maax — Macnaha & Turjumaada

1

(Maax-da)

2

Biyaha hoose oo inta ilaha soo raaca, ceelasha laga cabbey soo buuxsha.

waa la naqliyay ✓

1

maax¹: m.dh Biyo badan oo ceel ku jira, oo dhulka hoose ka soo baxay.

2

maax²: f.g1 (-xay, -xday) Biyo dhex marid.

waa la naqliyay ✓

1

maax¹: m.dh Biyo badan oo ceel ku jira, oo dhulka hoose ka soo baxay.

2

maax²: f.g1 (-xay, -xday) Biyo dhex marid. m.f.dh, maaxid.

waa la naqliyay ✓

1

f. n., (mass n.): water that accumulates in a well; spring

2

maax v. be full (of a well); flow, gush (of water)

3

maax v. produce, create, expand (upon)

4

maax v. cross (over), traverse

waa la naqliyay ✓

name-m flow, gush (of water); to be full (said of a well); produce, create

waa la naqliyay ✓

-da: (v) accumulation of water, especially in a well

waa la naqliyay ✓

magac loo bixiyo wiil ay hooyadii dhashay xilli labadiisa waalid midkood uu ubad ka quusnaa da' ahaan ama ay is lahayd waad dhalmadeysay.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) biyaha ilaha ceelasha ka soo baxa kolka biyihii horay ugu jiray laga qayo. Ceelku wuu gudhaye maaxda suga.

2

maax-da: (magac, dhedig, keli) hadal dib loo goodo oo kolka la dhammeeyaba haddana dib loo bilaalo.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Ceel biyihiisa muddo u deyn si uu maax u yeesho. 2. Biyo calowsan muddo dhigid si gufarku uga fariisto.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Ceel biyihiisa muddo u deyn si uu maax u yeesho. 2. Biyo calowsan muddo dhigid si gufarku uga fariisto. m.f.dh, maaxin.

waa la naqliyay ✓

v. cause to expand; make ooze (out)

waa la naqliyay ✓

(fal) biyo laas u kaadi oo ha darin inta ay maaxdu buuxsamayso; maaxda ururi. Innoo maaxi laaska inta uu dhaanku imanayo. Li: gudhi.

waa la naqliyay ✓

1

de: cause to expand; make ooze (out)

2

lx: maaxi

3

pd: (maaxiyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: maaxi

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-xday, -xatay) 1. Ceel maax yeelasho. 2. gabay, hees oo badan iyo wixi lamida allifid. 3. Ku m.: wax horey la isugu ama la isu faray dib u soo xusuusasho. 4. Biyo calowsan kala miirmid.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-xday, -xatay) 1. Ceel maax yeelasho. 2. gabay, hees oo badan iyo wixi lamida allifid. 3. Ku m.: wax horey la isugu ama la isu faray dib u soo xusuusasho. 4. Biyo calowsan kala miirmid. m.f.dh, maaxasho.

waa la naqliyay ✓

1

v. replenish oneself, be replenished (of water in a well)

2

maaxo v. irrigate, cause (water) to flow; produce, create

waa la naqliyay ✓

(fal) kolba soo biir oo in cusub keen. Sida ceelka u maaxo oo murtidaaddii nagu maashee.

waa la naqliyay ✓

1

(Madax-a)

2

1. Oogada dadka iyo daayeerrada meesha ugu sarraysa iyo tan sankunneefle kaloo badan meesha ugu horraysa; kan nafleyda waaweyn wuxuu ka samaysan yahay lafo maskaxi ku gudajirto, waxaana ku yaal af, san, indho, dhego iyo daaman; waxaa kan dadka ku rogan timo; oogada inteeda kale iyo isaga waxaa u dhexeeya luqun; kur; unuun.

3

2. Maskax, laab, caqli.

4

3. Qof meel ama dad u sarreeya; duq; waayeel.

5

4. (roob) dhool; garab; saylaan.

waa la naqliyay ✓

1

madax¹: m.l (-xyo, m.dh) 1. Oogada qaybta sare ee nafleyda. 2. Maskax, laab, caqli. 3. Baab. 4. Koox, qayb. 5. Dhool (roob); garab; saylaan. 6. Bayd faal, dhinaca qofka faalka dhigaya soo xiga ma ahee dhinaca kale.

2

madax²: m.dh.u Qof meel ama dad u sarreeya; duq waayeel.

waa la naqliyay ✓

1

madax¹: m.l (-xyo, m.dh) 1. Oogada qaybta sare ee nafleyda. 2. Maskax, laab, caqli. 3. Baab. 4. Koox, qayb. 5. Dhool (roob); garab; saylaan. 6. Bayd faal, dhinaca qofka faalka dhigaya soo xiga ma ahee dhinaca kale.

2

madax²: m.dh.u Qof meel ama dad u sarreeya; duq waayeel.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. head; official, chief, boss

2

madax [feminine] n., pl. authority

waa la naqliyay ✓

-a: (n) [Pl. madaxda] 1. head (heedh) ~ kur, unuun. 2. leader (li-idher)-, boss (boos)-, chief (jiif); ruler (ruular). Ex: madaxa shirkadda; the head of the corporation

waa la naqliyay ✓

1

Capo

2

Head; chief

waa la naqliyay ✓

1

dhaawac gaadhay madaxa iyo inta ku taalla.

2

madax-a: (magac, lab, keli) fad weyn oo meel ka muuqda. Dh: dhool, garab, saylaan.

3

madax-a: (magac, lab, keli) meesha ay maskaxda, afka indhaha iyo dheguhu ku yaalliin. Madax geel ninkii qaadaaba wuu dhigi. Dh: dhako, kur. Li: mijo.

4

madax -a: (magac, lab, keli) caqliga wax lagu garto ee nafta haga. Madax aad lahayn miyirkii la isma saaro. Dh: garaad.

5

madax -a: (magac, lab, keli) qof meel ugu sarreeya oo masuuliyadda iyo maaraynta u madax bannaan. Shirkadda waxa ka madax ah Gabadh Soomaaliyeed. Dh: masuul, taliye.

6

madax -a: (magac, lab, keli) hadhuudhka inta ay midhuhu ku yaalaan. Hadhuudhka hal madax iiga soo goo oo aan dubto. Dh: sabuul.

7

madax-a: (magac, lab, keli) wax walba inta u horraysa ama ugu sarraysa. Daad madaxiisii muuqdo mijihii maxaad moodday. Dh: bilaw. Li: dabo, dhammad.

8

madax -a: (magac, lab, keli) boqol neef oo geel ama lo' ah. Madax lo' ah nin leh caydhnimo uma dhawa. Dh: tiro.

waa la naqliyay ✓

رأس

waa la naqliyay ✓

1

(Malax-da)

2

Dhacaan cad ama cawl leh oo nabarrada hurguma ka samaysma; milil; carun.

waa la naqliyay ✓

m.dh (daawo) Dhacaan midab cad ama cawl leh oo nabarrada hurguma ay yeeshaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh (daaw.) Dhacaan midab cad ama cawl leh oo nabarrada hurguma ay yeeshaan.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): pus

waa la naqliyay ✓

-da: (n) abscess (ab 'sees); pus (pas); matter (maater) ~ maal

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dheecaan cad oo gala nabarrada oo garaac iyo xanuun sababa. Dh: dhaacaan.

waa la naqliyay ✓

1

de: pus

2

lx: malax

3

pd: (-da)

4

ps: n0-f-mass

5

syn: maal, milil

6

key: malax

waa la naqliyay ✓

قيح

waa la naqliyay ✓

1

(Marax-a)

2

Wax dib loo dhigto; tashiil; kayd.

waa la naqliyay ✓

1

marax¹: m.l 1. Wax la kaydsado; dhaqaale. 2. Hilib muddo yiil oo aan isbeddelin. 3. Ur suyac ah.

2

marax²: f.mg1 (-rxay, -raxday; -rxi) 1. Hilib wax isbeddeley noqosho. 2. Wax suyacay noqosho (Caano, biyo iyo wixi lamida).

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Wax la kaydsado; dhaqaale. 2. Hilib muddo yiil oo aan isbeddelin. 3. Ur suyac ah.

waa la naqliyay ✓

m. n. reserve, store; economy; safeguard, protection; caprice

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) eeg madhax.

waa la naqliyay ✓

1

de: reserve, store; economy; [ext.] safeguard, protection; [fig.] caprice

2

lx: marax

3

pd: (-a)

4

ps: n2a-m

5

key: marax

waa la naqliyay ✓

1

masax¹: m.l la-mid: masixid.

2

masax²: f.g1 (-xay, -xday; -sixi) 1. Maro, xaashi iyo wixi lamida wax ku tirtirid. 2. Ku m.:dufan, dhoobo iyo wixi lamida meel ku dhoobod. 3. Ku m.:wax si xoog ah wax kale ugu dhufasho.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-xay, -xday; -sixi) 1. Maro, xaashi iyo wixi lamida wax ku tirtirid. 2. Ku m.:dufan, dhoobo iyo wixi lamida meel ku dhoobod. 3. Ku m.:wax si xoog ah wax kale ugu dhufasho. m.f.dh, masixid.

waa la naqliyay ✓

v. erase, wipe out; rub (off), remove spots; polish

waa la naqliyay ✓

-ay / day: (v) wipe out by rubbing, or scraping; erase (ireeys'); efface (ifeeys); delete (diliit); cancel (kaansal); expunge (ikispanji) ~ tirtir

waa la naqliyay ✓

(fal) calaacashaada ama harqad meel dul mari oo wax ka tirtir. Dhididka iska masax muraayaddana harqad ku masax. Dh: tirtir, baabi'i.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: erase, wipe out; rub (off), remove spots; polish

3

lx: masax

4

pd: (masaxay)

5

ps: v1=tr

6

key: masax

waa la naqliyay ✓

1

(Matax-a)

2

(is matax) is-giriirixis; (ama mutux).

waa la naqliyay ✓

1

matax¹: m.l la-mid: mutux¹.

2

matax²: f.mg1 (-xay, -xday) la-mid: mutux².

waa la naqliyay ✓

1

(fal) mutulug iska dhig oo dharka iska siib. Ismatax kolkaad kelidaa maydhanayso. Dh: mutux, isqaawi. Li: asturo, labbiso.

2

matax -a: (magac, lab, keli) madax taagid kibir ku jiro. Matax meel laguma gaadhee qunyar soco. Dh: mutux, sootaagni, santaag.

3

matax-a: (magac, lab, keli) orod maqiiqan oo xoog ah. Dh: caymad, orod, ismaqiigid.

4

matax-a: (magac, lab, keli) isqaawinta dharka la iska wada dhigo. Dh: qaawanaan, mutux.

waa la naqliyay ✓

1

(Maaxasha-da)

2

1. Biyo maax ah keenid, yeelasho, soo deyn.

3

2. Wax aan go'ayn oo is-dabajoog ah, sida maaxda biyaha, soo saarid, ku hadlid.

waa la naqliyay ✓

1

(Maaxid-da)

2

Tallaabid; gudbid; xulid; mushaaxid.

waa la naqliyay ✓

1

(Maaxin-ta)

2

Maax ka keenid.

waa la naqliyay ✓

La maaxshey, maax leh.

waa la naqliyay ✓

1

(Maaxsanaan-ta)

2

Wax maaxsan ahaan.

waa la naqliyay ✓

1

dab¹: m.l (-bab, m.l) 1. Wax holac kulayl iyo iftiin leh oo ka dhasha gubashada. 2. Hub. 3. Danab. la-mid: deb.

2

dab²: m.dh Ceel maax ah oo aan dowlis lagu cabbin.

3

dab³: f.g1 (-bay, -btay) 1. Ugaar, shimbir iyo wixi lamida dabin ku qabasho. 2. Timo soohid. 3. Il muddo yar isku hayn.

waa la naqliyay ✓

1

duraab¹: m.dh Biyo maax ah oo ceel ku jira.

2

duraab²: f.mg1 (-bay, -btay) Ceel maaxasho.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dyo, m.dh) (jooloji) Duud bataax ama dhadhaab ah oo in yar ka hooseeya badda ama wabiga dushiisa, oo khatar ku ah bad maaxidda.

waa la naqliyay ✓

m.dh Ceel maaxda oo dowlis lagaga cabbo.

waa la naqliyay ✓

m.l Ceel roobku biyeeyo, marka xareeddu dhammaatana la qodo oo maaxda.

waa la naqliyay ✓

m.l (-nno, m.dh) 1. Haruub yar oo xoolaha lagu maalo (ari). 2. Ceel, meel salkiisa ka mid ah oo biyo ka soo maaxdaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Daruuro waaweyn oo biyeysan, madow oo cirka maaxa. 2. Qiiq si xoog leh isu qabsaday. la-mid: guuleeto.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: maaxasho.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg maaxo. la-mid: maaxad.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh (-day, -dday) eeg maax².

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg maaxi.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax maax yeshay ahaansho (ceel).

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg maaxsan. la-mid: maaxsanaansho.

waa la naqliyay ✓

(eraycodeed) erey lagu dhawaaqo kolka xanuun la dareemo.

waa la naqliyay ✓

(ereycodeed) lagu tusaaleeyo ci'da riyaha. Dh: me'ee.

waa la naqliyay ✓

1

(Faax-a)

2

Faaf; ballaarad; kalabbax; faalal; fitaax.

waa la naqliyay ✓

1

faax¹: m.l 1. Nacas. 2. la-mid: faafid. 3. la-mid: feex.

2

faax²: f.mg1 (-xay, -xday) la-mid: faaf².

waa la naqliyay ✓

v. spread (out), extend

waa la naqliyay ✓

1

(fal) kala fid; dhinacyada u kala bax. Dh: fid. ballaadho, faaf, firaax.

2

faax-a: (magac, lab, keli) faafidda shey kalabaxo. Dh: faalal, fitaaxid, ballaadhasho.

waa la naqliyay ✓

1

de: spread (out), extend

2

lx: faax

3

nt: faax (a) [vn2a-m] 'extension'

4

pd: (faaxay)

5

ps: v1=intr

6

key: faax

waa la naqliyay ✓

1

(Gaax-da)

2

1. (caano) nafley irmaan oo goortii la lisi jirey ama la nuugi jirey aan la taaban, caanaha ku urura ama isgaargaara oo ay siddo; caanaha aan neefka laga lisine la kaydiyo oo dib loo dhigo

3

2. Wixii waqtigii la soo saari jirey aan la soo saarin ee la urursho oo dib loo dhigo oo dhan.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Caano isgaaray oo candho xoolaad ku baaqday. 2. Wixii waqtigii la soo saari jirey aan la soo saarin ee la urursho oo dib loo dhigo oo dhan.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Caano isgaaray oo candho xoolaad ku baaqday. 2. Wixii waqtigii la soo saari jirey aan la soo saarin ee la urursho oo dib loo dhigo oo dhan.

waa la naqliyay ✓

f. n. accumulation of milk in the udder of a female animal when milking is delayed

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) caano naasaha ku ururay; caano naasaha isku gaadhay.

waa la naqliyay ✓

1

de: accumulation of milk in the udder of a female animal when milking is delayed

2

lx: gaax

3

pd: (-da)

4

ps: n1-f

5

key: gaax

waa la naqliyay ✓

m.l (-bab, m.l) Shax warqad ku sawiran oo tilmaamaysa dhulka oogadiisa, ama qayb ka mid oo ay leeyihiin waddammada, badaha, webiyada, buuraha iyo wixi lamida; khariiddada.

waa la naqliyay ✓

m.l (-bab, m.l) Shax warqad ku sawiran oo tilmaamaysa dhulka oogadiisa, ama qayb ka mid oo ay leeyihiin waddammada, badaha, webiyada, buuraha iyo wixi lamida; khariiddada.

waa la naqliyay ✓

m. n. map

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) map (maap) ~ khariidad

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) sawir dhuleed lagu muujiyo muuqaal meeli leedahay. Dh: kaar, kaarto, jaantus, khariidad.

waa la naqliyay ✓

1

de: map

2

lx: maab

3

pd: (-ka Pl: maabab (ka))

4

ps: n4-m, n2a-m

5

syn: kaarto {Eng}

6

key: maab

waa la naqliyay ✓

1

(Maad-da)

2

1. (°) Hadal qosol leh; maaweelo.

3

2. Aan muuqan, dahsoon; qarsoodi; meel dhawran oo aan indho qalaadi eegeyn; meel aan madal ahayn.

4

3. Is'ilaalis, maadasho.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Gaashaan. 2. Meel lagu gabbado.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-do/-dooyin, m.l) (riw.) Hadal ama sheeko lagu qoslo.

waa la naqliyay ✓

mąad: m.dh (-do/-dooyin, m.l) (riw.) Hadal ama sheeko lagu qoslo.

waa la naqliyay ✓

1

vl. pron., neg. you ... not

2

maad question word, vl. pron. are you? / do you? / did you?

3

maad [feminine] n. joke, funny remark; comic routine, comedy

4

maad [feminine] n., loc. hiding place, hidden area

waa la naqliyay ✓

name-m joker; funny remarks; comic or comedy

waa la naqliyay ✓

1

-da: (n) fun (fan); humor (hiy-uumar); funniness (fani-nas); joke (jowk) ~ maadays, kaftan, shaactiro

2

maad: (interrogative adverb); do you, can you, did you ~ ma. Ex: maad taqaan? do you know? Ex: maad samayn kartaa? can you do it?

waa la naqliyay ✓

1

(magac'uyaal) weydiimeed lagu bilaabo weedh weydiin iyo bandhigid iskugu jirta oo loo jeediyo cid lala hadlayo. Maad salaadda tukatid? Maad aabbo adeecid. Dh: miyaad.

2

maad -da: (magac, dhedig, keli) aan muuqan oo aan indhaha la saari karin. Maad weeye oo ma jiro ruux u mayracaye. Dh: dahsoon. Li: muuqda.

3

maad-da: (magac, dhedig, keli) hadal lagu goslo maaweelo ah. Maad badan ayaad noo samaysay maanta. Dh: maaweelo, fukaaho.

waa la naqliyay ✓

1

(Maag-ga)

2

1. Gardarro kas iyo ogaal lagu sameeyo; aabi; xuma-kaddoon.

3

2. () Wax iska deyn, cabsiyi ku jirto; alaalabbaq; diiddo.

waa la naqliyay ✓

1

maag¹: m.l 1. Daandaansi; gardarro; abyood. 2. la-mid: maagid.

2

maag²: f.mg1 (-gay, -gtay) 1. Qof gardarraysasho. 2. Doonid ama damcid.

3

mąag¹: m.l (-gag, m.l) 1. Xad, xuduud. 2. la-mid: mąagid.

4

mąag²: f.mg1 Wax cabsi dartii uga dheeraansho.

waa la naqliyay ✓

1

maag¹: m.l Daandaansi; gardarro; abyood.

2

maag²: f.mg1 (-gay, -gtay) 1. Qof gardarraysasho. 2. Doonid ama damcid. m.f.dh, maagid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. provocation, intentional offense (threat ~ insult)

2

maag v. provoke, pick on, incite someone

3

maag v. want, intend

4

maag v. stop suddenly, cease; hesitate (out of fear ~ suspicion)

5

maag vl. n. keeping one's distance from something, setting a limit ~ boundary

waa la naqliyay ✓

1

-ay / tay: (v) do it to annoy; tease (tiiz), upset (ap-sat); infuriate (in-fiyuu-riyeeyt); enrage (en reeyj)

2

maag: -ga: (n) provocation (porova-keeyshin); infuriation. Ex: waa kas iyo maag; this is an intentional provocation ~ maagis

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid saabab la'aan daandaanso oo ka gardarraw. Ayaa ku yidhi dadka maag. Dh: xadgudub, gardarraw, adyadee.

2

maag: (fal) ka hako oo ha ku dagdagin; ka joogso oo horay ha ugu socon. Ka maag meelaha xumaan kuu horseedaya. Dh: maago.

3

maag: (fal) doon oo ikhtiyaar kaaga go'aan u qaado. Waxaad wanaag u aragto maag. Dh: doon, rab.

4

maag-ga: (magac, lab, keli) halka dhirta iyo banku iska galaan. Maagga Magaalacad ayuu reerku yaal. Dh: aftin, idhan.

5

maag-ga: (magac, lab, keli) adyad gardarro ah oo si kas iyo sabab la'aan ah cid aan xumaan samayn lagula kaco. Ninka maag baa kuu geeyey oo waad ka gardaran tahay: Dh: xadgudub.

6

maag -ga: (magac, lab, keli) dib u joogiga geelu dib uga joogsado ka tallawga biyaha ee uu diido. Awrku waa maag wuxu biyaha uga tallaabi layahay. Dh: joogsi, diidmo.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) noqo wax muuqiisu joogo maankiisuna maqan yahay. Hadduu maas ku haysto orod bannaanada ku maah.

2

maah -ha: (magac, lab, keli) mashquulsanaan maskaxda ah oo qufku isaga oo muuqiisa la arkayo haddana maakiisu waxa dhaca uu la socon oo wax kale ku xidhan yahay. Maaha ka soo noqo oo dadka dhegeyso.

waa la naqliyay ✓