muuko — Macnaha & Turjumaada

(Muco) S Aponogeton subconjugatus Schum. Aponogetonaceae.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xiirid moolo a oon madaxa wax timo ah lagu reebin. Dh: moolo, dhakacambo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) wax isku cufan. Buukada tamayuluq baa leh.

waa la naqliyay ✓

1

(Muufa-da)

2

1. Meel si gaar ah u dhisan oo cunnada lagu dubo; furun.

3

2. Kimis ballaaran oo wareegsan oo badarka laga sameeyo oo furunka lagu dubo; kidaar.

4

3. Meel kulayl iyo qiiq ka kaca hayaan; (ama moofo).

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Kimis ballaaran, wareegsan oo badarka laga sameeyo. 2. God ama dhismo kale oo aad u kulul oo wax lagu dubo ama lagu shiilo. la-mid: moofo.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Kimis ballaaran, wareegsan oo badarka laga sameeyo. 2. God ama dhismo kale oo aad u kulul oo wax lagu dubo ama lagu shiilo. la-mid: moofo.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): home-made flat bread; oven

waa la naqliyay ✓

-muufada: (n) Somali-style flat bread

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) kimis adag oo wareegsan oo budo hadhuudh oo saafi ah laga dubo. Muufooy muufo macaan lagaama maarmee muufooy. Dh: moofo.

2

muufo -da: (magac, dhedig, keli) dhisme ka samaysan dhoobo ama bir oo dab lagu dhex shido oo lagu dubo cuntooyinka la moofaynayo. Dh: moofo.

waa la naqliyay ✓

1

bw: moofo

2

de: home-made flat bread; [ext.] oven

3

lx: muufo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f-mass

6

syn: kidaar

7

key: muufo

waa la naqliyay ✓

1

(Muuna-da)

2

1. Xurmo; sharaf; tixgelis.

3

2. Midabwanaag; qurux; (ama muunad).

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: muunad.

waa la naqliyay ✓

f. n. quality; honor, glory; beauty

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) midabyo lagu qurxiyo waxyaalaha la falkinayo. Dh: midabyo.

2

muuno -da: (magac, dhedig, keli) xurmayn iyo ixtiraam lagu qaabilo cid kale oo mudan. Dh: xurmo, sharafin. Li: caaqid, xaqirid.

waa la naqliyay ✓

1

de: quality; honor, glory; beauty

2

lx: muuno

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

see: muunad

6

key: muuno

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-qday, -qatay) 1. Wax la arki karo noqosho. 2. U m.: wax dhab ahaantiisa mooyaane si kale u arkid ama u fahmid.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-qday, -qatay) 1. Wax la arki karo noqosho. 2. U m.: wax dhab ahaantiisa mooyaane si kale u arkid ama u fahmid. m.f.dh, muuqasho.

waa la naqliyay ✓

v.st: appear, show (up); be evident, visible, clear ~ apparent, become obvious

waa la naqliyay ✓

-muuqay / muuqatay: (v) be seen; look so; appear (apiir); seem (siim)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax qabadkaaga ha la arko oo qof magaciisa la yaqaan noqo.

2

muuqo: (fal) dadku meel ay kaa arkaan joogso; si laguu arko samee. Meesha ama ka muugo ama ka maqnow. Dh: ismuuji. Li: qarsoonow.

waa la naqliyay ✓

1

de: appear, show (up); be evident, visible, clear ~ apparent, become obvious

2

lx: muuqo

3

pd: (muuqday)

4

ps: v3b=st

5

key: muuqo

waa la naqliyay ✓

m.dh Qosol yar oo dhoolluhu muuqdaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh Qosol yar oo dhoolluhu muuqdaan.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) gabadh maraan ah, haweeney is ka dheer oo aan caqli badnayn. Suuko sallina kuuma dhigto sariir na haba sheegin. Dh: dogon.

waa la naqliyay ✓

1

(Xuuka-da)

2

Subag hilibka geela laga shiilo oo sida xayrta adkaata.

waa la naqliyay ✓

m.dh Subag hilibka geela laga shiilo oo sida xayrta adkaata.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): ghee derived from camel's fat

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) subag dhuuxa lafaha geela laga shiilo oo sida xaydha adkaada. Xuuko ayay sahay u qaateen. Dh: fix, sixin.

waa la naqliyay ✓

1

de: ghee derived from camel's fat

2

initial: x

3

lx: xuuko

4

pd: (/da)

5

ps: n0-f-mass

6

key: xuuko

waa la naqliyay ✓

(Bubbuco) S Crotalaria massaiensis Taub. Papilionaceae.

waa la naqliyay ✓

name: Luke

waa la naqliyay ✓

1

de: Luke Limited in use among Christians

2

lx: Luukos

3

ps: name-m

4

key: Luukos

waa la naqliyay ✓

1

(falkaabe) erey u dhigma dhamee oo meesha ka nadiifi. Albaabka hortiisa waxa qashin yaalla mulukh ka sii. Dh: muluq, mululuq.

2

mulukh -da: (magac, dhedig, keli) bildhaan k keliya ishu qabato oo hadana qarsoonta Dh: midhikh, bilig.

3

mulukh: (ereycodeed) erey lagu cabbiro dhalasho ilbidhiqsi ah oon dhib iyo wakhti dheer midna lahayn.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xanuun ku dhaca xoolaha oo socodkooga xumeeya.

waa la naqliyay ✓

1

(Muruga-da)

2

Wax saamays daran leh oo maanku la murgo; caloolxumo; (ama murug).

waa la naqliyay ✓

1

murugo¹: m.dh (-ooyin, m.l) la-mid: murug² (1).

2

murugo²: m.dh (c.naf.) Xaalad maskaxeed oo qofku aad u qalbi xunyahay. Dhaqdhaqaaqu wuxuu noqon karaa mid kacsan oo aan xasillooneyn ama mid gaabiya oo an firfircooneyn. Dabeecadda qofka waxa ka muuqata rajobeel iyo beelosheeg. Hurdada, cuntada iyo fakarkaba oo xumaada.

waa la naqliyay ✓

m.dh (c.naf.) Xaalad maskaxeed oo qofku aad u qalbi xunyahay. Dhaqdhaqaaqu wuxuu noqon karaa mid kacsan oo aan xasillooneyn ama mid gaabiya oo an firfircooneyn. Dabeecadda qofka waxa ka muuqata rajobeel iyo beelosheeg. Hurdada, cuntada iyo fakarkaba oo xumaada.

waa la naqliyay ✓

f. n. anxiety, worry

waa la naqliyay ✓

-murugada: (n) sorrow (soor oo); misery (miz 'ari); dejection (dijak-shiri); gloom (gluum) ~ murug, tiiraanyo

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) welwel iyo uurkutaallo; caloolyaw lala mashquulo oo naftu walbahaar joogto ah ku jirto. Dh: murug, uurkutaallo, walbahaar.

waa la naqliyay ✓

1

de: anxiety, worry

2

lx: murugo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

see: murug

6

key: murugo

waa la naqliyay ✓

حزن

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) la-mid: muurso.

waa la naqliyay ✓

v. suck on, dissolve something in one's mouth

waa la naqliyay ✓

(fal) nuug oo carrabka iyo faruuryaha muud kaga keen. Iskiriinka laba goor muudso.

waa la naqliyay ✓

1

a: muurso

2

de: suck on, dissolve s.t. in one's mouth

3

lx: muudso

4

pd: (muudsaday)

5

ps: v3a=tr

6

key: muudso

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) Adke dhadhan leh oo afka ku dhex jira candhuuf iyo dhaqdhaqaaqa daamanka hoore la liqi karo ka dhigid. la-mid: muudso.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) Adke dhadhan leh oo afka ku dhex jira candhuuf iyo dhaqdhaqaaqa daamanka hoore la liqi karo ka dhigid. m.f.dh, muursasho. la-mid: muudso.

waa la naqliyay ✓

v. suck on something (caramel, juicy seed) in one's mouth

waa la naqliyay ✓

(fal) muur ka dhigo. Dameerkaa sii muurso inta wax kuu dhaama aad helayso. Dh: muurayso.

waa la naqliyay ✓

1

a: muudso

2

de: suck on s.t. (caramel, juicy seed) in one's mouth

3

lx: muurso

4

pd: (muursaday)

5

ps: v3a=tr

6

key: muurso

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-ooday, -ootay) la-mid: muusaw.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-ooday, -ootay) la-mid: muusaw.

waa la naqliyay ✓

(fal) dhoollo caddee. Muusoo oo farxaddaada muuji. Dh: dhoollacadee.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) heemid wax qoyani aayar u heemo.

waa la naqliyay ✓

name-f beloved

waa la naqliyay ✓

1

vl. pron., neg. he ... not

2

muu question word, vl. pron. does he ? / is he ...?

waa la naqliyay ✓

[pronoun plus negative] 1. he..not. Ex: Cali muu arag; Ali didn't see ~ muusan 2. (interrogative word) why., he..?/ is..he..? ~ miyuu. Ex: Muuse muu orday? did Muse run?

waa la naqliyay ✓

1

(ereycodeed) erey lagu asteeyo ci'da waraabaha. Dh: aaw.

2

muu: (falkaabe) erey falkaab ah oo u dhigma miyuu aarmuu. Muu iskaba aamuso.

3

muu-da: (magac, dhedig, keli) xoolo la dhaqdo. Muuda usha ka daa. Dh: makas, xoolo.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-kaday, -katay) Wax bukaan ah noqosho. la-mid: bukoo.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-kaday, -katay) Wax bukaan ah noqosho. m.f.dh, bukasho. la-mid: bukoo.

waa la naqliyay ✓

v. become sick, ail

waa la naqliyay ✓

-bukay / buktay: (v) become ill or sick ~ bukood. Ex: Cali wuu bukay; Ali was sick

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) bixinta timo weyn oo cufan.

waa la naqliyay ✓

1

de: become sick, ail Opp: ladanyahay 'be healthy'

2

lx: buko

3

pd: (bukaday)

4

ps: v3a=inch

5

key: buko

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-ktay, -katay) la-mid: tuko.

waa la naqliyay ✓

(fal) salaad la imo oo hor Ilaahay is taag. Kol haddaad gaan gaadhay duko. Dh: tuko.

waa la naqliyay ✓

pr. n., [feminine] Mecca

waa la naqliyay ✓

name-f Mecca. Lit: named after the Islamic holy city of Mecca

waa la naqliyay ✓

magac loo bixiyo gabadh loogu magacdaray magaalada barakaysan ee Maka.

waa la naqliyay ✓

1

a: Maka

2

de: Mecca

3

lx: Mako

4

ps: name-f

5

key: Mako

waa la naqliyay ✓

/mak/ (n) 1. wasakh (qurun) 2. saalada xayawaanka (xaarka xoolaha oo badanaa loo adeegsado bacrinta beeraha).

waa la naqliyay ✓

s.m. - dhacaan, biyobiyood.

waa la naqliyay ✓

1

mudo: f.g3 (-utay, -udatay) 1. Abaalgud istaahilid. 2. Cid u baahasho.

2

mųdo: f.g3 (-ųtay, -ųdatay) Wax meel ku turqasho.

waa la naqliyay ✓

mųdo: f.g3 (-ųtay, -ųdatay) Wax meel ku turqasho. m.f.dh, mųdasho.

waa la naqliyay ✓

v. deserve, merit, be worthy of

waa la naqliyay ✓

1

(fal) baahiyi ha kuu geyso; Alle ha ku bado. Haddii ad awr kale weyday awrkaaga garboole mudo.

2

mudo: (fal) turqo oo iska irbad ugu duro. Dibiga mudo oo fiinyada ku xidho.

waa la naqliyay ✓

1

de: deserve, merit, be worthy of

2

lx: mudo

3

nt: mudasho (/da) [vn-f]

4

pd: (mutay / mudatay)

5

ps: v3b=tr

6

key: mudo

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-hday, -hatay) 1. Wax ku hungoobid. 2. U m.: cid ama wax kalgacayl ama rabid u qabid; uurka wax ka doonid; wax laabraacid. 3. U m.: khatar uga baqid (cid). la-mid: maho, moho.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-hday, -hatay) 1. Wax ku hungoobid. 2. U m.: cid ama wax kalgacayl ama rabid u qabid; uurka wax ka doonid; wax laabraacid. 3. U m.: khatar uga baqid (cid). m.f.dh, muhasho. la-mid: maho, moho.

waa la naqliyay ✓

(fal) niyadda ka jeclaw; kalgacal u hay. Cibaadada ilaahay weligaa muho. Dh: jeclaw, jamo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) ilmo dhiqil ah oo maalmahaa uun dhashay. Dh: dhal, dhalaq.

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) maskax.

waa la naqliyay ✓

s.m. - baqal.

waa la naqliyay ✓

s.m. - derbi.

waa la naqliyay ✓

/mask/ (n) miski (shay aad u udgoon oo barafuunka laga sameeyo).

waa la naqliyay ✓

s.m. - gafuur.

waa la naqliyay ✓

agg. - af la'; aflaawe, dhagool (ah).

waa la naqliyay ✓

1

muud¹: m.l la-mid: muudid.

2

muud²: m.l (-do, m.dh) (baayoloji) Dareere hurdi-caddaan saafiya ah, kaasi oo soo hadha marka dhiiggu xinjiroobo kaddib, badanaana wuxuu ka kooban yahay balaasmo aan lahayn wakiillada xinjirowga dhiigga.

3

muud³: f.mg1 (-day, -dday) 1. Si dhuumasho ama qarsoodi ah kayn ama biyo dhexdood u marid. 2. Ka m.: biyo, kayn iyo wixi lamida meeshii laga galay ma'ahee meel kale oo ka fog ka soo bixid. 3. U m.: meel si qarsoodi ah u aadid.

waa la naqliyay ✓

1

muud¹: m.l (-do, m.dh) (baay.) Dareere hurdi-caddaan saafiya ah, kaasi oo soo hadha marka dhiiggu xinjiroobo kaddib, badanaana wuxuu ka kooban yahay balaasmo aan lahayn wakiillada xinjirowga dhiigga.

2

muud²: f.mg1 (-day, -dday) 1. Si dhuumasho ama qarsoodi ah kayn ama biyo dhexdood u marid. 2. Ka m.: biyo, kayn iyo wixi lamida meeshii laga galay ma'ahee meel kale oo ka fog ka soo bixid. 3. U m.: meel si qarsoodi ah u aadid. m.f.dh, muudid.

waa la naqliyay ✓

v. move (through something) slowly and with difficulty

waa la naqliyay ✓

1

(fal) halkaad joogtey ka soco oo si qarsoodi ah meel kale u tag. Kala maqan ratiga muuda iyo Mooggan rarataaye.

2

muud -ka: (magac, lab, keli) fuuqa macaan ee dareeraha ah ee midhaha iyo qadhaabku leeyihiin. Sonkortu waa muudka qasabka. Dh: muuq, miid.

waa la naqliyay ✓

1

de: move (through s.t.) slowly and with difficulty

2

lx: muud

3

pd: (muuday)

4

ps: v1=

5

key: muud

waa la naqliyay ✓

1

(Muug-ga)

2

Wax ishu arkayso; muuqaal.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: muuq.

waa la naqliyay ✓

m. n. aspect, figure, shape, external appearance

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) appearances (apiir'ansi); image (imeey'j) ~ muuq-a

waa la naqliyay ✓

1

a: muuq

2

de: aspect, figure, shape, external appearance

3

lx: muug

4

pd: (-ga Pl: muugag (ga))

5

ps: n4-m

6

key: muug

waa la naqliyay ✓

1

(Muul-ka)

2

1. Wax buuxa; wax tiro badan.

3

2. Wax wax ugu wanaagsan.

waa la naqliyay ✓

m.l (-lal, m.l) 1. M. ah; wax badan. 2. M. ah: wax, wax ugu wanaagsan. 3. Qof mingis laga tumayo, ciyaaraha loo ciyaaro middooda saddexaad.

waa la naqliyay ✓