maansuun

-a: (magac, lab, keli) qof caqligiisu dhammayn oon heerkii waallidana gaadhsiisnayn; qof iska dhiga wax aan waxba fahmayn. Kolkolbuu sakhraanku maansuukh iska dhigaa. Dh: derder, maangaab, dhaandhaan, maraan.

-ka: (magac, lab, keli) caano geel oo dhanaanaaday. Dh: karuur.

(Maacuun-ka)

Alaabada iyo weelasha guriga siiba kuwa jikada.

m.l/dh.u Qalabka jikada looga adeegto ee wax lagu cuno ama cabbo, sida suxuunta, digsiyada, mindiyaha iyo wixi lamida.

m.l/dh.u Qalabka jikada looga adeegto ee wax lagu cuno ama cabbo, sida suxuunta, digsiyada, mindiyaha iyo wixi lamida.

m. n., [collective] household utensils ~ equipment

-ka / ta: (n) housewares (haws-weersi); utensils (yuutensa-lis); kitchen tools; domestic utensils

Utensili

Utensils

-ta: (magac, dhedig, keli) alaabada jikada iyo kuwa wax lagu cuno. Dumar maacuun isku diiday dadnimo kama dhaxayso.

maacuun-ka: (magac, lab, keli) nirgaha hooyadood laga gudhin kari waayo. Waxa la i siiyay nirig maacuun ah oo hootanuug ka laadlaadin.

de: household utensils ~ equipment

lx: maacuun

pd: (-ka)

ps: n2-m-col

key: maacuun

adv-time, vl. pron. today he ...

(pronoun he plus today) he ... today. Ex: maantuuyimid; he came today

de: today he ... = maanta + uu

lx: maantuu

ps: adv-time + vpro

key: maantuu

m.l (-dyo, m.dh) Bir weyn oo libaax-badeedka lagu dilo marka badda laga soo saaro.

(fal) aad ugu farax oo raalli ka noqo. Dahabkan ayuu wiilkaagii kuu keenee maasuud. Dh: mabsuud.

maasuud -ka: (magac, lab, keli) bir weyn oo libaax badeedka lagu dilo marka badda laga soo saaro.

(fal) casumad u samee. Walaalkaa macsuun. Dh: casuun.

(Majnuun-ka)

Waalan.

m.l (-jaaniin, m.dh) Qof waalan.

m. n. (adj.): madman; crazy

-ka: (n) crazy (kareeyzi), insane or mad man

-ka: (magac, lab, keli) qof waalan oon miyir qabin. Majnuun dembi ma leh.

bw: Arabic

cf: waalan

de: madman; [atr.] crazy

lx: majnuun

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: majnuun

(fal) cunto ama wax kale oo lagu siiyay saluug oo in laguu biiriyo doon. Mansuug waa laguu biirine. Dh: saluug.

mansuug: (fal) wax ad hayso cid u diid oo kala bakhayl. Lacag la mansuug.

mansuug-ga: (magac, lab, keli) saluug ama yaraysi wax la isa siiyay ama cunto la yaraysto oo biro la doono. Dh: saluug.

mansuug-ga: (magac, lab, keli) lexjeclo iyo bakhaylnimo darteed oo cid wax loogu diido. Mansuuggu waa dhagan aan fiicnayn. Dh: bukhli Li: deeqsinimo.

mansuug-ga: (magac, lab, keli) qof bakhaylah oon waxba ka dhicin. Mansuug miyir wax ugma baxaan. Dh: dhabcaal, bakhayl.

name-m protected, victorious, triumphant

-ka: (magac, lab, keli) wax karti iyo awood leh. Dibi maynuun ah ayaan leehay. Dh: xoog, ahmin.

(Qaanuun-ka)

Sharciyo iyo nidaamyo isku duuban oo qolo gaar ahi ku dhaqanto ama dadyow badani ku wada dhaqmo; xeer; (ama qaynuun).

m.l (-nno/qawaaniin, m.dh) 1. Sharciyo iyo nidaamyo isku duuban oo qolo gaar ah ku dhaqanta. 2. Dhaqan. la-mid: qaynuun, qeynuun.

m.l (-nno/qawaaniin, m.dh) 1. Sharciyo iyo nidaamyo isku duuban oo qolo gaar ah ku dhaqanta. 2. Dhaqan. m.dh, qawaaniin. la-mid: qaynuun, qeynuun.

Rule

m. n. rule, law, ordinance, regulation; procedure; constitution

-ka: (n) law (loo); regulation (rege-leey-shen)-, rule (ruul): bylaw (baay-loo); legislation (legas-leey-shen) ~ qaynuun, sharci, xeer, dastuur

-ka: (magac, lab, keli) qodobbo sharci ah oo lagu heshiiyo si loo nidaamiyo maaraynta xidhiidhka bulshada dhexdeeda ama bulshada iyo dawladda u dhexeeya. Caliyoow qaanuunka ilaali oo ha ku xad gudbin. Dh: xeer, qaynuun.

a: qaynuun ~ qeynuun

bw: Arabic

de: rule, law, ordinance, regulation; procedure; [ext.] constitution

lx: qaanuun

pd: (-ka Pl: qawaaniin (ta))

ps: n2-m, n8-m

key: qaanuun

daanduun¹: m.l la-mid: daadduun¹.

daanduun²: f.mg1 (-uumay, -uuntay) la-mid: daadduun².

-ka: (magac, lab, keli) madax xanuun dawakhaad wata oo qofka uu hayaa uu moodo in dhulku la wareegayo. Dh: maskaxguur, wareer, dookhad.

m.f.dh eeg maansee.

-ga: (magac, lab, keli) qof ka tirsan ururka maasuuniyadda. Ninka maasuuniga ah dhayal looma ogaado.

-ka: (magac, lab, keli) ur yar oo silloon oo aan la jeclaysan. Noolaa'uruhu masanuun qadhmuun ayuu leeyahay. Dh: siniin, ur.

(tilmaame) maansuukh ah. Dh: maansuukhsan, dhaandhaansan, derderan.

n. phr., time: any day; one day, some day (past ~ present)

(adv) someday (sam dheey) ~ mar-uun

de: any day; one day, some day (past ~ present)

lx: maalin uun

ps: np-time

key: maalin_uun

-da: (magac, dhedig, keli) eeg maangaabni.

-ta: (magac, dhedig, keli) barwaaqayn oo wax ka farxiya wada gaadhsiin. Maanshaynta Eebbaa abkoow meel walliba gaadha. Dh: nicmayn, maanshayn.

m.f.dh eeg maasuudi.

-ta: (magac, dhedig, keli) aad uga faraxsiin oo aad raalli uga dhigid. Maasuudinta waalidka ajar ayaa ku jira. Dh: mabsuudin.

(fal) eeg maabi.

-ka: (magac, lab, keli) jugraafi ahaan, nooc kaymaha kulaalayda ah oo astaan u ah gobollada hela cimilo mansuunta dhabta ah, halkaas oo roobku uu gaarayo 1,000 ilaa 2,000 mm sannadku. Geedaha caleemaha waaweyn leh waxaa badanaa lagu sharxaa inay u eg yihiin. geedaha caleendhacseyaalka; caleemahooda waxay daadiyaan xilliga oomanaha ah, laakiin caleen cusub ayaa u soo baxda marka roobabka mansuuntu billaabanayaan labada geed oo loogu aqoon ogyahay kaymaha mansuunta waa tiik iyo saal labadoodaba waxaa laga helaa loox adag oo qiimo leh.

(tilmaame) dawakhsan oo dhulku la wareegayo ah. Nin maanguursan lalama hadlo. Dh: maskaxguursan.

mu.eb Magacuyaalka qofka kowaad oo ka kooban 'ani' iyo 'uun 3'.

(magac'uyaal) qofka koowaad ee hadlaha ah; 'ani' iyo 'uun' oo la isku ladhay. Ani uun buu i dhalay aabbo.

(Ganuun-ka)

Weel caanood; haruub.

m.l (-nno, m.dh) 1. Haruub yar oo xoolaha lagu maalo (ari). 2. Ceel, meel salkiisa ka mid ah oo biyo ka soo maaxdaan.

m. n. milk vessel

-ka: (magac, lab, keli) gorof yar oo lagu maalo xoolaha. Ganuunka iyo xeedhyahaba middaan goor alleba dhiibin... Dabadeed ganuun buuxda iyo gaawe raacsadaye. Dh: hadhuub.

ganuun -ka: (magac, lab, keli) ceelasha la qodo kuwa dhuudhuuban ee afka yar leh. Dh: mataan.

ganuun-ta: (magac, dhedig, keli) caano geel oo lis ah. Ganuunteeda xoorka ah hashay gocatey laabtaydu.

de: milk vessel

lx: ganuun

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: ganuun

(Hanuun-ka)

Waxa xun iyo waxa san oo inta la kala garto, waxa san xaggooda loo bayro; duwga wanaagsan oo Ilaah loogu dhowaado oo xaggiisa loo leexdo.

hanuun¹: m.l Raacidda la raaco waddada toosan ee Eebbe jideeyey.

hanuun²: fk. Aad iyo aad, si weyn. Tusaale: “Beerka hanuun buu i xanuunayaa”.

hanuun³: f.mg1 (-nay, -ntay) Qof xume u samayn jirey ka waantoobid.

hanuun¹: m.l Raacidda la raaco waddada toosan ee Eebbe jideeyey.

hanuun²: fk. Aad iyo aad, si weyn. Tusaale: Beerka hanuun buu i xanuunayaa.

hanuun³: f.mg1 (-nay, -ntay) Qof xume u samayn jirey ka waantoobid. m.f.dh, hanuunid.

[adverbial] [expression] very, much, quite; a lot, many

hanuun m. n., [collective] guidance, advice, counsel

hanuun v. take counsel, receive advice, follow guidance ~ ideology

-ka: (n) guidance (gaaydhans); counseling on matters such as religion or ideology ~ hanuunis, hagis, naseexo

(fal) tubta toosan raac oo haka baydhin; wax wanaagsan samay. Li: baadiyaw, hallaw.

hanuun -ka: (magac, lab, keli) maridda jidka fiican ee Alle raaliga ka yahay. Dh: hadayn, hidaayo, toosnaan. Li: baadi, hallaw.

neg, vl. pron., neg. I ... not

de: I ... not = ma + aan + aan

lx: maanan

ps: neg + vpro + neg

xe: I would not have gone.

xv: Maanan tegi lahayn.

key: maanan

vl. pron., neg. we [exclusive.] ... not

maannu question word, vl. pron. do / did / are we [exclusive.]?

(pronoun plus negative) we ... not ... Ex: maannu maqal; we didn't hear

(Maansa-da)

Magac guud oo suugaaneed oo kooba waxyaalo badan oo la tirsho, sida gabayga iyo masafada.

m.dh (-ooyin, m.l) Suugaanta qayb ka mid ah oo ka kooban waxyaabo badan oo la tirsho sida, gabayga, masafada, heesta iyo wixi lamida.

m.dh (-ooyin, m.l) Suugaanta qayb ka mid ah oo ka kooban waxyaabo badan oo la tirsho sida, gabayga, masafada, heesta iyo wixi lamida.

f. n. poem, verses, poetry

-maansada: (n) poetry (po-watri); poem (powam); poetic work

-da: (magac, dhedig, keli) magac guud oo kooba jaadadka suugaanta ee tixaysan sida gabayga iyo masaffada; waa tixo xarafraac iyo qaafiyo leh oo la allifo laguna luuqayn karo. Caloow maanka kuma hayn inaan maanso tiri-yaaye. Dh: suugaan, tixo.

maanso -da: (magac, dhedig, keli) tix keli ah oo laga tiriyay fikrad ama arrin cayiman maansada sidaa loo tiriyaa waxay leedahay miisaan iyo xarafraac keli ah.

bw: Arabic

cf: giis

de: poem, verses, poetry

lx: maanso

pd: (/da)

ps: n6-f

key: maanso

-ka: (magac, lab, keli) maararraw bilaa macne ah oo guddafadaha iyo gujufyada la dhex socsocodo. Dh: munuus.

manuus -ka: (magac, lab, keli) qof bilaa macne guddafadaha iyo gujufyada iska dhex socsocda. Ninkii yaraa manuus buu noqday. Dh: munuus.

(tilmaame) aad u farxaansan. Anna way masuud xaal aduun mowdka ka horoowe. Dh: mabsuud.

(Masuug-ga)

Dhabcaal; bakhayl; muudal.

masuug¹: m.l 1. Bakhaylidda wax lagu bakhaylo. 2. M. ah: qof bakhayl ah.

masuug²: f.g1 (-gay, -gtay) Wax ku bakhaylid.

masuug¹: m.l 1. Bakhaylidda wax lagu bakhaylo. 2. M. ah: qof bakhayl ah.

masuug²: f.g1 (-gay, -gtay) Wax ku bakhaylid. m.f.dh, masuugid.

m. n., [abstract] avarice, dissatisfaction with one's lot; miser

masuug v.; v: be a miser ~ miserly; be dissatisfied; begrudge something

-ay -tay: (v) fall short of expectations; feel oneself not to have sufficient, adequate or enough ~ qawad, dhaliil

(fal) saluug oo yarayso. Adoo xalay qaday haddii hal laxoox ah lagu siyo masuug. Dh: saluug. Li: qanac.

masuug: (fal) ku bakhayl oo wax yar ood hayso la waako. Waxaan adigaba kugu fillayn la masuug. Dh: waako, bakhayl.

masuug-ga: (magac, lab, keli) yaraysi cidi wax la siiyaay ay yaraysto oo ay aragto inaanu ku fillayn oo biiro ay u baahan tahay. Dh: saluug. Li: qanac.

masuug -ga: (magac, lab, keli) waakasho lala waakado wax la haysto iyadoo sabab looga dhigayo inaanay ku fillayn. Masuugga iska daa oo waxa had hayso bixi. Dh: bakhaylid.

m.l la-mid: mas'uul.

-ah: (adj) responsible (ris poon sibal); answerable (aan 'sarabal); liable (laayabal); accountable (a-kawn tabal)

mas'uul -ka: (n) responsible person

-ka: (magac, lab, keli) qof waxgarad ah oo wax lagu aamini karo. Call waa nin masuula oo talo qaadan kara. Dh: xilkas, waayeel.

masuul-ka: (magac, lab, keli) qof meel u sarreeya oo maamulkeeda haya. Dh: madax, taliye.

(Sanuun-ta)

Urka ka soo baxa waxa dufanka leh oo kululaada; siniin.

sanuun¹: m.dh (-nyo, m.dh) 1. Sunbaax ama urta ka soo baxda hilib la shiilayo ama la dubayo. 2. Saac-xumo dhacda oo wax kasta khayrka ka qaadda.

sanuun²: f.mg1 (-nay, -ntay) Hilib la shiilayo ama la solay sunbaaxid.

f. n., (mass n.): smell of cooking

sanuun v. give off a smell of cooking

-ta: (n) sweet smell of cooking; whiff (wi/); waft (waaft); aroma (arooma) ~ sunbaax

-ka: (magac, lab, keli) ilig sida dahabka ah oon dahab ahayn oo habluhu ilkaha ka dul galiyaan oo ay ku xarragodaan. Gabadh sanuun gashan ayaa tukaanka iibinaysa.

sanuun -ta: (magac, dhedig, keli) ur ka soo baxda wixii dufan leh kolka la kulyleeyo ama la shiilo. Dh: fookhad, siniin, sanoon.

(Xanuun-ka)

1. Dareen meel oogada ka mid ahi iska dareento oo ay la kaarto ama dhuuri ula rooro, nabar ku dhacay ama waxyeello kale oo gaartey darteed; kaar; dhuuri; halac, laxaw.

2. Caafimaad iyo fayoobi la'aan; cudur; bugto; jirro.

xanuun¹: m.l 1. Dareen meel oogada ka mid ahi iska dareento oo ay la kaarto ama dhuuri ula rooro, nabar ku dhacay ama waxyeello kale oo gaartay darteed; kaar; dhuuri; halac; laxaw. 2. Caafimaad iyo fayoobi la'aan; cudur; bugto; jirro.

xanuun²: f.mg1 (-nay, -ntay) Kaar iyo wixi lamida dareemid; xanuun yeelasho.

m. n. pain, ache; disease, illness, ailment

xanuun [inchoative] v. be in pain, hurt, ache

-ka: (n) 1. feeling of physical pain; pain (peeyn); sore (soor); ache (eeyk); pang (paang) ~ kaar, laxaw. 2. illness (iil-nes); disease (disiis); sickness (sik-nes) ~ jirro. Ex: xannuun khatar ah; a serious illness [disease]

Dolore; malattia

Pain; illness