mugdi — Macnaha & Turjumaada

1

(Mugdi-ga)

2

Aan iftiin lahayn; gudcur.

waa la naqliyay ✓

m.l Iftiin la'aan; gudcur.

waa la naqliyay ✓

m.l Iftiin la'aan; gudcur.

waa la naqliyay ✓

m. n. darkness, dark; period of the waning moon

waa la naqliyay ✓

1

-ah: (adj) dark (dhaark). Ex: qol mugdi ah; a dark room.

2

mugdi -ga: (n) darkness (dhaark nes)

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) madaw aan iftiin jirin. Gurcud waa mugdi. Dh: madaw, gurcud

waa la naqliyay ✓

1

de: darkness, dark; period of the waning moon Opp: iftiin (light); caddi (waxing moon)

2

lx: mugdi

3

pd: (-ga)

4

ps: n2a-m-time

5

syn: gudcur

6

key: mugdi

waa la naqliyay ✓

ظلام

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) mugdi ka dhigid madoobayn.

waa la naqliyay ✓

v. tan (hide ~ leather), treat a skin

waa la naqliyay ✓

(fal) harag dhogorta ka nadiifi oo idiin ka dhig.

waa la naqliyay ✓

1

a: megdee

2

de: tan (hide ~ leather), treat a skin

3

lx: megdi

4

pd: (megdiyey)

5

ps: v2a=tr

6

key: megdi

waa la naqliyay ✓

m.l Nafley aamusnaanta wax ku dila.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) nafley aamusnaanta wax ku dila.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Badar bisil, subag, caano, malab iyo wixi lamida oo weel ku haray far ku tirid. 2. Cunto weel ka wada dhammayn. la-mid: mudri.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Badar bisil, subag, caano, malab iyo wixi lamida oo weel ku haray far ku tirid. 2. Cunto weel ka wada dhammayn. m.f.dh, murdin. la-mid: mudri.

waa la naqliyay ✓

v. get any remaining amount of food with one's index finger

waa la naqliyay ✓

(fal) weel ay cunto ka dhammaatay farta dhinacyadeeda aan ciddidu ku jirin ku soo masax oo wixii soo raaca leefleef.

waa la naqliyay ✓

1

cf: murug

2

de: get any remaining amount of food with one's index finger Also: muri

3

lx: murdi

4

pd: (murdiyey)

5

ps: v2a=

6

key: murdi

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Biyo, kayn iyo wixi lamida wax dhex marin, iyadoo aan la arkayn.

waa la naqliyay ✓

(fal) muud ka keen. Aalaha muudi oo eeg inuu macaan yahay.

waa la naqliyay ✓

1

(Gudcur-ka)

2

1. Bisha barkeeda danbe oo aan caddada ahayn.

3

2. Iftiin la'aan; mugdi.

waa la naqliyay ✓

1

(Gudcurin-ta)

2

Gudcur ka dhigid; mugdiyeyn; madoobeyn.

waa la naqliyay ✓

1

(Madow-ga)

2

1. Midabka caddaanka ka dhigan.

3

2. Iftiin la'aan; gudcur; mugdi; (ama madoow).

waa la naqliyay ✓

m.dh Waqtiga qorraxdu dhacdo oo mugdigu billaabmayo.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh D. ah: mugdi aan waxba loo jeedin.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Iftiin la'aan; mugdi. 2. Bisha dayaxa lagu tiriyo qaybteeda dambe; mugdi.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Cayayaan duulduula, habeenkii dabka ifkiisa soo raaca oo ku gubta. 2. Qof aan kala aqoon wax u roon iyo waxa u daran. 3. H. ah: meel aad mugdi u ah ama aad gudcur u ah.

waa la naqliyay ✓

1

lid¹: m.l 1. L. ah: wax aan wax kale la mid ahayn oo dabeecadda kaga duwan. Tusaale: “Mugdiga ayaa caddada lid ku ah.” 2. Cadaw ku ah. Tus.: “Cali ayaa lid ku ah Cabdi” la-mid: liddi.

2

lid²: m.l (naxwe) Labo erey oo mataana ah oo micnahoodu iska soo horjeedo sida: “dheer/gaab”, “weyn/yar” iyo wixi lamida; cagsi.

waa la naqliyay ✓

1

madow¹: m.l 1. Midibka dhuxusha. 2. Mugdi, gudcur. la-mid: madoow¹.

2

madow²: f.mg4 (-oobaa, -oobayd; madmadow) 1. Wax midibka dhuxusha oo kale leh ahaansho. 2. Wax mugdi ah ahaansho (meel). 3. Qof uurkutaaleysan ahaansho. la-mid: madoow².

waa la naqliyay ✓

m.dh (baayoloji) Tallaabooyinka ka dhaca heerka mugdiga ee footoosintasiska, kaas oo uu yaraado karboonka laba ogsaydhku iyada oo la isticmaalayo haydroojiin la soo saaray heerkii ilayska; lagana sameeyey kaarboohaydaytyo, isla markaana la isticmaalayo tamarta ATP oo iyana samaysantay xilligii ilayska.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Iftiin la'aan; mugdi. 2. Bisha dayaxa lagu tiriyo qaybteeda dambe; mugdi.

waa la naqliyay ✓

1

lid¹: m.l 1. L. ah: wax aan wax kale la mid ahayn oo dabeecadda kaga duwan. Tusaale: Mugdiga ayaa caddada lid ku ah. 2. Cadaw ku ah. Tusaale: Cali ayaa lid ku ah Cabdi la-mid: liddi.

2

lid²: m.l (naxwe) Labo erey oo mataana ah oo micnahoodu iska soo horjeedo sida: 'dheer/gaab', 'weyn/yar' iyo wixi lamida; cagsi.

waa la naqliyay ✓

1

madow¹: m.l 1. Midibka dhuxusha. 2. Mugdi, gudcur. la-mid: madoow.

2

madow²: f.mg4 (-oobaa, -oobayd; madmadow) 1. Wax midibka dhuxusha oo kale leh ahaansho. 2. Wax mugdi ah ahaansho (meel). 3. Qof uurkutaaleysan ahaansho. m.f.dh, madoobaan. la-mid: madoow.

waa la naqliyay ✓

1

m.dh (baay.) Tallaabooyinka ka dhaca heerka mugdiga ee footoosintasiska, kaas oo uu yaraado karboonka laba ogsaydhku iyada oo la isticmaalayo haydroojiin la soo saaray heerkii ilayska; lagana sameeyey kaarboohaydaytyo, isla markaana la isticmaalayo tamarta ATP oo iyana samaysantay xilligii ilayska.

2

meertada kaarboon m.dh (baay.) Silsilad ama dhacdooyin meerto ah, taas oo ah wareegidda kaarboonka ee degaanka iyo noolayaasha. Dhirtu waxay ka qaadataa kaarboon laba ogsaydh gibilka, waxaanay u beddeshaa kaarboonaydraytyo, borotiino iyo dux. Qaar ka mid ah kaarboonka laba ogsaydh waxay dib ugu noqdaan gibilka dhirta waxa cuna daaq cunayaasha, kuwaas oo iyagana ay sii cunaan hilib cunayaashu. Marka ay daaq cunayaasha iyo hilib cunayaashu dhintaan waxaa quuta bakhti-ku-noollada iyo kala-bixiyayaasha, sidaa darteed kaarboonku wuxuu ku noqdaa ciidda ama wuxuu gelaa gibilka, isaga oo ah maxsuulka neefsashada bakteeriyada iyo fangiga.

waa la naqliyay ✓

Dululaatiga-mugdiga Kuruuk

waa la naqliyay ✓

/blaak awt/ (n) 1. mugdi (korontada oo tagta) 2. miyir-beelis (suuxis).

waa la naqliyay ✓

/balar/ (n) aan si fiican u muuqan (mugdi ama tashwiish kaaga jiro)

waa la naqliyay ✓

/kliir/ (n) 1. saafi (nadiif ah, miiran) (n) 2. waadax (aan mugdi ku jirin) (v) 3. saafi ka dhigid (v) 4. waadixin (caddayn).

waa la naqliyay ✓

/dhaark/ (adj) 1. mugdi (iftiin-la'aan) (adj) 2. madoow-badan.

waa la naqliyay ✓

/dhaarken/ (v) mugdiyeyn (mugdi ka dhigid).

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) harag dhogorta iyo cadka ku hadhay ka murxin oo ka saafiyayn.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) dhogorta ka sifayn oo idiin ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax diirka sare ka fujin. 2. Cid huga ka wada qaadid. 3. Timo madax ka wada xiirid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax diirka sare ka fujin. 2. Cid huga ka wada qaadid. 3. Timo madax ka wada xiirid. m.f.dh, muldhin.

waa la naqliyay ✓

v. strip, peel, deprive something of all its grains ~ berries; lay bare

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax diirka sare ka fuji.

2

muldhi: (fal) cid huga ka wada qaadid.

3

muldhi: (fal) timo madax ka wada xiirid.

waa la naqliyay ✓

1

de: strip, peel, deprive s.t. of all its grains ~ berries; lay bare

2

lx: muldhi

3

pd: (muldhiyey)

4

ps: v2a=tr

5

syn: murxi

6

key: muldhi

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg murdi. la-mid: mudrin, mudris, murdis.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) weel ay cunto ka dhammatay farta ku xagid oo wixii ku hadhay ka leefleefid. Dh: murdis

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: murdin.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) weel ay cunto ka dhammatay farta ku xagid oo wixii ku hadhay ka leefleefid.

waa la naqliyay ✓

1

(Muudid-da)

2

1. Dhir is haysata ama biyo dhexdood, si qarsoodi ah ama dhuumasho, u marid; dusid.

3

2. Meel inta laga galo, meel kale oo fog laga soo baxo.

4

3. Doolnimo meel ku tegid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg muud³. la-mid: muud¹.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) socod doolaallo ah meel ku tegid. Dh: kudaalid.

2

muudid -da: (magac, dhedig, keli) dhir jig abs dhuumasho ah uga dhex dusdusid. Dh: jibaaxid.

3

muudid -da: (magac, dhedig, keli) meel ka gelid oo bar durugsan oo kale ka bixid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg muudi.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) si qarsoodi ah saarid; kayn jiq ah si qarsoodi ah uga dhex dusin.

2

muudin-ta: (magac, dhedig, keli) muud ka keen.

waa la naqliyay ✓

vl. n. act of sucking on something, dissolving in the mouth

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) wax macaan muudsasho oo muuqa ku jira ka nuugid.

waa la naqliyay ✓

1

de: act of sucking on s.t., dissolving in the mouth

2

lx: muudsi

3

pd: (-ga)

4

ps: vn2a-m

5

key: muudsi

waa la naqliyay ✓

1

(Mud-ka)

2

(xoolo) cad tahar iyo jiir iyo baruur isugu dhafan oo shafka iyo candhada u dhexeeya.

waa la naqliyay ✓

1

mud: m.l Cad, tahar iyo baruur isugu jira oo shafka iyo candhada u dhexeeya (geel).

2

mųd: f.g1 (-day, -dday) 1. Shay badanaa fiiqan meel ku turqid. 2. Cid daawo durid.

waa la naqliyay ✓

mųd: f.g1 (-day, -dday) 1. Shay badanaa fiiqan meel ku turqid. 2. Cid daawo durid. m.f.dh, mudid.

waa la naqliyay ✓

1

v. pierce; poke, prick; give an injection (to)

2

mud m. n. fatty meat from below the stomach

waa la naqliyay ✓

/madh/ (n) dhoobo.

waa la naqliyay ✓

-ay I day: (v) [with preposition ku] 1. penetrate with a sharp object; puncture (pangkjar); perforate (peer fa reeyt); pierce (pi-irs); jab (jaab); prod (paroodh). 2. inject (in jakt) with syringe (sariinj)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid xanuunsanaysa irbad dawo ku jirto ku dur oo dawada ku sii. Wiilka xummadbaa haysee noo mud. Dh: turuq, dur.

2

mud: (fal) shay caaro fiiqan leh sida mudaca irbad iyo wixii la mid ah jidh ama meel kale ku turuq. Qodax ku mud dhiig yari ha ka soo yaacee. Dh: dur, turuq, dalooli.

3

mud-ka: (magac, lab, keli) cad geela kaga yaal sararta oo ah inta xundhurta ka sarreysa waana cad isugu jira tahar, jiidh iyo baruur. Mudkaa laga cunaa geel hadduu kaa awaal go'e.

4

mud-ka: (magac,lab, keli) qiyaasaha badarka sharci ahaan loo bixiyo lagu qiyaaso mid ka mid ah oo u dhiganta sacab muggii. Labo mud bixi. Dh: sacab.

waa la naqliyay ✓

n., dhoobo, -adi, dhoobo hareedaad.

waa la naqliyay ✓

1

(Mug-ga)

2

1. Weel ama wax kale oo gudo leh, inta qaadkiisu le'eg yahay.

3

2. Kol; mar.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Weel ama wax kale oo gudo leh, inta qaadkiisu le'egyahay. 2. Inta shay gudo leh buuxin karta. 3. Kol; mar.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Weel ama wax kale oo gudo leh, inta qaadkiisu le'egyahay. 2. Inta shay gudo leh buuxin karta. 3. Kol; mar.

waa la naqliyay ✓

Volume

waa la naqliyay ✓

Volume

waa la naqliyay ✓

1

m. n. capacity, volume, amount a vessel can contain

2

mug m. n. present time; at this moment, for now, currently

waa la naqliyay ✓

1

/mag/ (n) koob dheg leh (fujaan).

2

mug: /mag/mugging;(v) dhicid (qof xoog wax uga boobid).

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) capacity (ka paas 'ati); volume (yool 'i-yuum)

waa la naqliyay ✓

1

(ereycodeed) u dhigma mudh; wa'. Annaga oon eegeynba ayuu mug nagu soo yidhi. Dh: mudh.

2

mug-ga: (magac, lab, keli) weel ama wax u dhigma oo gun lihi inta halbeeg sadexjibaaran ee uu gudihiisa ku qaadi karo; walax godani inta ay gudeheeda ku qaadi karto.

3

mug-ga: (magac, lab, keli) inta uu gudaha shaygu le'eg yah. Taangi aad u mug weyn ayaan biyaha ku shubtaa. Dh: qaad.

4

mug (falkaabe) erey lagu cabbiro amminka kolkaa la joogo. Muggan ayuu baxayaa. Dh: hadda, eegga, imminka, amminka.

waa la naqliyay ✓

n., kalax, -i.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) qof calool buuran.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) la-mid: didi.

waa la naqliyay ✓

(fal) ka xanaaqsii oo inuu cadho ku socdo sabab u ahaw. Dh: dudsii.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) geed ka mida geed midhoodka oo midhihiisa loo yaqaan yicib xoolaha daaqana hilibkooda iyo dhuuxooduba casaado.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyya, -isay) Dhar, derin iyo wixi lamida wax dusha ka saarid.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Madi-da, Madi-ga) Neef xoolo ah oo aad u caano badan; aan baaqimo ahayn.

2

2. (Madi-ga) Nin aan lahayn walaallo rag ah.

waa la naqliyay ✓

1

madi¹: m.l (-iyo, m.dh) Nin aan lahayn walaalo rag ah.

2

madi²: m.dh (-iyo, m.l) 1. Gabar aan lahayn walaalo. 2. Neef xoolo ah oo caano badan leh.

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyo, m.dh) Nin aan lahayn walaalo rag ah.

waa la naqliyay ✓

Unique

waa la naqliyay ✓

1

m. n. sole ~ only son, man without brothers but may have sisters

2

madi [feminine] n. only daughter ~ female child

3

madi [feminine] n./m: animal giving plenty of milk

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) only son; one who has no brothers

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) neef xoolo ah oo caano badan. Madi cararta maqasheeda koris minan san baa dhaanta. Dh: ayro. Li: gabno.

2

madi-ga: (magac, lab, keli) wiil aan wiilal la dhalan Aabahay madi buu ahaa oo adeerro ma lihi.

3

madi-ga: (magac, lab, keli) geed dhirtii uu la bahda ahaa aan ku dhex oollin oo kelidii meel ka baxa. Geed madi ah ayuu hadhsaday.

waa la naqliyay ✓

1

midi, n.m. - duhurka; duhurka maalintii; maalinbadh; 12aadka duhurnimo.

2

sud - Koonfur (jiho).

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) qof wax turqa ama wax irbadeeya. Dh: turqe, iraabe.

waa la naqliyay ✓

1

(falkaabe) erey lagu cabbiro soo bixid ama muuqasho kedis ah oon horay loo filan. Libaax ayaa meel gaaban mudh ka soo yidhi.

2

mudh: (tilmaame) qaawan oon waxba xidhnayn. Arrad ayuu mudh yahay.

3

mudh: (tilmaae) toosan ah: aan qalqalooc lahayn ah. Gabadh qurux badan oo mudh ah ayay ahayd.

4

mudh: (fal) si fiican uga lugbax; dhanka kale uga bax. Godka dhiniciisa kale mudh ka dheh.

5

mudh-a: (magac, dhedig, keli) qaawanaan.

6

mudh -a: (magac,dhedig, keli) toosni aan qalqalooc lahayn. Gabadh qurux badan oo mudh ah ayay ahayd. Dh: toosan.

waa la naqliyay ✓

1

mudo: f.g3 (-utay, -udatay) 1. Abaalgud istaahilid. 2. Cid u baahasho.

2

mųdo: f.g3 (-ųtay, -ųdatay) Wax meel ku turqasho.

waa la naqliyay ✓

mųdo: f.g3 (-ųtay, -ųdatay) Wax meel ku turqasho. m.f.dh, mųdasho.

waa la naqliyay ✓

v. deserve, merit, be worthy of

waa la naqliyay ✓

1

(fal) baahiyi ha kuu geyso; Alle ha ku bado. Haddii ad awr kale weyday awrkaaga garboole mudo.

2

mudo: (fal) turqo oo iska irbad ugu duro. Dibiga mudo oo fiinyada ku xidho.

waa la naqliyay ✓

1

de: deserve, merit, be worthy of

2

lx: mudo

3

nt: mudasho (/da) [vn-f]

4

pd: (mutay / mudatay)

5

ps: v3b=tr

6

key: mudo

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) la-mid: mihi.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Murud leefid.

waa la naqliyay ✓