mudh — Macnaha & Turjumaada

1

(falkaabe) erey lagu cabbiro soo bixid ama muuqasho kedis ah oon horay loo filan. Libaax ayaa meel gaaban mudh ka soo yidhi.

2

mudh: (tilmaame) qaawan oon waxba xidhnayn. Arrad ayuu mudh yahay.

3

mudh: (tilmaae) toosan ah: aan qalqalooc lahayn ah. Gabadh qurux badan oo mudh ah ayay ahayd.

4

mudh: (fal) si fiican uga lugbax; dhanka kale uga bax. Godka dhiniciisa kale mudh ka dheh.

5

mudh-a: (magac, dhedig, keli) qaawanaan.

6

mudh -a: (magac,dhedig, keli) toosni aan qalqalooc lahayn. Gabadh qurux badan oo mudh ah ayay ahayd. Dh: toosan.

waa la naqliyay ✓

1

-ha: (magac, lab, keli) eeg moroh.

2

mudhe -ha: (magac, lab, keli) firida uu ubaxa geedku dhalo oo inta badan la cuno oo iniinyaha la beeraa ay ku jiraan. Mudhe daray duuduub baa lagu liqaa. Dh: iniinyo, miro, mudho.

3

mudhe-ha: (magac, lab, keli) ereyo ay maanso ka kooban tahay oo qaafiyad iyo habdhac ba leh. Dh: mudho, midho, miro.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) maqnaansho xagga maskaxda ah. Dh: daahid, maqnaan.

waa la naqliyay ✓

Mudh bax

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho gabadh qurux badan oo lagu shabbahayo sidii mudho bislaaday oo qurxoon.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) mudho ka baxa dhirta qaarkeed sida qudhaca, maraaga iyo galoolka. Dh: abqo, qabco, dhaameel, dheemaal, geydhe.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) geed laamo toosan oo midho macaan baxsha. Ashacadada waxa lagu daweeyaa holaha. Dh: mudhayo.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) bannaan u bixid.

2

bambixid -da: (magac, dhedig, keli) «u ~» wax inaad samayso, u gu'id. U bambixidda shaqada mudho ayaa laga gaadhaa.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, lab, keli) gabar gashaanti ah oo filsan, xilligii guurkana gaartay.

2

bocor -ka: (magac, lab, keli) subagga ka dhasha caanaha geela. Bocor geel dhaashi ma leh.

3

bocor -ka: (magac, lab, keli) mudho ama bocor wayn oo aroorro leh, sida qaraha ka weyn, la cuno.

4

bocor -ka: (magac, lab, keli) geedka midhaha bocorka bixiya.

5

bocor-ta: (magac, dhedig, keli) gabadh qurux iyo qorriinsho badan. Bocor aan bannaanka lagu arag buu guursaday.

6

bocor -ta: (magac, dhedig, keli) koborta ku rogan xubinta taranka ee labka aadamaha. Ma u jeeddaa bocorta? Dh: kabar, dhalfo.

7

bocor -ta: (magac, dhedig, keli) dhurduhu marka surta ku samaynayo geedka, daloolka uu ibta kaga sameeyo hadduu weynaado, dhismaha xanjada ka samaysan ee uu ku sameeyo, ku awdo hogga. Bocorta faltiiq ku dalooli aan malabka dhuuqnee.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) geed cufan oo caleentiisu caddaan iyo buluug isku dhafan ah tahay oo aashacaddada iyo mudhacaska ay isku bah yihiin.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) mudhaha garaska, quudka, kidiga, kulanka iyo wixii la mid ah.

2

dhuwan -ka: (magac, lab, keli) dhuwan muudmuudso.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) mudhaha yicibta inta ay qalfoofka sare ee labaad ku jiraan.

2

dib'udey -da: (magac, dhedig, keli) geed yar oo qodax leh. Dibuddey baa i muday.

waa la naqliyay ✓

(magac, dhedig, keli) mudho buurbuuran budo ka dhigid. Dh: daqiijin.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) god yar qod. Halkan ii fadh aan haanta dabada u saaree. Dh: faq, fag. Li: aas.

2

fadh: (fal) wax firi leh sida hadhuudhka oo dhulka ku daatay ka gur; mudho ama firi daadatay mid mid u qaad. Misirka daatay dhulka ka fadh. Dh: gur.

3

fadh -ka: (magac, lab, keli) hadhaaga caws la daaqay. Dh: bur.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dhirtu si ay u mudhayso, mid dhedig iyo ku lab isku tallaalid. Ubuxu faxlid ayuu u baahan yahay. Dh: tallaalid faxlis, awrdhebid.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) qori, bir iyo wixii la mid ah, afka hore u dhuub. Qalinka caaradiisa aad u fiiq. Dh: qor.

2

fiiq: (fal) meel, qashin iyo wixii la mid ah, ka xaadh. Dh: xaar, xaadh, duug, har.

3

fiiq: (fal) khudrad, qori, iyo wixii la mid ah, diirka ka mudhxi ama ka gur. Dh: diir.

4

fiiq: (fal) indho aan wax arkayn caadka saaran ka qaad oo qal. U fiiq odayga isha. Dh: bixi, qal.

5

fiiq: (fal) (ku ~) tilmaan oo farta ku taag. Meesha dawgu yahay farta ugu fiiq. Dh: tilmaan.

6

fiiq-a: (magac, lab, keli) buur iyo wax lamid ah, taagga ugu dheer. Dh: kug, taag. Li: gun.

7

fiiq -da: (magac, dhedig, keli) caano ama biyo ama shaah, inta dibnaha loo dhaweeyo awoodda hawada ku soo qaad. Dh: fiiqsi, fuuqsad.

8

fiiq -da: (magac, dhedig, keli) codka siidhiga ama walxaha la afuufaa bixiyaan ee foodhida u eg.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) qalliinka indhaha si araggu ugu baxo; indho qalid; indho bixin. Dh: fiqis, fiiqitaan, jeexid.

2

fiiqid-da: (magac, dhedig, keli) af dhuuban u yeelid; caaro u samayn. Dh: fiiqniin, fiiqitaan, fiiqis.

3

fiiqid-da: (magac, dhedig, keli) khudrad, qori, iyo wixii la mid ah, diirka ka mudhxin oo ka gurid. Dh: diirid, fiiqis.

4

fiiqid -da: (magac, dhedig, keli) meel xaadhid oo nadiifin. Dh: xaaqid, fiiqniin, fiiqitaan, xaaqis, fiiqis.

5

fiiqid -da: (magac, dhedig, keli) (ku ~) ul, far, gacan iyo wixii la mid ah oo dhinac loo fidiyo iyadoo wax lagu tilmaamayo.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) qalliinka indhaha si araggu ugu baxo; indho qalid; indho bixin. Dh: fiiqid, fiiqitaan, jeexid.

2

fiiqis-ta: (magac, dhedig, keli) af dhuuban u yeelid; caaro u samayn. Dh: fiiqniin, fiiqitaan, fiiqid.

3

fiiqis-ta: (magac, dhedig, keli) khudrad, qori, iyo wixii la mid ah, diirka ka mudhxin oo ka gurid. Dh: diirid, fiiqid.

4

fiiqis -ta: (magac, dhedig, keli) meel xaadhid oo nadiifin. Dh: xaaqid, fiiqniin, fiiqitaan, fiiqid.

5

fiiqis -ta: (magac, dhedig, keli) (ku ~) ul, far, gacan iyo wixii la mid ah oo dhinac loo fidiyo iyadoo wax lagu tilmaamayo.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) qalliinka indhaha si araggu ugu baxo; indho qalid; indho bixin. Dh: fiigis, fiiqitaan, jeexid.

2

fiiqniin-ka: (magac, lab, keli) af dhuuban u yeelid; caaro u samayn. Dh: fiiqitaan, fiiqis.

3

fiiqniin -ka: (magac, lab, keli) khudrad, qori, iyo wixii la mid ah, diirka ka mudhxin oo ka gurid. Dh: diirid, fiiqis

4

fiiqniin -ka: (magac, lab, keli) meel xaadhid oo nadiifin. Dh: xaaqid, fiiqitaan, xaaqis, fiiqis.

5

fiiqniin -ka: (magac, lab, keli) (ku ~) ul, far, gacan iyo wixii la mid ah oo dhinac loo fidiyo iyadoo wax lagu tilmaamayo.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) magac geed hareeriga u eg. Gabre iyo madheedh iyo, ma galool mudhaan ahay. Dh: gabro.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) heellayaryarta dumarka mid ka mid ah oo ay ciyaaraan dumarku oo afar amma lix labolabo iskula jiibisa lagu ciyaaro oo sarajoog lagu ciyaaro mudho iyo sacab durbaan wata oo keliya ayay leedahay waxana lagu jiibiyaa «hooy lulaay hooy, aa hobaale hoobee hooy lulaay hobee». Dh: heellayaryar.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) mudhmudhux iyo humbuluuluq yeelo.

2

humbuluuluq: (tilmaame) socod aan jiillanayn oo tallaabada iyo jidhka la is wada raaciyo. Dh: gatawgataw.

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) mudhmudhuxa oogada gubata biyaha gala.

waa la naqliyay ✓

1

(Mud-ka)

2

(xoolo) cad tahar iyo jiir iyo baruur isugu dhafan oo shafka iyo candhada u dhexeeya.

waa la naqliyay ✓

1

mud: m.l Cad, tahar iyo baruur isugu jira oo shafka iyo candhada u dhexeeya (geel).

2

mųd: f.g1 (-day, -dday) 1. Shay badanaa fiiqan meel ku turqid. 2. Cid daawo durid.

waa la naqliyay ✓

mųd: f.g1 (-day, -dday) 1. Shay badanaa fiiqan meel ku turqid. 2. Cid daawo durid. m.f.dh, mudid.

waa la naqliyay ✓

1

v. pierce; poke, prick; give an injection (to)

2

mud m. n. fatty meat from below the stomach

waa la naqliyay ✓

/madh/ (n) dhoobo.

waa la naqliyay ✓

-ay I day: (v) [with preposition ku] 1. penetrate with a sharp object; puncture (pangkjar); perforate (peer fa reeyt); pierce (pi-irs); jab (jaab); prod (paroodh). 2. inject (in jakt) with syringe (sariinj)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid xanuunsanaysa irbad dawo ku jirto ku dur oo dawada ku sii. Wiilka xummadbaa haysee noo mud. Dh: turuq, dur.

2

mud: (fal) shay caaro fiiqan leh sida mudaca irbad iyo wixii la mid ah jidh ama meel kale ku turuq. Qodax ku mud dhiig yari ha ka soo yaacee. Dh: dur, turuq, dalooli.

3

mud-ka: (magac, lab, keli) cad geela kaga yaal sararta oo ah inta xundhurta ka sarreysa waana cad isugu jira tahar, jiidh iyo baruur. Mudkaa laga cunaa geel hadduu kaa awaal go'e.

4

mud-ka: (magac,lab, keli) qiyaasaha badarka sharci ahaan loo bixiyo lagu qiyaaso mid ka mid ah oo u dhiganta sacab muggii. Labo mud bixi. Dh: sacab.

waa la naqliyay ✓

n., dhoobo, -adi, dhoobo hareedaad.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) ur silloon oo ka soo baxda qofka aan afkiisa nadiifin. Muhda waa laga cadaydaa. Dh: gah.

waa la naqliyay ✓

m. n. club, cudgel

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) [ Pl. budhadh-ka] strong wooden stick; bat (boat); cudgel (kajel); club ~ bur, dhamas

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) eeg bud.

2

budh: (tilmaame) weel aan meel dhiman lahayn. Xeedha bur ah buu gacalkii noo keenay Dh: budh, buuxa, tif, daf. Li: madhan, faaruq.

waa la naqliyay ✓

1

de: club, cudgel

2

lx: budh

3

pd: (-ka Pl: budhadh (ka))

4

ps: n4-m

5

key: budh

waa la naqliyay ✓

1

(fal) kaadi, mantag iyo wax la mid ah, afka hore soo joogso. Matag baa i soo cudhay markaan, ciirtii fuuqsadaye.

2

cudh-ka: (magac, lab, keli) inta hore ee wax dhuun leh, sida bunduq iyo wixii la mid ah. Dh: cur.

waa la naqliyay ✓

v. open

waa la naqliyay ✓

1

a: fur {N}

2

de: open

3

lx: fudh

4

pd: (fudhay / fudhdhay)

5

ps: v1=

6

key: fudh

waa la naqliyay ✓

v. run dry; be empty; stop producing milk

waa la naqliyay ✓

-ay I tay: (n) become dry; no longer producing, especially milk ~ gur. Ex: sac gudhay; a dry cow

waa la naqliyay ✓

(fal) il ama meel wax ka soo bixi jireen, istaag oo ha soo dhibcin.

waa la naqliyay ✓

1

a: gur

2

de: run dry; be empty; stop producing milk

3

lx: gudh

4

pd: (gudhay)

5

ps: v1=

6

key: gudh

waa la naqliyay ✓

(fal) hilib xoog u qantuugto. Hilib halka jilicsan ka hudh. Dh: kabob, qantuug, hur.

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, dhedig, keli) mar ama kol.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax isku jira kala sooc oo inba dhan u saar; wax isku jira inta fiican dhan u saar. Dh: sooc, xul.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) hal keli ah; xabbad qudha. Midh sigaar ah afkaaga ha saarin. Dh: mid.

waa la naqliyay ✓

/maj/ (adv) 1. badan 2. ugu dhawaan (qiyaastii).

waa la naqliyay ✓

a., badan; as much, so much, intaa, intaas, intaa oo kale.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) qof wax turqa ama wax irbadeeya. Dh: turqe, iraabe.

waa la naqliyay ✓

1

mudo: f.g3 (-utay, -udatay) 1. Abaalgud istaahilid. 2. Cid u baahasho.

2

mųdo: f.g3 (-ųtay, -ųdatay) Wax meel ku turqasho.

waa la naqliyay ✓

mųdo: f.g3 (-ųtay, -ųdatay) Wax meel ku turqasho. m.f.dh, mųdasho.

waa la naqliyay ✓

v. deserve, merit, be worthy of

waa la naqliyay ✓

1

(fal) baahiyi ha kuu geyso; Alle ha ku bado. Haddii ad awr kale weyday awrkaaga garboole mudo.

2

mudo: (fal) turqo oo iska irbad ugu duro. Dibiga mudo oo fiinyada ku xidho.

waa la naqliyay ✓

1

de: deserve, merit, be worthy of

2

lx: mudo

3

nt: mudasho (/da) [vn-f]

4

pd: (mutay / mudatay)

5

ps: v3b=tr

6

key: mudo

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) maskax.

waa la naqliyay ✓

/mash/ (n) mushaalli biyo ama caano lagu kariyey.

waa la naqliyay ✓

f. n. self

waa la naqliyay ✓

-a: (n) 1. life (laayf) 2. self (salaf) ~ laf; —qudhiisa; himself; —qudhayda; myself, —qudhaada; yourself, —qudheeda; herself

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) keli ah oo aan la wehelin. Anoo qudh ah ayaa jooga. Dh: keli, qur.

waa la naqliyay ✓

1

de: self

2

lx: qudh

3

pd: (-dha)

4

ps: n0-f

5

xe: I love it myself.

6

xv: qur {N}

7

key: qudh

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-udhay, -uddhay) la-mid: rud.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) in mar ilkaha lagu goosto, gooso, qam ka sii. Dh: rud, hudh.

2

rudh -ka: (magac, lab, keli) in mar ilkaha lagu goosto.

waa la naqliyay ✓

(fal) meel ganto leh wax ka soo laalaadi. Gantada yar ee gurada guriga ku taal sudh dhiisha.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ka nax, u daa oo ka saamax gafafka uu kugu samaynayo.

2

tudh: (fal) sii» marka qofku si adag oo xoog ku jiro wax u qabto. Tudh sii oo ha sii dayn.

3

tudh: (fal) uu xeebo, turriimo u gal, uga nax. U tudh dadka baahan.

4

tudh-ka: (magac, lab, keli) wax u qabasho si degdeg ah oo gacanta ku wada dhigis. Tudh ayuu siiyay gabigiisiiba oo gacanta ayuu ku qabtay. Dh: yudh.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) wax badan oo isku laaqan shay ka mid ah ka dhex gurid. Dh: mudhis, murid.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg mudhid.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) timaha ama caleenta daadso oo wax diiran noqo. Dh: galdhac, diiran, murux.

2

mudhux -a: (magac, lab, keli) wax aan dhogor ama diir lahayn. Dh: murux.

3

mudhux-a: (magac, lab, keli) diiridda midhaha bislaada diirka laga mudhxiyo sida kuwa garaska. Midhaha mudhuxa la sug. Dh: murux.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax diirka sare ka fujin. 2. Cid huga ka wada qaadid. 3. Timo madax ka wada xiirid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax diirka sare ka fujin. 2. Cid huga ka wada qaadid. 3. Timo madax ka wada xiirid. m.f.dh, muldhin.

waa la naqliyay ✓

v. strip, peel, deprive something of all its grains ~ berries; lay bare

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax diirka sare ka fuji.

2

muldhi: (fal) cid huga ka wada qaadid.

3

muldhi: (fal) timo madax ka wada xiirid.

waa la naqliyay ✓

1

de: strip, peel, deprive s.t. of all its grains ~ berries; lay bare

2

lx: muldhi

3

pd: (muldhiyey)

4

ps: v2a=tr

5

syn: murxi

6

key: muldhi

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) geed gobka u eg kase gaaban oo midho laf adag oo la cuno leh Gobka iyo xamudhka kala baro. Dh: xamur.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) inta aanay hasha abaahootay giijin ama aanay gaasa bixin. Waataan baaturteedii lahaa, buudhka yey tebine.

2

buudh-ka: (magac, lab, keli) kabo dhinac kasta ka xidhan, inta badan raggu xidho. Kaba buudh ah goortuu xidhuu, kadar is moodaaye. Dh: buud, buudhbuudh

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) cabbir wax lagu dhereriyo oo u dhigma 30,48 sm. Saddex fuudh weeye gidaarkan dhererkiisu. Dh: fuur.

waa la naqliyay ✓

v. wean; cause someone to stop producing milk

waa la naqliyay ✓

(fal) neef irmaan maalista ka jooji.

waa la naqliyay ✓

1

a: guri

2

de: wean; cause s.o. to stop producing milk

3

lx: gudhi

4

pd: (gudhiyey)

5

ps: v2a=

6

key: gudhi

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) carjow ku dhex taalla cunaha. Libaax guudha la leexday, gorgorkiisu hableeyey, garna loo rari waa.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) cudur jidhka dadka ku dhaca. Nin hudhe hayo ayaa dhakhtarka lagu daweeyey.

waa la naqliyay ✓

1

-a: (magac, dhedig, keli) geed cawseed ka baxa ciid casta oo raarka laga sameeyo. Wallee geela maadhaa ka badan inadan maalayn.

2

maadh -ka: (magac, lab, keli) hanti badan oo qiimo weyn leh oo qaybo badan ka kooban; barwaaqo nooc walba leh oo lagu raysto. Dhulkeenna maadh adduun waxba kama maqna. Dh: hanti, khayraad, adduunyo.

3

maadh -ka: (magac, lab, keli) barwaaqo nooc walba leh oo lagu raysto. Meesha aan joogo maadh.

waa la naqliyay ✓

v. empty, finish off

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) make empty; finish the contents of ~ mari

waa la naqliyay ✓

(fal) waxba ha reebin; wada idlee. Xeedhada cuntada ka madhi. Dh: mari, dhammee, faaruqi. Li: reeb.

waa la naqliyay ✓

1

a: mari {N}

2

de: empty, finish off

3

lx: madhi

4

pd: (madhiyey)

5

ps: v2a=tr

6

key: madhi

waa la naqliyay ✓

inch. v. become empty, get used up

waa la naqliyay ✓

-madhtay / madhatay: (v) be empty

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax dhammaaday oo idlaaday noqo. Gurcudoow madho, caddoow noo imo, aan ciyaarnee. Dh: idlaa.

2

madho: (fal) ka dhex naqayso. Buug fiican buugaagta ka dhex madho. Dh: xulo, baadho, sooco.

waa la naqliyay ✓

1

de: become empty, get used up

2

lx: madho

3

pd: (madhay / madhatay)

4

ps: v3b=inch

5

see: maro {N}

6

key: madho

waa la naqliyay ✓

-ay: (v) wash (woosh) dhaq, mayr

waa la naqliyay ✓

1

(fal) biyo ku dhaq oo uskagga ka nadiifi. Dharkaaga maydh. Dh: dhaq, mayr. Li: uskagee.

2

maydh-ka: (magac, lab, keli) xaal uu bixiyo qofka ku xadgudba gabadh ama ruux xil ku leh. Dh: xaal, mayr, xumayn.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dareenka calooshu yeelato kolka ay cunto u baahato. Dh: gaajo.

waa la naqliyay ✓

m. n., pl. seeds; fruit; grain crops

waa la naqliyay ✓

-midhada: (n) [plural of mir] fruit (furuut); seeds (siidhis); crops (karoopis) ~ miro

waa la naqliyay ✓

1

-ha: (magac, lab, keli) firida ubaxa geedku dhalo oo inta badan la cuno oo iniinyaha la beeraa ay ku jiraan. Midho daray duuduub baa lagu liqaa. Dh: iniinyo, miro, mudho..

2

midho-ha: (magac, lab, keli) ereyo maanso ay ka kooban tahay oo qaafiyad iyo habdhac ba leh.. Heestu hadday midho qurux badan muusig dabacsan iyo cod hallaasiya hesho waa laga daba dhacaa. Dh: mudho, midho, miro.

waa la naqliyay ✓

1

de: seeds; [col] fruit; grain crops

2

lx: midho

3

pd: (/ha)

4

ps: n1-m-pl

5

see: mir ~ miro {N}

6

key: midho

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ku xadgudub oo awood ama itaal wax ugu dhin. Wiilka maanta miidh berrina u adkayso.

2

miidh: (fal) dhinac u sooc oo naqee. Xasiid fiican innoo soo miidh. Dh: sooc, naqee, madh.

waa la naqliyay ✓

1

(n) the body opening through which a human takes in food.

2

af

waa la naqliyay ✓

/mawth/ (n) 1. af. 2. afka (illinka).

waa la naqliyay ✓