nabarxamaamo

f.mg3 (-rtay, -ratay) la-mid: dadabxambaarso.

m.dh Nafley la rumeysanyahay inay badda ku nooshahay, taasoo qaarka sarana ka ah gabar qaarka dambena mallay.

m.dh Nafley la rumeysanyahay inay badda ku nooshahay, taasoo qaarka sarana ka ah gabar qaarka dambena mallay.

-da: (magac, dhedig, keli) noole badda ku jira oo inta hore gabar ka ah, inta dambana kalluun ka ah. Dh: halkable.

m.dh Nafley la aaminsanyahay in ay badda ku nooshahay oo qaarka sare gabar ka ah qaarka dambena mallaay. la-mid: gabareymaanyo.

-da: (magac, dhedig, keli) nafley badda ku nool oo u eg tahay neberiga. Waxay leedahay caano, waxayna cuntaa saaruqda. Dh: gabareymaanyo.

m.l/dh la-mid: lambarsanaan.

-ha: (magac, lab, keli) war lambar lagu garto loo yeelay ahaansho.

m.dh Cayayaan midab bunni ah, geeso dhaadheer iyo lababaal oo khafiif ah oo qolof adag ku hoos jira leh oo ku nool musqulaha iyo meelaha qashinku yaallo. la-mid: baranbaro.

m.dh Cayayaan midab bunni ah, geeso dhaadheer iyo lababaal oo khafiif ah oo qolof adag ku hoos jira leh oo ku nool musqulaha iyo meelaha qashinku yaallo. la-mid: baranbaro.

f. n. cockroach

-da: (magac, dhedig, keli) cayayaan guduudan ama madaw oo baalal, lugo dhaadheer iyo geeso ay wax ku dareento leh leh, musqulaha iyo meelaha iftiinka yar ee aan nadiifta ahayn baa laga helaa. Kani waa af ka tamar itaal baranbaro. Dh: baranbar, barambar.

a: baranbaro

de: cockroach

lx: barambaro

pd: (/da)

ps: n6-f

key: barambaro

m.l la-mid: barlammaan.

m.l 1. Urur dawladaha dimoqraadiga ahi leeyihiin xubnahiisana dadka ay soo doortaan, oo goo'aannada iyo sharciyada ansixiya. 2. Xarunta ay xubanaha baarlammaanka ku kulmaan. la-mid: baarlamaan, baarlammaan.

m. n. parliament

-ka: (n) [Pl. barlamaanada] parliament (parlamant) ~ golaha shacbiga, baarlamaan

-ka: (magac, lab, keli) gole ay isugu yimaaddaan dad loo soo doorto inay shicibka metelaan oo u xilsaaran xeerdejinta iyo isku xidhka dawladda iyo shicib. Dh: baarlamaan.

a: barlammaan {Eng}

de: parliament

lx: barlamaan

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: barlamaan

-ka: (magac, lab, keli) xoolaha lisiddooda subaxdii oo dib loo dhigo, la dareeriyo ka dibna la soo hooyo saacado ka dib oo la barqin maalo siiba lo'da iyo riyaha. Dh: barqolis.

barqamaal: (fal) xoolaha siiba geela maal barqinkii. Markaan barqamaallay geeliibaa Baxsaneey baarka soo fidhaysiin.

barqamaal -ka: (magac, lab, keli) xilliga barqada xoolaha la maalo.

m.f.dh eeg barxan². la-mid: barxanaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax isku dhex badhxamay oo isku mulaaqnaan ahaan. Barxanaanta caanaha iyo biyaha waa la gartaa. Dh: badhxanaan.

m.f.dh eeg nabran. la-mid: nabranaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) mid nabar ku dhacay ahaan. Dh: nabranaansho.

(fal) xaamxaamad samee. Intaan laguu iman sii xaamxaamo. Dh: diyaargaraw.

(Xaarxaara-da)

Canaan foolxun.

m.dh Canaan foolxun.

f. n. scolding, strong reprimand (with abuse ~ vituperation)

-xaarxaarada: (n) censure (sen-sher), especially with the use of harsh or abusive language

Rimprovero

Reprimand

(fal) meel qashinka ka harharo oo la nadiifso. Dh: xaadhxaadho, fiiqfiiqo, harharo.

xaarxaaro: (fal) hadal canaan ah dheh oo noqnoqo. In badan xaarxaaro ha cabsadee. Dh: cancanaano.

xaarxaaro -da: (magac, dhedig, keli) canaan lagu noqnoqdo oo foolxun. Dh: cancanaan.

cf: canaan

de: scolding, strong reprimand (with abuse ~ vituperation)

initial: x

lx: xaarxaaro

pd: (/da)

ps: n6-f

key: xaarxaaro

(Afartamaad-ka)

1. Tirada heerka afartanka ku abbaaran; 40d. (ama afartanaad).

2. Xilli roob oo toban beri ah oo ka bilawda afartamaadka dabshidka.

m.l/dh.t.j la-mid: afartanaad.

num.-ord: fortieth

afartamaad m. n. ten-day rainy season

-ka: (n) fortieth (foortiyeth); 40th ~ afartanaad, afartameeyo

-ka: (magac, lab, keli) xilli ku beegan taariikhdu kolkii ay ahayd 40 iyo hareereheeda. Afartaamadkii ayay ummaduhu baraarugeen.

afartamaad -ka: (magac, lab, keli) xilliroobaad toban beri ah oo bilawda kolka dabshidka afartan beri laga joogo. Afartaamaadkii baa reeraha u da'ay.

m. n. parliament

-ka: (n) parliament (paar-lamant) ~ golaha Xildhibaanada

-ka: (magac, lab, keli) gole ka kooban mudaneyaal ama xildhibaanno dadku soo doortaan oo u qaabilsan sharcidejinta dal lagu maammulo iyo ilaalinta siyaasadda guud ee dalkaasi leeyahay.

a: barlammaan, barlamaan {Eng}

de: parliament

lx: baarlamaan

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: baarlamaan

-ta: (magac, dhedig, keli) (ku ~) cid kale, waxay samayso la samayn.

(Hagardaama-da)

Hagar cid wax ku yeelid ama hawl ku qabasho; luggooyo; (ama hagardaanyo).

m.dh (-ooyin, m.l) Dhibaato cid aan ka digtoonayn lagu sameeyo. la-mid: hagardaanyo.

m.dh (-ooyin, m.l) Dhibaato cid aan ka digtoonayn lagu sameeyo. la-mid: hagardaanyo.

f. n. annoyance, burden, trouble, molesting; injustice, wrong

-hagardaamada: (n) deception (disepshen) ~ hagar

-da: (magac, dhedig, keli) hagar cid wax ku yeelid; luggooyo soo noqnoqota. Dh: luggooyo, dhibaato, hadimo, khiyaamayn. Li: waxtar.

a: hagardaanyo (/da) [n6-f]

de: annoyance, burden, trouble, molesting; injustice, wrong

lx: hagardaamo

pd: (/da)

ps: n6-f

key: hagardaamo

(Qaarxabaal-ka)

Geed sida qaraha u faalala oo korna ku yeesha miro waaweyn oo kuwa bocorta le'le'eg hoosna buruq aad iyo aad u weyn oo la qoto oo geela iyo xoolaha kaleba loo jarjaro oo laga waraabsho.

qaarxabaal¹: m.l 1. (botani) Geed sida qaraha u faalala oo kor ku yeesha miro waaweyn kuwa bocorta la eg, hoosna ku leh buruq weyn oo inta la jarjaro xoolaha lagu oon baxsho. 2. (daawo) Xabaalidda qof lafo xanuun qaba qaarka dambe carro kulul loogu duugo si loogu daweeyo.

qaarxabaal²: f.g1 (-aalay, -aashay) Qof lafo xanuun qaba qaarka dambe carro kukul loogu duugo si loogu daweeyo, xabaalid.

m.l 1. (botani) Geed sida qaraha u faalala oo kor ku yeesha miro waaweyn kuwa bocorta la eg, hoosna ku leh buruq weyn oo inta la jarjaro xoolaha lagu oon baxsho. 2. (daaw.) Xabaalidda qof lafo xanuun qaba qaarka dambe carro kulul loogu duugo si loogu daweeyo.

m. n., [collective] plant species

(fal) qof xanuun qaba sida lafagaraaca qaybta hoose ee jidhka aas.

qaarxabaal -ka: (magac, lab, keli) geed sida xabxabka ama qaraha u baxa oo xagga sare ku yeesha midho waaweyn oo kuwa bocorta le'eg hoostana buruq weyn ku yeesha.

de: plant sp.

lx: qaarxabaal

pd: (-ka)

ps: n2-m-col

key: qaarxabaal

m.f.dh eeg basarxun. la-mid: basarxumaansho, basarxumi, basarxumo.

-ta: (magac, dhedig, keli) falaad xumaan iyo dhaqan xumaan.

m.l (-rro ..., m.dh) (kiim.) Dabar ka dhex samaysma laba atam oo wadaaga lammaane elektaroon.

- gabarmaanyada: (n) mermaid (meer meeydh) ~ gabareey-maanyo

-da: (magac, dhedig, keli) eeg geelmaanyo.

(Habarwadaag-ta)

Walaalo isku hooyo keliya ah.

m.l.u Walaalo isku hooyo keliya ah.

m.l.u Walaalo isku hooyo keliya ah.

f. n., [collective] first cousin (children of two sisters ~ maternal aunt)

-ta: (magac, dhedig, keli) labo qof oo ay labo dumar oo walaalo ah kala dhaleen. Dh: dubri, ilmadubri, habrowadaag.

habarwadaag -ta: (magacwadareed) walaalo isku hooyo keliya ah.

a: habrawadaag

de: first cousin (children of two sisters ~ maternal aunt)

lx: habarwadaag

pd: (-ta)

ps: n-f-col

syn: inahabreed

xv: bah {N}

key: habarwadaag

name-m obedient; kindful; mercuful

m.l.t.j la-mid: labaatanaad².

m.dh Nabadgelyo.

m.dh Nabadgelyo.

f. n. leave, farewell greeting

-da: (magac, dhedig, keli) gunno yar oo qofka soconayaa uu dadka asxaabta ah iyo carruurta uu u laabo.

macasalaamo-da: (magac, dhedig, keli) erey lagu yidhaa qofka soconaya. Huunno macasalaamo Ilaahay ha iskeen tuso. Dh: salaama.

bw: Arabic

de: leave, farewell greeting

lx: macasalaamo

pd: (/ha)

ps: n6-f

key: macasalaamo

f.mg4 (-snaa, -snayd) Wax nabar ku dhacay ahaansho. la-mid: nabaraysan.

der. [adjective] covered with wounds; wounded many times

(tilmaame) wax nabar ku dhacay ahaansho. Dh: nabaraysan.

de: covered with wounds; wounded many times

lx: nabarraysan

pd: (nabarraysnaa)

ps: adj-der

key: nabarraysan

-ka: (magac, lab, keli) xilliyada qaarkood oo qofka ku xumaada ama ay abaar ku dhacdo; sabanxumaad.

(magac, lab, keli) waqti la tabaalaysnaa, waqti dhib xumi jirtey ama ay jirto. Sabanxumaad saco kama saco hadhaan. Dh: abaar, macaluul. Li: samoloho, berisamaad, barwaaqo.

m.f.dh eeg tabaryar. la-mid: tabaryaraansho, tabaryari.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax awooddaran ahaan.

-ka: (magac, lab, keli) erey saynis ah oo uu macnihiisy yahay, dabar elektaroon, wadaag ah oo isku haya labo atam kaas oo ka kooban labo lammaane elektaroon oo hal lammaane u dhigmo dabar keliya (lammaanaha sigma) kan kalena samaynaayo dabar dheeraad ah.

(Habarwacasha-da)

Inta xagga habarta wax laga wadaago oo dhan u qayladhaansasho; gargaar iyo hiil weyddiisasho.

m.f.dh eeg habarwaco. la-mid: habarwacad.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg habarwacad.

m.dh la-mid: lambarsanaan.

m.l/dh eeg basarxumow. la-mid: basarxumaan.

-ha: (magac, lab, keli) falaad xumaanshiiyo. Basarxumaanshaha nala dhaaf.

f.mg3 (-saday, -satay) Ilmo aan la gardaadin si gudub ah u xambaarasho. la-mid: dadabxambaaro.

f.g3 (-cday, -catay) Gabar la guursanayo xoog kula bixid. la-mid: duud-garaaco.

-da: (magac, dhedig, keli) kalluun qarqarka sare naag uga eg. Dh: dabakaluunad.

(Gabarey-maanya-da)

(sheekaxariiro) nafley badda ku jirta oo qaarka hore gabar ka ah qaarka danbena kalluun; halkable.

f. n., [compound] mermaid

(Habarey-maanya-da)

Geelmaanyo.

m.dh Nafley la aaminsanyahay in ay badda ku nooshahay oo qaarka sare gabar ka ah qaarka dambena mallaay. la-mid: gabarey-maanyo.

f. n. dugong, manatee

m.l/dh la-mid: tabaryaraan.