓

1

v. increase, multiply; ferment

2

biir m. n., (mass n.): beer

3

biir [feminine] n., (mass n.): brackish, impure water

waa la naqliyay ✓

1

-ay tay (v) 1. accumulate (a ku mileeyt); pile up. 2. join (jooyn) Ex: waxuu ku biiray ciidamada; he joined the army.

2

biir -ta: (n) beer (biir) ~ khamri

3

biir -ta: (n) fermented water with poisonous gas, especially a watering place [well]

waa la naqliyay ✓

1

(fal) intii la joogay iyo heerkii la taagnaa ka sii bado. Xoola aan la baylah tirin ma biiraan. Dh: korodh.

2

biir: (fal) ku ku darsan dad ama urur, ka mid nogo. Ku bir oo kaaley ka mid noqo bulsha weynta.

3

biir-ka: (magac, lab, keli) caano aad u dhanaan. Dh: watabiir, jinaw, karuur.

4

biir-ka: (magac, lab, keli) nooc ka mid ah farshada ama khamrida. Biir bilaa denbi ahi ma jiro.

5

biir-ta: (magac, dhedig, keli) ur aad u qadhmuun; ur ceelka in badan dhoobnaa yeesho, lagu dhinto. Biir buu noqday ceelkii.

waa la naqliyay ✓

pron., subj: someone, anybody

waa la naqliyay ✓

(pronoun) somebody (sam-baadhi)-, someone (sam-wan) Ex: meeshaan cidi ma joogtaa? is there someone here? meeshaan cidi ma joogto; nobody is here

waa la naqliyay ✓

1

de: someone, anybody = cid + -i; Contrast: cidna 'nobody'

2

lx: cidi

3

ps: pro-subj

4

key: cidi

waa la naqliyay ✓

1

1. (Ciir-ka) a) Firiiric yaryar oo oogada ka soo yaaca. b) Doc u liicid; dheelli; janjeersi.

2

2. (Ciir-ta) Caano la lulay oo subaggii laga baxshey.

waa la naqliyay ✓

1

ciir¹: m.l 1. Firiiric yaryar oo oogada nafleyda ka soo yaaca. 2. la-mid: ciirid.

2

ciir²: m.dh Caano subaggii laga baxshay oo dhanaan.

3

ciir³: f.mg1 (-ray, -rtay) Wax miisaankiisa dhan u iilasho.

waa la naqliyay ✓

1

ciir¹: m.dh Caano subaggii laga baxshay oo dhanaan.

2

ciir²: f.mg1 (-ray, -rtay) Wax miisaankiisa dhan u iilasho. m.f.dh, ciirid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] rash, hives, small pimples, pustules, prickly heat

2

ciir [feminine] n., (mass n.): buttermilk

3

ciir v. stagger; lean to one side, capsize

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) buttermilk (badher-milk)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) liic; dheelli.

2

ciir-ka: (magac, lab, keli) firiiric yaryar oo oogada ka soo yaaca. Dh: araarad.

3

ciir-ta: (magac, dhedig, keli) caano dhanaan oo inta la lulay subaggii lagala baxay. Ciirtaa dhamaa, caydaada yaqaan. Li: dhay.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Didmo geyeysiin (xoolo, ugaar iyo wixi lamida.). la-mid: dudi.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Didmo geyeysiin (xoolo, ugaar iyo wixi lamida.). m.f.dh, didin. la-mid: dudi.

waa la naqliyay ✓

v. disperse, scare (off), scatter, cause to bolt ~ stampede

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) cause to flee in panic; scare away (iskeer a-weey); stampede (istaan-piidhy, frighten (faraay-teri) ~ bajin . Ex: xoolaha ha didin; don't scare the flocks

waa la naqliyay ✓

(fal) noole degganaansho ku jooga baqa geli.

waa la naqliyay ✓

1

de: disperse, scare (off), scatter, cause to bolt ~ stampede

2

lx: didi

3

pd: (didiyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: didi

waa la naqliyay ✓

1

(Diir-ka)

2

Xuubka, dubka, qolofta, mayraxda iyo wixii la mid ah oo ku rogan geedaha iyo miraha, kd.

waa la naqliyay ✓

1

diir¹: m.l Kulayl, uumi.

2

dįir¹: m.l Dubka sare ee lafta geedka.

3

diir²: m.dh la-mid: diirdiir².

4

dįir²: m.dh.u la-mid: digir².

5

diir³: f.mg1 (-ray, -rtay) 1. Wax in yar kululaansho. 2. Qof, in yar xanaaqid.

6

dįir³: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Geed diir ka qaadid. 2. Wax qaawin.

waa la naqliyay ✓

1

diir¹: m.l Kulayl, uumi.

2

diir²: f.mg1 (-ray, -rtay) 1. Wax in yar kululaansho. 2. Qof, in yar xanaaqid. m.f.dh, diirid.

3

dįir¹: m.l Dubka sare ee lafta geedka.

4

dįir²: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Geed diir ka qaadid. 2. Wax qaawin. m.f.dh, dįirid.

waa la naqliyay ✓

Drive

waa la naqliyay ✓

1

m. n. skin of fruit ~ plant; peeling, peel, rind; cover

2

diir v. peel, skin, strip

3

diir v. become warm

4

diir [feminine] n., [collective] caterpillar(s), worm

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) rind (raynd); skin (iskiin); peeling (piilin); outer covering (ka-ver) ~ dub, qubka

2

diir -ay / tay: (v) peel (piil); strip or cut away the skin ~ fiiq

waa la naqliyay ✓

1

(fal) qolofta sare ka qaad. Maydhax ka diir geedka. Dh: fiiq.

2

diir -ka: (magac, lab, keli) dubka sare ama maqaarka. Waxaan nahay dad isku diir iyo isku diin ah.

3

diir-ta: (magac, dhedig, keli) jaad xasharaadka ka mid ah oo dhirta cuna. Dh: dirindiir.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax baahin. 2. Wax kala bixin.

waa la naqliyay ✓