maangurni

-da: (magac, dhedig, keli) wax bixin; wax quudhid. Dh: gacanfuraan, deeqsinimo. Li: bakhaylnimo, qadduucnimo, dhudhucnimo.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg maangaabnaan.

m.dh la-mid: soongur.

-ta: (n) mongoose (mong-uus) ~ soongur

-ka: (magac, lab, keli) bahal yar oo dabaggaalaha u eg. Dh: soongur, sooggur.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg gaaggur.

m.l Kabaha laga sameeyo maqaarka geriga.

m. n., [compound] sandals made of giraffe leather; country man ~ bumpkin

-ga: (magac, lab, keli) kabo dhaqameed Soomaalidu tolato oo isticmaasho; kabo soo jireen ah oo cag jaandhegooddo leh, heenso labo suun ah iyo indhalaqaad yeesha. Jaangeri guyaal, aan go'ay aqoon, goormaan lahayn. Dh: labasuunley, faygamuur, cagbacag.

de: sandals made of giraffe leather; [fig.] country man ~ bumpkin (person who can be identified by his sandals)

lx: jaangeri

pd: (-ga)

ps: n2a-m-cmp

key: jaangeri

-da: (magac, dhedig, keli) niyadda ka doonid. Maaggani wax laguma helee waxqabad baa midho lagu gurtaa. Dh: damacsani, jeclaysi.

f.g3 (-rtay, -ratay) 1. Qof wax uu rabo isaga oo aan sheegin fahmid. 2. Arrin laga hadlay dulucdeeda fahmid.

f.g3 (-rtay, -ratay) 1. Qof wax uu rabo isaga oo aan sheegin fahmid. 2. Arrin laga hadlay dulucdeeda fahmid. m.f.dh, maangarasho.

v. understand someone

(fal) qiyaas iyo aqoon ku garo waxa qof kale maankiisa ka guuxaya. Kol haddaad ninka aad isku fahamsan tihiin dee bal maangaro.

de: understand s.o.

lx: maangaro

nt: maangarad (ka) [vn-m], maangarasho (/da) [vn-f]

pd: (maangartay)

ps: v3b=tr

key: maangaro

-ka: (magac, lab, keli) madax xanuun dawakhaad wata oo qofka uu hayaa uu moodo in dhulku la wareegayo. Dh: maskaxguur, wareer, dookhad.

-ta: (magac, dhedig, keli) dabayl xilliyeed ka timaad badweynta Hindiya oo roobab badan u soo xambaarta xeebaha ku wareegsan. Xilliyada dabaylaha maansuuntu waa bad xidhan. Dh: maasuun.

(Maanyari-da)

Garaadyari; caqli-yari; fiiraggaabi.

m.dh la-mid: maanyaraan.

f. n., [abstract] state of being unintelligent, mental dullness

-da: (magac, dhedig, keli) kas yari; maangaabni.

de: state of being unintelligent, mental dullness

lx: maanyari

pd: (-da)

ps: n0-f-abs

key: maanyari

-ga: (magac, lab, keli) qof ka tirsan ururka maasuuniyadda. Ninka maasuuniga ah dhayal looma ogaado.

f.g2 (-iyay, -isay) Wax dabar goyn.

(fal) wax dabargoyn.

(Maangaabi-da)

Maan gaaban lahaan; garaadxumo.

m.dh Caqli iyo garaad yaraan; maangaab ahaansho. la-mid: maangaabnimo.

f. n., [abstract] stupidity

de: stupidity

lx: maangaabi

pd: (-da)

ps: n0-f-abs

key: maangaabi

m.l la-mid: maangarasho.

-ka: (magac, lab, keli) qof waxa uu qof kali maanka ku hayo sii garta isaga oon loo sheegin. Hooyo waa maangarad oo waxa ilmeheedu u baahan yahay iyada oon loo sheegayn ayay garataa. Dh: indheergarad.

(fal) eeg maabi.

m.dh (fals.) Aragti falsafadeed oo amminsan in maanku ama caqligu uu yahay shuruudda ugu muhimsan wax garasho kasta.

m.dh (fals.) Aragti falsafadeed oo amminsan in maanku ama caqligu uu yahay shuruudda ugu muhimsan wax garasho kasta.

(tilmaame) dawakhsan oo dhulku la wareegayo ah. Nin maanguursan lalama hadlo. Dh: maskaxguursan.

m.f.dh eeg jaanguur.

m.f.dh eeg jaanguuri. la-mid: jaanguuris.

m.l la-mid: jaanguurin.

m.l (-yo, m.dh) (kiimika) Summad Mn. Curiye ka tirsan curiyayaasha kala guurka ee tusaha kalgalka, una jira dabiici ahaan ogsaydh ahaan sida bayroolusayt (MnO). Waxaana loo adeegsadaa sameynta birdhafyada istiilka iyadoo laysku darayo bayroolusayt iyo xadiid laguna gubayo marraaq-danabeed.

m.l (-yo, m.dh) (kiim.) Summad Mn. Curiye ka tirsan curiyayaasha kala guurka ee tusaha kalgalka, una jira dabiici ahaan ogsaydh ahaan sida bayroolusayt (MnO). Waxaana loo adeegsadaa sameynta birdhafyada istiilka iyadoo laysku darayo bayroolusayt iyo xadiid laguna gubayo marraaq-danabeed.

-ka: (magac, lab, keli) summadda: (Mn); curiye ka tirsan curiyayaasha kala guurka ee tusaha kalgalka, una jira dabiici ahaan ogsaydh ahaan sida bayroolusayt (MnO). Waxaana loo adeegsadaa sameynta birdhafyada istiilka iyadoo laysku darayo bayroolusayt iyo xadiid laguna gubayo marraaq-danabeed.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax mala'awaal ah oo sheeka soomaalida ku jirta oo loo soo qaato qofka wax soo socda sii garta. Sideed u garatay waxa an doonayo ma maangarato ayaad tahay.

-da: (magac, dhedig, keli) malab soo gurid, malab jabsasho. Qiiq badan iyo qalab ayay malabguriddu u baahan tahay. Dh: malabguris.

m.dh la-mid: maangaabi.

-maangaabnimada: (n) stupidness (istuupidnes); slowness (isloow-nes), dullness (dal-nes), obtuseness (obtuus-nes); blockheadedness ~ doqonnimo

-da: (magac, dhedig, keli) wax maangaaban oo kasmadiisu kooban tahay ahaan. Dh: kasyari.

(Macangagnima-da)

Macangag ahaansho.

m.dh Macangag ahaansho.

f. n., [abstract] obstinacy, stubbornness

- macangagnimada: (n) obstinacy (oo bis-tanas i); single-mindedness; hard line; stubbornness ~ see also [eeg] macangag

-da: (magac, dhedig, keli) macangag ahaan; qof dabcixun oo madax adag ahaan. Dabeecadda macangagnimada ah iska daa.

de: obstinacy, stubbornness

lx: macangagnimo

pd: (/da)

ps: n6-f-abs

key: macangagnimo

-qaangaamimada: (n) puberty (piyuubarti); maturity (majuurati); adulthood (a-dhalt-huudh) ~ baaluqnimo

(Abguri-da)

Jaadadka abeesada midkood; beey.

m.dh Abeeso aad u weyn oo waxaraha, bakaylaha, sagaarada iyo wixi lamida liqda.

f. n. large poisonous snake species

-da: (magac, dhedig, keli) jaad ka mid ah abeesada oo waaweyn. Abaguri ayaa muska ku jirta. Dh: bakayleliq, camaaryaley, jilfooley, beey. abgudhi.

de: large poisonous snake sp.

lx: abguri

pd: (-da)

ps: n-f

key: abguri

(Afguri-ga)

Lahjad.

m.l (-iyo, m.dh) Af gaar ah oo looga hadlo degaan ka mid ah waddan, kana yara duwan afkiisa rasmiga ahi; lahjad.

m.l (-iyo, m.dh) Af gaar ah oo looga hadlo degaan ka mid ah waddan, kana yara duwan afkiisa rasmiga ahi; lahjad.

m. n., [collective], [compound] dialect

-ga: (magac, lab, keli) af degmo kooban lagaga hadlo oo ay ereyadiisu badanaa af kale ka soo jeedaan. Dh: afduleed, lahjad. Wa: afguriyo.

de: dialect

lx: afguri

pd: (-ga)

ps: n2-m, n7-m-cmp

key: afguri

-ka: (magac, lab, keli) eeg gaaggur.

-da: (magac, dhedig, keli) cillad hadalka ah oo uu qofku googooyo ama uu soo saari kari waayo. Xamse gaangi buu leeyahay. Dh: shigshige.

gaanni¹: m.l (-iyo, m.dh) 1. Yaxaas lab oo dilaa ah. 2. Ugaarta nooceeda waaweyn; ishin.

gaanni²: m.dh.kh G. ah: fardo xoog, cayil iyo adkaysi isku darsaday.

m.l (-iyo, m.dh) 1. Yaxaas lab oo dilaa ah. 2. Ugaarta nooceeda waaweyn; ishin.

nickname-m a full-grown crocodile or a young male lion

-da: (magac, dhedig, keli) fardo xoog, cayil iyo adkaysi isku darsaday.

gaanni -ga: (magacwadareed) geela gudhan, ee aan rimmanayn.

gaanni -ga: (magac, lab, keli) yaxaas ama libaax weynaaday oo aanu xoog u dhinnayn. Marka aan gardaadshaba waxaan odhan la haa gaanni.

(tilmaame) ka jooga oo inuu horay ugu socdo diiddan. Awr biyo ka maagan lama tallaabin karo.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid fal ay samayn lahayd ka joojin.

m.dh la-mid: maalnaan.

neg, vl. pron., neg. I ... not

de: I ... not = ma + aan + aan

lx: maanan

ps: neg + vpro + neg

xe: I would not have gone.

xv: Maanan tegi lahayn.

key: maanan

da: (magac, dhedig, keli) midho macaan oo buruq jilicsan oo udgoon leh khudrada karin la'aanta lagu cunana ka mid ah oo qeedka cambaha la yidhaa uu bixiyo. Nin maango cabbaa mabsuud noqoy. Dh: cambo-laf, maangoo.

maango -da: (magac, dhedig, keli) geed weyn oo hadh macaan leh oo bixiya midhaha maangada. Dh: cambe-laf.

vl. pron., neg. we [exclusive.] ... not

maannu question word, vl. pron. do / did / are we [exclusive.]?

(pronoun plus negative) we ... not ... Ex: maannu maqal; we didn't hear

-ga: (magac, lab, keli) qayb ka mid ah ciidammada nabadgelyada ee dalalka faransiska ku hadlaa ay leeyihiin oo dalka Jabuutina ka jira. Mid hadduu la tego baasaboor xerada maariiga. Dh: jandarmaarii, jaandaaran.

-ga: (n) Mark (mark); German Mark; Deutsche Mark; DM ~ lacagta Jarmalka

(Maarsi-ga)

Maarsasho.

vl. n. doing without

-ga: (magac, lab, keli) eeg maarsad.

a: maarsasho (/da) [vn-f]

de: doing without

lx: maarsi

pd: (-ga)

ps: vn-m

key: maarsi

inter. e cong. - fiicnaan laheedaa; inkasta.

manger, v. - Cunid.

il y a à boire et à manger - wax isugu jira cabid iyo cunid.

manger ses mots - qof aan si fiican u hadli karin; aan is fasiri karin.

mangue, n.f. - Cambe laf; Cambe,

/manur/ (n) saalada xoolaha (digada xoolaha oo badanaa loo adeegsado bacrinta beeraha).

(Naanni-da)

Kaalin ceelka agtiisa laga dhiso oo xooluhu biyaha ka cabbaan; berked yar; dar.

m.dh.u Meel la dhisay oo dhoobo laga sameyey oo marka xoolaha la waraabinayo biyaha loogu shubo, berked yar; dar.

f. n., [collective] water ~ drinking trough (next to well)

-da: (magac, dhedig, keli) dar ama na ceelka agtiisa ah oo xoolaha biyo loogu shub Hashu yay darleefine naannida u buuxi.

cf: berked, kaalin

de: water ~ drinking trough (next to well)

lx: naanni

pd: (-da)

ps: n-f-col

key: naanni

-da: (magac, dhedig, keli) meel saaran ahaansho. Dh: saarnaansho.

-da: (magac, dhedig, keli) wax taagan ahaan; sare u joogid. Taagni ayuu igula hadlay.

m.l (-iyo, m.dh) 1. Weel bir ah oo baabuurta ku rakiban oo biyaha, baasiinka iyo wixi lamida lagu shubo. 2. Nooc baabuurta qafilan ee dagaalka ka mid ah.

m.l (-iyo, m.dh) 1. Weel bir ah oo baabuurta ku rakiban oo biyaha, baasiinka iyo wixi lamida lagu shubo. 2. Nooc baabuurta qafilan ee dagaalka ka mid ah.