maqasyo

m.f.dh eeg marqo. la-mid: maraqsad, maraqsasho.

v-aux, sg., neg.-prp: I am not doing (X) / he is not going to do (X)

(pronoun plus negative) I ... not; he ... not. Ex: waxba arki maayo; I don't see anything

-da: (magac, dhedig, keli) sakaarada dhedig. Maayo orod laguma gaadho. Dh: maanyo, yac. Li: atoor.

maayo-da: (magac, dhedig, keli) suugaan gabraaratada (ugaarsatada) berriga u gaar ah waana sida geeraarka ama salsalka awrta kolka la rarayo jiibteeduna waa: ood roon ma gooyoow, ajaa rarayee hoo, yalax yalax u rooroow, ma yal roobaad baa ee hoo. Ninkaasi wuxu yaqaan sida maayo loogu luuqeeyo.

de: I am not doing (X) / he is not going to do (X) With infinitive verb form

lx: maayo

ps: v-aux-1sg/3m-neg-prpg

xe: I am not going to loan out any money.

xv: Anigu lacag amaahin maayo.

key: maayo

(Maqas-ka)

Manqas.

m.l la-mid: manqas.

m. n. scissors

-ka: (n) scissors (sizaris); shears (shiyaris) ~ manqas

-ka: (magac, lab, keli) eeg mangas.

a: manqas

bw: Arabic

de: scissors

lx: maqas

pd: (-ka)

ps: n2a-m

key: maqas

(Aqasha-da)

Aq u dhimasho.

m.f.dh eeg aqo. la-mid: caqasho.

vl. n. starvation

-aqashada: (n) extreme lack of water and food; starvation (staarveeyshen) ~ aq

-da: (magac, dhedig, keli) dhanqale la'aan dartii dhimasho; harraad u dhimasho. Dadkani aqasho ayay u daateen.

de: starvation

lx: aqasho

pd: (/da)

ps: vn6-f

key: aqasho

-da: (magac, dhedig, keli) eeg baqaye.

(Maanya-da)

1. Heesaha ugaarta.

2. Bad.

3. Geed xoolaha qaarkood daaqaan.

maanyo¹: m.l Nooc ka mid ah mariidka oo laga isticmaalo xeebta iyo Jubbada hoose, waxaa laga sameeyaa dhecaan geed; qubley, manyiikay, libin, waaray.

maanyo²: m.dh 1. Bad. 2. Hees ay dabatadu ugaarta ku sasabato. 3. Nooc dhirta ka mid ah oo ay xawayaanku nafaqo ka helaan marka ay cunaan.

m.dh 1. Bad. 2. Hees ay dabatadu ugaarta ku sasabato. 3. Nooc dhirta ka mid ah oo ay xawayaanku nafaqo ka helaan marka ay cunaan.

n. song relating to hunting ~ fishing

maanyo [feminine] n. sea

maanyo [feminine] n., [collective] plant species, used for grazing

-maanyada: (n) sea (sii); ocean (ow shan) ~ bad-da

-da: (magac, dhedig, keli) muuqaal guud oo cufan oo cabsi leh oo laga dareemo daruuraha iyo mawjadaha badda oo meel fog ka muuqda. Habeenka ay soo onkoddo maanyo madaw mayay baa laga baqaa. Dh: mawjad, rayo.

maanyo -da: (magac, dhedig, keli) magac ay Soomaalidu badda u taqaan. Biyo maanyo sixirka iyo ishaba waa u daawo. Dh: bad.

maanyo-da: (magac, dhedig, keli) ciyaar carruurta lagu ciyaarsiiyo oo inta jirjirka loo jiifsado ilmaha la ciyaarsiinayo lagu fadhiisiyo faraha lugah dushooda oo kol kor loo qaado kolla hoos loo dhaadhiciyo isaga oo loo heesayo. Dh: bidhibidhi, bidhinbidhi.

maanyo-da: (magac, dhedig, keli) geed ay xooluhu daagaan. Maanyo ayuu xoolihiisii u soo guray.

maanyo -da: (magac, dhedig, keli) sakaarada dhedig. Maanyo orod laguma gaadho. Dh: yac. Li: atoor.

m.dh.u la-mid: baqalye.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg baqalye.

(Baqasha-da)

Wax cabsi leh, ka cararid.

m.f.dh eeg baqo². la-mid: baqe, baqo¹.

vl. n. fear, flight from fear

-baqashada: (n) 1. the feeling of fear; fearfulness. 2. the state or condition of fleeing

-da: (magac, dhedig, keli) dareen cabsiyeed oo xoog leh. Dh: baqdin, bajin. Li: dhiirrasho.

de: fear, flight from fear

lx: baqasho

pd: (/da)

ps: vn6-f

key: baqasho

m.dh la-mid: aqasho.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg caqad.

m.f.dh eeg haqo. la-mid: haqad (2).

(Laqanya-da)

Kacaan baruurta iyo cunnada subagga badani caloosha geliso, oo lala mantago ama lagu sigto; liidaanyo; ladaadyo.

m.dh (daawo) Liidaanyo ay keenaan baruur iyo subag badan oo la cunay; ladaadyo; lallabbo.

m.dh (daaw.) Liidaanyo ay keenaan baruur iyo subag badan oo la cunay; ladaadyo; lallabbo.

f. n. gagging, retching, nausea

laqanyada: (n) nausea (noosiya); nauseation

-da: (magac, dhedig, keli) ladaadyo baruurta iyo cunnada subagga badani caloosha ku kiciso oo lala mantago ama lagu sigto. Dh: loodaanyo, ladaadyo.

cf: laballabo

de: gagging, retching, nausea

lx: laqanyo

pd: (/da)

ps: n6-f

syn: ladaadyo, yaqyaqsi

key: laqanyo

f.g3 (-shaday, -shatay) la-mid: madalso.

(fal) eeg madalso.

m.f.dh eeg mago.

-da: (magac, dhedig, keli) cid wax kaa haltagaysay mag ka qaadasho. Nin magta kula bixiya magasho innigama dhaxayso.

m.dh la-mid: muhasho.

-da: (magac, dhedig, keli) cid ama wax kale niyadda ka jeclaansho. Islaan uur leh mahasho ha kula yaabin. Dh: muhasho, jeclaysi, jamasho. Li: karhid.

m.dh.u la-mid: makas.

f. n., [collective] ignorant people, stupid persons

-makastada: (n) illiterate people; know-nothings; ignorant people; ignoramuses (ig noreey-masis)

-da: (magac, dhedig, keli) qof weyn oo dumar ah oo maan gaaban. Makasto ku ledegtey kaama kacdo. Dh: makas, magarato.

de: ignorant people, stupid persons

lx: makasto

pd: (/da)

ps: n-f-col

key: makasto

m.dh Godob, utun.

-da: (magac, dhedig, keli) godob ama utun.

m.dh la-mid: maqaalad.

-da: (magac, dhedig, keli) hab lagu sameeyo hasha rimi weyda oo ah fandhaal maydhax lagu duubo oo sibisha lagaga xoqo si loogu daweeyo oo ay u rinto.

(Marasha-da)

Wax maran noqosho.

marasho¹: m.dh Dhar ninku siiyo naagta uu qabo. la-mid: marashi (1).

marasho²: m.f.dh eeg maro. la-mid: marad.

m.dh Dhar ninku siiyo naagta uu qabo. la-mid: marashi.

vl. n. emptiness

-da: (n) clothes given to a wife by her husband ~ marashi

marasho -da: (n) emptiness (emtines) ~ marnaan-ta

-da: (magac, dhedig, kel) eeg marashi.

marasho-da: (magac, dhedig, kell) eeg madhash.

marasho-da: (magac, dhedig, kell) duubasho wax ad leedahay korka wax kaga marid.

marasho-da: (magac, dhedig, kel) isku duubid uu wax wax kale isku duuduubo.

de: emptiness

lx: marasho

pd: (/da)

ps: vn6-f

see: maro

key: marasho

-da: (magac, dhedig, keli) kala bixidda biyuhu u kala baxaan dhooqo iyo biyo saafi ah; kala miirmid. Maxashada harta ayaan sugayaa si aan qarbidda uga dhaansado. Dh: xareedoobid.

(tilmaame) aad u jilicsan oon tabar lahayn oo si xun u kala jeejeeda. Nin timo mayaayo ah leh ayaa gaadhiga waday. Dh: bayaayo.

mayaayo-da: (magac, dhedig, keli) dhareer ka soo daata afka. Cibaadada badi inta aad duq mayaayo leh noqon. Dh: cantar, cantaf.

mayaayo -da: (magac, dhedig, keli) dhul gabiib ama xaraar cas leh. Meel mayaayo ah ayaan soo maray oon timaha ka dhoobaystay.

mayaayo -da: (magac, dhedig, keli) roob aad u weyn oo cabsi leh. Ee mayaayada soo madow: ninkii meelloow ka roor. Dh: quulaamo, daruuro.

-da: (magac, dhedig, keli) xulasho. Afartii mameertee, mogolaha nin laga jaray, loo mayayay iyo, mahurtadii illawdoo, mahadhooyin reebtee

Assenza

Absence

Assenza

Absence

-da: (magac, dhedig, keli) qof baad iyo biyo la'aan u liita. Dh: aq, caq.

(Baaqasha-da)

Wax dhici lahaa oo aan dhicin; meel la aadi lahaa ama la iman lahaa iska deyn ama dib u dhigasho.

m.f.dh eeg baaqo. la-mid: baaqad.

vl. n. failure to arrive ~ occur; remaining absent

-baaqashada: (n) arrival or departure cancellation

-da: (magac, dhedig, keli) wax daba mara oo ka dibdhaca waqtigii lagu waday in uu dhaco ama uu yimaaddo. Dh: dibudhac, dibdhac.

a: baaqad (ka) [vn-m]

de: failure to arrive ~ occur; remaining absent

lx: baaqasho

pd: (/da)

ps: vn-f

see: baaqo

key: baaqasho

(Balqasha-da)

Walcasho; daadasho.

m.f.dh eeg balqo.

vl. n. spilling over; drooling

-da: (magac, dhedig, keli) dareere ka daadashadiisa hareeraha weelka uu ku jiray. Balqashay caanihii ku idlaadeen. Dh: walcasho, daadasho.

de: spilling over; [fig.] drooling

lx: balqasho

pd: (/da)

ps: vn-f

key: balqasho

-da: (magac, dhedig, keli) baxsad gelin. Dh: didsasho, eryasho.

m.dh la-mid: danqasho.

-da: (magac, dhedig, keli) dhaawac ama nabar aan weli bogsan, xanuunka la dareemo kolka wax la gaadhsiiyo ama wax ku dhacaan, ama la taabto. Dh: danqasho, damqasho.

(Danqasha-da)

Daqnasho.

m.f.dh eeg danqo. la-mid: damqad, damqasho, danqad, daqmad, daqmasho, daqnad.

vl. n. act of hurting an already sore spot

-danqashada: (n) hurting (harting); feeling pain from an injured spot ~ damqasho

-da: (magac, dhedig, keli) damqasho yeelasho.

de: act of hurting an already sore spot

lx: danqasho

pd: (/da)

ps: vn6-f

key: danqasho

m.dh la-mid: danqasho.

-da: (magac, dhedig, keli) meel horay u bugtay dhaawac cusub gaadhid oo xanuun cusub yeelasho. Dh: damqasho, danqasho.

(Daqnasha-da)

Dhaawac ama nabar aan weli bogsoon, sida uu noqonayo kolka wax la gaarsiiyo ama wax ku dhacaan, (ama danqasho).

m.dh la-mid: danqasho.

-da: (magac, dhedig, keli) meel horay u bugtay dhaawac cusub gaadhid. Dh: daqmasho.