maxaa — Macnaha & Turjumaada

1

Maxaa?

2

Waa maxay?

waa la naqliyay ✓

e.we Erey loo adeegsado wax wayddin sida: m. dhacay? Sida badanna magacuyaallo ayaa lagu lifaaqaa, sida: maxaad (maxaa+aad) rabtaa?

waa la naqliyay ✓

e.we (naxwe) Erey loo adeegsado wax wayddin sida: m. dhacay? Sida badanna magacuyaallo ayaa lagu lifaaqaa, sida: maxaad (maxaa+aad) rabtaa?

waa la naqliyay ✓

question word,: what?

waa la naqliyay ✓

(pronoun) what (waat), Ex: maxaa tiri? what did you say?. Ex: maxaa dhacay? what happened?

waa la naqliyay ✓

(magac'uyaal) erey su'aaleed ka horreeya weedh wardoon ah oo an la garanayn. Maxaa loo dibad baxayaa

waa la naqliyay ✓

1

de: what?

2

lx: maxaa

3

ps: qw + focus

4

xe: What was said?

5

xv: Maxaa la lahaa?

6

key: maxaa

waa la naqliyay ✓

1

(Maxaad-ka)

2

Irbad weyn oo joonyadaha iyo wixii la mid ah lagu tolo; (ama maxaar).

waa la naqliyay ✓

m.l (Maxaad-do/Maxaad-yo, m.dh) Cirbad weyn oo lagu tolo jawaanka qobtolka, karnaashka iyo wixi lamida; maxaar. la-mid: maxaar.

waa la naqliyay ✓

m.l (Maxaad-do/Maxaad-yo, m.dh) Cirbad weyn oo lagu tolo jawaanka qobtolka, karnaashka iyo wixi lamida; maxaar. la-mid: maxaar.

waa la naqliyay ✓

1

n. large needle (for sewing sacks); bodkin, awl

2

maxaad question word, vl. pron. what ... you [sg / pl.]?

waa la naqliyay ✓

1

(question word) what..you. Ex: maxaad tiri? what did you say?

2

maxaad -ka: (n) large sized needle (niidhal) ~ mudac

waa la naqliyay ✓

1

(magac'uyaal) erey su'aaleed ka horreeya weedh wardoon ah oo ku wajahan lala hadlaha. Hooyo maxaad weydood la waalan?

2

maxaad -ka: (magac, lab, keli) aalad sida irbadda ah hayeeshee dherer iyo dhumucba ka weyn oo joonyadaha iyo rarka muurka lagu tolo. Xadhig iyo maxaad qaado oo jawaannada wada toltol. Dh maxaadh, shootoli, midhxaadh

waa la naqliyay ✓

question word, vl. pron. what ... I?

waa la naqliyay ✓

(question word) what ... I. Ex: maxaan ku iri? what did I tell you?

waa la naqliyay ✓

1

de: what ... I? = maxaa + baan

2

lx: maxaan

3

ps: qw + vpro

4

xe: What am I to do?

5

xv: Maxaan falaa?

6

key: maxaan

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: maxaad.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg maxaad.

waa la naqliyay ✓

1

(Maraa-ga)

2

Geed sida quraca u weynaada oo qodax leh oo laf adag.

waa la naqliyay ✓

m.l (maraa, m.dh) Geed qodax leh oo laf adag. la-mid: maraay.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] acacia tree species, its hard wood is used for construction

waa la naqliyay ✓

1

(Marai) Og, N, C Acacia nilotica (L) Del. Mimosaceae.

2

S Albizia amara (Roxb.) Boiv. Mimosaceae.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) geed weynaada oo qudhaca iyo galoolka ay isku bah yihiin oo asalka iyo geydhaha laga gurto.

waa la naqliyay ✓

1

a: maraay (ga)

2

de: acacia tree sp., its hard wood is used for construction

3

lx: maraa

4

pd: (-ga)

5

ps: n2a-m-col

6

key: maraa

waa la naqliyay ✓

Mawaa? Miyaa?

waa la naqliyay ✓

qr.we Erey weyddiimeed oo muujinaya shaki.

waa la naqliyay ✓

qr.we (naxwe) Erey weyddiimeed oo muujinaya shaki.

waa la naqliyay ✓

question word,: is it so?

waa la naqliyay ✓

1

de: is it so?

2

lx: mawaa

3

ps: qw + focus

4

see: miyaa

5

key: mawaa

waa la naqliyay ✓

1

(Maxal-ka)

2

Ilmasideen; ilmaggaleen; rimmay; min.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) Ilmogaleenka dhaddigoodka; makaan; ilmoside; min.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) Ilmogaleenka dhaddigoodka; makaan; ilmoside; min.

waa la naqliyay ✓

m. n. womb, uterus

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) ilmagaleen. Naag maxalka laga saaraa ma dhasho.

2

maxal -ka: (magac, lab, keli) dadka aad xaga riximka had qaraabo ka tihiin. Maxalkaaga lama gooyo. Dh: rixin.

waa la naqliyay ✓

1

de: womb, uterus

2

lx: maxal

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m

5

key: maxal

waa la naqliyay ✓

m.l.kh M. ah: neef ishkin ah, aad u buuran oo aan dhalin.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh M. ah: neef ishkin ah, aad u buuran oo aan dhalin.

waa la naqliyay ✓

1

(I) Vacca infeconda;

2

(E) Unfertile Cow

3

(S) Maxan (A. G.: Maḥàn)

waa la naqliyay ✓

m.dh Dad ama duunyo la itaal yar leh da' ama dhibaato darteed.

waa la naqliyay ✓

m.dh Dad ama duunyo la itaal yar leh da' ama dhibaato darteed.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) dad birimagaydo ah oon dagaal taag iyo tamar u lahayn. Dumar iyo dhallaan waa maxas in la dhawraana waa waajib.

waa la naqliyay ✓

1

Maxay?

2

1. Waa waxee?

3

2. (maxaa + ay) maxaa iyadu, kd.

waa la naqliyay ✓

e.we 1. Erey weyddiimeed oo ka kooban 'maxaa' iyo 'ay', labo xaaladood ayaana loo adeegsadaa, sida: a) “Waa maxay?”; b) “Maxay doonaysaa ama doonayaan?” 2. Erey lagu xiriiriyo weer sababley ah; sababtu waxaa weeye; maxaawacay; maxaayeelay; waayo. Tusaale: “Shalay kuuma imaan, maxaajiraa, hawl baan lahaa”.

waa la naqliyay ✓

e.we (naxwe) 1. Erey weyddiimeed oo ka kooban 'maxaa' iyo 'ay', labo xaaladood ayaana loo adeegsadaa, sida: a) Waa maxay? b) Maxay doonaysaa ama doonayaan? 2. Erey lagu xiriiriyo weer sababley ah; sababtu waxaa weeye; maxaawacay; maxaayeelay; waayo. Tusaale: Shalay kuuma imaan, maxaajiraa, hawl baan lahaa.

waa la naqliyay ✓

question word, vl. pron. what ... she? / they?

waa la naqliyay ✓

(question word) what...they or she.. Ex: maxay samaysay? what has she done?

waa la naqliyay ✓

(magac'uyaal) erey su'aaleed ka horreeya weedh wardoon ah oo la koobayo. Maxay la dibad baxayaan?

waa la naqliyay ✓

1

de: what ... she? / they? = maxaa + bay

2

lx: maxay

3

pd: (maxey)

4

ps: qw + vpro

5

xe: What did she say?

6

xv: Maxay tiri?

7

key: maxay

waa la naqliyay ✓

qr.dd Qurub soo hor marinaya yeelaha, layeelaha ama dhammeystire kale ee weerta dhexdeeda lagu muujiyo. Tusaale: “Waxaa yimid Xasan”. la-mid: waxa.

waa la naqliyay ✓

qr.dd Qurub soo hor marinaya yeelaha, layeelaha ama dhammeystire kale ee weerta dhexdeeda lagu muujiyo. Tusaale: Waxaa yimid Xasan. la-mid: waxa.

waa la naqliyay ✓

the one that ...

waa la naqliyay ✓

(pronoun it plus action verb) ... it ... Ex: waxaa la hubaa inay guulaysan doonaan; it is certain that they will win ~ waxa

waa la naqliyay ✓

(magacuyaal) sheega wax la tilmaamayo oo farta lagu fiiqayo. Waxaa ku ag yaal waa maxay.

waa la naqliyay ✓

1

de: the one that ... [CLEFT FOCUS] = wax + baa

2

initial: w

3

lx: waxaa

4

ps: focus

5

see: waxa

6

key: waxaa

waa la naqliyay ✓

1

Caku!

2

Erey la yiraahdo kolka wax la kahdo ama la nebcaysto, sida: Caku ninkaas, maxaa noo keenay! Caku dunida! Hah!

waa la naqliyay ✓

1

(Iraahid-da)

2

1. Hadal ku tiraabid; hadlid; dhihid.

3

2. Sharqan ka soo saarid, ka keenid, ka yeersiin (sida dhegihii baa qam i yiri; xabbaddii baa jug tiri; ...).

4

3. Doonid; damcid; maagid; falid; yeelid (sida kolkaan hinqo iri...).

5

4. Lahaan; sida: maxaad leedahay? = maxaad sheegeysaa? Maxaad ku hadlaysaa?

waa la naqliyay ✓

1

1. Kan adigu aad leedahay (sida: faraskaaga; aqalkaaga; qalinkee? Kaaga).

2

2. (kaa + ka) (waxaa biyaha kaaga roon caano; maxaa lacagtii kaaga haray?; Anigaa kaaga marag ah; ...).

waa la naqliyay ✓

(weyddiin iyo waxkadheh, labadaba) waxa sababta keenay ama wacay; waxa ay ku noqotay; maxaayeelay; sabab.

waa la naqliyay ✓

Maxaawacay.

waa la naqliyay ✓

1

1. Maxaayeelay; maxaawacay; waxay ku noqotay; sabab.

2

2. Kolkaas; markaas; haddaba; kaddib.

3

3. Armaa; billaa; sow.

4

saa- — (saan: saa waan, saa anigu; suu: saa wuu, saa isagu; kd.).

waa la naqliyay ✓

1

Sidee?

2

Habkee? Xaaladdee? Waxee? Maxaa? Maxay ku noqotay?

waa la naqliyay ✓

1

1. (Waayo?) Maxaayeelay; maxaawacay.

2

2. (waa ayo) waa ayo?; waa qofma?; waa kuma? waa tuma?

3

3. (Waaya-ha) a) Arrimo; xaal; sah. 6) Dhibaha adduunka; tabaalo. c) Waxyaalo loo soo joogey; goobjoog loo ahaa; xog'ogaal; wacaal.

waa la naqliyay ✓

1

1. Erey dadka warramaya lagaga warguro; waa tahay; haye; kow.

2

2. Sidee la yahay? Maxaa la sheegay? iska warrama; ma nabad baa?.

3

3. Wuxuu la macne yahay waa (waxayse ku kala duwan yihiin, weeye ereyga ama hadalka ay weheliso waa ka dabadhacdaa, sida: Cali weeye - waa Cali; wiil wanaagsan weeye - waa wiil wanaagsan; ...).

waa la naqliyay ✓

xi. (naxwe) 1. Erey lagu xiriiriyo laba weer aan xor ahayn; “oo”. Tusaale: “Haddaan lacag siiyo asii diido, maxaan sameynayaa?” 2. Erey lagu xiriiriyo laba weer xor ah; “-na”. Tusaale: “Lagac baan siiyay asuu diiday”.

waa la naqliyay ✓

fk. Qurub lagu soo jiidanayo foojignaanta qofka lala hadlayo. Tusaale: “Ila hadal dee! Dee, maxaad u yeeshay?”.

waa la naqliyay ✓

1

dhardhaar¹: m.l (-rro, m.dh) 1. Dhagxaanta dabka ku wareegsan oo dheriga wax lagu karinayo la korsaaro midkood. 2. Dhagax weyn oo la qaadi karo. 3. la-mid: dhardhaarid. la-mid: dhadhaar¹.

2

dhardhaar²: m.dh Naxash.

3

dhardhaar³: m.dh (-rro, m.dh) (xisaab) Weedh ama hawraar loo qaatay run iyada oo aan la caddeyn, taas oo laga sii diiri karo weedho ama aragtiyo kale. Marka xisaabi la caddeynayo dhadhaarradu badanaaba waxa ay yihiin qaacidooyin la yaqaan oo sidooda loo qaato, maxaa yeelay caddeyntooda ayaa hore loo dhisay.

4

dhardhaar⁴: f.g1 (-ray, -rtay) Weel wax lagu karinayo dhagxaan u dhigid. la-mid: dhadhaar².

waa la naqliyay ✓

m.dh Heshiis dhexmara laba qolo oo dagaallansan si aysan isaga layn maxaabiista dagaalka ay ku kala qabsadeen.

waa la naqliyay ✓

m.dh (botani) Geed abaareed gaaban ee ka baxa gobolka badda cad, wuxuuna ka koobanyahay dhir yaryar iyo qodxaaley. Kuwaas oo adkaysi u leh abaarta; dhirtaas waxaa ka mid ah oliifka iyo mayrtalka. Dhirtani faa'iidada ay u leedahay bani'aadamka waa yartahay, maxaayeelay waa adagtahay si loogu banneeyo beeris.

waa la naqliyay ✓

1

lool¹: m.l (-lal, m.l) 1. Jaad ka mid ah dhigaha aqalada miyiga lagu dhiso. 2. Dhagax mindiyaha iyo wixi lamida lagu afeeyo. 3. Xarriiq dhulka gudub u gooysa oo la siman dhulbaraha. 4. la-mid: laal¹.

2

lool²: m.l (-lal, m.l) (juqraafi) Xarriiq dhigeed ama barka goobooyinka waaweyn midkood, goobooyinkaas oo mara cirifyada, badhahana xaglo quman u gooya; xarriiqaasi ma ahin goobo buuxda maxaa yeelay waxaa jira faraq 80 oo dhig ah iyo waqti 12 sacadood ah oo u dhexeeya labada badh ee goobooyinka waaweyn ee mara cirifyada.

3

lool³: f.mg1 (-oolay, -ooshay) 1. Awr si aan toos ahayn awr kale mici ugu dhufasho. 2. Laal ciyaarid.

waa la naqliyay ✓

m.l (-no, m.dh) (juqraafi) Eray ka soo askunmay kelmadda carabiga ah ee “mawsim” macnaheeduna yahay “xilli”, carabta ayaana u isticmaasha dabaylo, xilliyeedka ka dhaca Badda Carbeed, kuwaas oo muddo lix bilood ah ka soo dhaca dhanka koonfurta galbeed (KG), lix biloodna ka soo dhaca dhanka woqooyi bari (WB). Imminka guud ahaan waxaa lagu isticmaala dabaylaha jihadoodu xilliyada isla beddesho. Waxay si gaar ah xoog ugu leeyihiin kulaalayaasha dhanka bari ee qaaradaha, laakiin, sidaas oo kale, waxay ka dhacaan kulaalayaasha a bannaanka, maxaa yeelay Bariga Aasiya waxay gaaraan ilaa 60 ee woqooyi.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) aalad sida irbadda ah hayeeshee dherer iyo dhumucba ka weyn oo joonyadaha iyo rarka muurka lagu tolo. Dh maxaad, shootoli, midhaadh..

waa la naqliyay ✓

question word, vl. pron., neg. why they ... not?

waa la naqliyay ✓

1

de: why they ... not? = maxay + aan

2

lx: maxayan

3

ps: qw + vpro + neg

4

key: maxayan

waa la naqliyay ✓

traverser.

waa la naqliyay ✓

1

(Maxmaas-ka)

2

Wed bunka iyo wixii la mid ah, lagu xammiso.

waa la naqliyay ✓

m.l (-syo, m.dh) Birdaawada bunka lagu dubo ama lagu saloolo.

waa la naqliyay ✓

m. n. coffee-roasting pan

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) weel bunka iyo wixii la mid ah lagu dubo, Maxmaas aan bunka ku saloollo noo keen.

waa la naqliyay ✓

1

de: coffee-roasting pan (used to roast or fry coffee beans)

2

lx: maxmaas

3

pd: (-ka)

4

ps: n2a-m

5

key: maxmaas

waa la naqliyay ✓

1

(Baxaar-ka)

2

Nin webiyada aqoon dheer u leh oo la yiraahdo wuxuu u taliyaa nafleyda ku jirta siiba yaxaaska iyo kalluunka.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rro, m.dh) Nin saaxir ah oo ku nool hilada webiyada oo loo aqoonsanyahay in uu xukumo yaxaasyada.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rro, m.dh) Nin saaxir ah oo ku nool hilada webiyada oo loo aqoonsanyahay in uu xukumo yaxaasyada.

waa la naqliyay ✓

m. n. sailor, someone with special knowledge of the water

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. sailor (seey-lar) 2. one who can communicate with water animals, especially crocodile

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) nin aqoon dheer u leh togagga iyo webiyada oo wax laga weyddiiyo; qof ku xeel dheer aqoonta ka gudbidda webiyaasha. Baxaarka soo weydiiya, anigu webi meel uu ku yaal ma arag abidkaye.

waa la naqliyay ✓

1

a: baxri

2

de: sailor, s.o. with special knowledge of the water

3

lx: baxaar

4

pd: (-ka Pl: baxaari (da))

5

ps: n8-m

6

key: baxaar

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) cawsha keeda lab.

waa la naqliyay ✓

m.l (baayoloji) Xuub ku daboolan sooh ama xubin. Tusaale: kelyaha, qanjir kelyoodyada, indhaha birtooda waxa ku daboolan j. la-mid: yaxaas.

waa la naqliyay ✓

m.l (baay.) Xuub ku daboolan sooh ama xubin. Tusaale: kelyaha, qanjir kelyoodyada, indhaha birtooda waxa ku daboolan j. la-mid: yaxaas.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) meel aan cidi arkayn ku qari oo fogee si aan loo arag. Dh: qari.

2

jaxaas-ka: (magac, lab, keli) alaab korka wax lagaga shaqlay oo lagu duubay.

3

jaxaas -ka: (magac, lab, keli) xayaaan biyaha ku nool oo halis ah. Waxa uu ugaadhsadaa wax walba oo biyaha ku soo dhaca, wuxuu na leeyahay ilko badan oo seefta la mid ah iyo dabo dheer oo wax jarta.

waa la naqliyay ✓

m.l Roobka ugu horreeya ee dayrta da'a.

waa la naqliyay ✓

1

(Laxaad-ka)

2

Lixaad.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: lixaad.

waa la naqliyay ✓

Magnitude

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] strength, force

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) ability (abiliti)-, strength (ista-reength)-, power (paawar) ~ lixaad, awood

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) xubnaha lagu adeegto ee jidhka sida indhaha, lugaha iyo gacmaha. Dh: xubno.

2

laxaad -ka: (magac, lab, keli) tamarta wax lagu qabsado. Dh: xoog, itaal, tabar, baaxad, lixaad.

3

laxaad -ka: (magac, lab, keli) xoogga, dhererka ama qiimaha sugan ee xaddiga fisikis ama xisaabeed uu leeyahay kolka uu qarxo ama gariiro.

waa la naqliyay ✓

1

bw: lexaad

2

de: strength, force

3

lx: laxaad

4

pd: (-ka)

5

ps: n2a-m-col

6

see: lixaad

7

key: laxaad

waa la naqliyay ✓

1

(Laxaaf-ka)

2

Buste ama wax la mid ah, oo la huwado.

waa la naqliyay ✓

m. n. blanket; coat

waa la naqliyay ✓