maxay — Macnaha & Turjumaada

1

Maxay?

2

1. Waa waxee?

3

2. (maxaa + ay) maxaa iyadu, kd.

waa la naqliyay ✓

e.we 1. Erey weyddiimeed oo ka kooban 'maxaa' iyo 'ay', labo xaaladood ayaana loo adeegsadaa, sida: a) “Waa maxay?”; b) “Maxay doonaysaa ama doonayaan?” 2. Erey lagu xiriiriyo weer sababley ah; sababtu waxaa weeye; maxaawacay; maxaayeelay; waayo. Tusaale: “Shalay kuuma imaan, maxaajiraa, hawl baan lahaa”.

waa la naqliyay ✓

e.we (naxwe) 1. Erey weyddiimeed oo ka kooban 'maxaa' iyo 'ay', labo xaaladood ayaana loo adeegsadaa, sida: a) Waa maxay? b) Maxay doonaysaa ama doonayaan? 2. Erey lagu xiriiriyo weer sababley ah; sababtu waxaa weeye; maxaawacay; maxaayeelay; waayo. Tusaale: Shalay kuuma imaan, maxaajiraa, hawl baan lahaa.

waa la naqliyay ✓

question word, vl. pron. what ... she? / they?

waa la naqliyay ✓

(question word) what...they or she.. Ex: maxay samaysay? what has she done?

waa la naqliyay ✓

(magac'uyaal) erey su'aaleed ka horreeya weedh wardoon ah oo la koobayo. Maxay la dibad baxayaan?

waa la naqliyay ✓

1

de: what ... she? / they? = maxaa + bay

2

lx: maxay

3

pd: (maxey)

4

ps: qw + vpro

5

xe: What did she say?

6

xv: Maxay tiri?

7

key: maxay

waa la naqliyay ✓

1

(Magay-ga)

2

God biyuhu galaan oo ka samaysma dhulka caadda ah.

waa la naqliyay ✓

m.l (magay, m.dh) God biyuhu galaan oo ka sameysmaan dhulka caadda ah.

waa la naqliyay ✓

m. n. waterhole, hollow in the earth (that fills with water)

waa la naqliyay ✓

[past tense of mag] see also [eeg] mag

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) meel biyo qabatin ah oo daadku qoday. Magaygiyo dhijaamahaa xarfanaaya xareed. Dh: god, dhijaan, jidhaan.

waa la naqliyay ✓

1

de: waterhole, hollow in the earth (that fills with water)

2

lx: magay

3

pd: (-ga Pl: magay (da))

4

ps: n5-m

5

key: magay

waa la naqliyay ✓

1

(fal) malo ama talo lagu meel maro keen. Adaa aabbo naga ahe noo malay waxan yeelaynno. Dh: tali, malee.

2

malay: (fal) qiyaas oo mala'awaal samee. Bal malay imisa cishaan Muqdisho lug ku gaadhi. Dh: qiyaas.

waa la naqliyay ✓

Acacia nilotica 20

waa la naqliyay ✓

m.dh Cutub caws ah oo dusha looga maro geeddi (xarig yar), marka la samaynayo raar, raarkuna kuwaas oo badan uu ka koobmo.

waa la naqliyay ✓

égal.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) is le'ekeysii; isku mid ka dhig. Masay dhererka labada toob. Dh: sin, masee.

2

masay -da: (magac, dhedig, keli) xigga marka laga shaqeeyo ama la xigo inta miiqyada la nadiifiyay ah ee xadhkaha laga sooho. Maasay aan wadhaf ka sameeyo ii keen. Dh: maasay.

waa la naqliyay ✓

1

Maxaa?

2

Waa maxay?

waa la naqliyay ✓

e.we Erey loo adeegsado wax wayddin sida: m. dhacay? Sida badanna magacuyaallo ayaa lagu lifaaqaa, sida: maxaad (maxaa+aad) rabtaa?

waa la naqliyay ✓

e.we (naxwe) Erey loo adeegsado wax wayddin sida: m. dhacay? Sida badanna magacuyaallo ayaa lagu lifaaqaa, sida: maxaad (maxaa+aad) rabtaa?

waa la naqliyay ✓

question word,: what?

waa la naqliyay ✓

(pronoun) what (waat), Ex: maxaa tiri? what did you say?. Ex: maxaa dhacay? what happened?

waa la naqliyay ✓

(magac'uyaal) erey su'aaleed ka horreeya weedh wardoon ah oo an la garanayn. Maxaa loo dibad baxayaa

waa la naqliyay ✓

1

de: what?

2

lx: maxaa

3

ps: qw + focus

4

xe: What was said?

5

xv: Maxaa la lahaa?

6

key: maxaa

waa la naqliyay ✓

1

(Maxal-ka)

2

Ilmasideen; ilmaggaleen; rimmay; min.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) Ilmogaleenka dhaddigoodka; makaan; ilmoside; min.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) Ilmogaleenka dhaddigoodka; makaan; ilmoside; min.

waa la naqliyay ✓

m. n. womb, uterus

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) ilmagaleen. Naag maxalka laga saaraa ma dhasho.

2

maxal -ka: (magac, lab, keli) dadka aad xaga riximka had qaraabo ka tihiin. Maxalkaaga lama gooyo. Dh: rixin.

waa la naqliyay ✓

1

de: womb, uterus

2

lx: maxal

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m

5

key: maxal

waa la naqliyay ✓

m.l.kh M. ah: neef ishkin ah, aad u buuran oo aan dhalin.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh M. ah: neef ishkin ah, aad u buuran oo aan dhalin.

waa la naqliyay ✓

1

(I) Vacca infeconda;

2

(E) Unfertile Cow

3

(S) Maxan (A. G.: Maḥàn)

waa la naqliyay ✓

m.dh Dad ama duunyo la itaal yar leh da' ama dhibaato darteed.

waa la naqliyay ✓

m.dh Dad ama duunyo la itaal yar leh da' ama dhibaato darteed.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) dad birimagaydo ah oon dagaal taag iyo tamar u lahayn. Dumar iyo dhallaan waa maxas in la dhawraana waa waajib.

waa la naqliyay ✓

1

(Mayay-ga)

2

1. Roobka da'a maalinta qaarkeeda hore; bariiso.

3

2. Roob weyn; jir.

waa la naqliyay ✓

1

mayay¹: m.l (-llo, m.dh) Roob xoog leh oo maalinta gelinkeeda hore da'a. la-mid: mayaay¹.

2

mayay²: f.mg1 (-yay, -yday) Maalin gelinkeeda hore, roob di'id. la-mid: mayaay².

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) Roob xoog leh oo maalinta gelinkeeda hore da'a. la-mid: mayaay.

waa la naqliyay ✓

m. n. dawn rain; heavy rain, downpour

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) roob is daba jog ah oon kala qaad lahayn oon duufaan iyo dabylana wadan. Waxaa mayay soo madaw, waxaa miiraale yimid: ninkii meelloow ka roor. Dh: miiraale, gudgude.

waa la naqliyay ✓

1

de: dawn rain; heavy rain, downpour

2

lx: mayay

3

pd: (-ga)

4

ps: n2a-m

5

key: mayay

waa la naqliyay ✓

1

vl. pron. what she ...

2

waxay vl. pron. what they ...

waa la naqliyay ✓

[pronoun she / they plus action verb] ...they / she.... Ex: waxay tiri, ma arag; she said, I haven't seen them. Waxay yimaadeen guriga; they came home

waa la naqliyay ✓

(fal) samee oo wax ka dhig. Saanbuuse ii waxay. Dh: samee; qabo.

waa la naqliyay ✓

1

Sidee?

2

Habkee? Xaaladdee? Waxee? Maxaa? Maxay ku noqotay?

waa la naqliyay ✓

1

1. Erey tixaha ulajeeddooyin kala duwduwan u yeela (waa maxay? Waa wiil; waa tahay; Cali waa uu (= wuu) yimid; waa kee? waa tee; ...).

2

2. (Waa-ga) a) Waqti; jeer; goor. b) Waabberi.

3

Waa- (waan = waa aan; waad = waa aad; wuu = waa uu; ...).

waa la naqliyay ✓

mu.dhm.ly Magacuyaal layeele oo tilmaamaya qofka koobaad ee wadarta ah, oo aan kuwa lala hadlayaa ku jirin. Tus.: “Ninku waa ina wada arkay ee maxaynu samaynaa?” la-mid: inna³.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u Dad aan hanti ku filan haysan; sabool. la-mid: maxaysato.

waa la naqliyay ✓

e.we la-mid: maxay.

waa la naqliyay ✓

e.we la-mid: maxay.

waa la naqliyay ✓

e.we la-mid: maxay.

waa la naqliyay ✓

fk.we Habkee; xaaladdee?; waxee?; maxaa? maxay ku noqotay?. la-mid: see.

waa la naqliyay ✓

1

waayo¹: m.l.w 1. Waqti hore oo la soo dhaafay. 2. Dhacdooyin la soo joogay; wacaal. 3. Arrin; xaal; sah. 4. Dhibaha adduunka; tabaalo.

2

waayo²: xi. (naxwe) Erey lagu xiriiriyo weer sababley ah; sababtu waxaa weeye, maxaajira, maxaawacay, maxaayeelay. Tusaale: “Xasan wuu iska tegay, waayo, waad ka caraysiisay”.

3

waayo³: e.we 1. Waa ayo?, waa kuma? 2. Sababtu maxay tahay?

waa la naqliyay ✓

mu.dhm.ly (naxwe) Magacuyaal layeele oo tilmaamaya qofka koobaad ee wadarta ah, oo aan kuwa lala hadlayaa ku jirin. Tusaale: Ninku waa ina wada arkay ee maxaynu samaynaa? la-mid: inna.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u Dad aan hanti ku filan haysan; sabool. la-mid: maxaysato.

waa la naqliyay ✓

fk.we Habkee; xaaladdee?; waxee?; maxaa? maxay ku noqotay?. la-mid: see.

waa la naqliyay ✓

1

waayo¹: m.l.w 1. Waqti hore oo la soo dhaafay. 2. Dhacdooyin la soo joogay; wacaal. 3. Arrin; xaal; sah. 4. Dhibaha adduunka; tabaalo.

2

waayo²: xi. (naxwe) Erey lagu xiriiriyo weer sababley ah; sababtu waxaa weeye, maxaajira, maxaawacay, maxaayeelay. Tusaale: Xasan wuu iska tegay, waayo, waad ka caraysiisay.

3

waayo³: e.we 1. Waa ayo?, waa kuma? 2. Sababtu maxay tahay?

waa la naqliyay ✓

/wat/ (pron) 1. maxay; maxaa (pron) 2. wax.

waa la naqliyay ✓

1

abbaar-ta: (adv) 1. supposed (se pow.sidh); intended (in teendid); Ex: abbaartiisu maxay ahayd...; what he was supposed to do. 2. right approach

2

abbaar-ay / tay: (v) 1. approach (a parowj); come or go near or nearer to: Ex: Cali baa isoo abbaaray; Ali has approached me. 2. go towards. Ex: gurigii buu abbaaray; he went towards home

waa la naqliyay ✓

-darajada: (n) 1. grade (gareeydh)', rank (raank); position (posi-shin) ~ garaado. Ex: maxay derejadiisu tahay ? What is his rank? 2. respect (rispakt) ~ xurmo. 3. degree (digrii) ~ heer kul

waa la naqliyay ✓

-derejada: (n) 1. grade (gareeydh); rank (raangk); position (posi-shin) ~ garaado. Ex: waa maxay derejadiisu? What is his rank? 2. respect (rispakt) ~ xurmo. 3. degree (digrii) ~ heer kul

waa la naqliyay ✓

1

-ay / tay: (n) want (want); desire (di-zaayer); seek (siik); look for; like ~ rab. Ex: maxay doonaysaa? What does she wants?

2

doon -ta: (n) boat (boowt); ferry (feeri); vessel (ve-sal) ~ doonni

3

doon -ka: (n) weak animals

waa la naqliyay ✓

-ay / isyeeshay: (v) inflict (infilikt). Ex: maxay isyeeleen? what did they inflict on each other?

waa la naqliyay ✓

1

de: why?, what for?

2

lx: maxay ... u

3

ps: qw

4

xe: Why did they go?

5

xv: Maxay u tageen?

6

key: maxay_u

waa la naqliyay ✓

question word, vl. pron., neg. why they ... not?

waa la naqliyay ✓

1

de: why they ... not? = maxay + aan

2

lx: maxayan

3

ps: qw + vpro + neg

4

key: maxayan

waa la naqliyay ✓

question word, vl. pron. what ... we? [incl.]

waa la naqliyay ✓

(question word) what ... we... Ex: maxaynu aragnay?; what have we seen?

waa la naqliyay ✓

1

de: what ... we? [incl] = maxaa + baynu

2

lx: maxaynu

3

pd: (maxeynu)

4

ps: qw + vpro

5

key: maxaynu

waa la naqliyay ✓

traverser.

waa la naqliyay ✓

1

(Kaxayn-ta)

2

Wax nool oo socona haya meel ka wadid iyadoo aan la hoggaaminayn lana horkacayn ee gadaal laga wado.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg kaxee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) wax nool oo soconaaya meel ka wadid iyadoo aan la hoggaaminayn lana horkacayn, balse ee gadaal laga socdo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dhallaanka, dumarka, duqayda, naafada iyo dhammaan dadka tabarta yar ee gacanqabadka u baahan ee in lagu xadgudbaa aanay bannaanayn. Waar maahayda meel aammin aha geeya. Dh: maahey, maahays, maxas.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) si wanaagsan u maamul. Shaqada laguu dhiibo daacad u maaray.

2

maaray: (fal) daxalee oo wax midhidh yeeshay ka dhig. Billaawaha maaray.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, kei) xigga marka laga shaqeeyo ama la xigo inta miiqyada la nadiifiyay ah ee xadhkaha laga sooho. Maasay aan wadhaf ka sameeyo ii keen. Dh: masay

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: maaxasho.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) soo biiridda biyaha ka soo baxa ceelaasha kolka biyihii horay ugu jiray laga qayo. Maaxadka ceelku wakhti badan ma qaato hadduu biyo badan yahay. Dh: maaxasho, maaxid.

waa la naqliyay ✓

(fal) heesta ugaadha ku hees. Haddaad hal'abuur tahay maayay Dh: hees, maayee.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh la-mid: macaaneyn.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) wax mac ka dhigid. Dadku macaynta cuntada way ku kala fiican yihiin. Dh: macaanayn.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: macaaneyn.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg macayn.

waa la naqliyay ✓

(fal) sharrax oo macnaha waxa loo jedo dadka u sheeg. Aayadda af Soomaali ku macnay. Dh: macnee, fasir, sharrax.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) xad iyo daari u yeelid. Dh: xadayn, daariyayn.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) meel lagu kaydsho waxyaalaha taariikhiga ah ee umadi ku faanto. Dh: miyuusim. Wa: mataaxif

waa la naqliyay ✓

m.l Jecleysashada uu qof jecleysto cunto aan markaa la hayn. Cali magaaygu wuu ka bi'i lahaa hadduu timir helo.

waa la naqliyay ✓

m.l Jecleysashada uu qof jecleysto cunto aan markaa la hayn. Cali magaaygu wuu ka bi'i lahaa hadduu timir helo.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) jecleysashada uu qof jecleysto cunto aan markaa la hayn.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) qof wixii la weydiiyaba ma hayo uun yidhaa oo wax bixintu ku adag tahay.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) majo ku haamid. Majaynta heeddu waxay u baahan tahay guus. Dh: goyn.

waa la naqliyay ✓

/maaladi/ (n) cudur; bukaan; jirro.

waa la naqliyay ✓

1

(Malayn-ta)

2

Maanka wax ka fiirin, wax gelin, wax ku hayn; awaalid; fakarid; moodid; u qabid; u qaadasho.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg malee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) the act of thinking; thought (thoot) malo

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) malo ama talo lagu meel maro keenid. Dh: arrimin, hoggaamin.

2

malayn-ta: (magac, dhedig, keli) wax aan la hubin si u suurayn oo u mala'awaalid. Dh: malays qiyaasid. Li: hubid, ogid.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg malayn. malaysad' -ka: (magac, lab, keli) sida ay wax noqonayaan ka arrinsasho oo talada ku habboon meel dhigasho. Dh: malaysi, arrinsi, malaysasho, tashi. Li: hubid.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: mallaay.

waa la naqliyay ✓