Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(fal) ababaro oo ku mam. Naaska hooyadaa ku madaq. Dh: ababaro.

2

madaq-a: (magac, lab, keli) neef ama ilma yar oo hooyadii dhimatay isaga oon ababaran. Neef madaq ahi wuu hagaasaa. Dh: madqo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) shuuro la jilciyo oo laga sameeyo budada hadhuudh isaga oon la feedagin la ridqo. Umusha madago u karsha. Dh: maddaqo, shuuro, muushaalli

waa la naqliyay ✓

1

(Mandaq-a)

2

Baaris iyo aragti falsafadeed, malaha iyo fekerka aasaas u ah.

waa la naqliyay ✓

m.l (fals.) Baaris iyo aragti falsafadeed, malaha iyo fekerka aasaas u ah.

waa la naqliyay ✓

m.l (fals.) Baaris iyo aragti falsafadeed, malaha iyo fekerka aasaas u ah.

waa la naqliyay ✓

m. n. logic; philosophy

waa la naqliyay ✓

-a: (n) rationale (raashi-naal); logic (loojik)

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) cilmi maskaxda ka ilaaliya inay si qaldan u fikirto oo lagu barto sida wax loo qanciyo iyo falsafadaynta aragtida saxda ah. Saylac waxa lagu baran jiray mandaga iyo balaaqada. Dh: mandiq.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: logic; philosophy

3

lx: mandaq

4

pd: (-a)

5

ps: n0-m

6

key: mandaq

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) nooc ka mid ah noocyada warmaha. Dh: waran.

waa la naqliyay ✓

1

(Fadaq-a)

2

Qof badanaa da' yar oo fudfudayd iyo wax-jejebis badan; aad u xasil daran; qalqaalli; laayaan.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh F. ah: qof badnaa da' yar oo aan xasilloonayn.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh F. ah: qof badnaa da' yar oo aan xasilloonayn.

waa la naqliyay ✓

m. n. hyperactive ~ restless child

waa la naqliyay ✓

-a: (n) rascal (raaskal) rabshoole, faraq

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) qof badanaa da' yar oo fudfudayd iyo wax jejebis badan. Dh: qalqaalli.

waa la naqliyay ✓

1

cf: qalqaalli

2

de: hyperactive ~ restless child

3

lx: fadaq

4

pd: (-a)

5

ps: n2a-m

6

key: fadaq

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) erey suufiyadu yidhaahaan oo u dhigma gargaar. Waxan leenahay madad Ilaahaaw.

waa la naqliyay ✓

1

(Madag-ta)

2

Labo qori oo inta laysku xoqo dab ka soo baxo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-dko, m.l) Qori gaaban oo sida badan geedka docolka, mareerka iyo wixi lamida laga qoro oo inta dhexda fantax yar looga yeelo ul yar oo af siman leh lagu fariisiyo, kaddibna xoog loo xurbiyo ilaa uu dab ka dhasho.

waa la naqliyay ✓

f. n. fire-stick (for making fire by friction)

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) flint (filint); firestone, used to strike a fire

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) labo qori oo inta laysku xoqo dab laga dhaliyo. Nin madax adag madag igu qabo lagama helo. Wa: madko.

waa la naqliyay ✓

1

cf: madkee, madkoole

2

de: fire-stick (for making fire by friction)

3

lx: madag

4

pd: (-ta Pl: madko (/ha))

5

ps: n3-f

6

key: madag

waa la naqliyay ✓

1

(Mada-sha)

2

1. Meel dad badani joogo ama isugu yimid; shir; fagaare; madar.

3

2. Waqti laysu qabto; ballandhigad.

waa la naqliyay ✓

1

madal¹: m.dh 1. Meel dad badani isugu yimid. 2. Ballan. la-mid: madar².

2

madal²: f.g1 (-dlay, -dashay; -dli) Qof ballamid.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Meel dad badani isugu yimid. 2. Ballan. la-mid: madar.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. appointment; meeting, plural, ace, assembly; reunion, convention

2

madal v. make an appointment

3

madal v. postpone, put off

waa la naqliyay ✓

-madasha: (n) a public meeting place for open discussion; forum (fooram)-, court (koort) ~ gole, fagaare

waa la naqliyay ✓

-sha: (magac, dhedig, keli) goob shir ama ciyaar loo yimid. Ama waa la muuqdaa ama madasha lama tego. Dh: fagaare, goob, gego.

waa la naqliyay ✓

/maadham/ (n) murwo (haweeney la sharfayo, oo mudnaan la siinayo).

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-dnaa, -dnayd) 1. Wax dhagax lagu arjimay ahaansho. 2. Wax dhawaaqiisa la jiiday ahaansho (xaraf). la-mid: medan.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] long, lengthened (sound of any vowel) {grammar}

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) wax dhagax lagu arjimay ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

de: long, lengthened (sound of any vowel) {grammar}

2

lx: madan

3

pd: (madnaa)

4

ps: adj-der

5

key: madan

waa la naqliyay ✓

1

(Madar-ka)

2

Shir; urur; isu'imaad; madal.

waa la naqliyay ✓

1

madar¹: m.l 1. Tooxo yar oo buuro u dhexeysa. 2. Nooc bulukeetiga ka mid ah oo ka samaysan dhoobo iyo caws la isku qallajiyey.

2

madar²: m.l/dh la-mid: madal¹.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Tooxo yar oo buuro u dhexeysa. 2. Nooc bulukeetiga ka mid ah oo ka samaysan dhoobo iyo caws la isku qallajiyey.

waa la naqliyay ✓

m. n. meeting, plural, ace; gathering

waa la naqliyay ✓

name-m kindness, mercy, mercifulness; meeting place, gathering. Lit: he who was born while his kinsmen are gathering or was born at the gathering place

waa la naqliyay ✓

magac loo bixiyo wiil meel lagu kulmo ama lagu shiro ku dhashay ama wiil dhashay xilli reerku shir lahaa.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dhul xoolo daaqeen ah oo buuralayda iyo banka u dhexeeya. Xoolihii madarka ayay deggen yihiin. Dh: meder, kafar, idhan, aftin.

2

madar-ka: (magac, lab, keli) roob lagu doogto. Ilaahoow madar khayr qaba na sii. Dh: maddar, roob.

3

madar-ka: (magac, lab, keli) eeg madal.

4

madar -ka: (magac, lab, keli) tooxo yar oo buuro u dhexeysa.

5

madar-ka: (magac, lab, keli) nooc bulukeetiga kat mid ah oo ka samaysan dhoobo iyo caws la isku qallajiyey.

waa la naqliyay ✓

1

a: madal

2

de: meeting-place; gathering

3

lx: madar

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m

6

key: madar

waa la naqliyay ✓

[adjective] black

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) black (balaak). Ex: madaw iyo caddaan; black and white

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) midab madaw leh. Habeen madaw ayaan soo guuray Li: cad.

2

madaw-ga: (magac, lab, keli) dadka afrika dega intooda aan caddayn. Li: caddaan.

3

madaw-ga: (magac, lab, keli) midabyada asaasiga ah midkood oo ah kan dhuxusha sideeda ah. Midabkaygu waa madaw oo waan ku faanaa. Li: caddaan.

waa la naqliyay ✓

1

de: black

2

lx: madaw

3

ps: adj

4

see: madow

5

key: madaw

waa la naqliyay ✓

1

(Madax-a)

2

1. Oogada dadka iyo daayeerrada meesha ugu sarraysa iyo tan sankunneefle kaloo badan meesha ugu horraysa; kan nafleyda waaweyn wuxuu ka samaysan yahay lafo maskaxi ku gudajirto, waxaana ku yaal af, san, indho, dhego iyo daaman; waxaa kan dadka ku rogan timo; oogada inteeda kale iyo isaga waxaa u dhexeeya luqun; kur; unuun.

3

2. Maskax, laab, caqli.

4

3. Qof meel ama dad u sarreeya; duq; waayeel.

5

4. (roob) dhool; garab; saylaan.

waa la naqliyay ✓

1

madax¹: m.l (-xyo, m.dh) 1. Oogada qaybta sare ee nafleyda. 2. Maskax, laab, caqli. 3. Baab. 4. Koox, qayb. 5. Dhool (roob); garab; saylaan. 6. Bayd faal, dhinaca qofka faalka dhigaya soo xiga ma ahee dhinaca kale.

2

madax²: m.dh.u Qof meel ama dad u sarreeya; duq waayeel.

waa la naqliyay ✓

1

madax¹: m.l (-xyo, m.dh) 1. Oogada qaybta sare ee nafleyda. 2. Maskax, laab, caqli. 3. Baab. 4. Koox, qayb. 5. Dhool (roob); garab; saylaan. 6. Bayd faal, dhinaca qofka faalka dhigaya soo xiga ma ahee dhinaca kale.

2

madax²: m.dh.u Qof meel ama dad u sarreeya; duq waayeel.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. head; official, chief, boss

2

madax [feminine] n., pl. authority

waa la naqliyay ✓

-a: (n) [Pl. madaxda] 1. head (heedh) ~ kur, unuun. 2. leader (li-idher)-, boss (boos)-, chief (jiif); ruler (ruular). Ex: madaxa shirkadda; the head of the corporation

waa la naqliyay ✓

1

Capo

2

Head; chief

waa la naqliyay ✓

1

dhaawac gaadhay madaxa iyo inta ku taalla.

2

madax-a: (magac, lab, keli) fad weyn oo meel ka muuqda. Dh: dhool, garab, saylaan.

3

madax-a: (magac, lab, keli) meesha ay maskaxda, afka indhaha iyo dheguhu ku yaalliin. Madax geel ninkii qaadaaba wuu dhigi. Dh: dhako, kur. Li: mijo.

4

madax -a: (magac, lab, keli) caqliga wax lagu garto ee nafta haga. Madax aad lahayn miyirkii la isma saaro. Dh: garaad.

5

madax -a: (magac, lab, keli) qof meel ugu sarreeya oo masuuliyadda iyo maaraynta u madax bannaan. Shirkadda waxa ka madax ah Gabadh Soomaaliyeed. Dh: masuul, taliye.

6

madax -a: (magac, lab, keli) hadhuudhka inta ay midhuhu ku yaalaan. Hadhuudhka hal madax iiga soo goo oo aan dubto. Dh: sabuul.

7

madax-a: (magac, lab, keli) wax walba inta u horraysa ama ugu sarraysa. Daad madaxiisii muuqdo mijihii maxaad moodday. Dh: bilaw. Li: dabo, dhammad.

8

madax -a: (magac, lab, keli) boqol neef oo geel ama lo' ah. Madax lo' ah nin leh caydhnimo uma dhawa. Dh: tiro.

waa la naqliyay ✓

رأس

waa la naqliyay ✓

1

(Maraq-a)

2

1. Mayrax si gaar ah loo tidcay oo geela naasaha lagaga maro si aan ubadku u nuugin.

3

2. Dhacaan dufan leh oo hilibka iyo waxyaalo kale oo la karsho ka samaysma; fuud.

waa la naqliyay ✓

1

maraq¹: m.l (-rqo, m.l) 1. Meyrax la jilciyay oo geela naasaha looga maro si aan loo nuujin. 2. Fuud.

2

maraq²: f.g1 (-rqay, -raqday) Hal irmaan afarteeda naas oo dhan ama qaar ka mid ah marid, si aan loo nuugin, ama loo lisin.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rqo, m.l) 1. Meyrax la jilciyay oo geela naasaha looga maro si aan loo nuujin. 2. Fuud.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., (mass n.): broth, stock soup

2

maraq m. n. string for tying up udder to prevent young from sucking

waa la naqliyay ✓

-a: (n) soup (suup); consomme (konsemee); gravy (gareeyvi) ~ fuud

waa la naqliyay ✓

1

(fal) hal naasebeeda maydhax ku mar co ku duub si aan loo nuugin.

2

maraq -a: (magac, lab, kel) maydhax hasha irmaan naasaha lagaga marqo si aan nirigtu u nuugin. Hasha maraqa ka fur oo lis.

3

maraq: (magac, lab, kell) fuudka hilibka: biyaha hilibka lagu kariyo ee khudradda iyo dufanka leh. De: fuud, faxfax.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-qay, -qday) la-mid: raqad.

waa la naqliyay ✓

1

(Sadaq-a)

2

Gogol ulo yaryar oo dhuudhuuban ka samaysan.

waa la naqliyay ✓

m.l (-qyo, m.dh) Gogol ulo yaryar, dhuudhuuban oo isku xirxiran ka samay-san.

waa la naqliyay ✓

m. n. mat made of wickerwork

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) gogol laga sameeyo qoryaha dhuudhuuban.

waa la naqliyay ✓

1

cf: gogol

2

de: mat made of wicker-work

3

initial: s

4

lx: sadaq

5

pd: (-a)

6

ps: n2a-m

7

key: sadaq

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) noocka mid ah hadhuudhka oo qorow iyo madaqo umulaha loo ridqo laga sameeyo. Dh: masango.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) nooc ka mid ah hadhuudhka oo qorow iyo madaqo umulaha loo ridqo laga sameeyo. Dh: masango.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhammee oo dabar goo. Cadawgayaga Ilaahoow madaraq. Dh: cidhibtir, baabi'i.

2

madaraq-a: (magac, lab, keli) qalab wax lagu qodo oo ah bir laba af leh oo af sida marashada u balan yahay afka kalana sida sabaradda u duuban yahay oo dhexda daab kaga jiro. Majarafad iyo madaraq baan gaatoo maangad baan jeexay. Dh: labagadhley, lab afley.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg madaqo.

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) cad ku yaalla dheega geela oo feedhaha iyo kuriska dhexdooda laga jeexo. Maydhaquu ugu jecel yahay odeygu cadka. Dh: sarar, mayraq.

waa la naqliyay ✓

1

(ereycodeed) lagu tusmeeyo wax jilicsan oo meel cidhiidhi ah mar ka soo dhacay.

2

badhaq-a: (magac, lab, keli) karti iyo adkaysi; samir iyo sugasho. Adkayso oo badhaq yeelo. Dh: baraq.

waa la naqliyay ✓

m.l Qof buuran oo jir jilicsan leh.

waa la naqliyay ✓

m.l Qof buuran oo jir jilicsan leh.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh la-mid: dadliq.

waa la naqliyay ✓

m. n. (adj.): extreme depth; deep; cruel person

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) ceel ama gal dadka liqa. Ceelku waa dadlaq ee iska ilaali. Dh: dadliq.

waa la naqliyay ✓

1

a: dadliq

2

de: extreme depth; [atr.] deep; [fig.] cruel person (one who takes people's possessions by force)

3

lx: dadlaq

4

pd: (-a)

5

ps: n-m

6

key: dadlaq

waa la naqliyay ✓

1

-a: (magac, lab, keli) dharka qaarkood, dunaha tidcan ee cidhfaha ka laadlaada sida daaha gundhataha, shalmadaha iyo wixii la mid ah. Dh: tarash.

2

fadhaq -a: (magac, lab, keli) wax kala daatay. Hadalku waa fadhaq iyo firi. Dh: qubane.

3

fadhaq -da: (magac, dhedig, keli) eeg faddanac.

waa la naqliyay ✓

1

(Hadaaq-a)

2

Carruurta hadal-baradka ah hadalkooda; hadal-carruureed.

waa la naqliyay ✓

1

hadaaq¹: m.l 1. Hadal aan la garanayn oo carruurta aan hadalbaran ku dhawaaqdo marka ay ciyaarayaan. 2. Hadal aan micno lahayn. 3. la-mid: hadaaqid.

2

hadaaq²: f.mg1 (-qay, -qday) 1. Carruur hadal barad ah hadal aan la garanayn ku dhawaaqid. 2. Hadal aan micno lahayn dhihid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. baby-talk, prattle, babble

2

hadaaq v. talk baby-talk, babble, prattle

waa la naqliyay ✓

-a: (n) baby's babble; baby talk

waa la naqliyay ✓

1

(fal) sida carruurta u had-hadal.

2

hadaaq-a: (magac, lab, keli) ereyada iyo weedhaha ka soo baxa carruurta hadal baradka ah; hadalcaruureed.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: maadasho.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dhib dhici lahayd joogsasho oo dhici waayid. Maadadka dagaalka labada beelood odayadii maadiyay ayaa fadli ku leh. Dh: baaqasho.

waa la naqliyay ✓

neg, vl. pron., neg. you ... not

waa la naqliyay ✓

1

de: you ... not = ma + aad + aan

2

lx: maadan

3

ps: neg + vpro + neg

4

xe: You would not have wanted it.

5

xv: Maadan rabi lahayn.

6

key: maadan

waa la naqliyay ✓

1

(Mabda'-a)

2

Hab lagu dhaqmo oo lagu nool yahay, fikradaha uu ku dhisan yahay kuwa salka u ah.

waa la naqliyay ✓

m.l (-'yo/-baadi', m.dh) 1. Feker iyo aaraa habaysan oo cidi aamminsan tahay. 2. Aasaaska fikradaha cilmiga ah ee ku saabsan sayniska, diinta akhlaaqda iyo wixi lamida. 3. Ujeeddo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-'yo/-baadi', m.dh) 1. Feker iyo aaraa habaysan oo cidi aamminsan tahay. 2. Aasaaska fikradaha cilmiga ah ee ku saabsan sayniska, diinta akhlaaqda iyo wixi lamida. 3. Ujeeddo. m.dh.w, mabaadi'.

waa la naqliyay ✓

m. n. objective; way of life; principle

waa la naqliyay ✓

-a: (n) principle (pirii nsi-pal); policy (polasi), doctrine (dhoktariin)

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) wax la aammino oo ka kooban qawaaniin iyo xeerar caqiido iyo qiyam ku qotoma oo inta la qaato lagu dhaqmo. Wa: mabaadi'.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: objective; way of life; principle

3

lx: mabda'

4

pd: (-a)

5

ps: n2a-m

6

key: mabda'

waa la naqliyay ✓

1

(Macdan-ka)

2

1. Wax kasta oo aan oogo iyo jir lahayn oo dhulka gudihiisa ku jira; wax kasta oo aan dadka iyo nafleyda kale midna ahayn; waxaa kamid ah dahabka, lacagta (qalin), maarta, dheemmanta, birta iyo rasaasta.

3

2. Macdan gaar ah oo sida lacagta u cad oo fudud oo jilicsan oo waxyaalo badan laga sameeyo.

waa la naqliyay ✓

1

macdan¹: m.dh (macaadin, m.dh) 1. Dhammaan khayraadka dabiiciga ah ee laga helo dhulka hoostiisa. 2. Walax bir ama birwalb ah oo dhulka gudihiisa laga helo sida dahabka, maarta, batroolka. 3. Maaddada alumminyam.

2

macdan²: m.l (macaadin, m.dh) (kiimika) Walax dabiici ah, oo noole aan ahayn ama aan ka imaan, oo leh isku dhis kiimikaad, isla markaasna leh astaamo fisikeed iyo kiimikeed oo cad. Halkaa waxaa ah ilaa 2000 macdanood oo la maranayo, oo leh qaabab wiriqeed oo kala duwan, laakiin macaadinta bah wadaagta ah kala duwanaashahoodu waa yaryahay.

waa la naqliyay ✓

1

macdan¹: m.dh (macaadin, m.dh) 1. dhammaan khayraadka dabiiciga ah ee laga helo dhulka hoostiisa. 2. Walax bir ama birwalb ah oo dhulka gudihiisa laga helo sida dahabka, maarta, batroolka. 3. Maaddada alumminyam.

2

macdan²: m.l (macaadin, m.dh) (kiim.) Walax dabiici ah, oo noole aan ahayn ama aan ka imaan, oo leh isku dhis kiimikaad, isla markaasna leh astaamo fisikeed iyo kiimikeed oo cad. Halkaa waxaa ah ilaa 2000 macdanood oo la maranayo, oo leh qaabab wiriqeed oo kala duwan, laakiin macaadinta bah wadaagta ah kala duwanaashahoodu waa yaryahay.

waa la naqliyay ✓

Mineral

waa la naqliyay ✓