ma — Macnaha & Turjumaada

1

Ma — Erey ulajeeddadiisu kol ay tahay: a) Wax isweyddiis (sida: Cali ma yimid? Libaax ma aragtay? Ma aniga?). b) Kolna ay u dhiganto may, maya (sida: Cali ma yimid? Ma iman; Maanta Axad ma aha...).

2

Ma? — (sida: Kuma? Tuma?).

waa la naqliyay ✓

1

ma¹: qr.diid Qurub tilmaamaya in weerta falkeeda uu yahay fal diidmo. Tusaale: “Cali ma imaanayo”.

2

ma²: qr.we 1. Qurub tilmaama in ay su'aali saaran tahay ereyga uu weheliyo. Tusaale: “Cali ma yimid?”, “Ma Cali baa yimid?”, “Ma waxaa yimid Cali?”, “Ma waad imaanaysaa?”. 2. Qurub tilmaama in ay su'aali saarantahay erayga uu ku nudanyahay. Tusaale: “Goorma?”, “Inma?”, “Idinma?”, “Kuwama?”. 3. Qurub ka muuqda su'aal ee qof lagu dhiirigelinayo in uu fal sameeyo. Tusaale: “Maad iska celisid qofkaa?”.

3

ma³: xi. Mase: ama. la-mid: mise.

4

ma⁴: m.l 1. Meel. 2. (qr.we) Mehee?: meeshee?.

waa la naqliyay ✓

1

ma¹: qr.diid Qurub tilmaamaya in weerta falkeeda uu yahay fal diidmo. Tusaale: Cali ma imaanayo.

2

ma²: qr.we 1. Qurub tilmaama in ay su'aali saaran tahay ereyga uu weheliyo. Tusaale: Cali ma yimid? Ma Cali baa yimid? Ma waxaa yimid Cali? Ma waad imaanaysaa? 2. Qurub tilmaama in ay su'aali saarantahay erayga uu ku nudanyahay. Tusaale: Goorma? Inma? Idinma? Kuwama? 3. Qurub ka muuqda su'aal ee qof lagu dhiirigelinayo in uu fal sameeyo. Tusaale: Maad iska celisid qofkaa?

waa la naqliyay ✓

1) est-ce? 2) quel? 3) ne ... pas, 4) ni ... ni.

waa la naqliyay ✓

/maa/ (n) hooyo (mam oo la soo gaabiyey) e.g. Ma, can I have some more money?

waa la naqliyay ✓

1

(interrogative adverb)-, did you; it is; Ex: ma jeceshahay? do you like it? ~ miyaad, maad

2

ma: (adv) used to express negation, denial; un- , not (nat). Ex: ma fiicna; it is not good

waa la naqliyay ✓

cong. - laakiin.

waa la naqliyay ✓

1

(qurub) diidmo oo tilmaamaya in weerta falkeeda uu yahay fal diidmo. Suubbane ma aqbalayo taladan.

2

ma: (qurub) weydiineed oo tilmaamaya inay su'aali saaran tahay weedha uu weheliyo. Waaberi ma toosay? Ma galabtaad dhoofaysaa?

3

ma: (qurub) weydiineed oo tilmaamaya inay su'aali saarantahay erayga uu ku nudanyahay. Hadma? Goorma? Inma? Kuwama?

4

ma: (xidhiidhiye) mase; ama; mise. ma-ha: (magac, lab, keli) meel. Mahee? mehee? meeshee?

waa la naqliyay ✓

ma, adj.poss. - Waxayga; Kayga; Tayda.

waa la naqliyay ✓

هَمْرَةُ الاسْتِفْهام

waa la naqliyay ✓

1

a: (a')

2

Xarafka koowaad oo Alifka Soomaalida. Waa shaqal.

3

-a: (naxwe) qodob raaca ereyada lab oo kelida ah oo 6 shibbane ku dhammaada (c, h, kh, q, x iyo hamsa, sida: magac-a, daah-a, jookh-a, maraq-a, madax-a iyo go'-a).

waa la naqliyay ✓

1

(Aabi-ga)

2

Arrin aan jid ahayn oo cid lagula kaco; gardarro; maag; daandaansi.

waa la naqliyay ✓

1

(Aashuun-ka)

2

Weel biyaha lagu shubto oo laga sameeyey dhoobo; malbo; jalxad; shaanbi; ballaas.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Aaya-da) (waa shedan tahay) Carruurta hooyadood maahee, oorida kale, oo aabbahood qabo.

2

2. (Aaya-ha) Waxtar waa danbe wax laga dheefo; ciribdanbeed; aayatiin; meecaad; liil danbe; (ama aaye).

waa la naqliyay ✓

1

(Abaajiyid-da)

2

Baadi wax badan sii maqnayd, iyadoo aan la tebin; tasoobid.

waa la naqliyay ✓

1

(Abaal-ka)

2

Samafal laysu galay, xusuusta wanaagsan iyo mahadda laysaga hayo; lib; gallad.

waa la naqliyay ✓

1

(Abaalhayn-ta)

2

Samaan laysu falay, mahad iyo xusuus wanaagsan u hayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Abaalmarin-ta)

2

Abaalkiis abaal le'eg marin; abaalgudid.

waa la naqliyay ✓

Kolna, marna, weli.

waa la naqliyay ✓

1

(Abbaan-ka)

2

Dad u taliya; madax; magangeliye.

waa la naqliyay ✓

1

(Abbaanduula-ha)

2

Col ama ciidan duullaan ah, kan u madax ah; colwade; maqaddin (ama ammaanduule).

waa la naqliyay ✓

1

(Abbaar-ta)

2

Sida eg, tusmo; marin; aaddanaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Abeesa-da)

2

Jaadad badan oo halaqa ka mid ah oo qaarkood waabaayo lee yihiin. Waxaa jira jaadad addimmo leh oo iyagana abeeso lagu magacaabo.

waa la naqliyay ✓

1

(Abeeso-lugaley-da)

2

Jaad halaqa ka mid ah oo qallajisaha waaweyn lagu tirsho oo afar addin iyo dabo dheer iyo harag adag leh; masolugaley, riyannuug.

waa la naqliyay ✓

1

(Abqa-da)

2

Quraca iyo maraaga iyo geedaha la mid ah mirohooda (iniino badan oo yaryar oo ku gudajira galal dheerdheer oo laba qalbac ah oo kolkay engegaan furma); geydhe; mergiyaale.

waa la naqliyay ✓

1

(Abraar-ka)

2

Soo bood; meel dad badan ama dhir badan xoog ku marid; jibaax; majiir.

waa la naqliyay ✓

1

(Abraarid-da)

2

Jibaaxid; majiirid.

waa la naqliyay ✓

1

(Abtiris-ka)

2

Aqoonta ku saabsan awooweyaashii hore magacyadooda iyo siday isugu xigeen; abtirsiino; abtirsiinyo; abnaq.

waa la naqliyay ✓

1

(Abtirsasha-da)

2

Aabbeyaal iyo awooweyaal badan oo isku xiga magacyadood sheegasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Abuu-maqas-ka)

2

Iskaanbe.

waa la naqliyay ✓

Erey isku xira labo hadal ama labo tixood, isla kolkaasna kala xiriirfura oo sheega inaan la isku hela hayne, tii la helaa ay tan kale meesha ka saarayso (aniga ama adiga; wax i sii ama i qadi).

waa la naqliyay ✓

xi. Erey kala xiriirfura laba magac ama laba weerood. Tusaale: “Baasto ama bariis ii keen”, “Ama tag ama joog”. la-mid: amba², amma.

waa la naqliyay ✓

xi. Erey kala xiriirfura laba magac ama laba weerood. Tusaale: Baasto ama bariis ii keen; Ama tag ama joog. la-mid: amba, amma.

waa la naqliyay ✓

conj. or

waa la naqliyay ✓

ou, ou bien.

waa la naqliyay ✓

(conj) or (oor); used to indicate an alternative ~ mise. Ex: qabow ama kulayl; cold or hot

waa la naqliyay ✓

(xidhiidhiye) eray isku xidha labo hadal ama laba weedhood, isla markaa na kala furka labada weedhood ee kala macne ah. Fadhiiso ama istaag. Dh: amma.

waa la naqliyay ✓

1

a: amba

2

de: or

3

lx: ama

4

ps: conj

5

key: ama

waa la naqliyay ✓

pron., neg. not ... me

waa la naqliyay ✓

(pronoun and negative) not. me ~ imuu, imay. Ex: ima maqal; he didn't hear me, —imuu: he ... not ... me. imay: she or they...not., me ,

waa la naqliyay ✓

1

de: not ... me = i + ma

2

lx: ima

3

ps: pro + neg

4

xe: She didnt give me anything.

5

xv: Waxba ima ay siinnin.

6

key: ima

waa la naqliyay ✓

1

de: M [letter of the Somali alphabet] Voiced bilabial nasal; can be double; can never be final in a syllable or word

2

lx: ma'

3

pd: (-da)

4

ps: n-f

5

xe: miin

6

xv: nin ~ niman

7

key: ma'

waa la naqliyay ✓

(ereycodeed) lagu tusaaleeyo ci'da riyaha. Dh: me'ee.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-bay, -btay) la-mid: mam.

waa la naqliyay ✓

1

1. (caano) Dhay ah; aan weli dhanaan noqon.

2

2. (dhadhan) Aan xaraar ahayn; macaan.

3

3. Aan caato ahayn; buuran; shilis.

4

4. (Mac-da) (carruureed) Dhunkasho; shummayn.

waa la naqliyay ✓

1

mac¹: m.dh 1. Dhadhan wanaagsan oo dhuuni leeyahay. 2. Neef aan caato ahayn, baruur badanna lahayn; lafqab. 3. Dhunkasho (caruureed).

2

mac²: f.mg4 (-caa, -cayd) 1. Wax macaan ahaansho. 2. Cano dhay eh ahaansho. 3. Wax cayilan ahaansho (neef).

waa la naqliyay ✓

1

mac¹: m.dh 1. Dhadhan wanaagsan oo dhuuni leeyahay. 2. Neef aan caato ahayn, baruur badanna lahayn; lafqab. 3. Dhunkasho (caruureed).

2

mac²: f.mg4 (-caa, -cayd) 1. Wax macaan ahaansho. 2. Cano dhay eh ahaansho. 3. Wax cayilan ahaansho (neef). m.f.dh, macaan.

waa la naqliyay ✓

1

[adjective] sweet; plump (animal); appropriate (speech)

2

mac [feminine] n. kiss (on the cheek, as between family members)

3

mac [feminine] n., (mass n.): fresh milk

waa la naqliyay ✓

/maak/eeg mackintosh.

waa la naqliyay ✓

-da: (n) a gentle kiss, especially from or by a child

waa la naqliyay ✓

1

(ereydhawaaq) carruurta lagu yidhaa oo u dhigma i dhunko ama han ku dhunkado. Aabbol kaalay hooyo mac ka sii. Dh: max, dhunko.

2

mac: (tilmaame) hilib fiican oo la cuni karo leh. Neef mac ayaan qalannay. Dh: shilis.

3

mac: (tilmaame) dhay ah oo cusub oon weli dhanaanaan ama baryood aan ahayn. Caano mac ah ii keen. Dh: daray, lis.

4

mac: (tilmaame) macaan oo fiican oo daray ah. Muus aad u mac ii keen oo wax qaarac ah ha ii keenin. Dh: macaan.

waa la naqliyay ✓

1

° (Mad-ka)

2

Med.

waa la naqliyay ✓

1

mad¹: m.l 1. Dhagax midab madow leh oo haddii la isku dhufto dab dhala oo buuraleyda laga helo. 2. Jiididda la jiido shaqal af carabi ah marka lagu dhawaaqayo. la-mid: med¹.

2

mad²: f.g1 (-day, -dday) 1. Qof dhagax la dhicid. 2. Shaqal af carabi ah ku dhawaaqiddiisa jiidid. la-mid: med².

waa la naqliyay ✓

1

m. n. black stone, kind of granite

2

mad v. lengthen (a vowel, as in Koranic verse)

waa la naqliyay ✓

/maadh/ (adj) 1. waalan; maskaxda ka jirran 2. Xanaaq; caro (xanaaqsan). 3. ku waalnaan (wax qofku ku waalan yahay oo uu aad u jecelyahay).

waa la naqliyay ✓

1

a: mahdab

2

bw: Arabic

3

cf: Xanafi, Shaafici, Xanbali, Maaliki

4

de: Muslim sect, Islamic school of jurisprudence

5

lx: Mad

6

pd: (-ta)

7

ps: n-f

8

key: Mad

waa la naqliyay ✓

a., waallan; become mad, waallo.

waa la naqliyay ✓

1

(Mag-ta)

2

Qiimaha dhiigga; qofka gardarro lagu dilo, xoolaha laga bixiyo; diyo.

waa la naqliyay ✓

1

mag¹: m.dh (-go, m.l) Diyo.

2

mag²: f.g1 (-gay, -gtay) Khasaaro cid loo geystay qiimaheeda bixin. 2. Diyo bixin.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-go, m.l) Diyo.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. blood-money, compensation payment for killing someone

2

mag v. pay the blood price, pay money as compensation for killing

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (n) compensation (kom-panseeyshin); blood money (blaadh mani); restitution (resta-tuushin); reparation (ra pareey-shin); indemnity (indhamanti) ~ magdhaw, diyo

2

u magdhaw -bay / -day: (v) pay compensation, blood money or restitution

waa la naqliyay ✓

1

(fal) hanti ka bixi dhib ad geysati. Waad na dishee walaalkayoow na mag.

2

mag -ta: (magac, dhedig, keli) maal laga bixiyo qoon ama qudh baxdey; hanti laga bixiyo dhimasho ama dhaawac qof la gaadhsiiyo. Dh: dhiig, diyo, magdhaw.

waa la naqliyay ✓

avv. - marna, abadan.

waa la naqliyay ✓

mai, n.m. - Bisha shanaad ee sannadka miilaadiga; Maajo; Meey.

waa la naqliyay ✓

1

(Mal-ka)

2

1. Saxarada maqasha iyo dhasha kale oo yaryar oo aan weli caano maahee daaq baran (ama malo).

3

2. Cudur kalaggoysyada gala; qalaw.

waa la naqliyay ✓

1

mal¹: m.l 1. Saxaro jilicsan oo dhasha yaryar oo caano ku noolka ahi dhigaan. 2. Cudur kala goysyada ku dhaca oo kuuduudiya. 3. Cudur dhasha geela ku dhaca oo kuduudiya.

2

mal²: f.mg1 (-alay, -ashay) Dhal yar oo caana ku nool ahi mal dhigid.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Saxaro jilicsan oo dhasha yaryar oo caano ku noolka ahi dhigaan. 2. Cudur kala goysyada ku dhaca oo kuuduudiya. 3. Cudur dhasha geela ku dhaca oo kuduudiya.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] meconium, feces of newborn animals ~ children

2

mal v. evacuate meconium (feces)

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) meconium (mi koo-niyam); a dark green stool or feces of the new-born baby

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) saxarada maqasha iyo dhasha kale een weli ababaran. Nirgaha malka ka nadiifi. Dh: xaar, malo.

2

mal -ka: (magac, lab, keli) cudur kalaggoyska cududda iyo garabka isku xidha ku dhaca. Odayga mal baa garabka ka jebiyay: Dh: qalaw

waa la naqliyay ✓

1

mal, n.M. - Xanuun; Dhibaato; Waxyeelo; Dhaawac; Cudur; Jirro.

2

mal de dents - ilko xanuun.

3

dire du mal de quelqu'un - Wax xun ka sheegid qof.

4

mal au coeur - Wadna xanuun.

5

mal de mer - Cudur badeed; Qofka marka uu badda ku dhoofo mantaga ee xanuunsada.

6

mal de tête - Madax xanuun.

7

mal, adj. - Xun; ma wanaagsana.

8

mal, adv. - xun

9

mal aisé - Raaxo lahayn; aan debecsanayn

10

prendre mal une chose - Ka xumaansha ama ka xanuunsasho xaaladeed

11

être bien mal - Xanuunsanaan.

12

se trouver mal - Xanuunsasho.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-may, -mtay) Wax isticmaalkooda caadeeysasho. la-mid: mab.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-may, -mtay) Wax isticmaalkooda caadeeysasho. m.f.dh, mamid. la-mid: mab.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) meel ad wax ku baratay ku walaf oo mar walba ku noqnoqo: u baro. Wanaagga kolka lagu tuso ku dheg oo ku mam.

2

mam-ka: (magac, lab, keli) caado ah in qofkut waxa uu mar qudha dhadhansho uu ku noqnoqdo si joogto ah oo uu mar walba doono. Mamka ad cuntada ku mamtay cilmi u beddel.

waa la naqliyay ✓

1

(Man-ka)

2

Caleemo dhashay oo weli isku duuban ama ubax aan dillaacin.

waa la naqliyay ✓

m.l (-nan, m.l) Ubax yar oo udgoon oo waqtiga jiilaalka geedaha qaarkood baxshaan.

waa la naqliyay ✓

m.l (-nan, m.l) Ubax yar oo udgoon oo waqtiga jiilaalka geedaha qaarkood baxshaan.

waa la naqliyay ✓

m. n. bud

waa la naqliyay ✓

/maan/ (n) 1. nin 2. bini-aadan (bashar).

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) caleemo dhashay oo weli isku duuban ama ubax aan dillaacin. Man iyo ubaxii dilacaay; malyuuntii aan u heesaay. Dh: xay.

waa la naqliyay ✓

1

de: bud

2

lx: man

3

pd: (-ka Pl: manan (ka))

4

ps: n4-m

5

key: man

waa la naqliyay ✓

n., nin, -ki, rag, -gi; he is grown a man, waa gadh madowbay; man of prudence, wisdom, fariid, -ki, nin fariid ah; man of war, markab xarbi ah.

waa la naqliyay ✓

Khariidad

waa la naqliyay ✓

Khariidad

waa la naqliyay ✓

/maap/ (n) khariidad, maab.

waa la naqliyay ✓

n., warqadda dunidu ku sawiran tahay.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Mar-ka) Mid; kol.

2

2. (Mar-ta) Googgaradda iyo maryaha kale oo dumarku dhexda ka xirtaan, meesha ama waxa lagu xiro.

waa la naqliyay ✓

1

mar¹: m.l 1. (-rar, m.l) Waqti la yaqaan oo bilow iyo dhammaad leh; goor, kol. 2. M.kayga, m.kaaga iyo wixi lamida: kolkayga, kolkaaga iyo wixi lamida. 3. M.kiiba: isla waqtigiiba, durba. 4. la-mid: marid.

2

mar²: m.dh (-ro, m.l) 1. Wax walba ee dumarku dhexda ku xirtaan. 2. Qiimaha naagnimo.

3

mar³: xi. 1. (naxwe) Isla m.ka ama isla m.kii: oraah lagu xiriiriyo weer waqtiley ah oo tilmaamaysa fal dhacay isla waqtigii midka weerta xorta ahi uu bilaabmayo. Tusaale: “Isla markii uu yimid shaqo ayuu bilaabay”. 2. (naxwe) M.ka ama m.kii: oraah lagu xiriiriyo weer waqtiley ah. Tusaale: “Markii uu Warsame dhoofay ayaan gegida dayuuradaha ka soo noqday”.

4

mar⁴: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Meel gudbid. 2. Dhaarasho. 3. Wax, wax ku duubid. 4. Wax baabuur iyo wixi lamida dardarid. 5. Nafley dabayl jin iyo wixi lamida ku dhicid. 6. Isku m.: wax xoog isku duubid. 7. Isu m.: laba meel oo kala jaho ah socod gaadiid iyo wixi lamida ku wada gaarid.

waa la naqliyay ✓

1

mar¹: m.l 1. (-rar, m.l) Waqti la yaqaan oo bilow iyo dhammaad leh; goor, kol. 2. M.kayga, m.kaaga iyo wixi lamida: kolkayga, kolkaaga iyo wixi lamida. 3. M.kiiba: isla waqtigiiba, durba.

2

mar²: xi. 1. (naxwe) Isla m.ka ama isla m.kii: oraah lagu xiriiriyo weer waqtiley ah oo tilmaamaysa fal dhacay isla waqtigii midka weerta xorta ahi uu bilaabmayo. Tusaale: Isla markii uu yimid shaqo ayuu bilaabay. 2. (naxwe) M.ka ama m.kii: oraah lagu xiriiriyo weer waqtiley ah. Tusaale: Markii uu Warsame dhoofay ayaan gegida dayuuradaha ka soo noqday. m.f.dh, marid. xi., marka. xi., markii.

3

mar³: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Meel gudbid. 2. Dhaarasho. 3. Wax, wax ku duubid. 4. Wax baabuur iyo wixi lamida dardarid. 5. Nafley dabayl jin iyo wixi lamida ku dhicid. 6. Isku m.: wax xoog isku duubid. 7. Isu m.: laba meel oo kala jaho ah socod gaadiid iyo wixi lamida ku wada gaarid. m.f.dh, marid.

waa la naqliyay ✓

1

v. pass (through, by ~ along) something; undergo; put into effect; progress

2

mar [feminine] n. woman's belt; women's clothing

3

mar m. n. time, occasion, instance

waa la naqliyay ✓

/maar/ (v) hallayn; kharibid (fool-xumayn).

waa la naqliyay ✓

1

(adj) 1. once (wanis); one time ~ hal mar. Ex: mar ama labo; once or twice. 2. mar -ka: (n) time (taaym). Ex: marka ugu horaysa...; the first time...

2

mar dambe: (adv) another time; —mar hore: (adv) beforehand; previously; already —mar kale: (adv) once more; again —mar kaliya: only one time —mar walba: all the time; always ~ mar kasta

3

mar -ay / tay: (v) pass (paas); move by ~ dhaaf

4

mar -ta: (n) drawstring (darooistir-ing); drawstring in a woman's skirt ~ duluc

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dusha wax kaga duub. Gacanta maro ku mar. Dh: duuduub.

2

mar: (fal) socod ku dhaaf. Xaafaddii aabbo mar oo buug ka sii qaad.

3

mar: (fal) wada arag oo idaha asooli. Wanyahaw idaha wada mar. Dh: asooli, saaro.

4

mar-ka: (magac, lab, keli) labo ilaa saddex qori oo sharab ah oo inta maydhax lagu maro aqallada dasada ah shax looga dhigo ama sarabka la dhisayo gunti tagxeel ah looga dhigo. Dh: mardo.

5

mar-ka: (magac, lab, keli) kol keliya; hal jeer. Mar la dage Allaa dagay laba la dagana isgaa dagan Dh: kol, jeer. Wa: marar.

6

mar-ta: (magac, dhedig, keli) googoradda ama meesha laga xidho. Ti oo garayskiyo; marta dabac u gunudoo: guranaysa hoomaar, oo aan gayaankeed: geesaha ka filanayn. Dh: dhexidh, dhixidh.

waa la naqliyay ✓

1

(Mas-ka)

2

1. Halaqa sunta leh jaad kamid ah.

3

2. Madaal barki.

waa la naqliyay ✓

m.l (-sas, ml.) 1. Xammaarato aan lugo lahayn, dheereysa, nafleyda qaniinta, sun halis ahna leh. 2. Koombo yar oo miraha dalagga lagu cabbiri, u dhiganta nus madaal.

waa la naqliyay ✓

m.l (-sas, ml.) 1. Xammaarato aan lugo lahayn, dheereysa, nafleyda qaniinta, sun halis ahna leh. 2. Koombo yar oo miraha dalagga lagu cabbiri, u dhiganta nus madaal.

waa la naqliyay ✓

m. n. snake

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) snake (isneeyk)

waa la naqliyay ✓