madaxraxlayn

(fal) madaxa rux oo wax oggol iska dhig. Talada sheefkaaga u madaxraxlee. Dh: madaxrux.

m.dh la-mid: madax-adhaxley.

-ta: (magac, dhedig, keli) magaalo ka dhigid. Dh: magaalays.

-ga: (magac, lab, keli) keni adayg: dhega adayg aan hadalka dadka dhug loo yeelan oo la iska dhegeysto. Iska daa madaxadaygga. Dh: macanggagnimo.

-ta: (magac, dhedig, keli) dareere shubnaya shanqarta ka baxda oo soo noqnoqda. Balalaxlaynta biyaha waxaraha oomman yaanay ku qamaamin.

-ta: (magac, dhedig, keli) sanqadha sidii wax baadad leh oo kolba dhinac u duulaya samayn.

madax-adayg¹: m.l Wax ka dhaadhicid la'aanta qof ku sugnaado, garmaqaatenimo.

madax-adayg²: f.mg1 (-gay, -gtay) 1. Ka m.: wax samayntooda diidid. 2. Ku m.: wax ku adkaysasho.

madax-adayg¹: m.l Wax ka dhaadhicid la'aanta qof ku sugnaado, garmaqaatenimo.

madax-adayg²: f.mg1 (-gay, -gtay) 1. Ka m.: wax samayntooda diidid. 2. Ku m.: wax ku adkaysasho. m.f.dh, madax-adaygid.

m. n., [compound] stubbornness, hard-headedness

-ga: (n) obstinacy (oobis-tanasi)-, single-mindedness; hard line; stubbornness ~ see also [eeg] macangag

-ta: (magac, dhedig, keli) keni adkaan oo wax tiisa mooyee ta dadka aan maqlin ahaan. Ilmaha madaxadkaanta waa laga waaniyaa. Dh: madax'adayg, keni'adkaan.

f.mg1 (-xay, -xday) U m.: cid sasabid.

f.mg1 (-xay, -xday) U m.: cid sasabid. m.f.dh, madaxsalaaxid.

-a: (magac, lab, keli) calaacasha oo timaha madaxa la dulmarmariyo iyadoo sababo badan sidaa loo yeelo. Madaxsalaaxa agoonka ajarbaa ku jira.

madaxsalaax-a: (magac, lab, keli) ilmo ama cid masuul laga yahay oo loo sii laandaayo oo qaladka uu sameeyo waxba laga soo qaadi waayo waxa uu doonana kolkaaba la siiyo. Wiilka madaxsalaaxa ka daa oo dugsigaaga teg dheh. Dh: rabarabo.

m.f.dh eeg madax-adag. la-mid: madax-adkaansho.

f.mg4 (-naa, -nayd) 1. Hay'ad iyo wixi lamida oo danahooda u xor ah ahaansho. 2. Haweeney aan nin lahayn ahaansho. 3. Dawlad calan leh oo xor ah ahaansho.

f.mg4 (-naa, -nayd) 1. Hay'ad iyo wixi lamida oo danahooda u xor ah ahaansho. 2. Haweeney aan nin lahayn ahaansho. 3. dawlad calan leh oo xor ah ahaansho. m.f.dh, madaxbannaanaan.

Independent

Comp. adj., (ie. n., adj.): free, autonomous, independent; unmarried (woman)

-ta: (n) freedom (firii dham)-, independence (in-di-peendhansi) ~ gobbonimo, xoriyad

(tilmaame) xor ah oon cidna ka amarqaadan.

madaxbannaan: (tilmaame) aan la qabin oo guur doon ah.

de: free, autonomous, independent; [ext.] unmarried (woman) (i.e., free of matrimonial ties)

lx: madaxbannaan

pd: (madaxbannaanaa)

ps: adj-cmp

key: madaxbannaan

-ta: (magac, dhedig, keli) wax jilicsan oo meel si ciriiri ah uga soo baxaya shanqadha uu sameeyo oo is dabajoog ah. Badhadhaqlayn badanaa ma danbar geel buu dhamay! Dh: badhbadhlayn, baqbaqlayn.

(Madaxbannaani-da)

Karti loo lee yahay in wixii la doono la sameeyo; xornimo; Isutalis.

m.dh la-mid: madaxbannaanaan.

f. n., [compound] independence, freedom

Indipendenza

Independence

bw: madax bannaan

de: independence, freedom

lx: madaxbannaani

pd: (-da)

ps: n-f-cmp

syn: isutalis, xornimo

key: madaxbannaani

m.dh la-mid: kabash-kabashlayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax samayntiisa laga maagayo oo dadka hortii la falo si inta kale ay ugu dhiirrato. Dh: balaalaxayn, biimayn. balaambal -ka: (magac, lab, keli) carcaraaf iyo saxaariir dhib badan. Dh: balanbal, balambal.

-ta: (magac, dhedig, keli) barafle noqosho; baraf gadid. Baraflaynta dad badan baa ka faa'iiday.

m.f.dh eeg dabaylee.

-ta: (magac, dhedig, keli) xagga dabaysha u kaxayn. Xoolaha dabaylaynta ka daa.

m.f.dh eeg damradee.

-ta: (magac, dhedig, keli) libaaxbadeed ama wax kale, damrad ku ganid.

-ta: (magac, dhedig, keli) cunto duco looga jeedo, karin. Xilliga barwaaqada ah daraaraynta beereleydu waa joogto. Dh: casuumadayn, daraarays, ducayn.

(Faaradayn-ta)

Faarad marin, ku sinsimid; raandayn.

m.f.dh eeg faaradee.

-ta: (magac, dhedig, keli) loox, faarad marin.

faaradayn -ta: (magac, dhedig, keli) looxaan, faarad kaga shaqayn oo ku hagaajin. Dh: raandayn.

Farax hayo; reyrreyna haya; (ama faraxsan).

f.mg4 (-naa, -nayd) la-mid: faraxsan.

der. [adjective] happy

(tilmaame) qof farxad iyo rayrayn dareemaya. Dh: faraxsan.

a: faraxsan

de: happy

lx: faaraxsan

ps: adj-der

key: faaraxsan

m.f.dh eeg faataxee.

-ta: (magac, dhedig, keli) ducaysi oo faataxo akhriyid. Dh: faataxaysad.

m.f.dh eeg fadallee.

-ta: (magac, dhedig, keli) xoog u ordid oo fadallo kicin.

Sacabbada mayrtay.

f.mg4 (-lnaa, -lnayd) Wax farahiisu dhaqanyihiin ahaansho. la-mid: faradhaqan.

der. [adjective] with one's hands washed

(tilmaame) qof gacmaha iyo sacabbada maydhay; qof faraxashay. Dh: faradhaqan.

de: with one's hands washed

lx: faraxalan

ps: adj-der

key: faraxalan

-ta: (magac, dhedig, keli) hadal aan macno lahayn ku sheekayn. Ninkani hadradayn ayuu wakhtigiisa ku dilaa. Dh: kaftamid.

m.dh Ciidan gaar ahaaneed oo ka tirsanaa xooggii Daraawiishta.

-ta: (magac, dhedig, keli) ciidan gaar ahaaneed oo ka tirsanaa xooggii Daraawiishta.

der. [adjective] rusted, oxidized

maaraysan [derived] [adjective] managed, directed, arranged

-maaraysnaa: (adj) 1. rusted (raastidh); corroded (ko-rowdhidh). 2. under control; managed (manajidh)-, supervised (supar-vaayzidh) controlled (kon-taroolidh)-, guided (gaaydhidh)-, conducted (kon-dhaktidh)

(tilmaame) gaboobay oo daxal yeeshay ah. Dh: daxalaysan, midhidhsan, ruujimaysan.

maaraysan: (tilmaame) si wanaagsan u maamulan. Meel la kala dambeeyaa waa meel saani u maaraysan. Dh: maamulan.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhadhan macaan u yeelid; macaan ka dhigid. Karuurku macaanayn uma baahna. Dh: macaanays. Li qadhaadhayn.

macaanayn -ta: (magac, dhedig, keli) hadal. sheegko iyo wixii la mid ah xalladayn oo qosol iyo xigmadba ku darid. Dh: xalladayn macaanays.

-da: (magac, dhedig, keli) dubbo yar oo wax lagu musbaaro. Maska madaragad madaxa kala dhac. Dh: dubbe.

-da: (magac, dhedig, keli) dugsi carabiga iyo qur'aanka lagu barto. Willkii yaraa madarasad ayaan ku darnay Dh: madarisad.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax madaw ahaan. Gurcud madawbaan ayaan loo socon karin. Dh: madoobaan.

(tilmaame) ra'yigiisa mooyee ku kale aan dhegaysan xitaa hadduu khaldan yahay. Degtaatoorku waa nin madaxadag.

-ka: (magac, lab, keli) noole da'dii la dhalayay gaadhay oo xanuun ama abuur Ilaahay darteed aan dhalin isaga oo galmoodkii loo baahnaa sameeyey Sac madhalays ah ayuu iibsaday. Li: dhalooyo.

(tilmaame) wax meel la dhigay ah.. Dh: kaydsan.

madhaxsan: (tilmaame) wax meel lagu qudhmiyay ah. Dh: qudhmisan.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg magaalayn.

(Magaaleyn-ta)

Magaalo ka dhigid.

m.f.dh eeg magaalee.

Urbanization

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg magaalayn.

(Maraabayn-ta)

Dhadqhaqaaqa iyo dheeldheelliyidda doonyaha iyo maraakiibta badda saaran, oo hirarku ku wacan yihiin.

m.f.dh eeg maraabee. la-mid: maraamayn.

vl. n. rolling movement of ships and boats caused by the waves

-ta: (magac, dhedig, keli) kolba dhan u dheeliyid; marba xag u dulaamid. Maraabaynta doonyaha waa lagu wada matagaa. Dh: maraabays, duldullaamid.

de: rolling movement of ships and boats caused by the waves

lx: maraabayn

pd: (-ta)

ps: vn-f

key: maraabayn

m.dh la-mid: maraabayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) maraate baaban iska dhigid; is waalid; is masuukhin.

(Masaafayn-ta)

(guur) meel masaafo jirta geyn oo ku meherin.

-ta: (magac, dhedig, keli) kaxayn gabadh la guursanayo reerkooda laga kexeeyo oo meel masaafo jirta lagu soo meheriyo iydoo weligeeda lagala baxsanayo. Dh: masaafaysad.

m.f.dh eeg masaxan. la-mid: masaxnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax si wanaagsan u masaxan oo nadiif ah ahaan.

(Mataanayn-ta)

Mataano dhalid.

m.f.dh eeg mataanee.

-ta: (magac, dhedig, keli) mataano dhalid. Beydan waa lagu yaqaan mataanaynta.

mataanayn -ta: (magac, dhedig, keli) midayn oo walaalayn laba dhinac.

m.dh la-mid: mutuxnaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax mutuxan oo qaawan ahaan. Dh: mutuxnaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) qaarad qaarad u qaybin. Nimankii badmareennada ahaa ayaa qaaradaynta soo saaray. Dh: qaaradays.

-ta: (magac, dhadig, keli) cid sabaale ku wadid, sasab ku qancin. Sabaalayn buu qoys ku dhaqmaa. Dh: sasabaad.

-ta: (magac, dhedig, keli) sagaal ka dhigid, tiro sagaal gaadhsiin.

(Tabaalayn-ta)

Tabo u helid; farsamayn.

m.f.dh eeg tabaalee. la-mid: tabaalayo, tabaalays.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, dhibaataynta; silcinta waxyeello iyo kadeed la gaadhsiiyo, noole. Dh: tabaalays, dhibaataynta.

-ta: (magac, dhedig, keli) wadaad isku ekeysiin. Wadaadayn wadaad lagumo noqdo. Dh: wadaadays. Li: waranlayn.

(Walaalayn-ta)

Walaalo ka dhigid.

m.f.dh eeg walaalee.

-ta: (magac, dhedig, keli) walaalo ka dhigid.

-ta: (magac, dhedig, keli) waran ku dagaallamid.