midhayn

-ta: (magac, dhedig, keli) wax kolla iftiimiya kolla bakhtiyaya ahaan. Dh: biglayn.

-ta: (magac, dheddig, keli) fardhexada iyo suulka oo la isku dhufto oo shanqadh laga sameeyo si loo tilmaamo wax beri hore dhacay ama loogu yeedho ruux, marka la joogo meel hadalku suurtagal ahayn. Dh: suuldhabaalayn.

(Midabayn-ta)

Midab u yeelid.

m.f.dh eeg midabee.

-ta: (magac, dhedig, keli) midab ama midabbo kala jaadjaad ah u yeelid. Dh: naqshaday midabays.

-ga: (magac, lab, keli) mudho la cuno bixin.

(fal) mudho la cuno bixi; qadhaaab yeelo. Geedyahaw weynaataye midhayso. Dh: mirayso.

midhayso: (fal) midho qadhaab ah soo guro. Orodoo buurta ka soo midhayso. Dh: gadhaabo.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhanka midig ka bilaabid; xagga midig joogsasho gaar ahaan kolka geela la lisayo. Geela midigayn ayaa lagu lisaa. Dh: midigays.

midigayn -ta: (magac, dhedig, keli) wax ka qaadasho aan la ogayn oo wax laga qaato xoolo la isku aaminay.

midigayn-ta: (magac, dhedig, keli) qof si hoos ah oo sedbursi la socdo wax u siin. Dh: gacanmidigayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) muuqaal aan kala caddayn oo meel dheer ka muuqata. Dh: bildhaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) xidhmooyin badan oo dhandhan iskugu xidhan ka dhigid. Dh: seerayn, xirmayn, xirmays.

-ka: (magac, lab, keli) halka banka iyo dhirtu iskaga darsmaan. Reerkayagu idhanka ayuu yaallaa. Dh: afmeer.

idhan -ka: (magac, lab, keli) inta curdinka ah ee ka soo hadha laanta marka maydhaxda laga diiro; liilan yar oo maydhax ah.

idhan -ka: (magac, lab, keli) daliigga meeriska ah ee weelasha la tolo, sida gorfaha, masafaha iyo dabaqyada, ay ka kooban yihiin.

(fal) wax kala firidhsan isu keen oo mid ka dhig. Dalka midee. Li: firdhi.

-ta: (magac, dhedig, keli) meyti ama cid geeriyootay, sadaqo u bixin oo ajarkeega u hibayn; qof dhintay fidde u samayn. Dh: fidays.

(fal) erey habaar ahaan loogu yiraahdo qof. Dh: dhimo, firan.

fidhan: (tilmaame) timo ama wax la mid ah oo shanlaysan ama feedhan. Wuxu lahaa timo si fiican u fidhan. Dh: feedhan, firan.

(Idlayn-ta)

Dhammays tirid; wada dhammayn; wax ka reebid la'aan; marin.

m.f.dh eeg idlee.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhammaynta wax tirsanaa ama tuulnaa.

-ta: (magac, dhedig, keli) fal la waafajiyo sharciga oo la banneeyo samayntiisa.

-ga: (magac, lab, keli) meel awdan oo dhir leh. Dh: xas.

m.dh la-mid: jahayn.

vl. n. direction, directing, sending to ~ towards

-ta: (magac, dhedig, keli) jidka xaqa ah u tilmaamid.

a: jiheyn

de: direction, directing, sending to ~ towards

lx: jihayn

pd: (-ta)

ps: vn-f

key: jihayn

-ta: (magac, dhedig, keli) xad iyo daari u yeelid. Dh: xadayn, daariyayn.

m.dh (fiisikis) Dululaati uu ka jiro cadaadis hoose oo neef ah micnaheeduna tahay xaddiga atamyada ama molikiyuulada ayaa aad u hooseeya.

m.dh (fiisikis) Dululaati uu ka jiro cadaadis hoose oo neef ah micnaheeduna tahay xaddiga atamyada ama molikiyuulada ayaa aad u hooseeya.

Vacuum

der. [adjective] empty, emptied

vide.

-madhnaa: (adj) empty (em-ti); vacant (veey-kant); blank (balaank)-, void (vooydh) ~ maran

(tilmaame) aan waxba ku jirin oo eber ah. Ha is wareerine weelka madhan hoo. Dh: faaruq.

madhan: (tilmaame) kala soocan oo la kala nadiifiyay ah. Gorowgu wuu madhan yahaye dheriga ku rid.

madhan -ta: (magac, dhedig, keli) dululaati uu ka jiro cadaadis hoose oo neef ah micnaheeduna tahay xaddiga atamyada ama molikiyuulada ayaa aad u hooseeya.

de: empty, emptied

lx: madhan

pd: (madhnaa)

ps: adj-der

see: maran {N}

key: madhan

m.dh la-mid: macaanayn.

-ka: (magac, lab, keli) eeg midayn.

/midhay/ (n) duhurkii (12 ka duhurnimo).

m.f.dh eeg midee. la-mid: mideysiin.

/midhwey/ (adv) meel dhexe.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax qaybin oo u kala soocid. Milayntaada ayaan sugaynnaa. Dh: milays.

(Mirayn-ta)

1. Miro bixin, soo saarid, dhalid.

2. Miraha heesta tirin, qaadid.

m.f.dh eeg miree.

-ta: (magac, dhedig, keli) heesta midheheeda tirin; maanso allifid. Dh: mudhayn, curin, midhays.

mirayn -ta: (magac, dhedig, keli) midho bixin; miro soo saarid. Dh: mudhayn, dhalid, midhays.

-ta: (magac, dhedig, keli) is le'ekeysiin, simid oo wax isku mid ah ka dhigid. Dh: simid.

der. [adjective] shut, closed up; dressed, wearing clothes

xidhan [inchoative] v. get shut, be locked ~ closed; get tied up; jailed

-xidhnaa / xidhnayd: (adj) 1. closed (kalowsidh); shut (shat) ~ xiran. Ex: dukaanku ma xidhan yahay? Is the store closed? 2. arrested (a-res-tidh); detained (di-teeynidh); imprisoned (im-piri-zenidh) ~ xabbisan

xidhan -xidhnaa / xidhnay: (adj) dressed; wearing. Ex: nin surweel xidhan; a man wearing trousers ~ labisan

(tilmaame) xadhig ku guntan. Joonyad afka ka xidhan oo bariis ah ayaan siiyay. Dh: xiran, guntan. Li: furan.

xidhan: (tilmaame) jeel ku jira ah; xabsi la geeyey ah. Dh: xabbisan, xiran. Li: furan.

xidhan: (tilmaame) qof wax laga doonayo ah. Dh: xiran.

xidhan: (tilmaame) aan socon oo la joojiyay ah. Baanbaddu way xidhan tahay. Dh: joojisan, xiran.

xidhan: (tilmaame) qufulan oo aan bannaanayn. Albaabku wuu xidhan yahay. Dh: qufulan.

xidhan: (tilmaame) dhar ku lebbisan. Dh: lebbisan.

(Bidhaan-ta)

Muuqaal yar oo meel fog laga arko; iftiin ama dhalaal yar oo meel ka bilig yiraahda; birbir.

bidhaan¹: m.l (-aamo, m.l) 1. Muqaal meel fog laga arko. 2. Tiro aad u yar oo ari ah oo gaar u daaqa. 3. la-mid: bidhaamid.

bidhaan²: f.mg1 (-aamay, -aantay) 1. Wax meel fog ka muuqasho. 2. Iftiin ama dhalaal yar meel ka birbirid.

bidhaan¹: m.l (-aamo, m.l) 1. Muqaal meel fog laga arko. 2. Tiro aad u yar oo ari ah oo gaar u daaqa.

bidhaan²: f.mg1 (-aamay, -aantay) 1. Wax meel fog ka muuqasho. 2. Iftiin ama dhalaal yar meel ka birbirid. m.f.dh, bidhaamid.

f. n. blinking light; appearance, object seen in the distance

bidhaan v. blink (of a light), twinkle; appear in the distance

-ta: (n) something that appears from a distance; distance sight. Ex: bidhaantiisii baan waayey; I lost sight of him

bidhaan: - bidhaamay / bidhaantay: (v) to emit [light] in slight, periodic gleams; twinkle (tuwing-kel) ~ iftiimay

(fal) bildhaan muuqata yeelo, ha lagu arko. Geel baa goshaa ka bidhaamaya. Dh: iftiin.

bidhaan -ta: (magac, dhedig, keli) wax meel kaaga muuqanaya oo ay ishu qabanayso. Dhabantaa bidhaan geel baa ka muuqata. Dh: bildhaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) ul gaaban oo madax buuran leh la dhicid, ku garaacid.

(Cadhayn-ta)

Cadho ku ridid.

m.f.dh eeg cadhee.

-ta: (magac, dhedig, keli) cadho ku ridid.

(Cidlayn-ta)

Cidla' ka dhigid.

m.f.dh eeg cidlee.

Abbandono

Abandonment

-ta: (magac, dhedig, keli) meel cidi joogin ka dhigid; meel aan wehel lahayn ka dhigid. Dh: cidlays.

m.f.dh eeg fiddee.

-ta: (magac, dhedig, keli) qof dhintay sadaqo u bixin. Dh: axmid,

m.dh la-mid: fidnayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale fidmo ku abuurid ama dhaqan xumo beerid. Dh: saraayayn, fidnayn.

(Fidnayn-ta)

Cid fidmo ku abuurid ama dhex dhigid ama ku ridid; qulquladayn.

m.f.dh eeg fidnee. la-mid: fidmayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) jidka toosan ka leexin. Dh: fidmayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) meel iftiin u soo tabayo, hagoogid oo hadh u yeelid. Dh: hadhays, harayn, dadid.

(Irdhayn-ta)

Fiigtaal ka dhigid; cabsi lala fiigo gelin.

m.f.dh eeg irdhee.

(Jidhaan-ta)

Meel yar oo biyo galaan: balli; (ama dhijaan).

m.dh (-aamo, m.l) Biyo fariisin yar. la-mid: dhiijaan.

f. n. pond, pool

-ta: (magac, dhedig, keli) gal ay biyo joogsadaan oo inta badan meelaha doocyada laga helo. Dh: dhijaan.

bw: sp: jidhdhaan {N}

de: pond, pool

lx: jidhaan

pd: (-ta)

ps: n-f

syn: balli

key: jidhaan

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg madayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) madag ku dhedhejin oo ku gubid. Madkayntu waa hab ay Soomaalidu isku dawayn jireen. Dh: madkin.

m.dh la-mid: macnayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) sharraxid oo macnaha loo jeedo cid aan garanayn u fasirid Erey la wada fahmayaayi micnayn uma baahna Dh: laqmayn, fasirid, macnayn.

m. n. Midgan (low caste Somali), racist word

nickname-m skillful; hunter; sharpshooter

cf: caadaqaate

de: Midgan (low caste Somali)

lx: Midgaan

pd: (-ka Pl: Midgo (/ha))

ps: n8-m

key: Midgaan

Taning

-ka: (magac, lab, keli) tiro ka badan hal tobanna ka yar. Midhadh kabriid ah isii. Dh: halal, dhawr, xabbado, mirar.

(Miidayn-ta)

Miid ka dhigid.

m.f.dh eeg miidee.

[adverbial] [expression] just, solely, entirely

seulement.

(adv) only (oon 'li); exactly (ig saktili); alone (a loon) exclusively ~ soocan, miiran

(tilmaame) la soo xulay ah; sooc la xulay ah. Dh: soocan, xulan, naqaysan.

miidhan: (tilmaame) la dulmay oo si gardarro ah loogu xadgudbay ah. Nin meel ku miidhan ayaan u gurmaday. Dh: dulman.