Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(tilmaame) khaayisy oo xumaaday ah; qudhun ah. Harag madhax ah urtii looma adkaysto. Dh: qudhun.

2

madhax: (fal) qudhun oo wax sida raq mannaanakhday ah noqo. Raqyahay madhax.

3

madhax-a: (maga, lab, keli) kayd meel la dhigto, wax xilligii la isticmaali lahaa dib looga dhigo waxana inta badan lagu magacaabaa raqda ay dugaaggu dhigtaan si ay mar dambe u cunaan. Dh: kayd.

waa la naqliyay ✓

1

maydhax¹: m.dh (-xo, m.dh) la-mid: mayrax.

2

maydhax²: m.dh (-xo, m.dh) (botani) Nudo cunto gudbiya oo ay leeyihiin dhirta keliya. Cuntada waxay ka soo qaadaan halka lagu sameeyo, waxaanay geeyaan meelaha looga baahanyahay, sida meelaha korritaanka.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-xo, m.dh) (botani) Nudo cunto gudbiya oo ay leeyihiin dhirta keliya. Cuntada waxay ka soo qaadaan halka lagu sameeyo, waxaanay geeyaan meelaha looga baahanyahay, sida meelaha korritaanka.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) jillaw jilicsan oo u dhaxaysa diirka iyo lafta laamaha geedaha oo inta la calaliyo ama la tumo xadhko iyo dufka kebdaha laga sameeyo. Hablihii maydhax bay soo diiranayaan.

waa la naqliyay ✓

f. n. spine, backbone

waa la naqliyay ✓

-da:(n) lower part of the back ~ arax

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xubin lafdhabarta ka mid ah oo ka kooban riciro iyo hilib; sabraha dushooda ama halka kulmisa; inta u dhaxaysa feedha u hoosaysa iyo miskaha, badhyaha na ka sarraysa ama halka dhabarku ku dhamaado; ilmaha la xanbaarsanyahay halka uu ku fadhhiisto. Adhaxda ka jab baan, ku aarsadayoo, itaal ba ka quustay aabbaday. Dh: arax. Wa: adhxo.

waa la naqliyay ✓

1

a: arax {N}

2

de: spine, backbone

3

lx: adhax

4

pd: (-da Pl: adhxo (/ha))

5

ps: n3-f, n2-f

6

key: adhax

waa la naqliyay ✓

1

(Madax-a)

2

1. Oogada dadka iyo daayeerrada meesha ugu sarraysa iyo tan sankunneefle kaloo badan meesha ugu horraysa; kan nafleyda waaweyn wuxuu ka samaysan yahay lafo maskaxi ku gudajirto, waxaana ku yaal af, san, indho, dhego iyo daaman; waxaa kan dadka ku rogan timo; oogada inteeda kale iyo isaga waxaa u dhexeeya luqun; kur; unuun.

3

2. Maskax, laab, caqli.

4

3. Qof meel ama dad u sarreeya; duq; waayeel.

5

4. (roob) dhool; garab; saylaan.

waa la naqliyay ✓

1

madax¹: m.l (-xyo, m.dh) 1. Oogada qaybta sare ee nafleyda. 2. Maskax, laab, caqli. 3. Baab. 4. Koox, qayb. 5. Dhool (roob); garab; saylaan. 6. Bayd faal, dhinaca qofka faalka dhigaya soo xiga ma ahee dhinaca kale.

2

madax²: m.dh.u Qof meel ama dad u sarreeya; duq waayeel.

waa la naqliyay ✓

1

madax¹: m.l (-xyo, m.dh) 1. Oogada qaybta sare ee nafleyda. 2. Maskax, laab, caqli. 3. Baab. 4. Koox, qayb. 5. Dhool (roob); garab; saylaan. 6. Bayd faal, dhinaca qofka faalka dhigaya soo xiga ma ahee dhinaca kale.

2

madax²: m.dh.u Qof meel ama dad u sarreeya; duq waayeel.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. head; official, chief, boss

2

madax [feminine] n., pl. authority

waa la naqliyay ✓

-a: (n) [Pl. madaxda] 1. head (heedh) ~ kur, unuun. 2. leader (li-idher)-, boss (boos)-, chief (jiif); ruler (ruular). Ex: madaxa shirkadda; the head of the corporation

waa la naqliyay ✓

1

Capo

2

Head; chief

waa la naqliyay ✓

1

dhaawac gaadhay madaxa iyo inta ku taalla.

2

madax-a: (magac, lab, keli) fad weyn oo meel ka muuqda. Dh: dhool, garab, saylaan.

3

madax-a: (magac, lab, keli) meesha ay maskaxda, afka indhaha iyo dheguhu ku yaalliin. Madax geel ninkii qaadaaba wuu dhigi. Dh: dhako, kur. Li: mijo.

4

madax -a: (magac, lab, keli) caqliga wax lagu garto ee nafta haga. Madax aad lahayn miyirkii la isma saaro. Dh: garaad.

5

madax -a: (magac, lab, keli) qof meel ugu sarreeya oo masuuliyadda iyo maaraynta u madax bannaan. Shirkadda waxa ka madax ah Gabadh Soomaaliyeed. Dh: masuul, taliye.

6

madax -a: (magac, lab, keli) hadhuudhka inta ay midhuhu ku yaalaan. Hadhuudhka hal madax iiga soo goo oo aan dubto. Dh: sabuul.

7

madax-a: (magac, lab, keli) wax walba inta u horraysa ama ugu sarraysa. Daad madaxiisii muuqdo mijihii maxaad moodday. Dh: bilaw. Li: dabo, dhammad.

8

madax -a: (magac, lab, keli) boqol neef oo geel ama lo' ah. Madax lo' ah nin leh caydhnimo uma dhawa. Dh: tiro.

waa la naqliyay ✓

رأس

waa la naqliyay ✓

m.l (-xyo, m.dh) (baayoloji) Tafiirta ay waalidkood ugu yaraan hal astaan ku kala duwanyihiin.

waa la naqliyay ✓

m.l (-xyo, m.dh) (baay.) Tafiirta ay waalidkood ugu yaraan hal astaan ku kala duwanyihiin.

waa la naqliyay ✓

Dilute

waa la naqliyay ✓

1

(fal) hoor, sida caano ribnaantiisa kayaree oo biyo ku dar. Dh: barax, xariir, bera.

2

badhax: (tilmaame) wax aan saafi ahayn; wax kale lagu fadhxay. Dh: barax.

3

badhax-a: (magac, lab, keli) hoor ribnaantiisii laga yareeyay sida caano la biyeeyay. Wiilku wuu soo harraadaye, badhax siiya. Dh: barax, bera, xariir.

4

badhax -a: (magac, lab, keli) selelka ama bibbadka baraarka; garanwaaga dhankay ciddu ka jirto, siiba marka uu ababka yahay ee uu hurdada kaga hadho maqasha. Badhaxa ka ilaali naylaha yaryar. Dh: barax.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) labo shey ama in ka badan isku dar isku qas; isku laaq. Isku fadhax kuusha cad iyo ta guduudan. Dh: laaq.

2

fadhax-a: (magac, lab, keli) isku walaaq ama isku darka labo shey ama in ka badan.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) nooc noocyada qaadka ka mid ah oo ka qurux badan jaadadka kele. Jaad madhab ah ayuu Jaamac cunaa.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dhammaansho aanay waxba hadhin. Dh: madhasho, dhammaad.

2

madhad -ka: (magac, lab, keli) wax badan in ad doonayso ka soocasho; wax badan in ka madhasho Alaabta jumlad ayaan u iibinayaaye madhadka iga daaya. Dh: madhid.

waa la naqliyay ✓

m.dh (fiisikis) Dululaati uu ka jiro cadaadis hoose oo neef ah micnaheeduna tahay xaddiga atamyada ama molikiyuulada ayaa aad u hooseeya.

waa la naqliyay ✓

m.dh (fiisikis) Dululaati uu ka jiro cadaadis hoose oo neef ah micnaheeduna tahay xaddiga atamyada ama molikiyuulada ayaa aad u hooseeya.

waa la naqliyay ✓

Vacuum

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] empty, emptied

waa la naqliyay ✓

vide.

waa la naqliyay ✓

-madhnaa: (adj) empty (em-ti); vacant (veey-kant); blank (balaank)-, void (vooydh) ~ maran

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) aan waxba ku jirin oo eber ah. Ha is wareerine weelka madhan hoo. Dh: faaruq.

2

madhan: (tilmaame) kala soocan oo la kala nadiifiyay ah. Gorowgu wuu madhan yahaye dheriga ku rid.

3

madhan -ta: (magac, dhedig, keli) dululaati uu ka jiro cadaadis hoose oo neef ah micnaheeduna tahay xaddiga atamyada ama molikiyuulada ayaa aad u hooseeya.

waa la naqliyay ✓

1

de: empty, emptied

2

lx: madhan

3

pd: (madhnaa)

4

ps: adj-der

5

see: maran {N}

6

key: madhan

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) shay isticmaalkiisa dib u dhigid oo kaydsasho. Baayacmushtarku madhaxsadka alaabta way yaqaaniin. Dh: kaydsi, kaydsad, maraxsad.

2

madhaxsad -ka: (magac, lab, keli) dhigasho illaa uu qudhmayo. Dh: qudhmisasho.

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) wax meel la dhigay ah.. Dh: kaydsan.

2

madhaxsan: (tilmaame) wax meel lagu qudhmiyay ah. Dh: qudhmisan.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg madhaxsad.

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) eeg madhax.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) kaydsan oo meel lagu qarsaday ah. Harag meel ku maraxsan ayaa uraya. Dh: madhaxsan.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, kell) wax la madhxiyay oo meel kayd ahaan luugu qariyay ahaan. Dh: madhaxsanaan.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, kell) eeg madhaxsasho.

waa la naqliyay ✓

(fal) eeg madhaxso.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg qudhun. qurunsad -ka: (magac, lab, keli) wax qudhmisasho Dh: madhaxsad.

waa la naqliyay ✓

(fal) deyso ilaa uu xumaanayo oo uu qudhmayo. Dh: qudhmiso, madhaxso.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) isticmaalka hantida yaryaree. Dh: madhxi, dhaqaalee, tabiinad.

2

tashiil -ka: (magac, lab, keli) habka hantida loo isticmaalayo oo la dhaqaaleeyo. Dh: maradhaaro, dhaqaalays.

3

tashiil-ka: (magac, lab, keli) sahay ama wax kale oo la dhaqaalaysto si ayan durba u dhammaan. Dh: dhaqaale, madhaxsi. Li: baatulid.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) kaydsi cunto dadka oo u baahan la kaydiyo si kolka baahidu sii biirto qiimaha loo kordhiyo. Dh: madhax.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) eeg madhaxsad.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) harag, hilib iyo wixii la mid ah meel dhigo illaa uu qudhmayo. Dh: qudhmiso.

2

madhaxso: (fal) meel dhigo si aad mar dambe u isticmaasho. Khudradda madhaxso intay bislaanayso. Dh: kaydso, dhigo, maraxso.

waa la naqliyay ✓

1

(Mad'hab-ta)

2

Afarta dugsi oo waaweyn oo Islaamka midkood (Xanafi, Shaafici, Xanbali iyo Maaliki).

waa la naqliyay ✓

m.dh (-bo, m.l) la-mid: mad-hab.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) hab diini ah oo la raaco si loo fahmo macnaha axkaamta sharciga waana afarta dugsi ee waawayn ee Sunnaha waa Shaafici, Maaliki, Xanbali iyo Xanafi. Soomaalidu waxay raacsan yihiin mad habta Shaafici. Dh: dariiqo, nidaam.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-bo, m.l) (dii.) Afarta dugsi oo waaweyn ee fiqiga Islaamka middood (Xanafi, Shaafici, Xanbali iyo Maaliki). la-mid: madhab.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-bo, m.l) (dii.) Afarta dugsi oo waaweyn ee fiqiga Islaamka middood (Xanafi, Shaafici, Xanbali iyo Maaliki).

waa la naqliyay ✓

f. n. Muslim sect, Islamic school of jurisprudence

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) [P/. mad-habood] rite (raayt); sect (sakt); denomination (dinoomi-neeyshiri); Ex: afarta mad-habood ee Islaamka sunniga ah waa Xanafi, Maaliki, Shaafici, Xanbali; the four traditional rites of Islam (Sunni) are: the Hanafites, the Malikites, the Shafites, and the Hanbalites

waa la naqliyay ✓

1

(Madhala-ha)

2

Nin aan dhalin.

waa la naqliyay ✓

m.l (-layaal, m.l/dh) Nin aan naag rimin karin. la-mid: madhaleys¹.

waa la naqliyay ✓

m.l (-layaal, m.l/dh) Nin aan naag rimin karin. la-mid: madhaleys.

waa la naqliyay ✓

m. n. childless man

waa la naqliyay ✓

-madhalaha: (adj) infertile (infeertal), sterile (isteeral), barren (baaran) or impotent (im-potant) male

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) eeg madhalays madhaleys -ka: (magac, lab, keli) eeg madhalays.

waa la naqliyay ✓

1

de: childless man

2

lx: madhale

3

pd: (/ha)

4

ps: n7-m

5

see: dhal

6

key: madhale

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) eeg madfac.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax madhan oo faaruq ah ahaw. Xeedhooy madhnaw, oo xiisabeel. Dh: marnaw, marnoow.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) laasad: idlaysad; idlaysi.

waa la naqliyay ✓

1

(Magdhaw-ga)

2

Qaandhaw.

waa la naqliyay ✓

1

magdhaw¹: m.l Qiimaha looga qaato qof khasaaraha uu geystay.

2

magdhaw²: f.mg1 (-dhabay, -dhawday) U m.: qof khasaare uu geystay qiimaheeda bixin.

waa la naqliyay ✓

1

magdhaw¹: m.l Qiimaha looga qaato qof khasaaraha uu geystay.

2

magdhaw²: f.mg1 (-dhabay, -dhawday) U m.: qof khasaare uu geystay qiimaheeda bixin. m.f.dh, magdhabid.

waa la naqliyay ✓

m. n., [compound] compensation, payment of blood money

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (n) compensation (kom-pan-seey shin); blood money (blaadh mani); restitution (resta-tuu-shin); reparation (ra-pareey shin); indemnity (indhamanti) ~ mag, diyo.

2

u magdhaw -bay / day: (v) pay compensation, blood money or restitution

waa la naqliyay ✓

1

Compensazione

2

Compensation

waa la naqliyay ✓

1

(fal) beddelka wax aad hallaysay ama aad baylihisay oo xoola ah iska bixi. Xoolihii kugu hallaaba iska magdhaw. Dh: kafal, magdhow.

2

magdhaw -ga: (magac, lab, keli) hanti laga bixiyo bedelka wax la halleeyey ama la baylihiyay ee halakooba oo la siiyo cidda hantida lahayd. Nikii baabuurkaa laga xaday aqalbaa magdhaw loo siiyay. Dh: kafalo, magdhow.

waa la naqliyay ✓

1

de: compensation, payment of blood money

2

lx: magdhaw

3

pd: (-ga)

4

ps: n2a-m-cmp

5

key: magdhaw

waa la naqliyay ✓

تعويض

waa la naqliyay ✓

Birjare, birxalluufe, birgooye. Sida maaraanku looxa u xalleefiyo ayaa mandhawguna birta u xalleefiyaa ama u jaraa.

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) midab midabyada ka mid ah oo ah liin liin yar yar oo midab weyn ku dhex yaal. Dh: hariic. Wa: mardhacyo.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg marcurad.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) jidh dhar ama wax kale dhaqasho; biyo ku nadiifsasho. Maydhadka dharkaaga cidna kuuma diidayso. Dh: maydhasho. Li: uskagayn.

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) wax nadiif ah oo la maydhay ah. Dh: dhaqan, qasaalan. Li: uskagaysan.

2

maydhan: ama Mayran magac loo bixiyo gabadh wax turxaan ah lagu arag ama la rajaynayo ianay noqoto gabadh dul iyo dabeecadba fiican oo nadaafad badan.

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) cad ku yaalla dheega geela oo feedhaha iyo kuriska dhexdooda laga jeexo. Maydhaquu ugu jecel yahay odeygu cadka. Dh: sarar, mayraq.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) si fiican u dhammee oo uga farabax Shagadaada ka mudhbax. Dh: mudbax, gudo.

2

mudhbax: (fal) ka dheeraw oo ka dhex bax wax ad ku dhexjirto ama ku le'eg. Dh: dheeraw.

3

mudhbax -a: (magac, lab, keli) kala saaridda hawluhu sida ay u kala muhiimsan yihiin loo kala saaro. Dh: kala shaandhayn.

4

mudhbax -a: (magac, lab, keli) xarriiq inta uu wax wareegsan ama kankoonsan dhexmaro labadiisa docood isu haya oo isu tusmeeya. Dh: murbax, mudbax.

waa la naqliyay ✓

1

dhax¹: m.l Dh. ah: nafley hoygeeda habeen ka maqnaan.

2

dhax²: f.mg1 (-xay, -xday; dhixi) 1. Ku dh.: meel aan buuxin. 2. U dh.: Haweeney la qabo ahaansho.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-xay, -xday; dhixi) 1. Ku dh.: meel aan buuxin. 2. U dh.: Haweeney la qabo ahaansho. m.f.dh, dhixid.

waa la naqliyay ✓

v. spend a night away from home, stay out, not return home for the evening

waa la naqliyay ✓

-ay / day: (v) 1. an overnight stay away from home. 2. dhaxda: (adj) married (maandh). Ex: meeqa naagood baa kuu dhaxda? how many women are you married with?

waa la naqliyay ✓

1

(fal) habeen maqnaw oo meel kale oo aan reerkaaga ahayn u hoyo. Caawa Haygeysa ku dhax. Dh: bari.

2

dhax: (fal) (u ~) haweenay, nin guurso oo reer yeelo.

3

dhax-a: (magac, lab, keli) maqnaasho habeen la maqnaado oo meel kale la baryo.

waa la naqliyay ✓

1

de: spend a night away from home, stay out, not return home for the evening

2

lx: dhax

3

pd: (dhaxay)

4

ps: v1=

5

xe: The old man liked women, so for revenge, the old lady used to spend some nights out.

6

xv: Odaygu wuu dumar jeclaa, markaasay habartuna aarsasho awgeed habeenno dhixi jirtey.

7

key: dhax

waa la naqliyay ✓

1

(Maax-da)

2

Biyaha hoose oo inta ilaha soo raaca, ceelasha laga cabbey soo buuxsha.

waa la naqliyay ✓

1

maax¹: m.dh Biyo badan oo ceel ku jira, oo dhulka hoose ka soo baxay.

2

maax²: f.g1 (-xay, -xday) Biyo dhex marid.

waa la naqliyay ✓

1

maax¹: m.dh Biyo badan oo ceel ku jira, oo dhulka hoose ka soo baxay.

2

maax²: f.g1 (-xay, -xday) Biyo dhex marid. m.f.dh, maaxid.

waa la naqliyay ✓

1

f. n., (mass n.): water that accumulates in a well; spring

2

maax v. be full (of a well); flow, gush (of water)

3

maax v. produce, create, expand (upon)

4

maax v. cross (over), traverse

waa la naqliyay ✓

name-m flow, gush (of water); to be full (said of a well); produce, create

waa la naqliyay ✓

-da: (v) accumulation of water, especially in a well

waa la naqliyay ✓

magac loo bixiyo wiil ay hooyadii dhashay xilli labadiisa waalid midkood uu ubad ka quusnaa da' ahaan ama ay is lahayd waad dhalmadeysay.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) biyaha ilaha ceelasha ka soo baxa kolka biyihii horay ugu jiray laga qayo. Ceelku wuu gudhaye maaxda suga.

2

maax-da: (magac, dhedig, keli) hadal dib loo goodo oo kolka la dhammeeyaba haddana dib loo bilaalo.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax isku jira kala sooc oo inba dhan u saar; wax isku jira inta fiican dhan u saar. Dh: sooc, xul.

waa la naqliyay ✓

name-m cool and quiet (Danakil)

waa la naqliyay ✓

(falkaabe) erey tilmaama weerar degdeg ah oo an loo meel dayin. Mar qudha ayuun buu libaaxii dagaal adhas kula yidhi.

waa la naqliyay ✓

Ma aha (ama maahan).

waa la naqliyay ✓

v., neg., present habitual: it is not

waa la naqliyay ✓

(falkaabe) diidmo ah oo u dhigma 'sidaa si ka duwan weeyaan'. Dh: maaha, maahin, maahane, sidaas, maahan.

waa la naqliyay ✓

1

de: it is not

2

lx: maaha

3

pd: (ma aha)

4

ps: v5a-3-neg-prhb

5

xe: Today the weather is not cold.

6

xv: Maanta hawadu qabow maaha.

7

key: maaha

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) erey suufiyadu yidhaahaan oo u dhigma gargaar. Waxan leenahay madad Ilaahaaw.

waa la naqliyay ✓