naxwe-ha

af¹: m.l (afaf, m.l) 1. Xubinta nafleydu ay wax ku cunto oo bushimaha, carrabka iyo ilkuhu ay ku yaalliin. 2. Dhinaca ay middidu wax goyso. 3. Waddo, tog, xarig iyo wixi lamida dacalka ay ka bilowdaan. 4. Wax guda leh meesha wax looga shubi ama gelin karo. 5. A. leh: sida fiican ee birta la adeegsadaa wax u goyso.

af²: m.l (afaf, m.l) 1. (naxwe) Hadal ay bulsho u adeegsato sidii ay isku wargaarsiin lahayd, luqad. 2. A. guud: af ka dhexeeya ummad isku qaran ah, waxaana loo adeegsadaa siiba xagga warbaahinta iyo waxbarashada; a. qoraal: qaab afeedka la adeegsado marka wax la qorayo, kaasoo u dhow ama la xariira qaabka suugaanta, sidaa daraaddeed wuu ka adagyahay, siiba xagga weereynta, qaabka afka ee tiraab ahaan loo adeegsado; a. tirabeed: qaab afeedka la adeegsado marka si caadi ah loo hadlayo; a. maldahan: hadal daboolan oo duluc ama ujeeddo kale ay ku dhex qarsoontahay; wuxuuna xallad u yeela siiba hadalka suugaanta.

dhawaaq¹: m.l 1. Cod dheer oo afka laga yiraahdo; qaylo; (muus.) dh. muusiqada. 2. la-mid: dhawaaqid.

dhawaaq²: m.l (naxwe) Habka ku dhawaaqidda xaraf ama erey.

dhawaaq³: f.mg1 (-qay, -qday) 1. Cod dheer afka ka dhihid. 2. Ku dh.: wax cusub sheegid.

dhigaal¹: m.l Wax meel la dhigto si waqti dambe loogu aayo (kayd).

dhigaal²: m.l (naxwe) Habkastoo diiwaangeliya hawraar tiraab ah iyadoo la adeegsanayo qoraal.

farac¹: m.l (-cyo, m.dh) 1. Durriyad. 2. Laan hay'adeed, bangi, xisbi iyo wixi lamida oo meel ka furan.

farac²: m.l (-cyo, m.dh) (naxwe) Habdhac uu erey uga soo farcamo mid kale. Tusaale: “fur + e -> fure”.

hab¹: m.l (-bab, m.l) 1. Sida wax loo qabto ama loo sameeyo. 2. Caano ama biyo aan badnayn oo loogu talaggalay in carruurta la siiyo. 3. la-mid: habid.

hab²: m.l (-bab, m.l) (naxwe) Habka uu hadluhu u soo bandhigo hawlaha (ama sifooyinka) ay falalku muujiyaan.

hab³: m.dh Habsiin.

hab⁴: f.g/mg1 (-bay, -btay) 1. (f.g) Ilmo dhashay caano ama biyo ku qabasho. 2. (f.mg) Weel, hoore dhibic-dhibic u sii dayn.

nadooc¹: m.l Loodsanka ku dhaca ul, rabar iyo wixi lamida.

nadooc²: m.l (naxwe) Habdhac sarfeed oo hawshiisu tahay in salka (falka ama magaca iyo wixi lamida) la raaciyo kabayaal ama dhammaadyo muujinaya tirada, caynta iyo qofka.

nadooc³: f.mg1 (-cay, -cday) Ul, rabar iyo wixi lamida loodsan ku dhicid.

tiraab¹: m.l 1. Erey, hadal ama dhawaaq afka ka soo baxay. 2. la-mid: tiraabid.

tiraab²: m.l (naxwe) Hadal aan qornayn (eeg af tiraab).

tiraab³: f.mg1 (-bay, -btay) Hadlid.

yeel¹: m.l (-lal, m.l) Qeeb ceel biyo looga cabbo sida wadaan, dawli iyo wixi lamida.

yeel²: m.l Y.-kay, y.-kaa: arrintay, arrintaa iyo wixi lamida.

yeel³: m.dh (-lo, m.l) 1. Xarig dheer oo loo isticmaalo awrta rariddeeda oo isaga gudba awrka dhinacyadiisa, dabagelisna leh. 2. Inta xarig ah ee ka samaysan harag.

yeel⁴: xi. (naxwe) Ha yeeshee (hayeeshee) ama hase yeeshee (haseyeeshee): ha ahaatee, laakiin.

yeel⁵: f.g1 (-eelay, -eeshay) 1. Cid arrin ama wax kale ka aqbalid. 2. Kab go'day samayn. 3. Wax samayntooda ku kicid.

af¹: m.l (afaf, m.l) 1. Xubinta nafleydu ay wax ku cunto oo bushimaha, carrabka iyo ilkuhu ay ku yaalliin. 2. Dhinaca ay middidu wax goyso. 3.Waddo, tog, xarig iyo wixi lamida dacalka ay kabilowdaan. 4. Wax guda leh meesha wax looga shubi ama gelin karo.

5. A. leh: sida fiican ee birta la adeegsadaa wax u goyso.

af²: m.l (afaf, m.l) 1. (naxwe) Hadal ay bulsho u adeegsato sidii ay isku wargaarsiin lahayd, luqad. 2. A. guud: af ka dhexeeya ummad isku qaran ah, waxaana loo adeegsadaa siiba xagga warbaahinta iyo waxbarashada; a. qoraal: qaab afeedka la adeegsado marka wax la qorayo, kaasoo u dhow ama la xariira qaabka suugaanta, sidaa daraaddeed wuu ka adagyahay, siiba xagga weereynta, qaabka afka ee tiraab ahaan loo adeegsado; a. tirabeed: qaab afeedka la adeegsado marka si caadi ah loo hadlayo; a. maldahan: hadal daboolan oo duluc ama ujeeddo kale ay ku dhex qarsoontahay; wuxuuna xallad u yeela siiba hadalka suugaanta.

dhawaaq¹: m.l Cod dheer oo afka laga yiraahdo; qaylo; (muus.) dh. muusiqada.

dhawaaq²: m.l (naxwe) Habka ku dhawaaqidda xaraf ama erey.

dhawaaq³: f.mg1 (-qay, -qday) 1. Cod dheer afka ka dhihid. 2. Ku dh.: wax cusub sheegid. m.f.dh, dhawaaqid.

dhigaal¹: m.l Wax meel la dhigto si waqti dambe loogu aayo (kayd).

dhigaal²: m.l (naxwe) Habkastoo diiwaangeliya hawraar tiraab ah iyadoo la adeegsanayo qoraal.

farac¹: m.l (-cyo, m.dh) 1. Durriyad. 2. Laan hay'adeed, bangi, xisbi iyo wixi lamida oo meel ka furan.

farac²: m.l (-cyo, m.dh) (naxwe) Habdhac uu erey uga soo farcamo mid kale. Tusaale: 'fur + e -> fure'.

hab¹: m.l (-bab, m.l) 1. Sida wax loo qabto ama loo sameeyo. 2. Caano ama biyo aan badnayn oo loogu talaggalay in carruurta la siiyo.

hab²: m.l (-bab, m.l) (naxwe) Habka uu hadluhu u soo bandhigo hawlaha (ama sifooyinka) ay falalku muujiyaan.

hab³: f.g/mg1 (-bay, -btay) 1. (f.g) Ilmo dhashay caano ama biyo ku qabasho. 2. (f.mg) Weel, hoore dhibic-dhibic u sii dayn. m.f.dh, habid.

nadooc¹: m.l (naxwe) Habdhac sarfeed oo hawshiisu tahay in salka (falka ama magaca iyo wixi lamida) la raaciyo kabayaal ama dhammaadyo muujinaya tirada, caynta iyo qofka.

nadooc²: f.mg1 (-cay, -cday) Ul, rabar iyo wixi lamida loodsan ku dhicid.

tiraab¹: m.l Erey, hadal ama dhawaaq afka ka soo baxay.

tiraab²: m.l (naxwe) Hadal aan qornayn. ld, aftiraab.

yeel¹: m.l Y.-kay, y.-kaa: arrintay, arrintaa iyo wixi lamida.

yeel²: xi. (naxwe) Ha yeeshee (hayeeshee) ama hase yeeshee (haseyeeshee): ha ahaatee, laakiin.

yeel³: f.g1 (-eelay, -eeshay) 1. Cid arrin ama wax kale ka aqbalid. 2. Kab go'day samayn. 3. Wax samayntooda ku kicid. m.f.dh, yeelid.