Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

vl. pron., neg. he ... not

2

muu question word, vl. pron. does he ? / is he ...?

waa la naqliyay ✓

[pronoun plus negative] 1. he..not. Ex: Cali muu arag; Ali didn't see ~ muusan 2. (interrogative word) why., he..?/ is..he..? ~ miyuu. Ex: Muuse muu orday? did Muse run?

waa la naqliyay ✓

1

(ereycodeed) erey lagu asteeyo ci'da waraabaha. Dh: aaw.

2

muu: (falkaabe) erey falkaab ah oo u dhigma miyuu aarmuu. Muu iskaba aamuso.

3

muu-da: (magac, dhedig, keli) xoolo la dhaqdo. Muuda usha ka daa. Dh: makas, xoolo.

waa la naqliyay ✓

1

aad: 1. (⁰) Dhab; si daran.

2

2. Adigu.

3

-aad: Tiraab lagu dabakaro tirada oo muujiya jagada tiradaasi ku abbaaran tahay, saddex-aad (3d.); shan-aad (5d.); sagaal-aad (9d.).

waa la naqliyay ✓

1

(Afargees-ka, Afargees-ta)

2

Muug fidsan oo leh afargees oo toosan iyo afar dhinac oo is wada dherer le'eg.

waa la naqliyay ✓

1

(Aglool-ka, Agloo-sha)

2

1. Hab weelka la xoolayna hayo, gocoyonnimada looga ba'sho: asal, dufan, laysku karshey baa lagu rogrogaa.

3

2. Wax la dhisa hayo ama la samayna hayo, qaabintiisa iyo jaangooyadiisa hore; bilaw; unug. 3.* Aqal, la dhisi doono, astaanti iyo muuqaalki warqad, ku muujin.

waa la naqliyay ✓

1

(Agloolid-da)

2

1. Weel aglool ku xoolayn.

3

2. Wax la samaynayo ama la dhisayo, jaangooyo hore ama qaab hore u yeelid; bilaabid; unkid; warqad ku muujin.

waa la naqliyay ✓

1

(Akademiya-ha)

2

1. Urur ama maamul ka kooban dad wada waxyaqaan, oo dantoodu tahay inay kor u qaadaan aqoonta dhaqanka, suugaanta, falsamida, fanka iyo cilmiga.

3

2. Dugsi sare oo waxyaalo gaar ah laga barto, sida carbiska iyo tababbarka ciidammada, muusikada, farshaxannimada, ... (ama akademiyada).

waa la naqliyay ✓

1

1. (-) (Ammaan-ka) a) Nabad; nabadgelyo; badbaado; colaad la'aan. b) Kuruska geela meel ka mid ah oo ceeriinka lagu cuno.

2

2. (Ammaan-ta) a) Ereyo loo bogo oo kulul oo wanaagsan; faan. b) Xoolo madaxda,, lagu muuneeyo; sedo.

waa la naqliyay ✓

1

(Baabba'-a)

2

Wax tirtiran; aan raad lahayn; muuqiisa la waayey; ba'.

waa la naqliyay ✓

Tirtirmay; aan muuqan; la baabba'shay.

waa la naqliyay ✓

1

(Babactan-ka)

2

Dagaal aan dhab ahayn tabihi muujin; tartan; garmaame; loollan; laacdan; cayaar.

waa la naqliyay ✓

1

(Bakhayl-ka)

2

Qof aan deeq lahayn oo aan wax bixin; muudal; masuug; dhabcaal.

waa la naqliyay ✓

1

(Bartiyaqaan-ka)

2

Qofka wixiisa keliya yaqaan oo dadka aan wax ku darsan; aan hantidiisa wax ka bixin dadka kalena, wax ka doonin; muudal, dhabcal, masuug.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Basaas-ka) Jaasuus.

2

2. (Basaas-ta) Dufan la is marsho kolka la waayo, abaarta iyo engegga, timaha iyo wixii la mid ah, ka muuqda.

waa la naqliyay ✓

1

(Baxsi-ga)

2

Inan asaaggi ka soo dhexbaxay oo muuqday, caan noqday; gaashaanqaad; hanad.

waa la naqliyay ✓

1

(Bayaan-ka)

2

Muuqaal si wanaagsan u muuqda ama u cad ama u qeexan.

waa la naqliyay ✓

1

(Beejin-ta)

2

Dhis ama wax kale oo quruxdooda la muujiyo, oo la soo bandhigo.

waa la naqliyay ✓

1

(Bidhaamid-da)

2

Bidhaan muuqata yeelasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Bidhaan-ta)

2

Muuqaal yar oo meel fog laga arko; iftiin ama dhalaal yar oo meel ka bilig yiraahda; birbir.

waa la naqliyay ✓

1

(Big-ta)

2

1. If muuqda oo durba libdha; carar durba la qarsoomo; bidhaan; bilig.

3

2. (Xarad) Bar, gaashi.

4

3. Orod haddiiba la libdho.

waa la naqliyay ✓

1

(Bilic-da)

2

Muuqaal indhuhu u bogaan oo jeclaystaan; qurux.

waa la naqliyay ✓

1

(Bilig-ta)

2

Iftiin ama dhalaal yar oo muuqashadiisa iyo qarsoomiddiisu isu dhow yihiin; big; bidhaan; walac.

waa la naqliyay ✓

erey weydiin diidmo ahi ku jirto. Amuu sidaa yidhi? Dh: hadmuu, hamuu.

waa la naqliyay ✓

1

muud¹: m.l la-mid: muudid.

2

muud²: m.l (-do, m.dh) (baayoloji) Dareere hurdi-caddaan saafiya ah, kaasi oo soo hadha marka dhiiggu xinjiroobo kaddib, badanaana wuxuu ka kooban yahay balaasmo aan lahayn wakiillada xinjirowga dhiigga.

3

muud³: f.mg1 (-day, -dday) 1. Si dhuumasho ama qarsoodi ah kayn ama biyo dhexdood u marid. 2. Ka m.: biyo, kayn iyo wixi lamida meeshii laga galay ma'ahee meel kale oo ka fog ka soo bixid. 3. U m.: meel si qarsoodi ah u aadid.

waa la naqliyay ✓

1

muud¹: m.l (-do, m.dh) (baay.) Dareere hurdi-caddaan saafiya ah, kaasi oo soo hadha marka dhiiggu xinjiroobo kaddib, badanaana wuxuu ka kooban yahay balaasmo aan lahayn wakiillada xinjirowga dhiigga.

2

muud²: f.mg1 (-day, -dday) 1. Si dhuumasho ama qarsoodi ah kayn ama biyo dhexdood u marid. 2. Ka m.: biyo, kayn iyo wixi lamida meeshii laga galay ma'ahee meel kale oo ka fog ka soo bixid. 3. U m.: meel si qarsoodi ah u aadid. m.f.dh, muudid.

waa la naqliyay ✓

v. move (through something) slowly and with difficulty

waa la naqliyay ✓

1

(fal) halkaad joogtey ka soco oo si qarsoodi ah meel kale u tag. Kala maqan ratiga muuda iyo Mooggan rarataaye.

2

muud -ka: (magac, lab, keli) fuuqa macaan ee dareeraha ah ee midhaha iyo qadhaabku leeyihiin. Sonkortu waa muudka qasabka. Dh: muuq, miid.

waa la naqliyay ✓

1

de: move (through s.t.) slowly and with difficulty

2

lx: muud

3

pd: (muuday)

4

ps: v1=

5

key: muud

waa la naqliyay ✓

1

(Muug-ga)

2

Wax ishu arkayso; muuqaal.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: muuq.

waa la naqliyay ✓

m. n. aspect, figure, shape, external appearance

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) appearances (apiir'ansi); image (imeey'j) ~ muuq-a

waa la naqliyay ✓

1

a: muuq

2

de: aspect, figure, shape, external appearance

3

lx: muug

4

pd: (-ga Pl: muugag (ga))

5

ps: n4-m

6

key: muug

waa la naqliyay ✓

1

(Muul-ka)

2

1. Wax buuxa; wax tiro badan.

3

2. Wax wax ugu wanaagsan.

waa la naqliyay ✓

m.l (-lal, m.l) 1. M. ah; wax badan. 2. M. ah: wax, wax ugu wanaagsan. 3. Qof mingis laga tumayo, ciyaaraha loo ciyaaro middooda saddexaad.

waa la naqliyay ✓

m. n. abundance, something full ~ complete; excellent

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) buuxa aad ah oo tira badan. Dh: buux, daf. Li: qabaabsi, naadir.

2

muul -ka: (magac, lab, keli) bawaariista doontal saaran kan ugu weyn.

3

muul -ka: (magac, lab, keli) dhuumaha ama maangaddada biyaha uskagga ah magaalada ka qaada ee badda ama meelaha loogu tala galay geeya. Dh: foos. Wa: muulal

4

muul-ka: (magac, lab, keli) waxa ugu wanaagsan shey meel yaal oo badan. Muul qaado kolka wax lagu doorransiiyo. Dh: haldoor

waa la naqliyay ✓

1

de: abundance, s.t. full ~ complete; [atr. fig.] excellent

2

lx: muul

3

pd: (-ka Pl: muulal (ka))

4

ps: n4-m

5

key: muul

waa la naqliyay ✓

m.l (-nan, m.l) 1. Ugaarta midkooda lab ee hoggaamiya inta kale. 2. Dameer weyn oo lab ah.

waa la naqliyay ✓

m.l (-nan, m.l) 1. Ugaarta midkooda lab ee hoggaamiya inta kale. 2. Dameer weyn oo lab ah.

waa la naqliyay ✓

m. n. strong adult male monkey, leader of its group

waa la naqliyay ✓

1

de: strong adult male monkey, leader of its group

2

lx: muun

3

pd: (-ka Pl: muunan (ka))

4

ps: n4-m

5

syn: coofaar

6

key: muun

waa la naqliyay ✓

m.l (-qaq, m.l) Bidhaanta ishu aragto. la-mid: muug.

waa la naqliyay ✓

m.l (-qaq, m.l) Bidhaanta ishu aragto. la-mid: muug.

waa la naqliyay ✓

Visibility

waa la naqliyay ✓

m. n. appearance, aspect; characteristic {chemistry}

waa la naqliyay ✓

-a: (n) appearances (apiir'-ansi); image (zweeyj) ~ hummaag; muug

waa la naqliyay ✓

1

-a: (magac, lab, keli) biyaha ama dheecaanka macaan ee aalaha, midhaha iyo waxyaale kale oo la cunaa ay leeyihiin ee la muudsado. Dh: muud.

2

muuq-a: (magac, lab, keli) hummaagga guud ee qof ama wax kale oo si wanaagsan kuugu muuqda. Dh: hummaag, muuqaal, argti.

waa la naqliyay ✓

1

a: muug

2

de: appearance, aspect; characteristic {chemistry}

3

lx: muuq

4

pd: (-a Pl: muuqaq (a))

5

ps: n4-m, n2a-m

6

key: muuq

waa la naqliyay ✓

m. n. sealing wax; seal, stamp

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) gaadiidka la rarto ee awrta dameeraha baabuurta iyo wixii la mid ah. Nin muur lihi waa maalqabeen. Dh: gaadiid.

waa la naqliyay ✓

1

a: moor

2

bw: Arabic

3

de: sealing wax; seal, stamp

4

lx: muur

5

pd: (-ka Pl: muurar (ka))

6

ps: n4-m

7

key: muur

waa la naqliyay ✓

1

(Muus-ka)

2

1. Miro dheerdheer oo dhumuc leh oo soo godgodan oo si qurux badan cuntub ugu baxa; midabkoodu, kolkay bislaadaan, waa cawl dahabka u eg, aadna waa u macaan yihiin; geedka muusku, geed dhab ah ma aha; waa caws weynaadey, caleemihiisuna waa wax dhab u balballaaran oo dheerdheer; (ama moos).

3

2. Mandiil daab leh oo isku laabanta oo lagu xiirto.

waa la naqliyay ✓

1

muus¹: m.l (-sas, m.l) 1. Mindiil daab leh, isku laabanta, oo lagu xiirto. 2. la-mid: moos².

2

muus²: f.mg1 (-say, -stay) Biyo hoos u gelid.

waa la naqliyay ✓

1

muus¹: m.l (-sas, m.l) 1. Mindiil daab leh, isku laabanta, oo lagu xiirto. 2. la-mid: moos.

2

muus²: f.mg1 (-say, -stay) Biyo hoos u gelid. m.f.dh, muusid.

waa la naqliyay ✓

1

v. flow out of the ground

2

muus m. n. banana

3

muus m. n. razor

waa la naqliyay ✓

1

(Mus) All. Som. Musa sp. Musaceae.

2

All. Som. Musa paradisiaca L. Musaceae.

3

S Ensete ventricosum (Welw.) Cheesman. Musaceae.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) banana (ba nan a) ~ moos

2

muus -ay / -tay: (v) embank (embaank); dam (dhaam), dam up, earth up ~ moos

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) geed caleemo dhaadheer oo balballaadhan bixiya oo gun jilicsan iyo midho rooshaan u baxa leh oo dhala khudradda muuska. Dh: moos.

2

muus-ka: (magac, lab, keli) midho dhaadheer oo soo yare xoodan oo si qurux badan oo rooshaamo ah u baxa kolkay bislaadaanna midabkoodu waa huruud jaalle ah oo aad u macaan. Soomaaliya waa waddannada ugu caansan dhoofinta muuska Dh: moos.

3

muus-ta: (magac, dhedig, keli) mindiil daab leh oo isku laabanta oo aad u af badan oo waayadii hore lagu xiiran jiray. Muus ii soo ibi. Dh: maddiil, daar.

waa la naqliyay ✓

1

1. Xarafka u oo dheer; (ū).

2

2. Uyaalka qofka aan lala hadlayn oo lab oo keli ah; isagu.

waa la naqliyay ✓

1

uu¹: mu.dhm.y Magacuyaal tilmaamaya qofka saddexaad ee kelida lab ah (kan laga hadlayo). Tusaale: “Wuxuu rabaa inuu wax ka barto”

2

uu²: e.d Erey dareen oo tilmaamaya wax kedo ah ama wax naxdin ah, iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

1

uu¹: mu.dhm.y Magacuyaal tilmaamaya qofka saddexaad ee kelida lab ah (kan laga hadlayo). Tusaale: Wuxuu rabaa inuu wax ka barto.

2

uu²: e.d Erey dareen oo tilmaamaya wax kedo ah ama wax naxdin ah, iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

(n) long vowel of u letter of Somali alphabet. Ex: uurka; the pregnancy (pareg-nan-si)

waa la naqliyay ✓

1

shaqalka dheer ee xarafka 'u'. guur, buur.

2

uu: (ereydhawaaq) qaylodhaan ah oo gurmad lagu doonayo. Uu, uu... Waar ayaa Soomaali ahey!

3

uu: (magacuyaal) magacuyaalka qofka saddexaad ee lab. Aadan waxa uu tegey dugsigii.

waa la naqliyay ✓

vl. pron. he,

waa la naqliyay ✓

(pronoun he plus past tense verb). Ex: saacad cusub buu gatay; he bought a new watch

waa la naqliyay ✓

1

de: he + [FOCUS] = baa + uu

2

lx: buu

3

pd: (ayuu)

4

ps: focus + vpro

5

xe: He saw something.

6

xv: Wax buu arkay.

7

key: buu

waa la naqliyay ✓

(ereydhawaaq) la adeegsado marka awrka la celinayo. Duu dheh awrka. Dh: dooh.

waa la naqliyay ✓

e.d la-mid: tuu.

waa la naqliyay ✓

(ereydhawaaq) lagu fadhiisiyo neef geel ah. Dh: ju', oho.

waa la naqliyay ✓

Erey leh ulajeeddooyin ay kamid yihiin: a) Adiga (sida: Yaa kuu sheegay?). b) Adiga dartaa (sida: Yaa kuu doonay? Yaa kuu dhisay?).

waa la naqliyay ✓

pron. and preposition: to ~ for you; on your behalf

waa la naqliyay ✓

pour toi.

waa la naqliyay ✓

(pronoun you plus preposition such as to) to...you ~ kuugu. Ex: Maxuu kuu sheegay? what did he tell you?

waa la naqliyay ✓

mou, adj. - jilicsan; dabacsan.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Xudun. 2. Hadalka muxurkiisa.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Xudun. 2. Hadalka nuxurkiisa.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) nuxurka muhiimka ah ee shey leeyahay. Dh: murti, muhiim.

waa la naqliyay ✓

1

(Mud-ka)

2

(xoolo) cad tahar iyo jiir iyo baruur isugu dhafan oo shafka iyo candhada u dhexeeya.

waa la naqliyay ✓

1

mud: m.l Cad, tahar iyo baruur isugu jira oo shafka iyo candhada u dhexeeya (geel).

2

mųd: f.g1 (-day, -dday) 1. Shay badanaa fiiqan meel ku turqid. 2. Cid daawo durid.

waa la naqliyay ✓

mųd: f.g1 (-day, -dday) 1. Shay badanaa fiiqan meel ku turqid. 2. Cid daawo durid. m.f.dh, mudid.

waa la naqliyay ✓

1

v. pierce; poke, prick; give an injection (to)

2

mud m. n. fatty meat from below the stomach

waa la naqliyay ✓

/madh/ (n) dhoobo.

waa la naqliyay ✓

-ay I day: (v) [with preposition ku] 1. penetrate with a sharp object; puncture (pangkjar); perforate (peer fa reeyt); pierce (pi-irs); jab (jaab); prod (paroodh). 2. inject (in jakt) with syringe (sariinj)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid xanuunsanaysa irbad dawo ku jirto ku dur oo dawada ku sii. Wiilka xummadbaa haysee noo mud. Dh: turuq, dur.

2

mud: (fal) shay caaro fiiqan leh sida mudaca irbad iyo wixii la mid ah jidh ama meel kale ku turuq. Qodax ku mud dhiig yari ha ka soo yaacee. Dh: dur, turuq, dalooli.

3

mud-ka: (magac, lab, keli) cad geela kaga yaal sararta oo ah inta xundhurta ka sarreysa waana cad isugu jira tahar, jiidh iyo baruur. Mudkaa laga cunaa geel hadduu kaa awaal go'e.

4

mud-ka: (magac,lab, keli) qiyaasaha badarka sharci ahaan loo bixiyo lagu qiyaaso mid ka mid ah oo u dhiganta sacab muggii. Labo mud bixi. Dh: sacab.

waa la naqliyay ✓

n., dhoobo, -adi, dhoobo hareedaad.

waa la naqliyay ✓

mue, n.f. - Xuub-dhacsiga.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) meel jidhka ka soo foocan oo la moodo inay hawo buuxisay.

waa la naqliyay ✓

1

(Mug-ga)

2

1. Weel ama wax kale oo gudo leh, inta qaadkiisu le'eg yahay.

3

2. Kol; mar.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Weel ama wax kale oo gudo leh, inta qaadkiisu le'egyahay. 2. Inta shay gudo leh buuxin karta. 3. Kol; mar.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Weel ama wax kale oo gudo leh, inta qaadkiisu le'egyahay. 2. Inta shay gudo leh buuxin karta. 3. Kol; mar.

waa la naqliyay ✓

Volume

waa la naqliyay ✓

Volume

waa la naqliyay ✓

1

m. n. capacity, volume, amount a vessel can contain

2

mug m. n. present time; at this moment, for now, currently

waa la naqliyay ✓

1

/mag/ (n) koob dheg leh (fujaan).

2

mug: /mag/mugging;(v) dhicid (qof xoog wax uga boobid).

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) capacity (ka paas 'ati); volume (yool 'i-yuum)

waa la naqliyay ✓

1

(ereycodeed) u dhigma mudh; wa'. Annaga oon eegeynba ayuu mug nagu soo yidhi. Dh: mudh.

2

mug-ga: (magac, lab, keli) weel ama wax u dhigma oo gun lihi inta halbeeg sadexjibaaran ee uu gudihiisa ku qaadi karo; walax godani inta ay gudeheeda ku qaadi karto.

3

mug-ga: (magac, lab, keli) inta uu gudaha shaygu le'eg yah. Taangi aad u mug weyn ayaan biyaha ku shubtaa. Dh: qaad.

4

mug (falkaabe) erey lagu cabbiro amminka kolkaa la joogo. Muggan ayuu baxayaa. Dh: hadda, eegga, imminka, amminka.

waa la naqliyay ✓

n., kalax, -i.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) ur silloon oo ka soo baxda qofka aan afkiisa nadiifin. Muhda waa laga cadaydaa. Dh: gah.

waa la naqliyay ✓