Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

question word, vl. pron. what ... he?

waa la naqliyay ✓

(interrogative word) what...he..?. Ex: muxuu yiri? what did he say?

waa la naqliyay ✓

1

de: what ... he? = maxaa + baa + uu;

2

lx: muxuu

3

ps: qw + vpro

4

xe: What does he want?

5

xv: Muxuu rabaa?

6

key: muxuu

waa la naqliyay ✓

vl. pron. what he ...

waa la naqliyay ✓

[personal pronoun [he] plus action verb] he is..; used masculine nouns ending -ka; ga; Ex: wuxuu igu yiri...; he said to me...

waa la naqliyay ✓

1

de: what he ... [CLEFT FOCUS] = waxa + uu

2

initial: w

3

lx: wuxuu

4

ps: focus + vpro

5

key: wuxuu

waa la naqliyay ✓

1

(ereycodeed) erey lagu dhawaaqo marka la muujinayo fajac iyo yaab. Agas! aar muxuu yidhi!

2

agas -ka: (magac, lab, keli) Quraanka iyo werdiga loo akhriyo qof dhintey. U akhriya agas ragii uu waraabuhu abxadey.

3

agas-ka: (magac, lab, keli) cunto la raacsho qofka dhinta oo lagu cuno xabaasha dusheeda. Agas badan baa xabaasha la dul keenay. Dh: qori'qaad, axan.

4

agas -ka: (magac, lab, keli) geerida iyo dhimashada lafteeda.

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) qof cilmiga diinta aqoon iyo kasmo u leh. Waa erey ka soo jeedda dhaqankii Xarlada oo la macne ah 'sheekh' ama 'macallin'. Aw Geeddi muxuu maanta yidhi? Dh: wadaad. Wa: awyaal.

2

aw-ga: (magac, lab, keli) awoowe hore; ab.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax aan jirin u sheegsheeg; been ku maaweeli. Yarku muxuu idiin beenbeeniyey.

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho gabadh muuq ahaan iyo martababa buuxa. Hillaac bilig yidhi haraad ma baxshee, muxuu Beydaneey hormarkaagu ii tari.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) lagu tusmeeyo if yar oo hal mar meel fog ka bildhaamay. Hillaac bilig yidhi harraad ma baxshee, muxuu hormarkaagu ii tari. Dh: bidh!

waa la naqliyay ✓

(fal) wax baylah ah ka dhig oo ha u ilaalin sidii mudnayd. Nin naftiisiiba daayacay tu kale muxuu tari. Dh: baylihi, dayac, laayac. Li: daryeel

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) cid baahan oo fara madhan oo aanay wax gacantiisa ku jirin. Isaguba mucsur ah ee muxuu bixiyaa. Li: gani, taajir.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) barbaar; kor oo wax baro, mustaqbal fiican yeelo. Tisqaad oo qayrkaa ka horu mar.

2

tisqaad -ka: (magac, lab, keli) soo korniinsho iyo hanaqaad, musqalbal fiicnaaday. Shisheeyuhu tab iyo xeel, muxuu ku tuntuunsaday, tisqaadkaaga dhaawacay.

waa la naqliyay ✓

1

de: that I know ...

2

hm: 2

3

lx: aqaanno

4

pd: (aqaan)

5

ps: v4d-1sg-rel-prhb

6

xe: How did he find out that I know?

7

xv: Inaan aqaanno muxuu ku ogaadey?

8

key: aqaanno_2

waa la naqliyay ✓

1

de: to you ... with / about (X) = ku + ka ~ ku + la

2

lx: kaala

3

ps: pro + prep

4

xe: What did the teacher talk to you about?

5

xv: Macallinku muxuu kaala hadlay?

6

key: kaala

waa la naqliyay ✓

1

de: with you; you [obj] ... at / in / using (X) = ku + ku

2

lx: kugu

3

ps: pro + prep

4

xe: What did he hit you with?

5

xv: Muxuu kugu dhuftay?

6

key: kugu

waa la naqliyay ✓

1

de: I say ~ am saying / he says ~ is saying

2

hm: 2

3

lx: leeyahay

4

ps: v5b-1sg/3m-prhb

5

xe: What is Mohammed saying?

6

xv: Maxamed muxuu leeyahay?

7

key: leeyahay_2

waa la naqliyay ✓

1

de: tell, say, relate, report, reveal

2

initial: s

3

lx: sheeg

4

pd: (sheegay)

5

ps: v1=tr

6

xe: What did he tell?

7

xv: Muxuu sheegay?

8

key: sheeg

waa la naqliyay ✓

name-m honorable, praised, praise-worthy; corrupted form of Arabic name of Muxamad or Maxamuud

waa la naqliyay ✓

m.l (-rro, m.dh) 1. Qof aqoon iyo garaad dheeraad ah leh; abwaan; mufti. 2. Koox daanyeero ah kan hoggaamiya.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rro, m.dh) 1. Qof aqoon iyo garaad dheeraad ah leh; abwaan; mufti. 2. Koox daanyeero ah kan hoggaamiya.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) qof aqoon dheeraad ah u leh laamo badan oo aqoonta bulshada ka mid ah, siiba dhaqanka iyo ilbaxnimada dadka. Dh: abwaan, buuni, carceer.

2

buxuur-ka: (magac, lab, keli) daayeerka kiisa ugu da'da weyn ee hoggamiya kooxda. Dh: baaxuur, coofaad, coofar, odaybaaxuur.

waa la naqliyay ✓

1

(Guxuun-ka)

2

Gamuux; gamuur.

waa la naqliyay ✓

1

guxuun¹: m.l la-mid: gamuux¹.

2

guxuun²: f.g1 (-uumay, -uuntay) la-mid: gamuux².

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [abstract] bluntness

2

guxuun v. make blunt

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) wax af dhuuban aanan lahayn; af gammuuran.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) nin da' wayn laakiin in uu ka yar yahay la moodo.

waa la naqliyay ✓

1

(Muquuf-ka)

2

Birta faraska afka loo gesho oo xakamaha; (ama muquus).

waa la naqliyay ✓

1

muquuf¹: m.l (-fyo, m.dh) Birta xakamuhu hayo ee faraska afka loo geliyo. la-mid: muquus¹.

2

muquuf²: f.mg1 (-fay, -ftay) 1. Muquurid. 2. Qof meel si macno la'aan ah u dhex marmarid.

waa la naqliyay ✓

m. n. horse's bit (part of the bridle)

waa la naqliyay ✓

-aytay: (v) swim under water

waa la naqliyay ✓

1

(fal) faras xakame ku xidh oo muquuf afka u geli.

2

muquuf -ka: (magac, lab, keli) bir xakamaha faraska xagga hore kaga xidhan oo faraska afka loo geliyo. Dh: durmad, muquus.

3

muquuf-ta: (magac, dhedig, keli) meel jilicsan oo biyo fadhiisin ah oo la go'da wixii ku joogsda. Dh: muquufti.

waa la naqliyay ✓

1

a: muquus

2

de: horse's bit (part of the bridle)

3

lx: muquuf

4

pd: (-ka)

5

ps: n2a-m

6

key: muquuf

waa la naqliyay ✓

1

muquur¹: m.l la-mid: maquurid.

2

muquur²: f.g1 (-ray, -rtay) la-mid: maquur².

waa la naqliyay ✓

v. dive; submerge

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax biyaha wada dhex geli oo ku wad qari. Dh: quusi, limmi.

2

muquur -ta: (magac, dhedig, keli) quusidda biyaha la quuso ee madax iyo mijo la wada dhex galo biyaha. Dh: quus.

waa la naqliyay ✓

1

a: mukhuur

2

bw: Arabic

3

de: dive; submerge

4

lx: muquur

5

pd: (muquuray)

6

ps: v1=

7

key: muquur

waa la naqliyay ✓

1

(Muquus-ka)

2

Muquuf.

waa la naqliyay ✓

1

muquus¹: m.l 1. la-mid: muquusid. Quusidda biyo hoos loo quuso. 2. Muquuf¹.

2

muquus²: f.g1 (-say, -stay) Biyo hoos u quusid. la-mid: maquus².

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-say, -stay) Biyo hoos u quusid. m.f.dh, muquusid. la-mid: maquus.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. horse's bit

2

muquus v. swim under something (water); be immersed under something

waa la naqliyay ✓

1

(fal) quus oo biyo gudaha u gal. Dh: muquuro.

2

muquus -ka: (magac, lab, keli) bir xakamaha faraska xagga hore kaga xidhan oo faraska afka loo geliyo. Dh: durmad.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) sheekh meel maqaam ah fadhiya oo fooxinta iyo siyaara qaadka maqaamka u xilsaaran. Dh: murud.

waa la naqliyay ✓

name-f beloved

waa la naqliyay ✓

1

nuxuus¹: m.l (-syo, m.dh) 1. N. ah: xilli ay dadku sharaystaan. 2. N. ah: qof dhashay maalin la sharaysto. 3. N. ah: tabar yari nafley ka muuqata. la-mid: naxuus¹, nuxus.

2

nuxuus²: f.mg1 (-say, -stay) Wax daciif ah noqosho. la-mid: naxuus².

waa la naqliyay ✓

m.l (-syo, m.dh) 1. N. ah: xilli ay dadku sharaystaan. 2. N. ah: qof dhashay maalin la sharaysto. 3. N. ah: tabar yari nafley ka muuqata. la-mid: naxuus, nuxus.

waa la naqliyay ✓

m. n. weak ~ unfortunate person, weakness; ill-omened day ~ time

waa la naqliyay ✓

-ah: (adj) dim (dhiim); faint (feeynt); weak (wiik). Ex: nal nuxuus ah; a dim lightbulb

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) xanuun xoolaha caloosha kaga dhaca oo itaal darro ku rida. Beryahan xoolaha nuxuus baa naga gashay.

2

nuxuus-ta: (magac, dhedig, keli) eeg nuxuska.

waa la naqliyay ✓

1

de: weak ~ unfortunate person, weakness; ill-omened day ~ time

2

lx: nuxuus

3

pd: (-ka)

4

ps: n2a-m

5

see: naxuus

6

key: nuxuus

waa la naqliyay ✓

1

quxuub¹: m.l.kh 1. Q. ah: oday gaboobay. 2. Rati gaboobay.

2

quxuub²: m.dh 1. Q. ah: habar gabowday. 2. Q. ah: hal gabowday.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) oday gaboobay.

2

quxuub -ka: (magac, lab, keli) Rati gaboobay.

3

quxuub -ta: (magac, lab, keli) habar gabowday.

4

quxuub-ta: (magac, lab, keli) hal gabowday.

waa la naqliyay ✓

m.dh.w eeg saxan¹.

waa la naqliyay ✓

1

f. n., pl. plates, dishes

2

suxuur [feminine] n. pre-dawn meal eaten during the Ramadan fast

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) [plural of saxan-ka] plates (paleeytis)-, dishes (diishis)

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: plates, dishes

3

initial: s

4

lx: suxuun

5

pd: (-ta Sg: saxan (ka) ~ sixni (ga))

6

ps: n8-f-pl

7

key: suxuun

waa la naqliyay ✓

1

(Suxuur-ta)

2

Bisha soonqaad, cunnada dadka sooma hayaa cunaan intaan waagu caddaan; hiraab.

waa la naqliyay ✓

m.dh Bisha soonqaad cuntada dadka soomaa cunaan marka waagu soo dhowyahay; hiraab.

waa la naqliyay ✓

m.dh Bisha soonqaad cuntada dadka soomaa cunaan marka waagu soo dhowyahay; hiraab.

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) the midnight meal eaten by a fasting person

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) bisha soonqaad, cunnada dadka soomayaa cunaan intaanu waagu caddaanin. Suxuurtu waa sunna adag. Dh: hiraab.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: pre-dawn meal eaten during the Ramadan fast

3

initial: s

4

lx: suxuur

5

pd: (-ta)

6

ps: n-f

7

key: suxuur

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) daayeerka weyn ee duqoobay. Dh: daaxuur, coofaadh.

waa la naqliyay ✓

1

(Yuxuud-ka)

2

Duqoobey; dhacay; xuud.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh Y. ah: qof aad gabow u ah.

waa la naqliyay ✓

m. n. old, decrepit (person), worn-out (object)

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) ma dhergaan cirweyn ah. Yuxuud wax lalama wadaago. Dh: haamaan.

waa la naqliyay ✓

1

de: old, decrepit (person), worn-out (object)

2

initial: y

3

lx: yuxuud

4

nt: Although z is not an official letter of the Somali alphabet, it has been found in some of our resources on the following few words:

5

pd: (-ka)

6

ps: n-m-atr

7

key: yuxuud

waa la naqliyay ✓

1

vl. pron., neg. he ... not

2

muu question word, vl. pron. does he ? / is he ...?

waa la naqliyay ✓

[pronoun plus negative] 1. he..not. Ex: Cali muu arag; Ali didn't see ~ muusan 2. (interrogative word) why., he..?/ is..he..? ~ miyuu. Ex: Muuse muu orday? did Muse run?

waa la naqliyay ✓

1

(ereycodeed) erey lagu asteeyo ci'da waraabaha. Dh: aaw.

2

muu: (falkaabe) erey falkaab ah oo u dhigma miyuu aarmuu. Muu iskaba aamuso.

3

muu-da: (magac, dhedig, keli) xoolo la dhaqdo. Muuda usha ka daa. Dh: makas, xoolo.

waa la naqliyay ✓

1

(Uxu-da)

2

Dhiidhiiyo.

waa la naqliyay ✓

f. n. insect species

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) cayayaan madaxa hore qolof adag oo kurtimo yaryar lihi kaga roganyihiin oo aan baalal lahayn oo qaar dambe oo buuran oo jiidan leh.

waa la naqliyay ✓

1

de: insect sp.

2

initial: u

3

lx: uxu

4

pd: (/da)

5

ps: n -f

6

key: uxu

waa la naqliyay ✓

1

muud¹: m.l la-mid: muudid.

2

muud²: m.l (-do, m.dh) (baayoloji) Dareere hurdi-caddaan saafiya ah, kaasi oo soo hadha marka dhiiggu xinjiroobo kaddib, badanaana wuxuu ka kooban yahay balaasmo aan lahayn wakiillada xinjirowga dhiigga.

3

muud³: f.mg1 (-day, -dday) 1. Si dhuumasho ama qarsoodi ah kayn ama biyo dhexdood u marid. 2. Ka m.: biyo, kayn iyo wixi lamida meeshii laga galay ma'ahee meel kale oo ka fog ka soo bixid. 3. U m.: meel si qarsoodi ah u aadid.

waa la naqliyay ✓

1

muud¹: m.l (-do, m.dh) (baay.) Dareere hurdi-caddaan saafiya ah, kaasi oo soo hadha marka dhiiggu xinjiroobo kaddib, badanaana wuxuu ka kooban yahay balaasmo aan lahayn wakiillada xinjirowga dhiigga.

2

muud²: f.mg1 (-day, -dday) 1. Si dhuumasho ama qarsoodi ah kayn ama biyo dhexdood u marid. 2. Ka m.: biyo, kayn iyo wixi lamida meeshii laga galay ma'ahee meel kale oo ka fog ka soo bixid. 3. U m.: meel si qarsoodi ah u aadid. m.f.dh, muudid.

waa la naqliyay ✓

v. move (through something) slowly and with difficulty

waa la naqliyay ✓

1

(fal) halkaad joogtey ka soco oo si qarsoodi ah meel kale u tag. Kala maqan ratiga muuda iyo Mooggan rarataaye.

2

muud -ka: (magac, lab, keli) fuuqa macaan ee dareeraha ah ee midhaha iyo qadhaabku leeyihiin. Sonkortu waa muudka qasabka. Dh: muuq, miid.

waa la naqliyay ✓

1

de: move (through s.t.) slowly and with difficulty

2

lx: muud

3

pd: (muuday)

4

ps: v1=

5

key: muud

waa la naqliyay ✓

1

(Muug-ga)

2

Wax ishu arkayso; muuqaal.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: muuq.

waa la naqliyay ✓

m. n. aspect, figure, shape, external appearance

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) appearances (apiir'ansi); image (imeey'j) ~ muuq-a

waa la naqliyay ✓

1

a: muuq

2

de: aspect, figure, shape, external appearance

3

lx: muug

4

pd: (-ga Pl: muugag (ga))

5

ps: n4-m

6

key: muug

waa la naqliyay ✓

1

(Muul-ka)

2

1. Wax buuxa; wax tiro badan.

3

2. Wax wax ugu wanaagsan.

waa la naqliyay ✓

m.l (-lal, m.l) 1. M. ah; wax badan. 2. M. ah: wax, wax ugu wanaagsan. 3. Qof mingis laga tumayo, ciyaaraha loo ciyaaro middooda saddexaad.

waa la naqliyay ✓

m. n. abundance, something full ~ complete; excellent

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) buuxa aad ah oo tira badan. Dh: buux, daf. Li: qabaabsi, naadir.

2

muul -ka: (magac, lab, keli) bawaariista doontal saaran kan ugu weyn.

3

muul -ka: (magac, lab, keli) dhuumaha ama maangaddada biyaha uskagga ah magaalada ka qaada ee badda ama meelaha loogu tala galay geeya. Dh: foos. Wa: muulal

4

muul-ka: (magac, lab, keli) waxa ugu wanaagsan shey meel yaal oo badan. Muul qaado kolka wax lagu doorransiiyo. Dh: haldoor

waa la naqliyay ✓

1

de: abundance, s.t. full ~ complete; [atr. fig.] excellent

2

lx: muul

3

pd: (-ka Pl: muulal (ka))

4

ps: n4-m

5

key: muul

waa la naqliyay ✓

m.l (-nan, m.l) 1. Ugaarta midkooda lab ee hoggaamiya inta kale. 2. Dameer weyn oo lab ah.

waa la naqliyay ✓

m.l (-nan, m.l) 1. Ugaarta midkooda lab ee hoggaamiya inta kale. 2. Dameer weyn oo lab ah.

waa la naqliyay ✓

m. n. strong adult male monkey, leader of its group

waa la naqliyay ✓

1

de: strong adult male monkey, leader of its group

2

lx: muun

3

pd: (-ka Pl: muunan (ka))

4

ps: n4-m

5

syn: coofaar

6

key: muun

waa la naqliyay ✓

m.l (-qaq, m.l) Bidhaanta ishu aragto. la-mid: muug.

waa la naqliyay ✓

m.l (-qaq, m.l) Bidhaanta ishu aragto. la-mid: muug.

waa la naqliyay ✓

Visibility

waa la naqliyay ✓

m. n. appearance, aspect; characteristic {chemistry}

waa la naqliyay ✓

-a: (n) appearances (apiir'-ansi); image (zweeyj) ~ hummaag; muug

waa la naqliyay ✓