midhadh

(fal) aad u kibir. Waad dheregte madhmadh ha is odhan.

madhmadh -ka: (magac, lab, keli) isqaadqaad iyo kibir xaddhaaf ah. Kibir iyo madhmadh ayaad dadka ku doonatay. Dh: kibir.

madhmadh -ka: (magac, lab, keli) mataatakh iyo qudhun maqaarka ku dhaca. Ani makaankay waa miscirir, iyo maqaar nirigoo madhmadhay, ee mayaayada soo madaw, way ninkii meelloow ka roor. Dh: qudhun.

-ka: (magac, lab, keli) baabuur; magacii ay Soomaalidu u bixisay xilligii uu gaadhigu soo baxay; gaadhi la raaco. Muraadkoodu nimankuu ahaa moodhadhkiyo daarta. Dh: baabuur, gaadhi.

(fal) isku dhac oo isku soo urur oo wax qaadhay noqo.

dhadh -ka: (magac, lab, keli) isku soo ururidda ay midhaha iyo caleentu yeeshaan kolka ay biyuhu ka baxaan inta ayna engegin. Dh: qaadh.

-ka: (magac, lab, keli) timo feedhashada ama shanlaysiga.

-ka: (magac, lab, keli) dhammaansho aanay waxba hadhin. Dh: madhasho, dhammaad.

madhad -ka: (magac, lab, keli) wax badan in ad doonayso ka soocasho; wax badan in ka madhasho Alaabta jumlad ayaan u iibinayaaye madhadka iga daaya. Dh: madhid.

-ka: (magac, lab, keli) khad wax lagu qoro. Dh: anqaas.

midaad -ka: (magac, lab, keli) xoojin iyo gargaar. Dagaalkii Beder muslimiinta waxa midaad looga dhigay Malaa'ig. Dh: gurmad, taageero.

(fal) curi ereyo maanso ah oo qaafiyad iyo habdhac ba leh. Hees ayaan rabnaa inaan samayno ee noo midhay adigu. Dh: mudhee, midhee, miray, miree.

midhay: (fal) midho bixi. Geedyahaw midhay: Dh: mudhee midhee, miray, miree.

midhay-ga: (magac, lab, keli) geed midho dhala oo si fiican u mudheeya. Dh: mudhay.

-ka: (magac, lab, keli) hubka qarxa ama wax la mid ah, duulduulka uu sameeyo.

fidhidh -ka: (magac, lab, keli) duulduulka qaraxu sameeyo. Dh: firir, firidh.

Spurs

-ta: (magac, dhedig, keli) maanso allifid heesta midheheeda tirin. Dh: mudhayn, curin.

midhayn-ta: (magac, dhedig, keli) midho bixin miro soo saarid. Arabikhidii way is xambaaratay oo midhaynti waxba ugama hadhin. Dh: dhalid, mudhayn, dhalid midhays.

-da: (magac, dhedig, keli) geedaha qadhaabka bixiya midkood oo aashacaddada ay isku bah yihiin dhulkana aan ka dheeraan.

midhayo -da: (magac, dhedig, keli) firidda la cuno ee iniinyaha la beeraa ay ku jiraan. Dh: iniinyo, miro, mudho.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg midhayn.

-ka: (magac, lab, keli) naqaysasho inta la rabo wax badan laga dhex madho; inta la rabo gurasho oo dhan u naqaysasho. Khudradlayaashu miidhadka way neceb yihiin. Dh: miidhasho.

-ka: (magac, lab, keli) aragti aan laga bogan oo kol uun ah. Dh: milicsi.

m.l (-wyo ..., m.dh) (c.fal.) Hadh dhexaadka dhan ee dhulka ama dayaxa ee madoobaada.

-ka: (magac, lab, keli) hadh dhexaadka dhan ee dhulka ama dayaxa ee madoobaada.

-da: (magac, dhedig, keli) naqaysasho inta la rabo wax badan laga dhex madho; inta la rabo gurasho oo dhan u naqaysasho. Dh: miidhad.

-da: (magac, dhedig, keli) eegmo kedis ah oo aan isha laga buuxsan arkid. Mildhasho maahee ma hor fadhiisatay. Dh: milicsasho.

v. be happy, prosper

-ay / tay: (v) prosper (paroos per); flourish (faloorish); do well; be fortunate or successful

(fal) wax nafta farxad iyo raynrayn geliya hel; raaxo iyo barwaaqo guud iyo tu hoose ba ku jir. Dh: baraar, liibaan, barwaaqow.

de: be happy, prosper

lx: badhaadh

pd: (badhaadhay)

ps: v1=

key: badhaadh

-ta: (magac, dhedig, keli) iftiin yar oo si dhakhso badan marna daarmaya marna demaya. Garabildhaanka bidhbidha hayaa ilaa waaga berigiisa. Dh: biligbilig, birbir, bigbig.

-ka: (magac, lab, keli) qof timo bidhiidh ah leh. Cali waa bidhiidh.

bidhiidh -ka: (magac, lab, keli) salaanta wejiga: wejiga badhtankiisa. Ninka tukada bidhiidhka ayaa madoobaada. Dh: biriir.

(tilmaame) qof dadka qabqabsada ama dabeecad xun oo laga nabad gelin.

(fal) meel dhulka ah, qod oo haddana qod.

fadhfadh: fadhfadh! (ereycodeed) lagu tusmeeyo shangadha uu bixiyo dherigu kolka wax lagu karinayo gaar ahaan shuurada iyo wixii la mid ah. Dh: kadhkadh.

-da: (magac, dhedig, keli) fal ay dibidu sameeyaan oo geedaha ay isku xamaaraan ama geesaha dhulka ku qodaan kolka ay cartamayaan. Dibi dibi u cartamaysaayi fidhasho ma daayo. Dh: xaamxaamasho, firasho.

fidhasho-da: (magac, dhedig, keli) timo feedhasho. Dh: firasho.

-ka: (magac, lab, keli) buurbuur yaryar o subag ah oo caanaha la lulaayo yeeshaan.

fidhfidh -ka: (magac, lab, keli) farac tiro badnaa o dabar go'ay wixii ka soo hadhay.

-ka: (magac, lab, kali) dildilaaca ku dhaca barkadaha iyo dhiskaba.

-a: (magac, lab, keli) badarka intiisa la yaryareeyo.

-ka: (magac, lab, keli) marka la sheegayo wax u eg dub qof.

jidhjidh -ka: (magac, lab, keli) muruqyada tunka ninka doobka ama awrka turuqyadiisa xooggan. Dh: margaag.

(ereycodeed) tusmeeya gaadhi waddo raf ah maraya ama wax la kala gooyay, hal mar shanqadha ka yeedha. Dh: dhacdhac, dhararac.

(Madhasha-da)

Naag aan dhalin.

m.dh (-ooyin, m.l) Naag aan rimi karin. la-mid: madhaleys².

m.dh (-ooyin, m.l) Naag aan rimi karin. la-mid: madhaleys.

f. n. childless ~ sterile woman

-madhashada: (n) barren (baaran), infertile (infeer tal), sterile (isteeral) female

-da: (magac, dhedig, keli) inta u wanaagsan kala bixid. Dh: xulasho, naqaysasho.

madhasho -da: (magac, dhedig, keli) wax dhammaaday ahaansho. Dh: idlaasho, dhammaasho.

de: childless ~ sterile woman

lx: madhasho

pd: (/da)

ps: n6-f

key: madhasho

-ka: (magac, lab, keli) geed midho cascas oo macmacaan oo la muudmuudsado leh. Midhaha jannadiyo, madheedh u ekeey, macaaneey, ayaa ku muudsada. Dh: mareer.

(tilmame) dareen dhadhan xun ah oo dhanaan la jiriricoodo oo jirku diido.

-ka: (magac, lab, keli) geed dhulka ku dagaaga oo khudradda ka mid ah oo ciida hoosteeda ku yeesha xidid buruq ah oo inta la kariyo la cuno aadna u macaan. Dh: sonkorqandi.

-ka: (magac, lab, keli) geed gadhaab adag oon aad u dheeraan oo dhanfaruurta iyo aashacaddada ay bah yihiin oo midho cascas oo macaan leh. Aashacaddo iyo midhacas ayaan soo qadhaabtay. Dh: mudhocas, midhacas.

-ga: (magac, lab, keli) mudho la cuno bixin.

(fal) mudho la cuno bixi; qadhaaab yeelo. Geedyahaw weynaataye midhayso. Dh: mirayso.

midhayso: (fal) midho qadhaab ah soo guro. Orodoo buurta ka soo midhayso. Dh: gadhaabo.

fruit.

-ta: (magac, dhedig, keli) muuqaal aan kala caddayn oo meel dheer ka muuqata. Dh: bildhaan.

[adjective] bitter (taste)

amer.

-ka: (n) bitter (bit'ar); sour (saawer) taste ~ qaraar, kharaar

qadhaadh -ka: (n) 1. resolution (reza-lu-shin); decision (di-zi-shin). 2. decree (dik-rii); order (oor-dher) ~ qaraar; go'aan

(tilmaame) macaanayn oo dhadhan naftu diiddo leh. Dogonkii arladan noogu yimid dacar qadhaadh leefye. Li: macaan.

qadhaadh -ka: (magac, lab, keli) dhadhan aan macaanayn oo sida dacarta ah. Waxan ahay qa dhaadh iyo macaan meel ku wada yaalle. Dh: khadhaadh, qaraar, mur. Li: macaan.

a: qaraar {N}

de: bitter (taste)

lx: qadhaadh

pd: (qadhaadhaa)

ps: adj-m

key: qadhaadh

(fal) dhaxan ama xanuun la gariir. Qadhqadh oo ilkaha isla dhac haddaad bustaha huwan weydo. Dh: gariir, dhaxmoo.

qadhqadh -a: (magac, dhedig, keli) codka awrtu kolka la rarayo ay ku qayliyaan. Awrkii qadhqadh ayuu leeyahay Dh: cabaad.

qadhqadh-ka: (magac, lab, keli) xanuun gariir iyo dubaaxin ah oo inta badan ku dhaca Afka, gacmaha iyo lugaha. Qadhqadhtida lama daweeyo.

-ka: (magac, lab, keli) eeg qarradh.

(ereycodeed) lagu tusmeeyo codka shuuradu marka ay karsamayso. Wadhwadha shuurada dhegayso. Dh: takhtakh.

wadhwadh-a: (magac, lab, keli) hadal aan murtid lahayn la iska qaylqaylyo.

-a: (magac, dhedig, keli) gabaabsi aan ku fillayn baahida. Carrafada xooluhu waa widhiid. widhiidhi -da: (magac, dhedig, keli) cabsi kala garasho la'aan ah.

(ereycodeed) tusmeeya iftiin yar oo aad u fog oo meel ka bildhaamay oo indhaha kaaga dhacaya sida muraayada cawirkeeda. Waxbaa buurta agteeda ka widhwidh leh. Dh: biligbilig.

(fal) cunto ama caleen iyo wixii la mid ah ku sumaw. Dh: xadhaadh.

xadhaadh: (tilmaame) wax aan macaanayn ah.

xadhaadh -ka: (magac, lab, keli) dhadhan aan macaanayn sida ka dacarta iyo dawooyinka badhkood ay leeyihiin. Dh: kharaar, khadhaadh, xaraar, qadhaadh, qaraar

xadhaadh -ka: (magac, lab, keli) sumow lagu sumoobo caleen midho ama wax kale oo la cuno. Dh: sumow

-da: (magac, dhedig, keli) dhar qaadasho oo lebisasho. Dh: lebbisasho.

m. n. relationship, connection; relations

-ka: (n) relation (ri-leey-shin); relationship (ri-leey-shin-shiip); communication (kom-yuni-keey-shin); connection (kon-nek-shin), contact (kon-takt); association (a-soo-siyeey-shin); rapport (ra-poor) -xiriir

(fal) ka war qab oo ku xidhnow. Dh: xiriir.

xidhiidh -ka: (magac, lab, keli) wax si taxane ah isku dabajooga oo midba uu mid ka dambeeyo ama ku xiriirsan yahay. Dh: xiriir.

xidhiidh -ka: (magac, lab, keli) lafdhabar, anaan xiriir.

xidhiidh -ka: (magac, lab, keli) cilaaqo qarabe saaxiibtinimo, hawl ama wax kale ah ah oo laba qof ama in ka badan ka dhaxaysa oo isku xid Dh: xiriir.

de: relationship, connection; relations

initial: x

lx: xidhiidh

pd: (-ka)

ps: n2a-m

see: xiriir {N}

key: xidhiidh

(fal) dad ama noolayaal badan oo meelo kala joogjooga xabsiga mid mid ugu taxaab. Tuugta magaalada wada xidhxidh. Dh: xirxir.

xidhxidh: (fal) wax keliya oo meel yaalla xadhko badan ku adadkee ama meelo badan kolba meel ka xidh. Alaabta dusha taalla aad u xidhxidh. Dh: xirxir.

xidhxidh: (fal) albaabyo badan oo wad furfuran kolba mid awd. Maqsinnada soo xidhxidh. Dh: xirxir.

xidhxidh-ka: (magacwadareed) guntimo yaryar oo badan oo inba gooni loo xidhay. Dh: guntimo, xirxir.

-da: (magac, dhedig, keli) aad u kibrid oo xadka dhaafid. Wiilyar oo madhmadhid sanka la taagaya ayaa gabadha caayay. Dh: kibrid.

madhmadhid -da: (magac, dhedig, keli) aad u qudhmid oo urid. Harag la aasay madhmadhid ka sug. Dh: qudhmid, qurmid.

m.l (-wyo ..., m.dh) (c. fal.) Hadh dhexaadka dhan ee dhulka ama dayaxa ee madoobaada.

-da: (magac, dhedig, keli) geed buurleyda ka baxa oo bixiya midho qadhaab ah oo wanaagsan. Casakori iyo midhamadaw haddaad isku hesho daldalo uun.

-da: (magac, dhedig, keli) geed gadhaab ay dhanfaruurta isku bah yihiin oo laamaha dhebiga kuwo u eg yeesha oo midho laga gurto. Ul midhamadaw ah ayaan buurta ka soo goostay.

midhamadow -da: (magac, dhedig, keli) geed qadhaab ay dhanfaruurta isku bah yihiin oo laamaha dhebiga kuwo u eg yeesha oo midho laga gurto. Ul midhamadaw ah ayaan buurta ka soo goostay. Dh: mudhamadaw.

-ka: (magac, lab, keli) qof midhaha keliya ku nool. Midhatahan garaw ma tawana. Dh: miratahan, mudhatahan.

midhatahan-ka: (magac, lab, keli) abwaan tix maansa ah samayn kara. Dh: halabuur.

f.mg1 (-day, -dday) 1. la-mid: dhar 2. Caleen, ubax iyo wixi lamida nafaqo ama biyo la'aan awgeed la duubmid. 2. Wax huur u ah noqosho (badar).

f.mg1 (-day, -dday) 1. la-mid: dhar 2. Caleen, ubax iyo wixi lamida nafaqo ama biyo la'aan awgeed la duubmid. 2. Wax huur u ah noqosho (badar). m.f.dh, dhadid.

inch. v. become mushy ~ soft (of vegetables, fruits) after leaving them outside for a while

-ay / day: (v) fade (feeydh); lose freshness; wither (wi-ther); droop (dhuruup) ~ Ex: ubaxii xagaaga ee dhaday; summer flowers that had faded

de: become mushy ~ soft (of vegetables, fruits) after leaving them outside for a while

lx: dhad

pd: (dhaday)

ps: v1=inch

key: dhad

v. say, utter, speak

-ay / dhehay: (v) say (seey) ~ dheh

de: say, utter, speak

lx: dhah

pd: (dhahay)

ps: v1=

see: dheh

key: dhah

Shadow

v. stay (behind), remain

hadh m. n. shade, shadow

-ay / tay: (v) continuing to stay after others have gone or left; remain (rimeeyn); stay (isteey) ~ har, joog

hadh -ka: (n) shadow (shaadhow); shade (sheeydh) ~ har, hoos

(fal) socod loo baxayo adigu fadhi oo ha socon. Dh: joog, har. Li: raac.

hadh: (fal) baaqi ahaw; wax madhanaya, adigu ka hadh.

hadh -ka: (magac, lab, keli) fallaadhaha iftiinku marka ay la kulmaan walax aanay ka dhex bixi karayn, muuqaalka walaxdaa u eg ee dhinaca kale ku samaysma. Ninna hadhkiisa ka dheerayn waa. Hadh gebi kolkuu yimaad hadh geed wuu baaba'aa. Dh: hoos, har, hadhac.

hadh -ka: (magac, lab, keli) magac ka mid ah magacda maalinta. Askarigu hadh iyo habeen waa heegane. Dh: har.

(fal) wax isku jira kala sooc oo inba dhan u saar; wax isku jira inta fiican dhan u saar. Dh: sooc, xul.

-ka: (magac, lab, keli) hal keli ah; xabbad qudha. Midh sigaar ah afkaaga ha saarin. Dh: mid.

-ka: (magac, lab, keli) tiro; cadad. Habeenkoo dhan cidadkiisu way sida hillaac roobe. Dh: cadad.

m.l la-mid: dhagi.

m.dh (-ooyin, m.l) (juqraafi) Dhibco biyood yar yar oo isku cufan oo ay wehliyaan qiiq ama saxarro boodh ah. Dhadada waxaa laga helaa qaybaha hoose ee gibilka.

m.dh (-ooyin, m.l) (juqraafi) Dhibco biyood yar yar oo isku cufan oo ay wehliyaan qiiq ama saxarro boodh ah. Dhadada waxaa laga helaa qaybaha hoose ee gibilka.

Fog

-dhadada: (n) mist (mist); dew (dhuu); hoarfrost (hoor-foosf); white frost ~ dhedo, dharab

-da: (magac, dhedig, keli) ceeryaamo dayrtii la arko oo sida daruuraha aroorta hore dhulka u qarisa oo qoqoyaan badanna samaysa. Saaka waxa da'aysa dhedo.

(eraycodeed) lagu tusmeeyo sanqadh ka baxda wax si awood leh meel loogu dhufto sida. dhagaxa oo kale.

(Idaad-da)

Xarig adag oo yaryar oo inta jilib lacaaf leh afka lagaga xiro, badda, kd., lagu tuuro oo kalluunka lagu qabto.

idaad¹: m.dh (-do, m.l) 1. Bir qaroofan oo mallayga lagu dabo. 2. Laqanyo.

idaad²: f.mg1 (-day, -dday) Laqanyo dareemid.

f. n. fishing line, tackle

-da: (magac, dhedig, keli) dareen uu keeno cunitaanka baruurta idaha iyo wax la mid ah. Dh: laqanyo, ladaadyo.

idaad-da: (magac, dhedig, keli) xadhig dhuuban oo aad u adag oo callaafta lagu xidho marka la kalluumaysanayo. Waan soo kalluumaysan lahaaye, idaaddii baa iga luntay.

de: fishing line, tackle

lx: idaad

pd: (-da)

ps: n1-f

key: idaad

-ka: (magac, lab, keli) halka banka iyo dhirtu iskaga darsmaan. Reerkayagu idhanka ayuu yaallaa. Dh: afmeer.

idhan -ka: (magac, lab, keli) inta curdinka ah ee ka soo hadha laanta marka maydhaxda laga diiro; liilan yar oo maydhax ah.

idhan -ka: (magac, lab, keli) daliigga meeriska ah ee weelasha la tolo, sida gorfaha, masafaha iyo dabaqyada, ay ka kooban yihiin.

-ka: (magac, lab, keli) neef geel ah oo ishin ah marka ilmihiisu ka dhinto ama laga qalo oo maqaar iyo salaaxid lagu maalo. Igadh kaama gaaggixin, ajo kaama dhoobayn... Dh: igar.