marti — Macnaha & Turjumaada

1

(Marti-da)

2

Qof cid ku soo hoydey ama muddo gaaban la jooga haya, inta uu joogona la dhoweyna hayo oo cunno iyo meel uu seexdo loogu talaggela hayo.

waa la naqliyay ✓

1

marti¹: m.l (marti, m.dh) Qof laga soo dhaweeyey guri aanu lahayn.

2

marti²: m.dh.u Dad laga soo dhaweeyey guri aanu lahayn.

3

marti³: f.g/mg1 (-iyay, -iday; -iyi) M./u m.: cid marti u noqosho.

waa la naqliyay ✓

1

marti¹: m.l (marti, m.dh) Qof laga soo dhaweeyey guri aanu lahayn.

2

marti²: m.dh.u Dad laga soo dhaweeyey guri aanu lahayn.

3

marti³: f.g/mg1 (-iyay, -iday; -iyi) M./u m.: cid marti u noqosho. m.f.dh, martiyid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. guest; guests, visitors

2

marti v. be a guest, seek hospitality

waa la naqliyay ✓

1

-da: (n) guest (gest); invitee (in-vaaytii); visitor (viz'iter)

2

marti -yey / say: (v) guest (gest)

waa la naqliyay ✓

1

Ospiti

2

Guests

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid marti ugu hoyo. Caawa reerka marti berrina dawgaa lagugu ridi

2

marti-da: (magac, dhedig, keli) socoto ilaahayoon dad gaar ah u socon oo reer u soo hoyata. Dh: dayf.

waa la naqliyay ✓

ضيْف زائر

waa la naqliyay ✓

1

(Amarti-da)

2

Islaweyni; kibir.

waa la naqliyay ✓

m.dh Isla weyni iyo kibir wadajira.

waa la naqliyay ✓

m.dh Isla weyni iyo kibir wadajira. Tusaale: Amartidu waa dabeecad dadka kaa fogaynayso.

waa la naqliyay ✓

f. n., [abstract] control over other people; superiority, arrogance backed by power

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) islaweyni iyo kibir. Amartidu waa dhaqan xun oo dadka kaa fogeeya.

waa la naqliyay ✓

1

de: control over other people; superiority, arrogance backed by power

2

lx: amarti

3

pd: (-da)

4

ps: n0-f-abs

5

xe: The child is arrogant (trying to get its way through threats or a tantrum).

6

xv: kibir, islaweyni

7

key: amarti

waa la naqliyay ✓

1

mari¹: m.dh Lax saddex jeer ama ka badan dhashay.

2

mari²: f.g2 (-iyay, -isay) 1. Xarig xooggan soohid. 2. Wadaan ceel biyo uga dhurid. 3. Dufan ama midab wax ku malaasid. 4. U m.: qof wax u akhriyid. 5. U m.: gabay cid u tirsin. 6. Cid rasaas ku layn. 7. Wax goob ku socodsiin.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Xarig xooggan soohid. 2. Wadaan ceel biyo uga dhurid. 3. Dufan ama midab wax ku malaasid. 4. U m.: qof wax u akhriyid. 5. U m.: gabay cid u tirsin. 6. Cid rasaas ku layn. 7. Wax goob ku socodsiin. m.f.dh, marin.

waa la naqliyay ✓

1

v. finish (off); empty

2

mari v. make pass, let, cause ~ allow to pass; drive

3

mari v. spread, wipe (on), rub with

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) 1. spread (ispa-reedh); apply (a palaay); rub (rab); smear (ismiiyar); put on ~ dulmari. 2. make something pass through. Ex: hoos mari; pass underneath (an dhar niith) or below. 3. finish (fi nish); use up ~ layso. Ex: cuntada mari; finish the food. 4. destroy; kill, finish ~ laa, laay

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cadar ama barafuun ku buufi. Dadka cadarka u mari.

2

mari: (fal) idlee oo waxba ha reebin; madhi oo fujuq ka sii. Dh: dhammee, idlee. Li: reeb, daa.

3

mari: (fal) wax adu ad waddo meel socod ku dhaafi. Awrta waddada cad mari.

4

mari: (fal) wax kugu yaal meel iskaga masax. Biyaha afka iska mari; siinka gidaarka iska mari. Dh: masax.

5

mari: (fal) tix gabay ah dadka hortiisa ku dheh. Tix gabay ah noo mari aan ku dhegeysannee. Dh: dheh, akhri.

6

mari: (fal) arrin sida ay kuula muuqato ama aad u og tahay u dheh. Dh: sheeg.

7

mari: (fal) mag iska bixi. Mag boqol halaada ah mari. Dh: dhiib.

8

mari: (fal) wax qoyan meel ku dul dhoob. Nabarka dawadan mari.

9

mari: (fal) cashar cid u akhri oo u jilci. Suurad ii mari. Dh: dhig. jilci.

10

mari -da: (magac, dhedig, keli) marag aan buuxin lase sheegto.

11

mari -da: (magac, dhedig, keli) shinbir ay Soomaalidu u taqaan inay maska, libaaxa iyo malabka sheegto. Dh: bulli.

12

mari -da: (magac, dhedig, keli) ido laga ilaaliyey sumalxad oo ku beegan xiligay dhali lahaayeen; ido waaweyn inta dhaleysa iyo intaan dhaleynba. Idaha mari iyo baraar u kala sooca. Dh: tirsiis.

waa la naqliyay ✓

1

mari, n.m. - Ninka xaaska leh; Ninka naagta qaba.

2

homme très attaché à sa femme. - Ninka naagtiisa aad u jecel.

waa la naqliyay ✓

1

(Harti-ga)

2

1. Buntukh maadhiinka u eg oo xabbado waaweyn.

3

2. Waran weyn.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Qori xabbad keliyaale ah oo la isticmaali jirey waayadii hore. 2. Awr; rati.

waa la naqliyay ✓

f. n. clan name

waa la naqliyay ✓

1

m. n. old-fashioned shotgun, musket

2

harti m. n. man; husband

3

harti v. butt, hit with horns ~ head

waa la naqliyay ✓

nickname; name-m sheild; man. Cf: Gaashaan

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) name of a Somali clan

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) man or husband [mainly used in the Upper Juba region]

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil laga filayo geesinimo oo lala metaalay gaashaanka garabka la gashado ee seefta, waranka iyo wixii la mid ah la iskaga difaaco.

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) waran weyn oo lagu dagaallamo.

2

harti -ga: (magac, lab, keli) buntuq maadhiin u ekaa oo xabbado waaweyni ka dhici jireen.

3

harti -ga: (magac, lab, keli) ninka geesiga ah oo raganimo lagu yagaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Karti-da)

2

Awood; itaal; xoog; tabar; karaan; maaro.

waa la naqliyay ✓

m.dh Awood u suurtaggelineysa qof inuu hawl si fiican u qabto.

waa la naqliyay ✓

m.dh Awood u suurtaggelineysa qof inuu hawl si fiican u qabto.

waa la naqliyay ✓

Efficiency

waa la naqliyay ✓

f. n., [abstract] ability, strength, capability; power, energy

waa la naqliyay ✓

-da: (n) ability (abiliti); strength (istareen-gath); talent (taalant); competence (kampi tansi)~karaan, awood-da

waa la naqliyay ✓

1

Abilità

2

Ability

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) awoodda uu qof u leeyahay inuu wax ku qabto. Dh: itaal, xoog. tabar, karaan, maaro.

waa la naqliyay ✓

1

cf: hawlkar, maaro, tabar, xoog

2

de: ability, strength, capability; power, energy

3

lx: karti

4

pd: (-da)

5

ps: n-f-abs

6

key: karti

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: maato.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] dependents

waa la naqliyay ✓

-da: (n) disadvantaged people, such as children, women, aged persons ~ maato

waa la naqliyay ✓

-da: (magacwadareed) dhallaan iyo dad aan dagaallami karin. Dh: maato, maxas, birimageyday.

waa la naqliyay ✓

1

de: dependents

2

lx: maati

3

pd: (-da)

4

ps: n-f-col

5

see: maato

6

key: maati

waa la naqliyay ✓

(a) xarriiq dheer jeex. Dadka borotamaya meel u mardi Dh: xarriiq.

waa la naqliyay ✓

mardi, n.m. - Salaasa; Talaado

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) la-mid: merji.

waa la naqliyay ✓

v. strangle

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) tendon (teen 'dhan); sinew (sin-yuu) ~ seed-da, mergi -ga

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) daliigyo xoog leh oo xubnaha oogada qaarkood ku dhex jira ama isku haya sida labada lafdhabarta dhinacyadeeda ku dhilan midabkoodu waa cawl haddii la kala jiidana way isku soo rooraan. Margiyada dhabarka mid hadduu ku go'o dhaqaaqi kari maysid. Dh: seed.

2

margi -ga: (magac, lab, keli) seed adag oo laga sameeyo xadhig lagu maro saababka dhigaha iyo yeesha. Dh: seed. Wa: mergiyo.

3

margi -ga: (magac, lab, keli) luqunta dhankeeda dambe inta u dhaxaysa lafdhabarta iyo gadaadka. Hadal waa mergi mergina waa hadba dhanka loo melmelo. Dh: deli, tun.

waa la naqliyay ✓

1

de: strangle

2

lx: margi

3

pd: (margiyey)

4

ps: v2a=tr

5

see: merji

6

key: margi

waa la naqliyay ✓

f.g 2 (-iyay, -isay) la-mid: merji.

waa la naqliyay ✓

-yey / -say: (v) suffocate (safa-keeyt); strangle (istaraanggal); choke (Jowk); smother (ismather) ~ merji, miiji, ceeji, mirji.

waa la naqliyay ✓

(fal) nafley cuneheeda xoog uga qabo si neefta ugu ceshanto. Dh: merji.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Dhibaato gayeysiin (nafley).

waa la naqliyay ✓

(fal) nafley, dhibaato gayeysii.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) faaruq ahaan; wax aan waxba ku jirin ahaan.

2

marni -da: (magac, dhedig, keli) wax isku maran oo duuban ahaan.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Hal naasaha ka marid. 2. Hilib maraq u yeelid.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) eeg marsasho.

waa la naqliyay ✓

s.m. Mariikh, Farraarre.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax tashiilid. 2. Hilib marax ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

v. look after, economize, save

waa la naqliyay ✓

(fal) kaydi oo qudhmi. Xigga marxi hadhawbaad xigiye. Dh: madhxin

waa la naqliyay ✓

1

de: look after, economize, save

2

lx: marxi

3

nt: marxin (ta) [vn-f], marxis (ka) [vn-m]

4

pd: (marxiyey)

5

ps: v2a=

6

key: marxi

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) qof dhintay oo inta badan waalid ahaa ama xaq reerka ku lahaa oo loo duceeyo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dad mudo hore la xabaalay. Inay maytiyuhu qayliyaan ma anan moodayne.

waa la naqliyay ✓

1

(Murti-da)

2

1. Ulajeeddo kasmo iyo aqoon iyo waaya'aragnimo ku dhisan oo ama cusub ama la dhaxlay oo fil weyn, oo sida eg ama runtu tahay, si sarbeeb ah ama cad, dadka u barta, oo hadalka iyo maansada iyo heesta iyo maahmaahda iyo waxyaalo kale oo suugaanta kamid ah, laga dhex helo; hadal saamays weyn leh; suugaan; xigmad; quluud.

3

2. Duluc; ujeeddo.

waa la naqliyay ✓

m.dh Ulajeeddo kasmo, aqoon iyo waaya-aragnimo ku jirto oo hadalka, heesaha, gabayada iyo wixi lamida laga dhex helo; xigmad.

waa la naqliyay ✓

m.dh Ulajeeddo kasmo, aqoon iyo waaya-aragnimo ku jirto oo hadalka, heesaha, gabayada iyo wixi lamida laga dhex helo; xigmad.

waa la naqliyay ✓

f. n., [abstract] content, scope; essential point of literature; culture, cultural heritage

waa la naqliyay ✓

-da: (n) the essence of a speech or a piece of text; saying (seeying); proverb (proveerb)~oraah, maahmaah

waa la naqliyay ✓

1

Massima

2

Maxim

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) hadal ereyo kooban ah ha yeeshee xambaarsan macno weyn oo dhaqan diin waano ama waxsheeg sida oo aqoon iyo waayo aragnimo ku salaysan. Hadal waa murti iyo maaweelo. Dh: maantooley, xikmad.

waa la naqliyay ✓

1

cf: milgo, quluud, ulajeeddo

2

de: content, scope; essential point of literature; culture, cultural heritage

3

lx: murti

4

pd: (-da)

5

ps: n0-f-abs

6

key: murti

waa la naqliyay ✓

1

parti, n.m. - xisbi.

2

faire un mauvais parti à m - qof la xumeeyo.

3

parti pris - fikrad si degdeg ah loo qaato.

4

prendre le parti de qn - garab siiya qof, u hiiliya gof.

5

parti politique - xisbi siyaasi ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Carraabin-ta)

2

1. Galab, wax meel u kaxayn, meel u dirid.

3

2. (marti) inay hoyato u diidid oo iska gudbin.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhoweyn-ta)

2

1. Meel dhow geyn ama keenid.

3

2. Marti, kd., weji iyo gacmo furan, oo lagu tusa hayo in imaatinkooda la jecel yahay, kala hor'imaansho; martiggelin diirran.

waa la naqliyay ✓

1

(Fiidgooya-da)

2

Xoolaha oo aan lisiddooda loo caweysimine fiid-horaadka la liso, marti timid ama carruur ama sabab kale darteed.

3

2. Cashada (fiidimada) oo la soo hormariyo; fiid'horor.

waa la naqliyay ✓

1

(Hoyad-ka)

2

Meel habeen ku bari; cid habeen marti u noqod.

waa la naqliyay ✓

1

(Hoyasha-da)

2

Meel habeen ku baryid; cid habeen marti u noqosho.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Karan-ka) Martisoor weyn; diyaafad.

2

2. (Karan-ta) Roob da'a xagaaga qaarkiisa danbe oo dayrta ka soo horreeya.

waa la naqliyay ✓

1

(Loog-ga)

2

Martisoor weyn oo xoolo laysu qalo.

waa la naqliyay ✓

1

(Loogid-da)

2

Marti xoolo u qalid.

waa la naqliyay ✓

1

(Martiggelin-ta)

2

Marti ahaan u soo dhoweyn; martiqaad.

waa la naqliyay ✓

1

(Martiqaad-ka)

2

Marti cunno u samayn; martisoor.

waa la naqliyay ✓

1

(Martiqaadid-da)

2

Marti cunno ugu yeerid, u samayn; soorid.

waa la naqliyay ✓

1

(Martisoor-ka)

2

Martida oo sooryo loo sameeyo; martiqaad.

waa la naqliyay ✓

1

(Martisoorid-da)

2

Dad marti ah cunno u samayn; martiqaadid; soorid.

waa la naqliyay ✓

1

(Martiyid-da)

2

Cid marti u noqosho, martiggelis ka doonid, ku hoyasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Minxiis-ka)

2

Qof labada is guursadey aan midna ahayn oo haddana maammulka arooska oo dhan loo xilsaaro (qurxinta guriga, martida, cayaaraha).

waa la naqliyay ✓

1

(Qaabbilid-da)

2

1. Ka hor imaansho; ka hor tegid.

3

2. (marti, kd.) si wanaagsan u soo dhoweyn.

waa la naqliyay ✓

1

(Soorid-da)

2

1. Cid sooryo u samayn; martiqaadid.

3

2. Qaybin; kalabbarid.

waa la naqliyay ✓

1

(Sooryeyn-ta)

2

Soorid; martiqaadid.

waa la naqliyay ✓

1

(Waliima-da)

2

Martisoor weyn; diyaafad; karan; balashi.

waa la naqliyay ✓

1

ardaaggal¹: m.l 1. Marti u noqoshada reer gabar laga doonayo. 2. A. ah: nin reer uu gabar ka doonayo darteed marti ugu ah. la-mid: ardaadhig¹.

2

ardaaggal²: f.mg1 (-alay, -ashay; -geli) U a.: nin reer uu gabar ka doonaayo darteed marti ugu noqosho. la-mid: ardaadhig².

waa la naqliyay ✓

1

(Maranti-da)

2

Waxa naagta la qabaa ninkeeda u tahay; afo; oori; arad.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-iyo, m.l/-iyaal, m.l/dh) Oori; afo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-iyo, m.l/-iyaal, m.l/dh) Oori; afo.

waa la naqliyay ✓

f. n. wife

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) gabadh aan weli la guursan. Dh: gashaanti, gabadh. Li: doob.

2

maranti -da: (magac, dhedig, keli) waxa naagtu saygeeda u tahay. Dh: affo, oori, arad, naag.

waa la naqliyay ✓

1

cf: afo, oori, marwo

2

de: wife

3

lx: maranti

4

pd: (-da)

5

ps: n1-f, n7-f

6

key: maranti

waa la naqliyay ✓