madaxxanuun

? (Mada-harbun) C,May Dactyloctenium bogdanii S.Phillips. Gramineae.

-ka: (magac, lab, keli) xanuun wadnaha ku dhaca oo inta badan ka yimaadda halbawlayaasha oo cilladaysta ama xidhma.

-ka: (magac, lab, keli) xanuunka mastitiska loo yaqaan.

m.l Xanuun dhabarka ku dhaca.

m.l Xanuun dhabarka ku dhaca.

-ka: (magac, lab, keli) dhabarka oo xanuuna; xanuun dhabarka ku dhaca.

-da: (magac, dhedig, keli) is xukumid aan meel ku xidhnayn oon cidna laga amar qaadan. Jabuuti 1977 ayay madaxbannaanida qaadatay. Dh: xorriyad, gobanimo.

f.mg4 (-naa, -nayd) 1. Hay'ad iyo wixi lamida oo danahooda u xor ah ahaansho. 2. Haweeney aan nin lahayn ahaansho. 3. Dawlad calan leh oo xor ah ahaansho.

f.mg4 (-naa, -nayd) 1. Hay'ad iyo wixi lamida oo danahooda u xor ah ahaansho. 2. Haweeney aan nin lahayn ahaansho. 3. dawlad calan leh oo xor ah ahaansho. m.f.dh, madaxbannaanaan.

Independent

Comp. adj., (ie. n., adj.): free, autonomous, independent; unmarried (woman)

-ta: (n) freedom (firii dham)-, independence (in-di-peendhansi) ~ gobbonimo, xoriyad

(tilmaame) xor ah oon cidna ka amarqaadan.

madaxbannaan: (tilmaame) aan la qabin oo guur doon ah.

de: free, autonomous, independent; [ext.] unmarried (woman) (i.e., free of matrimonial ties)

lx: madaxbannaan

pd: (madaxbannaanaa)

ps: adj-cmp

key: madaxbannaan

m.l Caro iyo dulqaad yari qof dabeecad u leeyahay.

m.l Caro iyo dulqaad yari qof dabeecad u leeyahay.

m. n., [abstract] lunacy, condition of being a little moody ~ crazy

(adj) brainless (bareeyn-les)-, mindless (maayn-dh-les) empty-headed; moronic (mooranik)

-a: (magac, lab, keli) xanuun madaxa nuskii ku dhaca oo wata xummad kulul. Dh: shaqiiqato, shimbir.

de: lunacy, condition of being a little moody ~ crazy

lx: madaxfalluuq

pd: (-a)

ps: n0-m-abs

key: madaxfalluuq

-ka: (magac, lab, keli) xilli aad u horreeya; wakhti aad u fog oo la soo jiray; inta la xusuusan yahay. Sheekadani waa mid soo jirtay tan iyo aamanuun. Dh: aaman, aamanuu, weligeed, abidkeed. Li: amminkan.

-ta: (magac, dhedig, keli) xoolo neef madax u ah u yeelid oo horkaxayn. Saca u weyn ayaa madaxayn loo kaxaystaa.

-ka: (magac, lab, keli) ur yar oo silloon oo aan la jeclaysan. Noolaa'uruhu masanuun qadhmuun ayuu leeyahay. Dh: siniin, ur.

-ka: (magac, lab, keli) xanuun haweenka naasaha kaga dhaca oo ibaha bukaysiiya oo haddii uu ku xumaado naasatira.

-ka: (magac, lab, keli) xanuun ilkaha laga dareemo kolka uu suus galo ama nabarba ku dhaco.

(Maaxsanaan-ta)

Wax maaxsan ahaan.

m.f.dh eeg maaxsan. la-mid: maaxsanaansho.

f. n., [abstract] state of being full of water

-ta: (magac, dhedig, keli) wax maaxsan ahaan; maaxi ay buuxisay ahaan. Maaxsanaanta laaska waan ugu imidday.

de: state of being full of water

lx: maaxsanaan

pd: (-ta)

ps: n0-f-abs

key: maaxsanaan

(Madah-burr) C,N? Coelachyrum poaeflorum Chiov. Gramineae.

S,C Dactyloctenium scindicum Boiss. Gramineae.

(Madah-koos) C Blepharis phillipsiae Rendle. Acanthaceae.

m.l Caadada dumarka oo la timaadda dhib iyo xanuun.

m.f.dh eeg madalsan. la-mid: madalsanaansho (2), madashanaan, madashanaansho.

m.dh la-mid: madalsanaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg madalsamaan

m.f.dh eeg maraxsan. la-mid: maraxsanaansho.

-ta: (magac, dhedig, kell) wax la madhxiyay oo meel kayd ahaan luugu qariyay ahaan. Dh: madhaxsanaan.

m.l (-qyo ..., m.dh) (daawo) Iskuroorid muruq iyo xanuun muddo dheer socda.

m.l (-qyo ..., m.dh) (daaw.) Iskuroorid muruq iyo xanuun muddo dheer socda.

-ka: (magac, lab, keli) iskuroorid muruq iyo xanuun muddo dheer socda.

(Seedaxanuun-ka)

Seedaha oo xanuuna.

m. n., [compound] pain in a tendon

-ka: (magac, lab, keli) xanuun seedaha gala.

de: pain in a tendon

initial: s

lx: seedaxanuun

pd: (-ka)

ps: n2-m-cmp

key: seedaxanuun

(Xididxanuun-ka)

1. Xanuun xididdada qabta.

2. Xanuun, kan ugu yar.

m.l Xanuun yar oo meel jirka ka mid ah si dabacsan u haya. Tusaale: “Jaamac waa isjirrisiinayaa ee xididxanuun ma hayo”.

m. n., [compound] nervous pain; small pain; minor aches and pains

-ka: (magac, lab, keli) xanuunka ku dhaca halbowlayaasha dhiigga kala hora.

de: nervous pain; small pain; [col] minor aches and pains

initial: x

lx: xididxanuun

pd: (-ka)

ps: n2-m-cmp

key: xididxanuun

-ka: (n) backache (baak-eyk); back pain (baakpeeyri)

(Madaxbannaani-da)

Karti loo lee yahay in wixii la doono la sameeyo; xornimo; Isutalis.

m.dh la-mid: madaxbannaanaan.

f. n., [compound] independence, freedom

Indipendenza

Independence

bw: madax bannaan

de: independence, freedom

lx: madaxbannaani

pd: (-da)

ps: n-f-cmp

syn: isutalis, xornimo

key: madaxbannaani

(Caloolxanuun-ka)

Xanuun caloosha qabta; caloolqabad.

m.l Cudur kasta oo caloosha ku dhaca oo xanuujiya.

m.l Cudur kasta oo caloosha ku dhaca oo xanuujiya.

m. n., [compound] stomach ache

-ka: (n) stomachache (istoomak-eyk); tummy ache, belly ache, gut ache or stomach upset ~ xundhurxanuun

de: stomach ache

lx: caloolxanuun

pd: (-ka)

ps: n2-m-cmp

key: caloolxanuun

-ka: (magac, lab, keli) xanuun aad u daran oo gubasho ah ama mudid ah oo badanaa raaca lareemayaasha.

m.f.dh eeg madax-adag. la-mid: madax-adkaansho.

-da: (magac, dhedig, keli) beertu kolkay bislaato sabuul ka jarid. Maanta waxan ka shaqaynayay madaxkaguridda hadhuudhka.

madaxkagurid: (magac, dhedig, keli) layn oo kurka ka jarid. Hilibluhu wuxu ku caanbaxay madaxkaguridda adhiga odxada. Dh: layn.

-ta: (magac, dhedig, keli) madaxa kor iyo hoos u lulid oo wax wax oggol iska dhigid oggolaansho oo madaxa ruxid. Madaxraxlaynta aan daacadda ahayn ha la iska daayo. Dh: madaxruxid.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg madaxraxlayn.

m.f.dh eeg mudbaxsan. la-mid: mudbaxsanaansho, murbaxsanaan, murbaxsanaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax hawl si wanaagsan uga farabaxay oo mudh ka yidhi ahaan. Dh: mudhbaxsanaan.

f.mg3 (-naaday, -naatay) 1. Ka m.: hawl iyo wixi lamida fulinteeda xor u noqosho. 2. Ka m.: cid cid kale maamulkeeda, xukunkeeda iyo wixi lamida ka xor noqosho.

inch. v. remain autonomous; be independent; remain unmarried

(fal) xor noqo oo cidna ha ka amar qaadan. Ra'yigaaga u madaxbannaanow.

de: remain autonomous; be independent; [ext.] remain unmarried (of a woman remaining free of matrimonial ties)

lx: madaxbannaanow

pd: (madaxbannaanaaday)

ps: v3a=inch

key: madaxbannaanow

f.mg4 (-umaa, -umayd) Qof aan nasiib wacan lahayn ahaansho.

f.mg4 (-umaa, -umayd) Qof aan nasiib wacan lahayn ahaansho. m.f.dh, ayaanxumaan.

daanduun¹: m.l la-mid: daadduun¹.

daanduun²: f.mg1 (-uumay, -uuntay) la-mid: daadduun².

nickname-m sucker of the milk tank

magac loo baxsho wiil hooyadii caruurtu ka noqon jirtay ama aanay sannado badan dhalin. gaaxsan: (tilmaame) neef aan goortii la lisi jiray aan la lisine goor kale oo danbe la liso.

(Hadaadun-ka)

Quus; samir; caloolduubad; dalaw.

hadaadun¹: m.l 1. Cayrnimo iyo gaajo darteed oo la dalaabo. 2. la-mid: hadaadumid.

hadaadun²: f.mg1 (-umay, -untay; -umi) Cayrnimo iyo gaajo darteed la dalaabid.

m. n. discouragement, despair

hadaadun v. give up waiting (for), despair (of)

(fal) quuso oo samir; wax la filayay ka calool duubo.

hadaadun -ka: (magac, lab, keli) wax aad filaysay oo dhici waayey quus ka istaagid. Dh: quus.

-ka: (magac, lab, keli) oon badan oo aad u qallajiya ciddii uu helo.

-ta: (magac, dhedig, keli) dabayl xilliyeed ka timaad badweynta Hindiya oo roobab badan u soo xambaarta xeebaha ku wareegsan. Xilliyada dabaylaha maansuuntu waa bad xidhan. Dh: maasuun.

La maaxshey, maax leh.

-ta: (n) the act of making sweet or sweetening ~ macaynta

m.f.dh eeg madaali. la-mid: madaalis.

-ta: (magac, dhedig, keli) madaal ku miisid oo ku cabbirid. Kol haddii joonyadda miisaanka la saaray madaalin kale uma baahna. Dh: miisid.

f.mg4 (-naa, -nayd) Qof ballan cid la dhigtay ahaansho. la-mid: madashan.

der. [adjective] arranged, fixed (of appointment, meeting, etc.)

(tilmaame) madal fiican oo la jecel yahay ah. Maqaaxidaydu waxay ku taal madalsan.