maayo — Macnaha & Turjumaada

v-aux, sg., neg.-prp: I am not doing (X) / he is not going to do (X)

waa la naqliyay ✓

(pronoun plus negative) I ... not; he ... not. Ex: waxba arki maayo; I don't see anything

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) sakaarada dhedig. Maayo orod laguma gaadho. Dh: maanyo, yac. Li: atoor.

2

maayo-da: (magac, dhedig, keli) suugaan gabraaratada (ugaarsatada) berriga u gaar ah waana sida geeraarka ama salsalka awrta kolka la rarayo jiibteeduna waa: ood roon ma gooyoow, ajaa rarayee hoo, yalax yalax u rooroow, ma yal roobaad baa ee hoo. Ninkaasi wuxu yaqaan sida maayo loogu luuqeeyo.

waa la naqliyay ✓

1

de: I am not doing (X) / he is not going to do (X) With infinitive verb form

2

lx: maayo

3

ps: v-aux-1sg/3m-neg-prpg

4

xe: I am not going to loan out any money.

5

xv: Anigu lacag amaahin maayo.

6

key: maayo

waa la naqliyay ✓

1

(Maanya-da)

2

1. Heesaha ugaarta.

3

2. Bad.

4

3. Geed xoolaha qaarkood daaqaan.

waa la naqliyay ✓

1

maanyo¹: m.l Nooc ka mid ah mariidka oo laga isticmaalo xeebta iyo Jubbada hoose, waxaa laga sameeyaa dhecaan geed; qubley, manyiikay, libin, waaray.

2

maanyo²: m.dh 1. Bad. 2. Hees ay dabatadu ugaarta ku sasabato. 3. Nooc dhirta ka mid ah oo ay xawayaanku nafaqo ka helaan marka ay cunaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Bad. 2. Hees ay dabatadu ugaarta ku sasabato. 3. Nooc dhirta ka mid ah oo ay xawayaanku nafaqo ka helaan marka ay cunaan.

waa la naqliyay ✓

1

n. song relating to hunting ~ fishing

2

maanyo [feminine] n. sea

3

maanyo [feminine] n., [collective] plant species, used for grazing

waa la naqliyay ✓

-maanyada: (n) sea (sii); ocean (ow shan) ~ bad-da

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) muuqaal guud oo cufan oo cabsi leh oo laga dareemo daruuraha iyo mawjadaha badda oo meel fog ka muuqda. Habeenka ay soo onkoddo maanyo madaw mayay baa laga baqaa. Dh: mawjad, rayo.

2

maanyo -da: (magac, dhedig, keli) magac ay Soomaalidu badda u taqaan. Biyo maanyo sixirka iyo ishaba waa u daawo. Dh: bad.

3

maanyo-da: (magac, dhedig, keli) ciyaar carruurta lagu ciyaarsiiyo oo inta jirjirka loo jiifsado ilmaha la ciyaarsiinayo lagu fadhiisiyo faraha lugah dushooda oo kol kor loo qaado kolla hoos loo dhaadhiciyo isaga oo loo heesayo. Dh: bidhibidhi, bidhinbidhi.

4

maanyo-da: (magac, dhedig, keli) geed ay xooluhu daagaan. Maanyo ayuu xoolihiisii u soo guray.

5

maanyo -da: (magac, dhedig, keli) sakaarada dhedig. Maanyo orod laguma gaadho. Dh: yac. Li: atoor.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Aaya-da) (waa shedan tahay) Carruurta hooyadood maahee, oorida kale, oo aabbahood qabo.

2

2. (Aaya-ha) Waxtar waa danbe wax laga dheefo; ciribdanbeed; aayatiin; meecaad; liil danbe; (ama aaye).

waa la naqliyay ✓

1

aayo¹: m.l la-mid: aayatiin.

2

aayo²: m.dh (-ooyin, m.l) 1. Afo waxa ay u tahay carruurta ninkeedu ka dhalay naag kale. 2. Haweeney qof abtigii ama adeerkii qabo. 3. Qof waxa ay u tahay hooyadiis walaasheed; habaryar. la-mid: aaye.

waa la naqliyay ✓

1

aayo¹: m.l aayatiin.

2

aayo²: m.dh (-ooyin, m.l) 1. Afo waxa ay u tahay carruurta ninkeedu ka dhalay naag kale. 2. Haweeney qof abtigii ama adeerkii qabo. 3. Qof waxa ay u tahay hooyadiis walaasheed; habaryar. la-mid: aaye.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. aunt, uncle's wife; stepmother

2

aayo m. n. future, destiny

waa la naqliyay ✓

1

-aayaha: (n) fate (feyt); predetermined events ~ see also [eeg] aayatiin

2

aayo: aayada: (n) 1. stepmother (isteep maadar); the wife of one's father or uncle. 2. aunt (aanti); the sister of one's father ~ eeddo. 3. u aayo: benefit (bene fit) ~ see also [eeg] u aay

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) carruurta hooyada dhashay ma ahee, xaaska kale ee uu aabbahood, adeerkood ama abtigood qabo.

2

aayo-ha: (magac, lab, keli) mustaqbal wanaagsan oo dedaal hore midhihiisa la goosto. Dh: aayatiin.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) eeg baaye.

2

baayo -ha: (magac, lab, keli) barwaago iyo wax wanaagsan oo lagu farxo. Dh: badhaadhe.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) wejiga iyo jaaha hore ee qofka. Dh: fool.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) magac lo'da loo bixiyo oo midab caddaan ah loola jeedo. Dh: xay. Li: duumo.

waa la naqliyay ✓

kaayo¹: mu.dhm.ly Magacuyaal layeele oo tilmaamaya qofka koowaad ee wadarta ah, oo kuwa lala hadlayaa aysan ku jirin. Tusaale: “Waa isku kaayo mid”. la-mid: kayo¹.

waa la naqliyay ✓

mu.dhm.ly Magacuyaal layeele oo tilmaamaya qofka koowaad ee wadarta ah, oo kuwa lala hadlayaa aysan ku jirin. Tusaale: Waa isku kaayo mid.

waa la naqliyay ✓

1

(magacuyaal) layeele ah oo tilmaamaya qofka koowaad ee wadarta ah, oo kuwa lala hadlayaa aysan ku jirin. Dh: kayo.

2

kaayo: (dibkabe) lahaansho oo tilmaamaya qofka koowaad ee wadarta ah oo kuwa lala hadlayaa aynan ku jirin; aanu leenahay. Dh: kaayaga.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-aatay, -aadatay) Ka m.: halis iska ilaalid. la-mid: maaro².

waa la naqliyay ✓

v. hide oneself (from)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) is ilaali oo indhaha dadka iska gari is dhawr oo digtoonow. Cadawga ka maado.

2

maado -da: (magac, dhedig, keli) eeg maaddo.

waa la naqliyay ✓

1

de: hide oneself (from) (with preposition ka)

2

lx: maado

3

pd: (maatay)

4

ps: v3b=intr

5

key: maado

waa la naqliyay ✓

mąago: f.mg3 (-gtay, -gatay) Ka m.: wax cabsi darteed uga dheeraansho.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax ad fali lahayd ha ku sii socone ka joogso. Intad qalad gali lahayd waxaad ka shakido ka maago. Dh: hako, joogso. Li: wad, soco.

waa la naqliyay ✓

m.dh Bisha shanaad ee taariikhda miilaadiga ah.

waa la naqliyay ✓

m.dh Bisha shanaad ee taariikhda miilaadiga ah.

waa la naqliyay ✓

f. n. May (fifth month of Roman calendar)

waa la naqliyay ✓

Mai.

waa la naqliyay ✓

-Maajada: (n) May (meey). Ex: bisha Maajo; the month of May

waa la naqliyay ✓

bisha shanaad ee sannadka miilaadiga. Kowda Maajo waa maalinta shaqaalaha. Dh: Mey, Maayo.

waa la naqliyay ✓

1

cf: bil {It}

2

de: May (fifth month of Roman calendar)

3

lx: Maajo

4

pd: (/da)

5

ps: n0-f-time, n6-f

6

key: Maajo

waa la naqliyay ✓

1

(Maara-da)

2

Farsamo arrin lagu qabto, lagu tabeeyo; xoog; karti; itaal; taag; awood; tabar.

waa la naqliyay ✓

1

maaro¹: m.dh (-ooyin, m.l) 1. Tab mushkilad lagu xalliyo. 2. Awood; karti; tamar. 3. Jid khatar ah.

2

maaro²: f.mg3 (-rtay, -ratay) la-mid: maado.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Tab mushkilad lagu xalliyo. 2. Awood; karti; tamar. 3. Jid khatar ah.

waa la naqliyay ✓

f. n. ability, skill, means

waa la naqliyay ✓

(adj) can't stop from performing or doing ~ maaraa. Ex: maaro baa loo waayey; nobody can stop him

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xal mushkilo lagu dhammeeyo. Nin isagu is dilaya maaro looma helo. Dh: xal.

waa la naqliyay ✓

1

cf: daaqad, farsamo, karti, tabar, xoog

2

de: ability, skill, means

3

lx: maaro

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: maaro

waa la naqliyay ✓

1

(Maata-da)

2

Beesha inteeda tabarta yar; xaas; hoomo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Dadka intiisa tamarta yar sida carruurta, waayeelka, iyo haweenka. 2. la-mid: maati. Warqadaha turubka mid ka mid ah oo wax nin u eg ku sawiranyahay, mar kastana raaci karta; jookar.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Dadka intiisa tamarta yar sida carruurta, waayeelka, iyo haweenka. 2. la-mid: maati. Warqadaha turubka mid ka mid ah oo wax nin u eg ku sawiranyahay, mar kastana raaci karta; jookar.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] dependents, weakest elements in the community: children, old people, the poor

waa la naqliyay ✓

-maatada: (n) disadvantaged people, such as children, women, aged persons; vulnerable groups ~ maati

waa la naqliyay ✓

-da: (magacwadareed) eeg maati.

waa la naqliyay ✓

1

bw: maati

2

de: dependents, weakest elements in the community: children, old people, the poor

3

lx: maato

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f-col

6

syn: hoomo, marras

7

key: maato

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-xday, -xatay) 1. Ceel maax yeelasho. 2. gabay, hees oo badan iyo wixi lamida allifid. 3. Ku m.: wax horey la isugu ama la isu faray dib u soo xusuusasho. 4. Biyo calowsan kala miirmid.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-xday, -xatay) 1. Ceel maax yeelasho. 2. gabay, hees oo badan iyo wixi lamida allifid. 3. Ku m.: wax horey la isugu ama la isu faray dib u soo xusuusasho. 4. Biyo calowsan kala miirmid. m.f.dh, maaxasho.

waa la naqliyay ✓

1

v. replenish oneself, be replenished (of water in a well)

2

maaxo v. irrigate, cause (water) to flow; produce, create

waa la naqliyay ✓

(fal) kolba soo biir oo in cusub keen. Sida ceelka u maaxo oo murtidaaddii nagu maashee.

waa la naqliyay ✓

m. n., [abstract] importance, value

waa la naqliyay ✓

(magac, lab, keli) eeg qaaye

waa la naqliyay ✓

1

de: importance, value

2

lx: qaayo

3

pd: (/ha)

4

ps: n0-m-abs

5

key: qaayo

waa la naqliyay ✓

أَهَمِّيَّة، قِيمَة

waa la naqliyay ✓

1

(Raaya-ha)

2

(weligi koox) xiniinyo.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Daruur yar oo markaas di'id bilaabaysa. 2. Xiniiniyo.

waa la naqliyay ✓

m. n., pl. testicles

waa la naqliyay ✓

-raayaha: (n) testicles (tas-tikalis); scrotum (iskaroow-tam) ~ xaniinyo, qooro

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) labada dhikilood ee labka. Dh: xiniinyo, dhikilo.

waa la naqliyay ✓

1

de: testicles

2

lx: raayo

3

pd: (/ha)

4

ps: n1-m-pl

5

syn: qooro, xaniinyo ~ xiniinyo

6

key: raayo

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) daayeerka kiisa dhedig.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Waayo?) Maxaayeelay; maxaawacay.

2

2. (waa ayo) waa ayo?; waa qofma?; waa kuma? waa tuma?

3

3. (Waaya-ha) a) Arrimo; xaal; sah. 6) Dhibaha adduunka; tabaalo. c) Waxyaalo loo soo joogey; goobjoog loo ahaa; xog'ogaal; wacaal.

waa la naqliyay ✓

1

waayo¹: m.l.w 1. Waqti hore oo la soo dhaafay. 2. Dhacdooyin la soo joogay; wacaal. 3. Arrin; xaal; sah. 4. Dhibaha adduunka; tabaalo.

2

waayo²: xi. (naxwe) Erey lagu xiriiriyo weer sababley ah; sababtu waxaa weeye, maxaajira, maxaawacay, maxaayeelay. Tusaale: “Xasan wuu iska tegay, waayo, waad ka caraysiisay”.

3

waayo³: e.we 1. Waa ayo?, waa kuma? 2. Sababtu maxay tahay?

waa la naqliyay ✓

1

waayo¹: m.l.w 1. Waqti hore oo la soo dhaafay. 2. Dhacdooyin la soo joogay; wacaal. 3. Arrin; xaal; sah. 4. Dhibaha adduunka; tabaalo.

2

waayo²: xi. (naxwe) Erey lagu xiriiriyo weer sababley ah; sababtu waxaa weeye, maxaajira, maxaawacay, maxaayeelay. Tusaale: Xasan wuu iska tegay, waayo, waad ka caraysiisay.

3

waayo³: e.we 1. Waa ayo?, waa kuma? 2. Sababtu maxay tahay?

waa la naqliyay ✓

1

question word: why?, how come?

2

waayo [conjunction], [adverb] because; so

3

waayo m. n., (mass n.): topic, agenda, proposal (with information ~ problems)

4

waayo [feminine] n., pl. previous time, generation, age

waa la naqliyay ✓

1) pourquoi? 2) pourquoi pas? 3) parce que.

waa la naqliyay ✓

1

(adv) why (waay); for what reason? ~ maxaa yeelay

2

waayo: (conjunction) because (bi kooz); since (si-nis)

3

waayo -waayaha: (n) time (taaym); era (iira); days (deeyis) Ex: waayahii hore; the olden days; waayahaan dambe, nowadays [modern times]

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) waa maxay sababtu; leesh. Waayo maxaad sidaa u yeeshay. Dh: maxaayeelay, maxaawacay, sabab.

2

waayo -ha: (magac, lab, keli) dhibaha adduunka; tabaalo.

3

waayo -ha: (magac, lab, keli) dhacdooyin loo soo joogey; goobjoog loo ahaa.

4

waayo -ha: (magac, lab, keli) saha iyo xaalka kolkaa la joogo. Ninba waayihii ku lammaan.

waa la naqliyay ✓

زَمَن

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-naaday, -naatay) U b.: qof baahan noqosho. Tusaale: “Ebedkiisa lacag ha u baahnaado, kolba anigu wax u diri maayo”.

waa la naqliyay ✓

m.l.fk Erey lagu muujiyo diidmo adag. Tusaale: Abadan, yeeli maayo warkaas. la-mid: abad.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-naaday, -naatay) U b.: qof baahan noqosho. Tusaale: Ebedkiisa lacag ha u baahnaado, kolba anigu wax u diri maayo.

waa la naqliyay ✓

(adj) 1. near-sighted (niyar-saaytidh)', myopic (maayoopiya) ~ meel dhow kaliya wax ka arka. 2. stupid (istuupid); lack of intelligence

waa la naqliyay ✓

-ah: (adj) shortsighted (shoort-saaytidh); nearsighted (niyarseeytidh); myopic (maayoopik) ~ arag gaaban, indhahabeeno

waa la naqliyay ✓

-indhahabeenada: (n) shortsighted (shoort saaytidh); nearsighted (niyarseeytidh); myopic (maayoopik) ~ arag gaaban, indha-habeeno

waa la naqliyay ✓

1

avv. - meel (non vi andró mai: halkaa aadi maayo weligey).

2

vi: pron. - idin, idiin.

3

via: avv. - fogaan, dibedda; bax.

4

via: s.f. - jid, waddo.

waa la naqliyay ✓

1

bad: (fal) ku dirqi wax aanu doonayn.

2

bad: (fal) wax lagugu lahaa, wax u dhigma ku bixi.

3

bad' -da: (magac, dhadig, keli) biyaha dhulka intiisa badan jiifa ee dhanaan ee aan abidkood gudhin. Dh: maanyo, maayo.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) biyaha kuraha ah ee qadhaadh. Badawlaho ninkii cabbaa saw ku dacarbixi maayo. Dh: qaraar, kharaar, xadhaadh.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) «ku ~» biyo meel ku rushee. ku balbal biyaha daaradda. Dh: rush, bilbil.

2

balbal -ka: (magac, lab, keli) ololka cas ee dabku dhaliyo kolka la shido. Balbalka dabka ka baxaya ha ku guban. Dh: olol, belbel.

3

balbal -ka: (magac, lab, keli) naaxitaan iyo cayilid. Badhi weyn haddaad weydo, boorow barqani maysid, aniguna balbali maayo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) geed la beero oo leh xididdo dhulka ku faalala oo uu kiiba bixiyo buruq ama badhi weyn oo la cuno. Bataatada saw inuu buuran garan maayo. Dh: baradho.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) gogol ka samaysan cawda oo darmada ka yara weyn. Bayluli ninkii loo goglaa saw caato goosan maayo. Dh: darfooley, salli.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) xanuun beerka ku dhaca oo barariya. Beerkurus nimuu ka dhacoo barariyey beerkiisa, biyo iyo baad aanu cunayn saw lagaran maayo.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) sunbudhlaha ama buuriga la qiijiyo ee la cabbo. Biidhi cabbe dooni maayo. Dh: sigaar.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) nooc basbaaska ka mid ah oo aad u kulul. Bilbili ninkii cunaa saw afku dhillikh noqon maayo. Dh: barbari.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) wax bisil oo la cuni karo ka dhigasho. Ninna bislaysadka cuntadiisa loogu iman maayo.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) xoolaha dhacar daaqsiin. Dhacrsiga la dayn maayo iyo dhiilkii lays baraye.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) noole qolof adag ku daboolan tahay oo dhulka gurguurta. Diin baa yiri: afkaan cagaar ku cunay caws ku cuni maayo.

2

diin -ta: (magac, dhedig, keli) xaqa iyo sharciga Ilaahay soo dejiyey oo uu ku kala sheego xumaanta iyo wanaagga.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) daruurta yar ee sida goosgooska ah, kolba meel ugu hoorta. Sida doollida hoorta, ninna soo di'i maayo. Dh: roob, daruur.

2

doolli -ga: (magac, lab, keli) noole yar oo afar lugood iyo faro leh. Waxa kale oo uu leeyahay dhego waaweyn, ilko fiiqfiiqan iyo dabo dheer oo ka mid ah naasleyda. Dh: jiir.

3

doolli -ga: (magac, lab, keli) walaxda qofka dhinta lagu qaado kolka qabriga lagu sii wado ama qofka buka waadhadhka loogu gudbiyo. Doolli ma yaallaa aan nin jabay ku qaadno? Dh: dhoolli.

waa la naqliyay ✓

1

v., sg., neg., present progressive: I am not / he is not coming

2

imanayo v., sg., relative form present progressive: that I am / he is coming

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-stay, -satay) la-mid: macaaneyso.

waa la naqliyay ✓

v. sweeten something for oneself

waa la naqliyay ✓

(fal) wax macaan ka dhigo. Bunka macayso. Dh: macaanayso, sonkorayso

waa la naqliyay ✓

1

a: macaanayso

2

de: sweeten s.t. for oneself

3

lx: macayso

4

pd: (macaystay)

5

ps: v3b=tr

6

key: macayso

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) hal qurux badan oo nirgo dhasha oo madi ah. Magayno dambarkeedii geeljiraa ka dhergey. Dh: hal.

waa la naqliyay ✓

magac loo bixiyo gabadh loogu magac daray Malaa'ikta Alle qurux iyo jaah awgii.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-stay, -satay) Wax filasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-stay, -satay) Wax filasho. m.f.dh, malaysasho.

waa la naqliyay ✓