mooye — Macnaha & Turjumaada

1

(Mooya-ha)

2

Weel qori ah ama bir oo kali, (tib), weheliso, oo badarka iyo wixii la mid ah lagu tumo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yayaal, m.l/dh) 1. la-mid: moy. Weel qori ama bir ka samaysan oo ay tibi weheliso oo badarka iyo wixi lamida lagu tumo. 2. la-mid: mooy (2) M. ah: neef lo' ah oo aan geeso lahayn.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yayaal, m.l/dh) 1. la-mid: moy. Weel qori ama bir ka samaysan oo ay tibi weheliso oo badarka iyo wixi lamida lagu tumo. 2. la-mid: mooy M. ah: neef lo' ah oo aan geeso lahayn.

waa la naqliyay ✓

m. n. mortar (for pounding)

waa la naqliyay ✓

mooyaha: (n) mortar (moor'tar). Ex: kaliyo mooye; pestle and mortar

waa la naqliyay ✓

1

-ha: (magac, lab, keli) weel geed jirriddi ama bir ka samaysan oo tibi weheliso oo inta dhinac god shan illaa labaatan sentimitir ah loogu sameeyo badarka iyo wixii la mid ah lagu tumo

2

mooye -ha: (magac, lab, keli) neef xoolaad oo tood ah.

waa la naqliyay ✓

1

de: mortar (for pounding)

2

lx: mooye

3

pd: (/ha)

4

ps: n7-m

5

key: mooye

waa la naqliyay ✓

qr. la-mid: mooyaane.

waa la naqliyay ✓

conj. except (that), excluding, other than

waa la naqliyay ✓

(conjunction) unless (an-les) except (ik-sapt); otherwise ~ mooyaane

waa la naqliyay ✓

1

(fal) mooye ku tun. Arabikhida inno mooyee oo faracad innooga dhig. Dh: tun.

2

mooyee: (qurub) mooyaane.

waa la naqliyay ✓

1

a: mooyaane

2

de: except (that), excluding, other than

3

lx: mooyee

4

ps: conj

5

key: mooyee

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Nooc shimbiraha ka mid ah. 2. la-mid: mooye (2). Neef xoolaad oo tood ah (tooji).

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) nooc shimbiraha ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yayaal, m.l/dh) la-mid: goosato¹.

waa la naqliyay ✓

-kooyaha: (v) leather shoe for pleasure

waa la naqliyay ✓

nickname; name-m ignorant, unaware; absent-minded, lacking

waa la naqliyay ✓

magac loo bixiyo wiil uurku hadh ah ama hooyadii madqo kaga hadhay.

waa la naqliyay ✓

(magac, lab, keli) qof aan waxba ka war hayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Moola-ha)

2

Aqallada miyiga jaad kamid ah.

waa la naqliyay ✓

m.l (-layaal, m.l/dh) Aqallada miyiga jaad ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

m. n. nomadic hut

waa la naqliyay ✓

1

-ha: (magac, lab, keli) aqallada miyiga jaad ka mid ah. Agal moole ah ayaan seexday.

2

moole-ha: (magac, lab, keli) bir mishiin la geliyo oo biraha kale lagu jaro ama bir af leh lagu soofeeyo. Dh: mool.

waa la naqliyay ✓

1

cf: miyi

2

de: nomadic hut

3

lx: moole

4

pd: (/ha)

5

ps: n7-m

6

key: moole

waa la naqliyay ✓

(falkaabe) erey ula jeeddadiisu tahay ma ogi, war kama hayo. Mooyi in berri imtixaan aradaydu marayaan. Dh: mooyaan mooji.

waa la naqliyay ✓

m.dh Erey aan keligii istaagin in qodob lahaansho lagu daro mooyee, sida: -diis, -deed, -dood iyo wixi lamida oo macnahiisu yahay qof ama wax dartood. Tusaale: “Cali, Caasha aawadeed ayuu halkan u yimid”. la-mid: aw.

waa la naqliyay ✓

1

ashahaado¹: m.dh Qiritaanka in Ilaah mooye, Ilaah kale uusan jirin, Maxamedna (n.n.k.) nebigii uu soo direy yahay.

2

ashahaado²: f.mg3 (-aatay, -aadatay) In Ilaah mooye, Ilaah kale uusan jirin, Maxamedna (n.n.k.) nebigii uu soo diray yahay qirid.

waa la naqliyay ✓

m.l Tiro go'an inta ka baxday mooyee inta kale ee ka soo harta; haraa.

waa la naqliyay ✓

m.l.u (baayoloji) Faylam ka tirsan lafdhabarla'da, oo ka kooban gooryaan suunka, astaamihiisana ay ka mid yihiin jidh ballaadhan oo aan maraaryo lahayn, habdhis dareen-wade oo sahlan, kaas oo unugyadiisu u badanyihiin dhinaca madaxa, dheefmareen sahlan oo af mooye aan futo lahayn. Gooryaan suunku waa labeeb, laakiin isbacrimintiisu waa naadir. Jinsiyo badanoo faylamkan ka tirsan ayaa dulin ah.

waa la naqliyay ✓

m.l Cudur geela cagaha ka gala oo aysan tuluddu ku joojin karin cagafta jirran, in ay dhulka ku xoqayso mooyee.

waa la naqliyay ✓

1

dhuraal¹: m.l Ceel biyo yarood ah oo in qof la geliyo oo uu biyaha soo dhuro mooyee aan si kale looga cabbin.

2

dhuraal²: m.l/dh 1. Dh. ah: ceel biyo yarood ah oo aan wadaamaha la dardari karin. 2. Dhuridda biyo weel lagu dhuro iyadoo meel kale lagu shubayo.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. G. ah: qof aan garta qaadan in lala garramana oggolayn. 2. Rati aan oggolayn in la hoggaamiyo. 3. Neef qof uu yaqaan mooyee qof kala uusan lisi karin.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rayaal, m.l) Shay dhoob ah ama dhagax laga qoro oo qaab mooye leh iyo laba meelood oo la qabsado oo wax lagu karsado; burjike.

waa la naqliyay ✓

m.dh.kh Wax aad u yar oo aan indhaha lagu arki karin in weyneysa loo adeegsado mooyee.

waa la naqliyay ✓

m.l Budaynta xashirka bunka oo kal iyo mooye lagu budeeyo.

waa la naqliyay ✓

1

qayb¹: m.l.fk Q. u: kulli, dhammaan, giddi, idil.

2

qayb²: m.dh (-bo, m.l) 1. Wax dhowr meelood loo kala dhigay middood; in.; qaar. 2. Qaybinta tiro mid kale loo qaybiyey. 3. Maamulka laga xakumo dhowr gaar oo mileteri ah. 4. Maamul goboleed laga xakumo ciidan boolis ah.

3

qayb³: m.dh (naxwe) Qaybaha hadalka: magac waagii hore aad loogu adeegsan jiray xagga kooxaynta ereyada, kala soocnaantooduna waxay ku salaysanayd xagga qaab naxweedyada iyo xagga micnahaba.

4

qayb⁴: m.l Wax Alle mooyee cid kale ogaan karto aan jirin.

5

qayb5: f.g1 (-bay, -btay) Wax kor ka barasha.

waa la naqliyay ✓

m.l Sisin mooye lagu tumay oo inta biyo lagu daro waambaha lagu iidaan-to.

waa la naqliyay ✓

1

saar¹: m.l (-rar, m.l) 1. (botani) Dhirta faalasha nooc ka mid ah oo caleemo yaryar iyo laamo jilicsan leh oo geedaha ku dul faafa geeluna aad u jecelyahay. 2. Cayaar jaadad badan u kala baxda oo siyaalo kala duwan loo tumo; saar-lugeed, saar-mooye.

2

saar²: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Wax meel dhulka ka sarreysa dhigid. 2. Ka s.: wax meel ka bixin. 3. Ku s.: meel col u dirid.

waa la naqliyay ✓

m.l (juqraafi) Ama dhul-cawsaadka kulaaleyda waa gobolka adka la leh kaymaha badhaalaha kubbad badh asta, isla markaana dhaca inta u dhaxaysa ama degaannada diiran (latter) iyo kuwa kulul, deegaanta dabiiciga ah ee ka baxdaa waa caws iyo hir teel-teel ah, wuxuuna leeyahay xilliyo qoyaan iyo qallayl, roob la'aanta xilliga dambena waxay ka hor tagtaa bixitaanka keymaha meelaha qo-yaanka leh mooyee.

waa la naqliyay ✓

1

shukul¹: m.l (-llo, m.dh) Tumidda badar kal iyo mooye lagu tumo si isha looga bixiyo. la-mid: sukul¹.

2

shukul²: f.g1 (-ulay, -uùshay) 1. Wax sukuliye ku tumid. 2. Badar si isha looga bixiyo aayar tumid. 3. Digir duban qob ka qaadid. la-mid: sukul².

waa la naqliyay ✓

m.l Wax siduu ahaa mooyee si kale loo fasiro.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-ceeyay, -caysay) 1. Wax waxaan Ilaahay mooyee cid kale ilaalinayn ka dhigid. 2. Wax dayicid.

waa la naqliyay ✓

qr. la-mid: mooyaane.

waa la naqliyay ✓

(qurub) mooyaane.

waa la naqliyay ✓

nickname; name-m intelligent

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil laga filayo inuu yeesho fahmad badan.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-yeeyay, -yeysay) Fardo ku ilaala tegid.

waa la naqliyay ✓

v. walk slowly

waa la naqliyay ✓

(fal) dooyo samee oo ilaalo ahaw.

waa la naqliyay ✓

1

de: walk slowly

2

lx: dooyee

3

pd: (dooyeeyey)

4

ps: v2b=

5

key: dooyee

waa la naqliyay ✓

(Mocore) May Dignathia hirtella Stapf. Gramineae.

waa la naqliyay ✓

monôme, n.m. - tarme

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-feeyay, -feysay) la-mid: muufee.

waa la naqliyay ✓

v. bake flat bread

waa la naqliyay ✓

(fal) moofo ku bislee. Qooshka adkee oo innoo moofee. Dh: muufee, moofay.

waa la naqliyay ✓

1

de: bake flat bread

2

lx: moofee

3

pd: (moofeeyey)

4

ps: v2b=tr

5

key: moofee

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhukur oo moolo u yeel; timaha ka wada xiir oo madaxa idiin aan timo lahayn ka dhig. Ka moolee askariga cusub. Dh: moolay, dhukuri.

2

moolee: (fal) geesaha ka daadi. Dibiga geesaha ka moolee uqubadiisa Ilaahay ha kuu sahlee.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) neef dhedig oon geeso lahayn. Ri' mooley ah ayaa waxar geesa leh dhasha. Dh: seenyo. Li:geesoley.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-reeyay, -reysay) Xoolo mooro gelin.

waa la naqliyay ✓

/marows/ (adj) xanaaq badan (xanaaqlow).

waa la naqliyay ✓

morose, adj. - murugo.

waa la naqliyay ✓

s.m. - matoor, dhaqaajiye.

waa la naqliyay ✓

(Hamboie) N Aerva ruspolii Lopri Amaranthaceae.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yayaal, m.l/dh) Nacas; dabbaal; caaq.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) doqon; caaq; nacas; dabbaal.

waa la naqliyay ✓

Monasayt

waa la naqliyay ✓

Haddii laga reebo; ma ogiye; ma ahee; (ama mooyiye).

waa la naqliyay ✓

qr. Qurub macnihiisu yahay “haddii laga reebo”; ma ahee. Tusaale: “Adiga m. qof kale ma imaan”. la-mid: maahane, mooyee, mooyiye.

waa la naqliyay ✓

qr. Qurub macnihiisu yahay 'haddii laga reebo'; ma ahee. Tusaale: Adiga mooyaane qof kale ma imaan. la-mid: maahane, mooyee, mooyiye.

waa la naqliyay ✓

conj. except, besides, excluding

waa la naqliyay ✓

sauf, à l'exception de.

waa la naqliyay ✓

(conjunction) unless (an-les) except (ik sapt); otherwise ~ mooyee

waa la naqliyay ✓

1

bw: mooyee

2

de: except, besides, excluding

3

lx: mooyaane

4

ps: conj

5

syn: maahaane

6

key: mooyaane

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: mooye (1).

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) mooye.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-yay, -yday; -yi) Oohin sameyn. la-mid: booy.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-yay, -yday; -yi) Oohin sameyn. m.f.dh, ooyid. la-mid: booy.

waa la naqliyay ✓

v. cry, weep

waa la naqliyay ✓

-ey / -day: (n) cry by weeping; shed tears; sob (soob) ~ booy

waa la naqliyay ✓

(fal) qayli oo lilmee. Sida carrurta u oy. Dh: booy.

waa la naqliyay ✓

1

booy¹: m.l Ceel biyo badan leh.

2

booy²: f.mg1 (-yay, -yday) la-mid: ooy.

waa la naqliyay ✓

v. cry, weep

waa la naqliyay ✓

-ey/day: (v) cry (karaay); weep (wiip); shed tears ~ ooy

waa la naqliyay ✓

(fal) ooy; barooro. Haddii lagu dilay iska booy.

waa la naqliyay ✓

1

de: cry, weep

2

lx: booy

3

pd: (booyay / booyday)

4

ps: v1=intr

5

see: ooy {C}

6

key: booy

waa la naqliyay ✓

m.l Dhul ciiddiisu midab gaduudan leedahay.

waa la naqliyay ✓

m.l Dhul ciiddiisu midab gaduudan leedahay.

waa la naqliyay ✓

v. cut (down ~ off ~ up), amputate, sever; reap, harvest

waa la naqliyay ✓

-yey I say: (v) cut (kat)-, separate (sapareeyt); hack (haak)-, chop (jaap) —kala gooy -yey / say: (v) 1. cut out, remove by cutting, make a separation or secession. 2. make change (give the equivalent of money) ~ sarif

waa la naqliyay ✓

1

bw: goy

2

de: cut (down ~ off ~ up), amputate, sever; reap, harvest

3

lx: gooy

4

pd: (gooyey / gooysey)

5

ps: v2a=

6

see: goo

7

key: gooy

waa la naqliyay ✓

1

1. (Hooy!) Dhawaaq dadka lagu soo jeediyo; waryaa! naayaa!

2

2. (Hooy-ga) Meel loo hoydo; aqal; guri; min.

waa la naqliyay ✓

u.j 1. War h.!: erey qof lala hadlayo dareenkiisa lagu soo jeediyo; waryaa! 2. Naa h.!: marka qof haween ah lala hadlayo ayaa la adeegsadaa naayaa. 3. Hooyaay!: marka dad badan lala hadlayo ayaa la adeegsadaa waryaadahee.

waa la naqliyay ✓

u-j 1. War h.!: erey qof lala hadlayo dareenkiisa lagu soo jeediyo; waryaa! 2. Naa h.!: marka qof haween ah lala hadlayo ayaa la adeegsadaa naayaa. 3. Hooyaay!: marka dad badan lala hadlayo ayaa la adeegsadaa waryaadahee. u.j.w, hooyaay.

waa la naqliyay ✓

1

v. take, accept

2

hooy inter. hey you!

3

hooy m. n. home, shelter

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) shelter (shal-tar)-, home (hoom) ~ minan, rug lugu noolaado

waa la naqliyay ✓

(ereydhawaaq) qof durugsan lagu soo jeediyo oo loogu dhawaaqo: Waryaa! Naayaa!

waa la naqliyay ✓

1

Maye?

2

Xaggee jiraan? Meeye?

waa la naqliyay ✓

e.we eeg mee.

waa la naqliyay ✓

loc. question word, pl. where are they?

waa la naqliyay ✓

name-m refuter; rejecter; opposed; he who apposes

waa la naqliyay ✓