madaxbanaani

f.mg3 (-naaday, -naatay) 1. Ka m.: hawl iyo wixi lamida fulinteeda xor u noqosho. 2. Ka m.: cid cid kale maamulkeeda, xukunkeeda iyo wixi lamida ka xor noqosho.

inch. v. remain autonomous; be independent; remain unmarried

(fal) xor noqo oo cidna ha ka amar qaadan. Ra'yigaaga u madaxbannaanow.

de: remain autonomous; be independent; [ext.] remain unmarried (of a woman remaining free of matrimonial ties)

lx: madaxbannaanow

pd: (madaxbannaanaaday)

ps: v3a=inch

key: madaxbannaanow

(Maaxsanaan-ta)

Wax maaxsan ahaan.

m.f.dh eeg maaxsan. la-mid: maaxsanaansho.

f. n., [abstract] state of being full of water

-ta: (magac, dhedig, keli) wax maaxsan ahaan; maaxi ay buuxisay ahaan. Maaxsanaanta laaska waan ugu imidday.

de: state of being full of water

lx: maaxsanaan

pd: (-ta)

ps: n0-f-abs

key: maaxsanaan

m.f.dh eeg madalsan. la-mid: madalsanaansho (2), madashanaan, madashanaansho.

m.dh la-mid: madalsanaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg madalsamaan

m.f.dh eeg maraxsan. la-mid: maraxsanaansho.

-ta: (magac, dhedig, kell) wax la madhxiyay oo meel kayd ahaan luugu qariyay ahaan. Dh: madhaxsanaan.

m.f.dh eeg madaxbannaan. la-mid: madaxbannaanaansho, madaxbannaani.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax madaxbannaan oon cidna ka amarqaadan ahaan.

-da: (magac, dhedig, keli) waqti madhan haysasho; mashquulid la'aan.

m.f.dh eeg madaxsalaax.

-da: (magac, dhedig, keli) calaacasha gacanta timaha madaxa dulmarmarin. Madaxsalaaxidda ninka weyni waa diidmo asturan.

madaxsalaaxid-da: (magac, dhedig, keli) ilmo ama cid masuul laga yahay u sii laandayn oo gar iyo gardarraba ku taageerid. Dh: rabarabayn.

m.f.dh eeg dadban. la-mid: dadbanaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax gudban ahaan.

(Darbanaan-ta)

Wax darban ahaan; diyaarsanaan.

m.f.dh eeg darban. la-mid: darbanaansho.

f. n., [abstract] readiness

-ta: (magac, dhedig, keli) hawl u diyaar ahaan. Dh: heellanaan, heeganaan.

de: readiness

lx: darbanaan

pd: (-ta)

ps: n0-f-abs

key: darbanaan

(Macaanaan-ta)

Wax macaan ahaan.

m.f.dh eeg macaan³. la-mid: macaanaansho, macaani (2).

f. n., [abstract] sweetness

-ta: (n) sweetness (iswiitnes)

-ta: (magac, dhedig, keli) wax macaan ahaan. Muus aan bislaan macaanaan ma leh.

a: macaani

de: sweetness

lx: macaanaan

pd: (-ta)

ps: n0-f-abs

key: macaanaan

-ta: (magac, dhedig, keli) wax madaw ahaan. Gurcud madawbaan ayaan loo socon karin. Dh: madoobaan.

m.f.dh eeg masaxan. la-mid: masaxnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax si wanaagsan u masaxan oo nadiif ah ahaan.

m.dh la-mid: mutuxnaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax mutuxan oo qaawan ahaan. Dh: mutuxnaan.

(Gaaxsanaan-ta)

Neef gaaxsan ahaan.

m.f.dh eeg gaaxsan. la-mid: gaaxsanaansho.

f. n., [abstract] state of being left unmilked (animal); uncultivated, virgin, untouched (land)

-ta: (magac, dhedig, keli) neef gaaxsan ahaan.

de: state of being left unmilked (animal); uncultivated, virgin, untouched (land)

lx: gaaxsanaan

pd: (-ta)

ps: n0-f-abs

key: gaaxsanaan

m.f.dh eeg maaggan. la-mid: maagganaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) niyadda ku hayn. Maaganaanta dhaaf oo wax muuqda ha lagaa arko. Dh: damacsanaan.

(Maahsanaan-ta)

Wax maahsan ahaansho; khaafsanaan.

m.f.dh eeg maahsan. la-mid: maahsanaansho, maahsani.

f. n., [abstract] mental deficiency, absent-mindedness

-ta: (n) inattention (in-ateey-shin); preoccupation (piri-oki-peeyshin); absent-mindedness; daydreaming

-ta: (magac, dhedig, keli) mashquulsanaan dhanka maanka ah oo qofku isga oo jooga waxa laga sheekynayana uuna la socon. Maahsanaanta waxa iigu wacan Xaawalay dumar e. Dh: maqnaan, maahsani. Li: soo jeed.

de: mental deficiency, absent-mindedness

lx: maahsanaan

pd: (-ta)

ps: n0-f-abs

key: maahsanaan

f.mg2 (-iyay, -isay) Meel lagu ballamay ka maqnaasho (qof).

v. miss a meeting, fail to keep an appointment (with someone)

(fal) ballan la lahaa baaji oo inay dhici weydo sabab u noqo. Haddii lagaa garhelayo madalbaaji oo haba iman. Dh: ballanbaaji.

de: miss a meeting, fail to keep an appointment (with s.o.) (with preposition ku)

lx: madalbaaji

pd: (madalbaajiyey)

ps: v2a=intr

key: madalbaaji

m.l (daaw.) Xanuun madaxa ku dhaca; madax-wareer.

-ka: (magac, lab, keli) bugtaan uu qofka madaxu xanuuno. Aabbo madaxanuun baa haya. Dh: madax-xanuun, madax-wareer, madaxfarad, madaxfered.

-ta: (magac, dhedig, keli) xadaysnaan oo daari lagu garto lahaan. Beeruhu madaysnaan kama maarmaan. Dh: daariyaysnaa.

m.f.dh eeg makaaban. la-mid: makaabnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) karkaarnaan oo wax afka qoryo kaga raaran ahaan. Ceelashu makaabnaanta ayay ku fiican yihiin. Dh: raarnaan.

m.f.dh eeg naaxsan. la-mid: naaxsanaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) shishlaan; wax cayilan ahaan.

m.dh la-mid: yaabsanaan.

-ta: (magac, dhedig, kel) irkig iyo anfariir ku jirid: qof dhaygagsan ahaan. Weli ma yaabbanaantii baad ku jirtaa? Dh: yaabsanaan, amakaagsanaan, dhaygagsanaan, irkigsanaan.

m.f.dh eeg faraxsan. la-mid: faaraxsanaan, faaraxsanaansho, faraxsanaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) mid faraxsan ahaan.

m.f.dh eeg gadaaman. la-mid: gadaamanaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) meel fiican lahaan. Dh: madalfiicanaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) keni adkaan oo wax tiisa mooyee ta dadka aan maqlin ahaan. Ilmaha madaxadkaanta waa laga waaniyaa. Dh: madax'adayg, keni'adkaan.

f.mg1 (-xay, -xday) U m.: cid sasabid.

f.mg1 (-xay, -xday) U m.: cid sasabid. m.f.dh, madaxsalaaxid.

-a: (magac, lab, keli) calaacasha oo timaha madaxa la dulmarmariyo iyadoo sababo badan sidaa loo yeelo. Madaxsalaaxa agoonka ajarbaa ku jira.

madaxsalaax-a: (magac, lab, keli) ilmo ama cid masuul laga yahay oo loo sii laandaayo oo qaladka uu sameeyo waxba laga soo qaadi waayo waxa uu doonana kolkaaba la siiyo. Wiilka madaxsalaaxa ka daa oo dugsigaaga teg dheh. Dh: rabarabo.

(Madaxxanuun-ka)

Madaxwareer.

m.f.dh eeg mahadsan. la-mid: mahadsanaansho.

m.dh la-mid: mehersanaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) naag meher lagu xidhay oo la guursaday ahaan. Waajibaad badan ayaa maharsanaanta ka ratibmaya. Dh: mehersanaan.

m.f.dh eeg maragsan. la-mid: maragsanaansho, meregsanaan, meregsanaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) marag ahaan; markhaati ahaan. Maragsanaanta aan la isku ogolayni maragsani maaha.

m.dh la-mid: marqanaan.

m.f.dh eeg mayacsan. la-mid: manyacsanaan, manyacsanaansho, mayacsanaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) caano soo dhanaanaanaya ahaan. Dh: maydhanaanaan.

mayacsanaan -ta: (magac, dhedig, keli) suyucsanaan oo qoyaan siniin yeesha lahaan.

mayacsanaan-ta: (magac, dhedig, keli) kibir manaanakh ah kibirsanaan. Dh: mannaanakhsanaan.

m.f.dh eeg sayaxsan. la-mid: sayaxsanaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax sayax leh ahaan.

m.f.dh eeg wabaxsan. la-mid: wabaxsanaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) xoolo iyo wixii la mid ah biyo ka dhergsan oo gaajoonaya ahaan.