mugdiyeyn

(Murtiyeyn-ta)

Murti u yeelid.

m.f.dh eeg murtiyee.

-ta: (magac, dhedig, keli) gaabin oo murti u yeelid. Hadal ku murtiyeynta ayuu ku macaan yahay. Dh: murtiyeys.

-ta: (magac, dhedig, keli) mugdi ka dhigid madoobayn.

m.dh la-mid: megdeyn.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg magdayn.

(Megdeyn-ta)

Meged gelin; idiin ka dhigid.

m.f.dh eeg megdee. la-mid: magdeyn, magdeys, megdeys.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhogorta ka sifayn oo idiin ka dhigid. Woobka iyo maraaga ayaa megdeynta hargaha ugu fiican. Dh: megdin, megdayn, megdays.

-ha: (magac, lab, keli) qalabka hargaha iyo saamaha lagu megdiyo ee idiinta lagaga dhigo. Megdiyaha mari haraga oo jilci.

(Muddeyn-ta)

Muddo ama waqti u yeelid, u qabasho.

m.f.dh eeg muddee.

-ta: (magac, dhedig, keli) jadwalayn oo wax walba muudd uu dhacayo xaddidid.

-ta: (magac, dhedig, keli) keli socosho.

mugleyn-ta: (magac, dhedig, kell) buuxinta inta uu wax muglihi qaadi karo oo dhan. Dh: mugleys.

(tilmaame) qaadweyn; wax badan qaada ah. Dh: qaadweyn.

m.f.dh eeg miciyee.

(Midigeyn-ta)

1. Docda midig xigid.

2. Wax docda midigia ah ka bilaabid.

m.f.dh eeg midigee.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg midigayn.

(fal) hadal inta murtida ah uun dheh.

m.dh (fiisikis) Habka qulqul quman looga dhalin karo qulqul talantaaliya oo ka imanaya dhaliye danab.

Rectification

-ta: (magac, dhedig, keli) dariiqa xaqa ah ka leexin.

m.f.dh eeg mardimee.

-ta: (magac, dhedig, keli) xarriiq dheer jeexid. Mardimaynta ku heshiiya. Dh: xarriiqid.

m.f.dh eeg martiyee.

m.dh (baayoloji) Isbedellada koritaanka nudaha ee ka bilaabma sahlanaan ilaa uu ka noqdo dhisme kakan, kaas oo khaas u ah shaqooyin gaar ah. Meesiyeyntu waxay dhacdaa xilliga koritaanka uurjiifka, dib isu kabid, iyo dhinaca dhirtana waxqabad caydineed.

m.dh (baay.) Isbedellada koritaanka nudaha ee ka bilaabma sahlanaan ilaa uu ka noqdo dhisme kakan, kaas oo khaas u ah shaqooyin gaar ah. Meesiyeyntu waxay dhacdaa xilliga koritaanka uurjiifka, dib isu kabid, iyo dhinaca dhirtana waxqabad caydineed.

-ta: (magac, dhedig, keli) raadka daadku ku sameeyo dixaha iyo niiska dushiisa. Dh: mulacyays.

-ka: (magac, lab, keli) gaabin oo murti u yeelid. Dh: murtiyeyn.

(Hunguriyeyn-ta)

Hunguri ka gelid; wax ka damcid; cuquulayn.

m.f.dh eeg hunguriyee.

f.mg4 (-snaa, -snayd) Hadal, hees, gabay iyo wixi lamida wax murti loo yeelay ahaansho.

f.mg4 (-snaa, -snayd) Hadal, hees, gabay iyo wixi lamida wax murti loo yeelay ahaansho. m.f.dh, murtiyeysnaan.

der. [adjective] full of content, substance ~ deep meaning

(tilmaame) la murtiyeeyey oo xikmad iyo nuxur loo yeelay ah. Dacwaddaadu waa hawraar murtiyeysan. Dh: xikmadeysan.

de: full of content, substance ~ deep meaning (as a speech, literary work, etc.)

lx: murtiyeysan

pd: (murtiyeysnaa)

ps: adj-der

key: murtiyeysan

-ta: (magac, dhedig, keli) ka dhig beled iyo magaalo joog.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhulka dushiisa, si xoog ah u ordid oo cagaha dhulka la dhicid.

-ta: (magac, dhedig, keli) ilaalin; waardiyeys.

(Muddaahineyn-ta)

Muddaahino ku wadid.

m.f.dh eeg muddaahinee. la-mid: muddaahaneyn, muddaahano, muddaahino.

m.dh la-mid: mushaalliyeyn.

(Biyeyn-ta)

Biyo ka dhigid, ku shubid.

m.f.dh eeg biyee.

-ta: (magac, dhedig, keli) weel biyo ku shubid. Biyeynta dhiilaha weylahaa oommane ka danbaysiiya. Dh: dhaamin.

biyeyn -ta: (magac, dhedig, keli) biyo ku darid. Wallee biyeynta caanaha lagaama karo waa wax gaajo ku soo korey. Dh: badhxid, xariirid.

biyeyn-ta: (magac, dhedig, keli) biyo ku shubidda beerta, iyo waxii la mid ah. Biyeynta beerta soo dhammeeya kaddib hadhimeeya. Dh: waraabin.

(Jugeyn-ta)

Jug gaarsiin; nabarro badan oo jug ah, ku dhufasho; garaacis; tumis.

m.f.dh eeg jugee. la-mid: jugeys, jukeyn, jukeys.

m.f.dh eeg lugee. la-mid: lugeys.

-ta: (magac, dhedig, keli) harag dhogorta iyo cadka ku hadhay ka murxin oo ka saafiyayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhogorta ka sifayn oo idiin ka dhigid.

m.f.dh eeg midee. la-mid: mideysiin.

m.dh eeg misee. la-mid: maseyn.

m.f.dh eeg murdi. la-mid: mudrin, mudris, murdis.

-ta: (magac, dhedig, keli) weel ay cunto ka dhammatay farta ku xagid oo wixii ku hadhay ka leefleefid. Dh: murdis

[MURIYEY] Grewia tembensis 01

m.f.dh eeg muudi.

-ta: (magac, dhedig, keli) si qarsoodi ah saarid; kayn jiq ah si qarsoodi ah uga dhex dusin.

muudin-ta: (magac, dhedig, keli) muud ka keen.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax niyadda ku qabasho oo rajayn.

(Sugiya-ha)

Qofka xoolaha qaliddooda u jeebban oo aad u yaqaan; hilible; kawaanle; qale.

m. n. butcher

-ha: (magac, lab, keli) qofka xoolahat qaliddooda u jeebban oo aad u yaqaan; hilible; kawaanle.

cf: hilible, kawaanle, qale

de: butcher

initial: s

lx: sugiye

pd: (/ha)

ps: n7-m

key: sugiye

-ta: (magac, dhedig, keli) marka aqal Soomaali loo samaynayo fadhiisin gudaha ah. Aqalku dudeyn wanaagsan u samee. Dh: dahayn.

m.dh (daawo) Hirar cadaadis ah oo is daba joog ah oo dhex maraya halbowle waxaana keenay iskuroorka hannaansan ee muruqa qolka bidix ee wadnaha, sidaas darteed waxay u dhigmaan xawliga garaaca wadnaha inta goor uu wadnuhu (garaaco/daqiiqaddiiba) waxa si sahal ah looga dareemi karaa halbowlayaasha meel soke ku yaal, sida halbowlaha kalka dibadeed ee tagoogta (radial artery) ama halbowlaha luqunta (karotid artery).

m.dh (daaw.) Hirar cadaadis ah oo is daba joog ah oo dhex maraya halbowle waxaana keenay iskuroorka hannaansan ee muruqa qolka bidix ee wadnaha, sidaas darteed waxay u dhigmaan xawliga garaaca wadnaha inta goor uu wadnuhu (garaaco/daqiiqaddiiba) waxa si sahal ah looga dareemi karaa halbowlayaasha meel soke ku yaal, sida halbowlaha kalka dibadeed ee tagoogta (radial artery) ama halbowlaha luqunta (karotid artery).

-ta: (magac, dhedig, keli) hirar cadaadis ah oo is daba joog ah oo dhex maraya halbowle waxaana keenay iskuroorka hannaansan ee muruga qolka bidix ee wadnaha, sidaas darteed waxay u dhigmaan xawliga garaaca wadnaha inta goor uu wadnuhu (garaaco/daqiiqaddiiba) waxa si sahal ah looga dareemi karaa halbowlayaasha meel soke ku yaal, sida halbowlaha kalka dibadeed ee tagoogta (radial artery) ama halbowlaha luqunta.

(Maadeyn-ta)

Hadal maad ah sheegid.

m.f.dh eeg maadee. la-mid: maadeys.

-ta: (magac, dhedig. keli) bandhig maaweelo oo lagu qoslo samayn; hadal maad ah sheegid. Jigjigaawi iyo Miicaad Miiggane maadeyn waa looga hadhay. Dh: majaajillayn, maaweelayn.

m.f.dh eeg madkee. la-mid: madkeys.

-ta: (magac, dhedig, keli) harag idiinayn oo dhogor iyo hilib wixii raacay ka daguugid. Mocooyo megdaynta masallooyinka way tagaan. Dh: magdeyn

m.l la-mid: megdeyn.

m.f.dh eeg mardee.

-ta: (magac, dhedig, keli) labo ilaa saddex laamood isku qabasho oo mardo ka dhigid. Dh: mardays.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhogorta ka sifayn oo idiin ka dhigid. Woobka iyo maraaga ayaa megdaynta hargaha ugu fiican. Dh: megdin, megdeyn, megdays.

m.l la-mid: megdeyn.

Taning

(fal) xagga midigta ka bilaw; neef aad lisayso gaar ahaan geela dhanka midig ee haaneedka ah ka joogso. Midigay hasha inta aanad salaaxin. Dh: midigee, haaneed. Li: bidixay.

midigey: (fal) qof si hoos ah oo sedbursi la socdo wax u sii. L: bidixee.

midigey: (fal) meherad lagugu aaminay wax ka xadxad.

-ta: (magac, dhedig, keli) miid ka dhigid; miid samayn.

m.f.dh eeg miigee.

m.f.dh eeg miilee.

question word, vl. pron. did we? / do we? / are we? [incl.]

de: did we? / do we? / are we? [incl]

lx: miyeynu

pd: (meynu)

ps: qw + vpro

key: miyeynu

piquet.

-ta: (magac, dhedig, keli) muddo ama wakhti u yeelid, bal dambe u dhigid. Dh: muddays.

-ta: (magac, dhedig, keli) keli socosho.

muglayn-ta: (magac, dhedig, keli) aad uu buuxin

m.f.dh eeg murwee. la-mid: marweyn.

-ta: (magac, dhedig, keli) xilkasnimo iyo hannaan marwonimo ku dhaqmid.

(fal) koob oo murtida oo qudha sheeg: wixii muhiim ah dheh. Qodobbadii shirka soo murtiyee.

name: Mooday

name-m one who moves slowly and with difficulty; he who was born after a long period of painful and difficult labor. Cf: Kaarshe or Muunye

magac loo bixiyo wiil dhashay xilli dhib dheeraatay ay jirtay.

de: Mooday

lx: Muuddey

ps: name-m

key: Muuddey

Indicator

Index