na — Macnaha & Turjumaada

1

Uyaalka qofka hore oo kooxda ah kolka wax la taaranayo ama falku xaggiisa aada hayo (sida: biyo na siiya; wiilkii baa na arkay); annaga.

2

na: -na — Tiraab ereyada kale lagu xiriiriyo oo tixaha hadalka ulajeeddooyin kala duwduwan u yeela (sida: a) Waxa Guuleed la siiyey, Warfaana ha la siiyo; libaaxiina la dil; Adiguna ma rabtaa? b) Mana arag, mana maqal; ninna ma iman; sina u yeeli mayo; yaad aragtay? Cidna); oo; xataa.

waa la naqliyay ✓

1

na¹: mu.dhm.ly Magacuyaal layeele oo tilmaamaya qofka koobaad ee wadarta ah, oo kuwa lala hadlayaa aanay ku jirin. Tusaale: “Idinkaa na siiyay buuggan”.

2

na²: xi. 1. (-na) Qurub lagu xiriiriyo laba tixood. Tusaale: “Dariishadda fur, nalkana demi”. 2. Xataa. Tusaale: “Waxa Guuled la siiyay Warfaana ha la siiyo”. 3. Midkoodna, mana. Tusaale: “Midkoodna ma imaan karo, qofna ma iman”, “Waxaan oo kale weligay ma arkin mana maqlin”.

waa la naqliyay ✓

1

na¹: mu.dhm.ly Magacuyaal layeele oo tilmaamaya qofka koobaad ee wadarta ah, oo kuwa lala hadlayaa aanay ku jirin. Tusaale: Idinkaa na siiyay buuggan.

2

na²: (-na) xi. 1. (-na) Qurub lagu xiriiriyo laba tixood. Tusaale: Dariishadda fur, nalkana demi. 2. Xataa. Tusaale: Waxa Guuled la siiyay warfaana ha la siiyo. 3. Midkoodna, mana. Tusaale: Midkoodna ma imaan karo, qofna ma iman. Waxaan oo kale weligay ma arkin mana maqlin.

waa la naqliyay ✓

pron., pl. us (not you) [exclusive.]

waa la naqliyay ✓

1) nous (objet), 2) et, 3) comme, 4) aussi, 5) aucun, 6) un des...

waa la naqliyay ✓

1

(magac'uyaal) layeele oo tilmaamaya qofka koobaad ee wadarta ah, oo kuwa lala hadlayaa aanay ku jirin. Iyagaa na salaamay hortaba.

2

na: (xidhiidhiye) loo adeegsado isku xidhka labo tixood. Albaabka xidh, daaqaddana innoo fur.

3

na: (dabakar) lagu ladho weedhaha la xoojinayo sida; Cumarna ha la siiyo waxa la idin siiyay, ama waxa la diiddanyahay sida; Gabdhihii midkoodna ma guursan.

waa la naqliyay ✓

1

a: (a')

2

Xarafka koowaad oo Alifka Soomaalida. Waa shaqal.

3

-a: (naxwe) qodob raaca ereyada lab oo kelida ah oo 6 shibbane ku dhammaada (c, h, kh, q, x iyo hamsa, sida: magac-a, daah-a, jookh-a, maraq-a, madax-a iyo go'-a).

waa la naqliyay ✓

1

1. (qof) Aan dhagar iyo laqdabo aqoon; daacad; lillaahi.

2

2. (meel, kd.) nabad ah; aan cabsi lahayn.

waa la naqliyay ✓

(Aniga; aan; i; ii - annaga; innaga; aannu; na; noo) qofka hadla haya ama wax qora haya.

waa la naqliyay ✓

1

(Adaar-biciid-ka)

2

Nagaar aan qodax lahayn oo ka baxa balliyada iyo togagga; wuxuu lee yahay, miro kuwa bunka u eg, dhirta dawadana waa ka mid.

waa la naqliyay ✓

1

(Af-ka)

2

1. Xubinta nafleydu cunnada ka cunto oo bushimaha iyo carrabka iyo ilkuhu ku yaalliin.

3

2. Ereyada iyo ulajeeddooyinkooda; hadal dhan oo tol isku garto oo ku wada hadlo, oo wax ku qabsado.

4

3. Dhinaca birtu wax ka gooyso.

waa la naqliyay ✓

1

(Afaggaal-ka, Afaggaa-sha)

2

Toddobada xiddigood oo raqaha, tan ugu danbaysa; waxay u dhexaysaa nuguushi-cad tyo naafcadde.

waa la naqliyay ✓

1

(Afgaab-ka)

2

Cudur sida furuqa oogada nabarro biyo leh ka soo yaaciya; furuqbiyoole.

waa la naqliyay ✓

1

(Afa-da)

2

Naag la qabo; arad; oori; maranti; marwo.

waa la naqliyay ✓

1

(Afqays-ta)

2

Xiddigaha naafaha, tooda saddexaad (ama afqoys).

waa la naqliyay ✓

1

(Agan-ka)

2

1. (Ceel) biyo badan leh; banqi.

3

2. Cosob ama naq badan; aftin.

waa la naqliyay ✓

1

(Akhriyid-da)

2

Erey ama hadal qoran kicin; ku dhawaaqid; naqid; marin.

waa la naqliyay ✓

1

1. (-) (Ammaan-ka) a) Nabad; nabadgelyo; badbaado; colaad la'aan. b) Kuruska geela meel ka mid ah oo ceeriinka lagu cuno.

2

2. (Ammaan-ta) a) Ereyo loo bogo oo kulul oo wanaagsan; faan. b) Xoolo madaxda,, lagu muuneeyo; sedo.

waa la naqliyay ✓

1

(Amni-ga)

2

Nabad; bedbaado; nabaaddiino.

waa la naqliyay ✓

1

(Innaga, aannu, na, noo...)

2

Dadka hadla haya, ama wax qora haya oo aan qofka lala hadlayaa ku jirin.

waa la naqliyay ✓

1

(Arad-da)

2

Naag la qabo; oori; afo; maranti.

waa la naqliyay ✓

1

(Ardaal-ka)

2

Qof aan wanaagsaneyn; nacas; dabbaal; (ama ardal).

waa la naqliyay ✓

1

(Areeba-da)

2

Naag aan gaari ahayn; basari; goonbaar.

waa la naqliyay ✓

1

(Argaggax-a)

2

Cabsi weyn oo kedo ah; naxdin lala gariiro.

waa la naqliyay ✓

1

(Argaggixid-da)

2

Cabsi weyn oo kedo ah, qabasho; naxdin la gariirid.

waa la naqliyay ✓

1

(Arxamid-da)

2

Jimic u gelid; u turid; u naxariisasho.

waa la naqliyay ✓

Haddaan wax kale jirin; hadday u yaraato; xataa.

waa la naqliyay ✓

qr. Hadday u yaraato; haddaan wax kale jirin; agow; xataa. Tusaale: “Ana ii ahaateenaa!”; “Ana roob di'i lahaayaa!” la-mid: anaa².

waa la naqliyay ✓

[adverb] or [adverbial] [expression] at least, even

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) ugu yaraan; haba yaraatee.

waa la naqliyay ✓

1

de: at least, even

2

lx: ana

3

ps: adv

4

see: xataa

5

key: ana

waa la naqliyay ✓

DNA

waa la naqliyay ✓

1

1. Uyaal uu lee yahay qofka hadlaya oo kooxda ah oo kan lala hadlayaa ku jiro, oo wax la taarana hayo; innaga.

2

2. a) (ina) Kii uu dhalay: inankii; wiilkii. b) (inà) Tii uu dhalay; inantii; gabadhii.

waa la naqliyay ✓

mu.dhm.ly Magacuyaal layeele oo tilmaamaya qofka koobaad ee wadarta ah, oo aan kuwa lala hadlayaa ku jirin. Tus.: “Ninku waa ina wada arkay ee maxaynu samaynaa?” la-mid: inna³.

waa la naqliyay ✓

mu.dhm.ly (naxwe) Magacuyaal layeele oo tilmaamaya qofka koobaad ee wadarta ah, oo aan kuwa lala hadlayaa ku jirin. Tusaale: Ninku waa ina wada arkay ee maxaynu samaynaa? la-mid: inna.

waa la naqliyay ✓

1

pron., pl. us [inclusive.]

2

ina name: son, daughter

waa la naqliyay ✓

nous (objet).

waa la naqliyay ✓

1

(pronoun) 1. us; the objective case of we (annaga, innaga). Ex: ina keena; let us go. 2. [title] the son of or the daughter of.. Ex: ina Qawdhan; the son of Qawden.

2

ina: (suffix) not (not); don't (dhownt); used with you (all) and negative ha, Ex: ha cunninal; don't (you all) eat!

waa la naqliyay ✓

(magac'uyaal) tilmaamaya in qofka la sheegayo uu yahay ilmaha qofka magaciisu ka danbeeyo.

waa la naqliyay ✓

إبن

waa la naqliyay ✓

1

a: nuun

2

de: N [letter of the Somali alphabet] Voiced alveolar nasal; can be double

3

lx: na'

4

pd: (-da)

5

ps: n-f

6

key: na'

waa la naqliyay ✓

Erey qof dumar ah loogu dhawaaqo ama loogu yeero ama lagu soo jeediyo; magac baa badanaa ka dabadhaca (sida: naa Kaaha; naa Ubax).

waa la naqliyay ✓

u.j Erey qof dumar ah loogu dhawaaqo ama loogu yeero ama lagu soo jeediyo; magac ayaa badanaa ka dabadhaca. Tusaale: “Naa Kaaha!”, “Naa Ubax”. la-mid: naayaa.

waa la naqliyay ✓

u.j Erey qof dumar ah loogu dhawaaqo ama loogu yeero ama lagu soo jeediyo; magac ayaa badanaa ka dabadhaca. Tusaale: Naa Kaaha! Naa Ubax. la-mid: naayaa.

waa la naqliyay ✓

inter. hey!

waa la naqliyay ✓

(interjection); you!; hey!; especially used to attract attention when talking to female person ~ naayaa Ex: naa kaalay!; hey! come here

waa la naqliyay ✓

(ereydhawaaq) qof dumar ah loogu yeedho, ama lagu soo jeediyo. Dh: naayaa.

waa la naqliyay ✓

1

nab¹: m.l la-mid: nabyo.

2

nab²: f.g1 (-bay, -btay) 1. Cid fal ama hadal aanay samayn ama dhihin ku sheegid; masabidid. 2. Is n.: wax hurda iska dhigid. 3. Ku n.: wax meel ku dhejin. 4. Ciid, timo iyo wixi lamida dhejin. 5. la-mid: naab³.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-bay, -btay) 1. Cid fal ama hadal aanay samayn ama dhihin ku sheegid; masabidid. 2. Is n.: wax hurda iska dhigid. 3. Ku n.: wax meel ku dhejin. 4. Ciid, timo iyo wixi lamida dhejin. 5. la-mid: naab². m.f.dh, nabid.

waa la naqliyay ✓

v. stick ~ paste on; press, crush; slander

waa la naqliyay ✓

/naab/ (v) qabasho (qof lugu qabto fal-xun siiba tuugnimo).

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) 1. make false allegation against someone; slander (islaandar); malign (malaayn); defame (dhifeem); traduce (tara-dhuus); vilify (vilavaay) ~ masabbid. 2. —ku nab -ay / tay: (v) stick (istik); for example glue or tape; fasten (faas'an); attach (ataaj) ~ ku dhaji

waa la naqliyay ✓

1

(ereycodeed) lagu cabbiro meel si degdeg ah u gelid. Jiirkii godkaa buu nab yidhi. Dh: dalaq, nam.

2

nab: (fal) aad u cadaadi oo hoos isugu dheji wax kala foocsan. Jalddiga buugga ku nab.

3

nab: (fal) ka sheeg waxaanu odhan ama aanuu samayn. Dh: massabid, haffar.

4

nab: (fal) ku ku dheji. Sabuuradda gidaarka ku nab. Dh: dheji.

5

nab: (fal) ((ku ~) magac ama naanays aanu horay u lahayn u bixiu, Wiilka magaca ad u bixisay ku nab.

6

nab: (fal) (is ~) wax hurda oo gama'san iska dhig oo hadal iyo dhaqdhaqaaq jooji.

waa la naqliyay ✓

1

de: stick ~ paste on; press, crush; [fig. ] slander

2

lx: nab

3

pd: (nabay)

4

ps: v1=

5

key: nab

waa la naqliyay ✓

1

(Nac-a)

2

Xumaan weyn oo uurka laysugu hayo; nacayb; cadownnimo,

waa la naqliyay ✓

1

nac¹: m.l Colaad uurka la isugu hayo; nacayb.

2

nac²: f.g1 (-cay, -cday; -nici) 1. Rabid la'aan. 2. Is n.: quus iyo rajo la'aan.

waa la naqliyay ✓

1

nac¹: m.l Colaad uurka la isugu hayo; nacayb.

2

nac²: f.g1 (-cay, -cday; -nici) 1. Rabid la'aan. 2. Is n.: quus iyo rajo la'aan. m.f.dh, nicid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [abstract] hate, hatred, hostility, aversion

2

nac v. hate, be hostile to; reject

waa la naqliyay ✓

1

-ay / day: (v) dislike (dis laayk); don't like. Ex: ma nacday? don't you like it?

2

nac -a: (n) dislike (dis laayk); aversion (aveershin); distaste (dis-teeys)

waa la naqliyay ✓

1

(ereycodeed) lagu cabbiro ulaynta shawdh wax lagu uleeyo.

2

nac: (fal) karah oo ha jeclaan. Nac dadka xunxun Dh: sanif, necbaw. Li: jeclow.

3

nac-a: (magac, lab, keli) xumaan uurka cid loogu hayo. Naca cadowgu waa waajib.

waa la naqliyay ✓

1

(Naf-ta)

2

Nolosha geedaha iyo dadka iyo nafleyda kale oo dhani gaar u leedahay, oo ay kaga duwan yihiin waxyaalaha aan noolayn, oo keenta inay dhashaan oo isdhalaan oo wax cunaan oo koraan oo dhaqdhaqaaqaan, ... nolol; ruux.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-fo, m.l) 1. la-mid: ruux. Waxa nafleyda ku jira oo aan la arkin, lana taaban karin, la'aanteedna aan la noolaan karin. 2. N. ah: wax dhimasho u dhow. 3. N. ma leh: qiimo ama waxtar yari.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-fo, m.l) 1. Waxa nafleyda ku jira oo aan la arkin, lana taaban karin, la'aanteedna aan la noolaan karin; ruux. 2. N. ah: wax dhimasho u dhow. 3. N. ma leh: qiimo ama waxtar yari.

waa la naqliyay ✓

f. n. life (principle), soul; self

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (n) life (laayf); soul (sool); spirit (ispiirit) ~ nolol, ruux -a, ruux -da

2

naf: (prefix) self (sa-laf); —naftayda: myself -naftiisa: himself; —naftooda: themselves; nafteeda; herself; —nafteena: ourselves ~ laf

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) ruuxda iyo dhaqaaqa nooluhu leeyahay xayawaanka iyo dhirta oo ay kaga duwan yihiin manoolaha, oo keenta in ay tarmaan, wax cunaan, koraan, dhaqdhaqaaqaan, dhintaan. Dh: ruux, cabdo.

waa la naqliyay ✓

1

de: life (principle), soul; self

2

lx: naf

3

pd: (-ta Pl: nafaf (ka))

4

ps: n1-f, n4-f

5

xe: myself

6

xv: cabdo, ruux

7

key: naf

waa la naqliyay ✓

دَاتِي رُوحٍ حَيَاةَ

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-gaa, -gayd) la-mid: neg.

waa la naqliyay ✓

1

/naag/ (v) 1. u calaacalid (ku yuusid) 2. wal-wal gelin (dhib ku abuurid).

2

nag: /naag/ (n) qofka cabashada iyo yuuska badan.

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) dhammaad ah oon waxba ku jirin, Ceelku waa nag. Dh: faruq

2

nag-ta: (magac, dhedig, keli) habeenka badhtankiisa xilli wax walba gam'aan. Xalay nagtii dhexe ayuu baxay. Dh: saq.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) qof aan sir lahayn oo warku si fudud uga baxo. Nah war lama geliyo.

2

nah-da: (magac, dhedig, keli) soo jiidashada uu shay kugu soo jiito macaan ama muunad quruxeed. Cuntada dhadhankeedu nah ma leh.

waa la naqliyay ✓

1

(Nal-ka)

2

1. Iftiinka xiisadda jacdu dhaliso.

3

2. Dhalada usha ah ama buruqda qaabkeeda leh, oo gudaheeda iftiinku ka daarmo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-lal, m.l) 1. Qalab dusha quraaradi kaga dahaarantahay oo iftiin bixiya marka korontadu soo gaadho. 2. Iftiinka korontadu dhaliso.

waa la naqliyay ✓

m.l (-lal, m.l) 1. Qalab dusha quraaradi kaga dahaarantahay oo iftiin bixiya marka korontadu soo gaadho. 2. Iftiinka korontadu dhaliso.

waa la naqliyay ✓

m. n. light bulb, electric light ~ lamp

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) bulb (baalb); lamp (laamp); light bulb; incandescent lamp; fluorescent light

waa la naqliyay ✓

1

Lampada

2

Lamp

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) laambad iftiinta oo la shido si wax loogu arko habeenkii. Dh: tiriig.

waa la naqliyay ✓

1

de: light bulb, electric light ~ lamp

2

lx: nal

3

pd: (-ka Pl: nalal (ka))

4

ps: n4-m

5

key: nal

waa la naqliyay ✓

مصباح

waa la naqliyay ✓

/naap/ (n) hurdo gaaban (indha-guduudsi).

waa la naqliyay ✓

1

(Naq-a)

2

Caleenta iyo cawska cusub oo roobku soo saaro; doog; tigaad.

waa la naqliyay ✓

1

naq¹: m.l 1. Caleenta iyo cawska ay soo saaraan biyo ama roob; doog; tigaad. 2. Hadal dood iyo dacwad isugu jira.

2

naq²: f.g/mg1 (-qay, -qday) 1. (f.g) Wax meeshii uu ka yimid ku celin. 2. (f.g) Gar qaadid. 3. (f.g) Cid dood iyo dacwo u jeedin. 4. (f.mg) U n.: u meerin, u akhrin. 5. (f.mg) Ku n.: ku celi.

waa la naqliyay ✓

1

naq¹: m.l 1. Caleenta iyo cawska ay soo saaraan biyo ama roob; doog; tigaad. 2. Hadal dood iyo dacwad isugu jira.

2

naq²: f.g/mg1 (-qay, -qday) 1. (f.g) Wax meeshii uu ka yimid ku celin. 2. (f.g) Gar qaadid. 3. (f.g) Cid dood iyo dacwo u jeedin. 4. (f.mg) U n.: u meerin, u akhrin. 5. (f.mg) Ku n.: ku celi. m.f.dh, naqid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] fresh growth (of grass, etc.) after a rain

2

naq v. arbitrate, deal with a legal case

waa la naqliyay ✓

1

-a: (n) green vegetation; greenery (giriineri) ~ nabaad, doog, laac

2

naq -ay I day: (v) return (riteen); revert (riveert); give back ~ celi

waa la naqliyay ✓

1

(fal) garran oo gar falanqaynteed u joog Garta naq Ilaahayna kaga baq.

2

naq: (fal) wax la yidhi dib u dheh oo kaga daba celi.

3

naq-a: (magac, lab, keli) roob mar da'a oo doog iyo xareed reeba, Xoolaha gee meel naq leh.

4

naq-a: (magac, lab, keli) eed loo jeediyo nin abaal loo galay oo abaaldarro lagala kulmay. Dh: canaan.

5

naq-a: (magac, lab, keli) eray lagu joojiyo gaadhi dameerka. Naq dheh dameerku wuu cararayaaye.

waa la naqliyay ✓

1

(Nas-ka)

2

Kitaab ama qaanuun ama wax kale oo la qoray hadalkiisa hore oo asalka ah oo ka duwan sharaxa ama waxyaalaha kale oo gadaal cid kale kaga darto.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Meesha ugu dhow wax laga nishaabi karo. 2. (dii.) Kitaab, qaanuun iyo wixi lamida oo la qoray hadalkiisa hore oo asalka ah oo ka duwan sharaxa ama waxyaale kale oo gadaal cid kale kaga darto.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Meesha ugu dhow wax laga nishaabi karo. 2. (dii.) Kitaab, qaanuun iyo wixi lamida oo la qoray hadalkiisa hore oo asalka ah oo ka duwan sharaxa ama waxyaale kale oo gadaal cid kale kaga darto.

waa la naqliyay ✓

m. n. essence, core, gist (of a written document)

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) reason (riizan); reasoning (riizan-ing); especially from religious point ~ daliil

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) caddayn sheegaysa xaajo siday ahayd. Naskii aan la hilmaamin, jidkuu ku habeeyey, haween na ma dhaafin.

2

nas -ka: (magac, lab, keli) meesha ugu dhow ee wax laga nishaabi karo.

waa la naqliyay ✓

1

de: essence, core, gist (of a written document)

2

lx: nas

3

pd: (-ka Pl: nasas (ka))

4

ps: n4-m

5

key: nas

waa la naqliyay ✓

(eraydhawaaq) la yiraahdo marka wax lala yaabo. Naw! Waar bal ninkan biraha ka samaysan eega! Dh: jaw, dhega, agah, heey.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-xay, -xtay; -nixi) 1. Cabsi iyo welwel kedis ah dareemid. 2. U n.: qof wax wanaagsan la jeclaysasho iyadoo laga xanunsanayo dhib haysata.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-xay, -xtay; -nixi) 1. Cabsi iyo welwel kedis ah dareemid. 2. U n.: qof wax wanaagsan la jeclaysasho iyadoo laga xanunsanayo dhib haysata. m.f.dh, nixid.

waa la naqliyay ✓

v. be startled, frightened; feel sorry, sad, aggrieved, regretful, timid

waa la naqliyay ✓

-ay / day: (v) 1, become afraid; scare (iskeer), be frightened (fareeyt'enidh), panic (paanik)-, shock (shook). 2. feel pity or sorrow

waa la naqliyay ✓