madax — Macnaha & Turjumaada

1

(Madax-a)

2

1. Oogada dadka iyo daayeerrada meesha ugu sarraysa iyo tan sankunneefle kaloo badan meesha ugu horraysa; kan nafleyda waaweyn wuxuu ka samaysan yahay lafo maskaxi ku gudajirto, waxaana ku yaal af, san, indho, dhego iyo daaman; waxaa kan dadka ku rogan timo; oogada inteeda kale iyo isaga waxaa u dhexeeya luqun; kur; unuun.

3

2. Maskax, laab, caqli.

4

3. Qof meel ama dad u sarreeya; duq; waayeel.

5

4. (roob) dhool; garab; saylaan.

waa la naqliyay ✓

1

madax¹: m.l (-xyo, m.dh) 1. Oogada qaybta sare ee nafleyda. 2. Maskax, laab, caqli. 3. Baab. 4. Koox, qayb. 5. Dhool (roob); garab; saylaan. 6. Bayd faal, dhinaca qofka faalka dhigaya soo xiga ma ahee dhinaca kale.

2

madax²: m.dh.u Qof meel ama dad u sarreeya; duq waayeel.

waa la naqliyay ✓

1

madax¹: m.l (-xyo, m.dh) 1. Oogada qaybta sare ee nafleyda. 2. Maskax, laab, caqli. 3. Baab. 4. Koox, qayb. 5. Dhool (roob); garab; saylaan. 6. Bayd faal, dhinaca qofka faalka dhigaya soo xiga ma ahee dhinaca kale.

2

madax²: m.dh.u Qof meel ama dad u sarreeya; duq waayeel.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. head; official, chief, boss

2

madax [feminine] n., pl. authority

waa la naqliyay ✓

-a: (n) [Pl. madaxda] 1. head (heedh) ~ kur, unuun. 2. leader (li-idher)-, boss (boos)-, chief (jiif); ruler (ruular). Ex: madaxa shirkadda; the head of the corporation

waa la naqliyay ✓

1

Capo

2

Head; chief

waa la naqliyay ✓

1

dhaawac gaadhay madaxa iyo inta ku taalla.

2

madax-a: (magac, lab, keli) fad weyn oo meel ka muuqda. Dh: dhool, garab, saylaan.

3

madax-a: (magac, lab, keli) meesha ay maskaxda, afka indhaha iyo dheguhu ku yaalliin. Madax geel ninkii qaadaaba wuu dhigi. Dh: dhako, kur. Li: mijo.

4

madax -a: (magac, lab, keli) caqliga wax lagu garto ee nafta haga. Madax aad lahayn miyirkii la isma saaro. Dh: garaad.

5

madax -a: (magac, lab, keli) qof meel ugu sarreeya oo masuuliyadda iyo maaraynta u madax bannaan. Shirkadda waxa ka madax ah Gabadh Soomaaliyeed. Dh: masuul, taliye.

6

madax -a: (magac, lab, keli) hadhuudhka inta ay midhuhu ku yaalaan. Hadhuudhka hal madax iiga soo goo oo aan dubto. Dh: sabuul.

7

madax-a: (magac, lab, keli) wax walba inta u horraysa ama ugu sarraysa. Daad madaxiisii muuqdo mijihii maxaad moodday. Dh: bilaw. Li: dabo, dhammad.

8

madax -a: (magac, lab, keli) boqol neef oo geel ama lo' ah. Madax lo' ah nin leh caydhnimo uma dhawa. Dh: tiro.

waa la naqliyay ✓

رأس

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) khaayisy oo xumaaday ah; qudhun ah. Harag madhax ah urtii looma adkaysto. Dh: qudhun.

2

madhax: (fal) qudhun oo wax sida raq mannaanakhday ah noqo. Raqyahay madhax.

3

madhax-a: (maga, lab, keli) kayd meel la dhigto, wax xilligii la isticmaali lahaa dib looga dhigo waxana inta badan lagu magacaabaa raqda ay dugaaggu dhigtaan si ay mar dambe u cunaan. Dh: kayd.

waa la naqliyay ✓

Fargaan. Birdbuxuleed heer sare ah ee dheehan oo inta qaansawaraarida lagu xiro looxa xurbin ku dulceliya.

waa la naqliyay ✓

1

(Maax-da)

2

Biyaha hoose oo inta ilaha soo raaca, ceelasha laga cabbey soo buuxsha.

waa la naqliyay ✓

1

maax¹: m.dh Biyo badan oo ceel ku jira, oo dhulka hoose ka soo baxay.

2

maax²: f.g1 (-xay, -xday) Biyo dhex marid.

waa la naqliyay ✓

1

maax¹: m.dh Biyo badan oo ceel ku jira, oo dhulka hoose ka soo baxay.

2

maax²: f.g1 (-xay, -xday) Biyo dhex marid. m.f.dh, maaxid.

waa la naqliyay ✓

1

f. n., (mass n.): water that accumulates in a well; spring

2

maax v. be full (of a well); flow, gush (of water)

3

maax v. produce, create, expand (upon)

4

maax v. cross (over), traverse

waa la naqliyay ✓

name-m flow, gush (of water); to be full (said of a well); produce, create

waa la naqliyay ✓

-da: (v) accumulation of water, especially in a well

waa la naqliyay ✓

magac loo bixiyo wiil ay hooyadii dhashay xilli labadiisa waalid midkood uu ubad ka quusnaa da' ahaan ama ay is lahayd waad dhalmadeysay.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) biyaha ilaha ceelasha ka soo baxa kolka biyihii horay ugu jiray laga qayo. Ceelku wuu gudhaye maaxda suga.

2

maax-da: (magac, dhedig, keli) hadal dib loo goodo oo kolka la dhammeeyaba haddana dib loo bilaalo.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) erey suufiyadu yidhaahaan oo u dhigma gargaar. Waxan leenahay madad Ilaahaaw.

waa la naqliyay ✓

1

(Madag-ta)

2

Labo qori oo inta laysku xoqo dab ka soo baxo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-dko, m.l) Qori gaaban oo sida badan geedka docolka, mareerka iyo wixi lamida laga qoro oo inta dhexda fantax yar looga yeelo ul yar oo af siman leh lagu fariisiyo, kaddibna xoog loo xurbiyo ilaa uu dab ka dhasho.

waa la naqliyay ✓

f. n. fire-stick (for making fire by friction)

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) flint (filint); firestone, used to strike a fire

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) labo qori oo inta laysku xoqo dab laga dhaliyo. Nin madax adag madag igu qabo lagama helo. Wa: madko.

waa la naqliyay ✓

1

cf: madkee, madkoole

2

de: fire-stick (for making fire by friction)

3

lx: madag

4

pd: (-ta Pl: madko (/ha))

5

ps: n3-f

6

key: madag

waa la naqliyay ✓

1

(Mada-sha)

2

1. Meel dad badani joogo ama isugu yimid; shir; fagaare; madar.

3

2. Waqti laysu qabto; ballandhigad.

waa la naqliyay ✓

1

madal¹: m.dh 1. Meel dad badani isugu yimid. 2. Ballan. la-mid: madar².

2

madal²: f.g1 (-dlay, -dashay; -dli) Qof ballamid.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Meel dad badani isugu yimid. 2. Ballan. la-mid: madar.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. appointment; meeting, plural, ace, assembly; reunion, convention

2

madal v. make an appointment

3

madal v. postpone, put off

waa la naqliyay ✓

-madasha: (n) a public meeting place for open discussion; forum (fooram)-, court (koort) ~ gole, fagaare

waa la naqliyay ✓

-sha: (magac, dhedig, keli) goob shir ama ciyaar loo yimid. Ama waa la muuqdaa ama madasha lama tego. Dh: fagaare, goob, gego.

waa la naqliyay ✓

/maadham/ (n) murwo (haweeney la sharfayo, oo mudnaan la siinayo).

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-dnaa, -dnayd) 1. Wax dhagax lagu arjimay ahaansho. 2. Wax dhawaaqiisa la jiiday ahaansho (xaraf). la-mid: medan.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] long, lengthened (sound of any vowel) {grammar}

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) wax dhagax lagu arjimay ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

de: long, lengthened (sound of any vowel) {grammar}

2

lx: madan

3

pd: (madnaa)

4

ps: adj-der

5

key: madan

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ababaro oo ku mam. Naaska hooyadaa ku madaq. Dh: ababaro.

2

madaq-a: (magac, lab, keli) neef ama ilma yar oo hooyadii dhimatay isaga oon ababaran. Neef madaq ahi wuu hagaasaa. Dh: madqo.

waa la naqliyay ✓

1

(Madar-ka)

2

Shir; urur; isu'imaad; madal.

waa la naqliyay ✓

1

madar¹: m.l 1. Tooxo yar oo buuro u dhexeysa. 2. Nooc bulukeetiga ka mid ah oo ka samaysan dhoobo iyo caws la isku qallajiyey.

2

madar²: m.l/dh la-mid: madal¹.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Tooxo yar oo buuro u dhexeysa. 2. Nooc bulukeetiga ka mid ah oo ka samaysan dhoobo iyo caws la isku qallajiyey.

waa la naqliyay ✓

m. n. meeting, plural, ace; gathering

waa la naqliyay ✓

name-m kindness, mercy, mercifulness; meeting place, gathering. Lit: he who was born while his kinsmen are gathering or was born at the gathering place

waa la naqliyay ✓

magac loo bixiyo wiil meel lagu kulmo ama lagu shiro ku dhashay ama wiil dhashay xilli reerku shir lahaa.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dhul xoolo daaqeen ah oo buuralayda iyo banka u dhexeeya. Xoolihii madarka ayay deggen yihiin. Dh: meder, kafar, idhan, aftin.

2

madar-ka: (magac, lab, keli) roob lagu doogto. Ilaahoow madar khayr qaba na sii. Dh: maddar, roob.

3

madar-ka: (magac, lab, keli) eeg madal.

4

madar -ka: (magac, lab, keli) tooxo yar oo buuro u dhexeysa.

5

madar-ka: (magac, lab, keli) nooc bulukeetiga kat mid ah oo ka samaysan dhoobo iyo caws la isku qallajiyey.

waa la naqliyay ✓

1

a: madal

2

de: meeting-place; gathering

3

lx: madar

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m

6

key: madar

waa la naqliyay ✓

[adjective] black

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) black (balaak). Ex: madaw iyo caddaan; black and white

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) midab madaw leh. Habeen madaw ayaan soo guuray Li: cad.

2

madaw-ga: (magac, lab, keli) dadka afrika dega intooda aan caddayn. Li: caddaan.

3

madaw-ga: (magac, lab, keli) midabyada asaasiga ah midkood oo ah kan dhuxusha sideeda ah. Midabkaygu waa madaw oo waan ku faanaa. Li: caddaan.

waa la naqliyay ✓

1

de: black

2

lx: madaw

3

ps: adj

4

see: madow

5

key: madaw

waa la naqliyay ✓

1

(Malax-da)

2

Dhacaan cad ama cawl leh oo nabarrada hurguma ka samaysma; milil; carun.

waa la naqliyay ✓

m.dh (daawo) Dhacaan midab cad ama cawl leh oo nabarrada hurguma ay yeeshaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh (daaw.) Dhacaan midab cad ama cawl leh oo nabarrada hurguma ay yeeshaan.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): pus

waa la naqliyay ✓

-da: (n) abscess (ab 'sees); pus (pas); matter (maater) ~ maal

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dheecaan cad oo gala nabarrada oo garaac iyo xanuun sababa. Dh: dhaacaan.

waa la naqliyay ✓

1

de: pus

2

lx: malax

3

pd: (-da)

4

ps: n0-f-mass

5

syn: maal, milil

6

key: malax

waa la naqliyay ✓

قيح

waa la naqliyay ✓

1

(Marax-a)

2

Wax dib loo dhigto; tashiil; kayd.

waa la naqliyay ✓

1

marax¹: m.l 1. Wax la kaydsado; dhaqaale. 2. Hilib muddo yiil oo aan isbeddelin. 3. Ur suyac ah.

2

marax²: f.mg1 (-rxay, -raxday; -rxi) 1. Hilib wax isbeddeley noqosho. 2. Wax suyacay noqosho (Caano, biyo iyo wixi lamida).

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Wax la kaydsado; dhaqaale. 2. Hilib muddo yiil oo aan isbeddelin. 3. Ur suyac ah.

waa la naqliyay ✓

m. n. reserve, store; economy; safeguard, protection; caprice

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) eeg madhax.

waa la naqliyay ✓

1

de: reserve, store; economy; [ext.] safeguard, protection; [fig.] caprice

2

lx: marax

3

pd: (-a)

4

ps: n2a-m

5

key: marax

waa la naqliyay ✓

1

masax¹: m.l la-mid: masixid.

2

masax²: f.g1 (-xay, -xday; -sixi) 1. Maro, xaashi iyo wixi lamida wax ku tirtirid. 2. Ku m.:dufan, dhoobo iyo wixi lamida meel ku dhoobod. 3. Ku m.:wax si xoog ah wax kale ugu dhufasho.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-xay, -xday; -sixi) 1. Maro, xaashi iyo wixi lamida wax ku tirtirid. 2. Ku m.:dufan, dhoobo iyo wixi lamida meel ku dhoobod. 3. Ku m.:wax si xoog ah wax kale ugu dhufasho. m.f.dh, masixid.

waa la naqliyay ✓

v. erase, wipe out; rub (off), remove spots; polish

waa la naqliyay ✓

-ay / day: (v) wipe out by rubbing, or scraping; erase (ireeys'); efface (ifeeys); delete (diliit); cancel (kaansal); expunge (ikispanji) ~ tirtir

waa la naqliyay ✓

(fal) calaacashaada ama harqad meel dul mari oo wax ka tirtir. Dhididka iska masax muraayaddana harqad ku masax. Dh: tirtir, baabi'i.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: erase, wipe out; rub (off), remove spots; polish

3

lx: masax

4

pd: (masaxay)

5

ps: v1=tr

6

key: masax

waa la naqliyay ✓

1

(Matax-a)

2

(is matax) is-giriirixis; (ama mutux).

waa la naqliyay ✓

1

matax¹: m.l la-mid: mutux¹.

2

matax²: f.mg1 (-xay, -xday) la-mid: mutux².

waa la naqliyay ✓

1

(fal) mutulug iska dhig oo dharka iska siib. Ismatax kolkaad kelidaa maydhanayso. Dh: mutux, isqaawi. Li: asturo, labbiso.

2

matax -a: (magac, lab, keli) madax taagid kibir ku jiro. Matax meel laguma gaadhee qunyar soco. Dh: mutux, sootaagni, santaag.

3

matax-a: (magac, lab, keli) orod maqiiqan oo xoog ah. Dh: caymad, orod, ismaqiigid.

4

matax-a: (magac, lab, keli) isqaawinta dharka la iska wada dhigo. Dh: qaawanaan, mutux.

waa la naqliyay ✓

1

(Sadax-a)

2

(daar, doon) docda fidsan oo kore oo xagga cirka u jeedda.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Wax docdooda fidsantahay oo kore. 2. la-mid: sagxad. Baabuur, markab iyo wixi lamida meesha sare ee alaabta la dhigo.

waa la naqliyay ✓

m. n. flat surface; deck (of a ship)

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) doon ama daar daaradda sare, xagga sare ee cirka eegaysa; docda fidsan oo kore oo xagga cirka ujeedda. Kulayd sadaxda doonta. Dh: raar, guud.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: flat surface; [ext.] deck (of a ship)

3

initial: s

4

lx: sadax

5

pd: (-a)

6

ps: n2a-m

7

key: sadax

waa la naqliyay ✓

m. n. sunny time of day

waa la naqliyay ✓

1

de: sunny time of day

2

initial: w

3

lx: wadax

4

pd: (-a)

5

ps: n-m-time

6

key: wadax

waa la naqliyay ✓

1

a: (a')

2

Xarafka koowaad oo Alifka Soomaalida. Waa shaqal.

3

-a: (naxwe) qodob raaca ereyada lab oo kelida ah oo 6 shibbane ku dhammaada (c, h, kh, q, x iyo hamsa, sida: magac-a, daah-a, jookh-a, maraq-a, madax-a iyo go'-a).

waa la naqliyay ✓

1

(Abbaan-ka)

2

Dad u taliya; madax; magangeliye.

waa la naqliyay ✓

1

(Abbaanduula-ha)

2

Col ama ciidan duullaan ah, kan u madax ah; colwade; maqaddin (ama ammaanduule).

waa la naqliyay ✓

1

(Afarsuulla-ha)

2

Muruq afar suul ama afar madax leh, siiba muruqa weyn oo ku yaal bowdada docdeeda kore, oo kolka uu isku soo rooro lugtu kala baxdo oo fidsanto.

waa la naqliyay ✓

1

(Afyaal-ka)

2

1. Madax; horfiiq.

3

2. Qofka dadka soo dhoweyntiisa u qaybsan.

4

3. Oodafo; dhacan.

5

4. Horgalka tusbaxa.

waa la naqliyay ✓

1

(Agaasima-ha)

2

1. Nin wax agaasima.

3

2. Nin ka madax ah, qaybaha taliska, middood.

waa la naqliyay ✓

1

1. (-) (Ammaan-ka) a) Nabad; nabadgelyo; badbaado; colaad la'aan. b) Kuruska geela meel ka mid ah oo ceeriinka lagu cuno.

2

2. (Ammaan-ta) a) Ereyo loo bogo oo kulul oo wanaagsan; faan. b) Xoolo madaxda,, lagu muuneeyo; sedo.

waa la naqliyay ✓

1

(Ammiir-ka)

2

Taliye, madax; beeldaaje, ammaanduule; (ama amiir).

waa la naqliyay ✓

1

(Ayeeyo-lugdheer-ta)

2

Xasharaad jaadad badan ah oo dheer oo dhuuban; waxay leedahay labo addin oo hore oo madaxa u dhow, oo waaweyn, oo qodxo leh iyo afar kaloo lugood, oo dhuudhuuban iyo baalal, midabkeeduna waa cagaar; ~ abooto-idabbadis.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Baar-ka) a) Geedka madixiisa kore oo laamuhu ka baxaan. b) (geel) Timaha kuruska korkiisa ka baxa. c)* Meel lagu iibsho waxyaalaha la cabbo, badanaa taagnaan baa wax lagu cabbaa.

2

2. (Baar-ta) Geed jaadad badan ah oo dhulka kulul ka baxa: wuxuu leeyahay dhex dheer oo aan lamo lahayn, madaxana wuxuu ku lee yahay caleemo aad u waaweyn oo dheerdheer.

waa la naqliyay ✓

1

(Barkima-da)

2

Gal maro ama wax kale ah, oo inta cudbi ama baal ama wax kaloo jilicsan laga buuxsho, kolka la seexana hayo, madaxa hoostiisa la dhigto; (ama barkin).

waa la naqliyay ✓

1

(Basa-da)

2

Madaxa dadka meesha ugu korraysa; dhalo; dhako; kug.

waa la naqliyay ✓

1

(Beeldaaja-ha)

2

Madaxa beesha u taliya; taliye.

waa la naqliyay ✓

1

(Birinbirqa-da)

2

Cayaar-carruureed aan hab ama madax iyo manjo midna lahayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Boqor-ka)

2

1. Nin tol ama qaran u taliya; madaxa boqortooyada.

3

2. Dhuub maro ah oo faraq leh oo dumarku dhexda ku xirto.

waa la naqliyay ✓

1

(Bur-ka)

2

1. (-°) Ul lagu dagaallamo oo madax buuran; qool; dhamas.

3

2. Badar la tumay oo budo laga dhigay oo rooti, laxoox, kd. laga samaysto.

4

3. Cad yar (ciid, sonkor, kd.).

5

4. Abur, xoor.

waa la naqliyay ✓

1

(Buur-ka, Buur-ta)

2

Dhul kooban oo kor iyo xagga cirka aad ugu dheeraada oo badanaa madax fiiqan leh.

waa la naqliyay ✓

1

(Caaqil-ka)

2

1. Caqli badan leh; waxgarad.

3

2. Waayeel, duq, madax.

waa la naqliyay ✓

1

(Caasi-ga)

2

1. (qof) wixii Ilaah faray aan yeelin.

3

2. Waalidkii dhalay aan addeecin ama aan u roonayn.

4

3. Diiddo badan; madax adag.

waa la naqliyay ✓

1

(Caasimad-da)

2

Magaalo-madax.

waa la naqliyay ✓

tête.

waa la naqliyay ✓