maaloodi

-ga: (magac, lab, keli) geesi aan la loodin karin; halyay dagaal yahan ah. Dh: geesi, dagaalyahan. Li: fule.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhirraandhirrin oo sidii xal loo heli lahaa kolba xeelad adeegsasho; farsamayn oo xaajo culus xal u helid Dh: maarayn.

m.l.kh la-mid: haloosi¹.

m. n. large, broad road ~ street

-ga: (magac, lab, keli) waddo weyni iyo ballaar isku darsatay. Dh: haloosi.

de: large, broad road ~ street

lx: haloodi

pd: (-ga)

ps: n2a-m

key: haloodi

(Maroodi-ga)

Bahal, nafleyda dhulka ku nool oo dhan ugu weyn; wuxuu lee yahay harag adag oo qiro weyn; gacan dheer oo uu wax kasta ku samayn karo iyo labo ilig oo dheerdheer oo qalka kore ka baxa oo qaali ah; waa labo jaad: mid waaweyn oo Afrika jooga iyo mid xoogaa ka yar oo Hindiya ku nool; goso; uufanneys.

m.l (-iyo, m.l) (cilmiga naflayda) Naasleyda berriga ku nool midka ugu weyn oo leh gacan dheer oo uu ka neefsado, waxna ku laayo, labo-ilig waaweyn dhaadheer, qaali ah oo ka soo baxsan goomankiisa, iyo cago balballaaran oo aan faro lahayn oo ku nool Afrika iyo Hindiya.

m.l (-iyo, m.l) (cilmiga naflayda) Naasleyda berriga ku nool midka ugu weyn oo leh gacan dheer oo uu ka neefsado, waxna ku laayo, labo-ilig waaweyn dhaadheer, qaali ah oo ka soo baxsan goomankiisa, iyo cago balballaaran oo aan faro lahayn oo ku nool Afrika iyo Hindiya.

m. n. elephant

-ga: (n) elephant(el'afant)

-ga: (magac, lab, keli) xayawaan weyn oo caanaleyda ka mid ah oo leh dhego balballaadhan iyo gacan dheer oo sanka kaga yaal oo uu biyaha iyo cuntada ku qaato iskuna difaaco iyo labo fool oo dhaadheer oo laga baayacmushtaro. Maroodi duud mooyee daleedi ma qariso may yidhaahiin. Wa: maroodiyo.

cf: arbe, qalanjo

de: elephant

lx: maroodi

pd: (-ga)

ps: n2a-m, n7-m

key: maroodi

فيل

(Saalood-ka)

Saalo dhigid.

m.f.l eeg saloo.

m.f.l eeg saloo.

v. defecate, excrete dung (of animal)

(fal) saalo dhig. Marka geelu cokanyahay buu aad u saaloodaa.

saalood -ka: (magac, lab, keli) saalo dhigid. Dh: saalayn.

de: defecate, excrete dung (of animal)

initial: s

lx: saalood

nt: saalood (ka) [vn-m]

pd: (saalooday)

ps: v3a=

key: saalood

(Gaaroodi-ga)

1. Dhul dhir waaweynna leh, bannaanna ah, oo badanaa cag'adayg ah, dixiyina ka baxdo.

gaaroodi¹: m.l Dhul didib ah, bannaan oo ay ka baxaan dhir dhaadheer oo teelteel ah iyo dixin.

gaaroodi²: f.g2 (-iyay, -isay) Xubin bararan wax kulul ku kubbayn.

f.g2 (-iyay, -isay) Xubin bararan wax kulul ku kubbayn. m.f.dh, gaaroodin.

v. apply heat to draw out a boil ~ wound

gaaroodi m. n., [collective] forest

-ga: (magac, lab, keli) meel bannaan oo geed geed weyn leh oo ay dixo iyo wixii la mid ah ka baxaan. Waa dhul adag oo dareemo badani ka baxdo oo gahaydh iyo maanyo leh. Dh: afmeer.

m. n. calorie

de: calorie Alt sp: kaloori {Eng}

lx: kaaloori

pd: (-ga)

ps: n2a-m

key: kaaloori

-ga: (magac, lab, keli) neef lab oo la tumay oon wax rimin karin oo iska shishlaada uun. Orgi mallooli ah ayaan martida u gawracay. Dh: malloolli, quble.

(Magallooti-ga)

Muuqaal dheer oo aan dhab u qeexnayn; malluug.

m.l (-iyo, m.dh) 1. Muuqaal meel fog ka muuqda oo aan si wanaagsan u qeexnayn. 2. Dhis qaab dad leh oo inta waxyaabo shanqara loo sameeyo beeraha xeryaha xoolaha iyo wixi lamida la dhextaago si ay dugaagga iyo wixi lamida uga baqaan. 3. la-mid: maalooti (1). Qof aan karti lahayn.

m.l (-iyo, m.dh) 1. Muuqaal meel fog ka muuqda oo aan si wanaagsan u qeexnayn. 2. Dhis qaab dad leh oo inta waxyaabo shanqara loo sameeyo beeraha xeryaha xoolaha iyo wixi lamida la dhextaago si ay dugaagga iyo wixi lamida uga baqaan. 3. la-mid: maalooti Qof aan karti lahayn.

m. n. image seen dimly in the distance; fantasy

-ga: (magac, lab, keli) muuqaal dheer oo aan dhab u qeexnayn. Waa maxay magallootiga halkaa ka muuqdaayi. Dh: malluuge, madallool.

magallooti-ga: (magac, lab, keli) muuqaal dad loo ekeysiiyo oo dhar iyo caleen la huwiyo oo beeraha shimbiraha iyo dugaagga lagaga cabsiiyo. Beerta dhexdeeda magallooti ka taag. Dh: madallool.

cf: malluug

de: image seen dimly in the distance; [fig.] fantasy

lx: magallooti

pd: (-ga)

ps: n2a-m

key: magallooti

f.g2 (-iyay, -isay) Alaakood sameyn.

v. court someone with dance ~ song; flirt with; console

(fal) tiri hees iyo suugaan calaacal ah oo loogu ooyayo qof dhintay.

de: court s.o. with dance ~ song; flirt with; console

lx: alaakoodi

pd: (alaakoodiyey)

ps: v2a=

key: alaakoodi

-ga: (magac, lab, keli) marka qofku ku jiro xaalad nasasho hawl ama socod uu soo galay kaddib. Daalgoosi baan ku jiraa ilaa shalay oo ma shaqategin. Dh: nasiimo, daaltirad, daaltirasho.

(Gaaloobid-da)

Diinta Muslinka ka bixid; gaal noqosho.

m.f.dh eeg gaalow².

-da: (magac, dhedig, keli) diinta Islaamka ka bixid; gaal noqosho.

(Gaaroodin-ta)

Nabar bararay oo hurgumey, dab ama wax kaloo kulul ku diirin; kubbayn.

m.f.dh eeg gaaroodi².

-ta: (magac, dhedig, keli) meel nabar ku dhacay dab ku diirdiirin. Dh: kubakubayn, ulid.

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Cid maankeeda beddelid.2. Qof sakhraamin.

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Cid maankeeda beddelid.2. Qof sakhraamin. m.f.dh, maandoorin.

-yey/say:(v) intoxicate (intoksikeeyt) ; make drunk; tranquilize

(fal) waal oo wax wajaqsan ka dhig. Hal waashee maandoori. Dh: wajiqi. Li: fayoobee.

(Maaroobid-da)

Maar noqosho; midabka maarta yeelasho.

m.f.dh eeg maarow.

-da: (magac, dhedig, keli) daxal yeelasho. Dh: daxaloobid, midhidhid, ruujimoobid.

(fal) baydhbaydh oo qof ku eryanaya toos hawgu cararine u weecweeco. Madhoodhi oo baxso yaan lagu qabane. Dh: jarjar.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg magallooti.

(fal) biyaha ka soo dindima jiingadda sare ee aqalka meel ku ururi oo weel u dhig.

m.l Qof dhib badan oo dhega-adag.

m.l Qof dhib badan oo dhega-adag.

-ga: (magac, lab, keli) qof dhib badan oo dhega'adag.

(Malloolli-ga)

Neef lab waxse aan rimin karin oo badanaa shilis; quble.

m.l (-iyo/malloolli, m.dh) Nafley lab ah oo xubinta taranka aysan shaqeynayn ama wax rimin karin.

m. n. sterile and fat male (of man, ram, camel, etc.)

-ga: (magac, lab, keli) eeg mallooli.

de: sterile and fat male (of man, ram, camel, etc.)

lx: malloolli

pd: (-ga Pl: malloolli (da))

ps: n2a-m, n5-m

key: malloolli

affaire, problème.

f.mg2 (-iyay, -isay) Neef irmaan oo caano yareeyey ahaansho.

-ga: (magac, lab, keli) neef irmaan oo caano yareeyey ahaansho.

m.dh la-mid: qaaliyoobid.

-da: (magac, dhedig, keli) wax qiimo sare leh noqod.

m.f.dh eeg taaloog².

m.f.dh eeg maardhood².

(Magaaloobid-da)

Magaalo noqosho.

m.f.dh eeg magaalow.

-da: (magac, dhedig, keli) magaalo noqosho; cammirmid. Magaaloobidda magaalada waxa asaas u ah biyaha iyo waddooyinka. Dh: magaaloobis.

magaaloobid-da: (magac, dhedig, keli) reer magaal noqosho; qof reer magaal ah ahaansho.

f.g2 (-iyay, -isay) Wax fidsan xoog ku laabid.

f.g2 (-iyay, -isay) Wax fidsan xoog ku laabid. m.f.dh, loodin.

v. bend something by force

-yey / say: (v) 1. bend (beendh); make an angular shape ~ qalooci. 2. exert influence; persuade (peer suweedh). Ex: waan soo loodin waynay; we couldn't persuade him

(fal) wax xoog leh oo kala baxsan soo qallooci oo xoog ku soo laab. Dh: xoodi, nadooci, muquuni.

cf: nadooci

de: bend s.t. by force

lx: loodi

pd: (loodiyey)

ps: v2a=tr

key: loodi

f.g2 (-iyay, -isay) Wax halis ka dhawrid. la-mid: maari.

v. protect (by hiding); anticipate ~ prevent a problem

(fal): dhibaato soo socota ka hortag oo dabkeeda bakhtii; arrin xal iyo maaro u hel. Labada ciidan ee isku hub urursanaya kala maadi. Dh baaji, badbaadi.

cf: celi, ka hor tag

de: protect (by hiding); anticipate ~ prevent a problem

lx: maadi

pd: (maadiyey)

ps: v2a=

key: maadi

f.lg2 (-iyay, -isay) Cid neef irmaan ammaanaysiin.

pr. n., loc. Mali

v. lend, loan

Grewia cerasifera 10

(Aboodi-ga)

Haadka jaad ka mid ah oo weyn oo afka iyo lugaha iyo baalasha dhinacyadooda guduudan.

m.l (-iyo, m.dh) Nooc haadda ka mid ah oo xagga weynaanta u dhaxeeya gorgorka iyo coomaaddaha, oo habeenkii dhulka u hoyda oo afka luguha iyo baalasha dhinacyadooda guduudan.

m.l (-iyo, m.dh) Nooc haadda ka mid ah oo xagga weynaanta u dhaxeeya gorgorka iyo coomaaddaha, oo habeenkii dhulka u hoyda oo afka luguha iyo baalasha dhinacyadooda guduudan.

m. n. bird of prey species, vulture

-ga: (n) big bird; large bird

-ga: (magac, lab, keli) jaad haadka ka mid ah oo waaweyn. Bogga iyo inta hore wuu cadyahay dushana waa madow afka iyo mijahana waa casaan. Gorayada iyo shimbiraha waaweyn ayuu ugacda ka cunaa. Gorayadu ilmaheeda, aroori bay dhigtaayoo, aboodigu ku laayaa. Dh: durmi.