minqaadin

(Minqaad-ka)

In awr rar sidaa maro isaga oo aan la furin oo joogsan; meesha laga raray iyo meesha danbe oo lagu furay, inta ay isu jiraan; cabbaar.

minqaad¹: m.dh (-dyo, m.dh) Fogaan awr rarani socan karo, isaga oo aan la furin ama la joojin muddo maalin dhexdeeda ah.

minqaad²: f.mg1 (-day, -dday) Fogaan minqaad ah guurid.

m. n. distance travelled between loading and unloading a camel

-ka: (magac, lab, keli) inta uu awr rarani maalin socdo isaga oo aan mar qudha la furin oo aan joogsan. Dh: kolguur.

de: distance travelled between loading and unloading a camel

lx: minqaad

pd: (-ka)

ps: n2a-m

key: minqaad

m.f.dh eeg milaadi.

m.dh la-mid: higgaadin.

m.dh la-mid: maryaadin.

(tilmaame) niyad kacsan oo jacayl iyo xamaasadi ka buuxdo. Dh: qalbiqaadan.

m.f.dh eeg maanqaad.

-da: (magac, dhedig, keli) niyad kicin oo jacayl iyo xamaasad ka buuxin. Nayaa nin ku jecel maanqaadidda ka daa oo adna isa sii. Dh: maanqaadis.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg maanqaadid.

(Maadin-ta)

Dhibaato soo socota ka hor tegid, celin, baajin.

m.f.dh eeg maadi. la-mid: maadis, maarin, maaris.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhib soo socota ka hortegid. Culimadu waxay ka shaqeeyaan maadinta iyo qaboojinta dagaallada. Dh: baajin celin, maadis, joojin.

-da: (magac, dhedig, keli) xoolo loo ururiyo boqorrada ama ugaasyada. Dh: baaho.

minaad-ka: (magac, lab, keli) kolkaad, goortaad, markaad, haddaad. Minaad rabtid iska seexo.

(Naadin-ta)

Naado cid war ku gaarsiin ama wax ku iibin.

m.f.dh eeg naadi².

-ta: (magac, dhedig, keli) baadi la hayo meel madal ah ka sheegid.

m.l.kh C. ah: qof cinaad badan. la-mid: canaadi.

conj., vl. pron., neg. that you ... not

(pronoun you followed by negative action verb) ~ inaanad. Ex: waa inaadan waxbarashadaada joojin; don't quit school [study]

de: that you ... not = in + aad + aan

lx: inaadan

pd: (inaanad)

ps: conj + vpro + neg

xe: You must not drink alcohol.

xv: Waa inaadan cabbin khamri.

key: inaadan

conj., vl. pron. that you all ...

inaydin: [conjunction], vl. pron., neg. that you all ... not

[ pronoun you followed by negative action verb] you (all) not... Ex: waa inaydin soo daahin; you should not come late, [ be early]

-ka: (magac, lab, keli) hadhuudh milayga maasiyada 15keeda la beero. Maqadin ayaa noo baxay.

f.g2 (-iyay, -isay) Wax maskax ka qiyaasid.

-ka: (magac, lab, keli) sida la noqdo kolka jaad la cuno; udfudayd iyo baraarug siyaada ah oon caadi ahayn hurdadana qofka u diida oo la dareemo kolka jaadka la qayilo.

(Cinaadid-da)

Cinaad ku kicid.

m.f.dh eeg cinaad². la-mid: canaadid.

-da: (magac, dhedig, keli) amardiiddo samayn; madax'adaygid.

m.dh la-mid: higgaadin.

m.dh la-mid: hilaadiyid.

-ta: (magac, dhedig, keli) saadaalin sida wax noqonayaan oo la sii sheego. Dh: hilaadis, saadaalin.

hilaadin -ta: (magac, dhedig, keli) roob oddoros ku garasho.

(Hinaasin-ta)

Qof hinaas ka keenid, ku ridid; hiilin; masayrin.

m.f.dh eeg hinaasi².

-ta: (magac, dhedig, keli) qof hinaase ka keenid; hiilin; masayrin.

hinaasin -ta: (magac, dhedig, keli) (ka ~) in uu hinaaso, sabab u noqosho; hinaase ku ridid.

f.g2 (-iyay, -isay) la-mid: higgaadi.

conj., vl. pron., neg. before you ...; not until you ...

(conjunction plus pronoun) before you...~inta aadan, intaanad

de: before you ...; not until you ... = inta + aad + aan

lx: intaadan

ps: conj + vpro + neg

key: intaadan

m.dh.w eeg macdan¹,².

-ta: (magacwadareed) wixii khayraad ah ee dhulka hoostiisa ku jira gaar ahaan kuwa aan dhirta ahayn. Dhulka geeska Afrika macaadin badan oon weli la ogayn ayaa ka buuxa.

m.dh (-no, m.l) Bir af qoroofan oo xagga dambe dalool ku leh oo mallaayga lagu dabo.

m.dh (-no, m.l) Bir af qoroofan oo xagga dambe dalool ku leh oo mallaayga lagu dabo.

(Maqaddin-ka)

Madax; waayeel; ammaanduule.

m.l (-nno, m.dh) Madax; hoggaamiye.

m. n. head, chief

-ka: (magac, lab, keli) qof wax hormood u ah oo la iska horraysiiyo. Odayga Waaberi ayaa reerka maqaddin u ah. Dh: abbaanduule, horfiiq.

bw: Arabic

cf: madax, ammaanduule

de: head, chief

lx: maqaddin

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: maqaddin

-ka: (magac, lab, keli) dadka dalka u dhashay mid ka mid ah.

-ka: (magac, lab, keli) geed dhulka ku dagaaga oo khudradda ka mid ah oo ciida hoosteeda ku yeesha xidid buruq ah oo inta la kariyo la cuno aadna u macaan. Dh: sonkorqandi.

m.l Taariikh lagu tiriyo hab qorraxeedka ee ka soo bilaabatay dhalashadii Nebi Ciise. la-mid: miilaaddiyad.

m.l Taariikh lagu tiriyo hab qorraxeedka ee ka soo bilaabatay dhalashadii Nebi Ciise. la-mid: miilaaddiyad.

f.g2 (-iyay, -isay) la-mid: maryaadi.

question word, vl. pron., +: are you not ...?, did you not ...?

[interrogative word] are you not..?, don't you..?, have you not..?. Ex: miyaadan Soomaali ahayn? are you not Somalian?

de: are you not ...?, did you not ...?

lx: miyaadan

ps: qw + focus + vpro + neg

xe: Arent you going on a vacation?

xv: Miyaadan fasax tageynin?

key: miyaadan

m.f.dh eeg muraadi.

-ka: (n) citizen (sitizen) ~ waddani

(Siyaadin-ta)

Siyaado u yeelid; wax dheeri ah ku darid; kordhin; badin.

m.f.dh eeg siyaadi. la-mid: siyaadis.

-ta: (magac, dhedig, keli) dheeraad ku darid; badin; wax dheeri ah ku biirin; kordhin badin; siyaadis. Dh: kordhin. Li: dhimid.

(Tanaadin-ta)

Tanaad ka dhigid; hodmin.

m.f.dh eeg tanaadi.

-ta: (magac, dhedig, keli) tanaad ka dhigid, hodmin. Tanaadinta adeerkay ayaa u sabab ah. Dh: tanaadis.

-ta: (magac, dhedig, keli) codka celceliska ah ee dibiga ama libaaxa. Dh: bunnaaxin.

(Higgaadin-ta)

Erey qoran ama aan qorrayn, inta xaraf xaraf loo sheego, kicin, akhriyid.

m.f.dh eeg higgaadi. la-mid: higgaadis, hikaadin, hikaadis, hingaadin, hingaadi

-ta: (magac, dhedig, keli) eray qoran ama aan qorrayn, inta xaraf xaraf loo sheego isku akhrin.

higgaadin-ta: (magac, dhedig, keli) ci' sida dibida darandoorrin oo ku celcelin. Dibiga qoogan higgaa dintiisa meel dheer ba laga maqlaa. Dh: higgaadis.

m.l la-mid: higgaadin.

(fal) adiga oo fadhiya isku day in aad kacdo ama ad jiif ka soo toosto. Dh: hinqo.

hinqaaran: (fal) yalaalugoo oo mantag dareen. hinqaaran: (tilmaame) naxdin kedis ah naxsan.

m.f.dh eeg hunqaaci.

m.f.dh eeg marqaami. la-mid: marqaansiin, marqaansiis, murqaamin.

-ta: (magac, dhedig, keli) fayaamin oo cid kale wax mirqaamay ka dhigid. Dh: mirqaamin.

m.f.dh eeg maryaadi. la-mid: maryaadis, meryaadin, meryaadis, miryaadin.

m.f.dh eeg meecaadi.

m.dh la-mid: maryaadin.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax la nacay ama aan la rabin meel halis ah oo xun oo aanu ka soo nabadnoqon u dirid.

(Miidaamin-ta)

Wax la nacay ama aan la rabin, meel xun oo fog oo uusan ka soo nabad-noqon, u dirid.

m.f.dh eeg miidaami. la-mid: miidaamis, miidaamo (3).

-ta: (magac, dhedig, keli) nafta halis gelin; is biimayn oo wax nafta halis gelinaya ku dhex tuurid.

m.dh la-mid: muqdaafin.

-da: (magac, dhedig, keli) wax miraqamay oo intuu jaad qayilay fudfudayd iyo degga naan la'aan ku jira ahaansho. Dh: mirqaamis murqaamid, fayaamid.

(Miryaadid-da)

Wax miryaadaya noqosho; harjadid; werfid; haarid; (ama maryaadid).

m.dh la-mid: maryaadid.

-da: (magac, dhedig, keli) wax miryaadaya oo xanuun la waalan noqosho. Dh: werfid, harjedid.

m.l la-mid: maryaadin.

m.dh la-mid: marqaamin.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale mirqaansiin.

m.f.dh eeg tisqaad². la-mid: tisqaad¹.

-da: (magac, dhedig, keli) waqtigii lagu ciidmayey gaadhid. Tisqaadid ayuu joogaa wiilkaygii. Dh: taabo-gelid.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg tisqaadida.

m.f.dh eeg wanqaari.

-ta: (magac, dhedig, keli) faagga weecin. Nin qodaal yaqaan wanqaarin ma sameeyo.

-da: (magac, dhedig, keli) xil masuuliyadeed qaadid oo dhabarka u ridasho. Dh: xilqaadis.

xilqaadid -da: (magac, dhedig, keli) xil ka wareejin oo cid kale u dhiibid. Dh: casilid, xilqaadis Li: xilsaarid, xilsaaris

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg xilqaadid.