luuqee — Macnaha & Turjumaada

f.mg2 (-qeeyay, -qaysay) Ku l.: hees ama gabay iyo wixi lamida cod macaan ku qaadid.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-qeeyay, -qaysay) Ku l.: hees ama gabay iyo wixi lamida cod macaan ku qaadid. m.f.dh, luuqayn.

waa la naqliyay ✓

v. chant, intone a poem

waa la naqliyay ✓

-yey / luuqeysay: (v) recite in a singing tone; intone (intoon)

waa la naqliyay ✓

(fal) eeg luuqay.

waa la naqliyay ✓

1

de: chant, intone a poem

2

lx: luuqee

3

pd: (luuqeeyey)

4

ps: v2b=

5

key: luuqee

waa la naqliyay ✓

1

geeraar¹: m.l (-rro, m.dh) Maansada qayb ka mid ah oo gabayga ka tix gaaban, si gaar ahna loogu luuqeeyo.

2

geeraar²: f.mg1 (-ray, -rtay) Geeraar tirin.

waa la naqliyay ✓

1

hees¹: m.l/dh (-so, m.l) Tix hab dhisan leh oo lagu luuqeeyo.

2

hees²: f.mg1 (-say, -stay) Hees qaadid.

waa la naqliyay ✓

m.l Ereyo lagu luuqeeyo ama lagu heeso, si jaangooyo looga dhigo tixaha gabayga ama heesaha. la-mid: hoobaale, hoobale.

waa la naqliyay ✓

1

inshaad¹: m.l Ku luuqeynta qasiida diimeed iyadoo kor loogu luuqeenayo.

2

inshaad²: f.mg1 (-day, -dday) Qasiido ku luuqeyn.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg luuqee. la-mid: luuqays, luuqin.

waa la naqliyay ✓

1

geeraar¹: m.l (-rro, m.dh) Maansada qayb ka mid ah oo gabayga ka tix gaaban, si gaar ahna loogu luuqeeyo.

2

geeraar²: f.mg1 (-ray, -rtay) Geeraar tirin. m.f.dh, geeraarid.

waa la naqliyay ✓

1

hees¹: m.l/dh (-so, m.l) Tix hab dhisan leh oo lagu luuqeeyo.

2

hees²: f.mg1 (-say, -stay) Hees qaadid. m.f.dh, heesid.

waa la naqliyay ✓

m.l Ereyo lagu luuqeeyo ama lagu heeso, si jaangooyo looga dhigo tixaha gabayga ama heesaha. la-mid: hoobaale, hoobale.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) musbaar iyo wixii la mid ah oo meeshii uu ku jirey ka weynaada; ban ka faaxitaanka meel uu ku jiray ama wax kale. balway: (fal) ku luuqee hees balwo ah. Dh: balwee.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) hadal dudubis ah iyo reen aan wax macno ku jiraa la sooci karin oo badanaa dadka gabyaa hordhac uga dhigaan hadalkooga. War ninka giisayaa ee aan maqlaa ma gabay buu wadaa?

2

giis -ka: (magac, lab, keli) hadal miisaaman oo qaafiyad leh oo lagu luuqeeyo. Dh: maanso, hees.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac lab keli) god cododka maansada ka mid ah oo si gaar ah loogu luuqeeyo gobollada koonfureed. Guurowga maad baran iyo gabayga xeeshiisa.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) hees ku luuqay; hees ku qaad.

2

hees-ta: (magac, dhedig, keli) tixo isu miisaaman oo si farshaxamaysan isugu sargo'an. Waa jaadad badan oo lagu qaado kolka la cayaarao. Inta badan waxa lagu saleeyaa laxan waxaa na lagu bilaa qalabka miyuusigga ee kala duwan.

3

hees-ta: (magac, dhedig, keli) hog ka mid ah hogagga maansada oo ka kooban tixo isu miisaaman oo si farshaxan ahaan ah isugu sargo'an. Waxa lagu ladhaa laxan iyo miyuusik, kolka lagu luuqeeya na, si fiican bay dhegaha u soo jeedataa, nafuhu na ugu raaxaystaan. Waxay u sii kala baxdaa qaybo fara badan.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) tix ku luuqee oo qaad. Laaqi heesta aad jeceshay. Dh: qaad.

2

laaqi-ga: (magac, lab, keli) hadal aan meesha ku habboonayn. Dh: gef, qadaf.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) qof hees ama gabay tiriya oo ku luuqeeya. Timacadde wuxu ahaa gabayaa iyo laashin luuq macaan. Dh: gabyaa, heesaa.

2

laashin -ta: (magac, dhedig, keli) labo laamood oo mataano ah, middood.

waa la naqliyay ✓

(fal) tixo suugaanaysan ku luuqee ama allif. Bal maansee aan codkaaga maqallee.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) sakaarada dhedig. Maayo orod laguma gaadho. Dh: maanyo, yac. Li: atoor.

2

maayo-da: (magac, dhedig, keli) suugaan gabraaratada (ugaarsatada) berriga u gaar ah waana sida geeraarka ama salsalka awrta kolka la rarayo jiibteeduna waa: ood roon ma gooyoow, ajaa rarayee hoo, yalax yalax u rooroow, ma yal roobaad baa ee hoo. Ninkaasi wuxu yaqaan sida maayo loogu luuqeeyo.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax dhulka yaal kor u hinji. Qaad marada halkaa taalla. Li: dhig.

2

qaad: (fal) ka cudur ama bugtaan yeelo. Siigada hargab ka qaad.

3

qaad: (fal) duullaan meel ugu kac. Dh: weerar.

4

qaad: (fal) ku luuqee, ku hees. Heesta ku qaad adaa cod macaane. Dh: hees.

5

qaad: (fal) roob, da'idtaanka jooji. Rooboow gaad waan qadhqadhnee. Dh: kac, joogso. Li: da, hoor.

6

qaad: (fal) xil aqbal oo masuul noqo, xil dusha u rido. Xil qaad waa eed qaad.

7

qaad: (fal) xoog ku dhac oo boob. Ninkii geelaaga qaaday adna Lo'diisa soo qaad. Dh: dhac.

8

qaad: (fal) «uga deeq iyo axsaan ku sii. Ninka joonyad bariis ah tukaanka uga qaad. Dh: sii.

9

qaad: (fal) gabadh iyada oon reerkoodu ogayn guur u kexee. Gabadha qaad oo reerkiinna gee waa laguu meherindoonaaye.

10

qaad-ka: (magac, lab, keli) geed cagaaran oo laga beero dalal ay ka mid yihiin Itoobiya, Yamen iyo Kiiniya oo caleentiisa ama diirkiisa la calaliyo laguna mirqaamo. Dh: jaad.

11

qaad -ka: (magac, lab, keli) inta wax mug leh gudihiisu deeqi karo. Dh: mug.

waa la naqliyay ✓

1

chemin, n.m. - Waddo; Jid; Marin; Wadiigo; Waddo-luuqeed; Dariiq.

2

chemin de fer - Tareen rasto-biro ah; saldhigga tareenka,

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-leeyay, -laysay) Hadal aan macne lahayn ku hadlid.

waa la naqliyay ✓

-yey / suuqgeysay: (v) market (maar-ket); sell merchandise

waa la naqliyay ✓

1

1. (Luuq-a) Meel ama dhabbe yar oo ciriiryoon oo hareeraha wax ka yihiin.

2

2. (Luuq-da) Cod gaar ah oo gabayada iyo heesaha lagu qaado; cod lagu dheeraysto oo laga xareediyo.

waa la naqliyay ✓

1

luuq¹: m.l (-qyo, m.dh) Wadiiqo yar oo aad ciriiri u ah hareerahana guryo ka xigaan.

2

luuq²: m.dh (-qo, m.l) 1. Cod gaar ah oo gabayada iyo heesaha lagu qaado; cod lagu dheeraysto oo laga xareediyo. 2. la-mid: laaq¹.

3

luuq³: m.dh (naxwe) Weer qaybaheeda kala leh luuq kala duwan.

waa la naqliyay ✓

1

luuq¹: m.l (-qyo, m.dh) Wadiiqo yar oo aad ciriiri u ah hareerahana guryo ka xigaan.

2

luuq²: m.dh (-qo, m.l) 1. Cod gaar ah oo gabayada iyo heesaha lagu qaado; cod lagu dheeraysto oo laga xareediyo. 2. la-mid: laaq.

3

luuq³: m.dh (naxwe) Weer qaybaheeda kala leh luuq kala duwan.

waa la naqliyay ✓

pr. n., loc. Luk [city in southwestern Somalia.]

waa la naqliyay ✓

1

m. n. alley

2

luuq [feminine] n. voice, tone, intonation

waa la naqliyay ✓

1

-da: (n) the act or art of singing; melody (rneladi)-, tune (tuun) ~ laxan -ka

2

luuq -a: (n) narrow street

waa la naqliyay ✓

1

-a: (magac, lab, keli) dhabbo yar oo cidhiidhi ah oo hareeraha wax ka xigaan. Dh: suqduud.

2

luuq-a: (magac, lab, keli) meel biyamareen ah oo labo gebi oo aan waaweynayn u dhexeeya. Adhiga luuga ka soo waraabi. Dh: laag.

3

luuq-da: (magac, dhedig, keli) hawraar qoran ama la tiriyay, ku codayn.

4

luuq -da: (magac, dhedig, keli) cod gaar ah oo suugaanta siyaabo kala duwan loogu dhawaaqo. Fannaaniintu way kala luuq fiican yihiin. Dh: cod.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg2 (-qeeyay, -qeysay) 1. (f.g) Hub culus meel ku garaacid. 2. (f.g) Wax burburin. 3. (f.mg) Kharabid (matoor). 4. (f.mg) Ka d.: arrin oday ka noqosho.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg2 (-qeeyay, -qeysay) 1. (f.g) Hub culus meel ku garaacid. 2. (f.g) Wax burburin. 3. (f.mg) Kharabid (matoor). 4. (f.mg) Ka d.: arrin oday ka noqosho. m.f.dh, duqayn.

waa la naqliyay ✓

v. hit, crash, run over; pound, knock; annoy, criticize negatively; attack

waa la naqliyay ✓

-yey / duqeysay: (v) 1. collide (kolaaydhy crash (karaashy make a dent in. 2. bombard (bam-baardh); attack with bombs, shells, or missiles ~ rushee

waa la naqliyay ✓

1

(fal) madaafiic meel ku garaac.

2

duqee: (fal) meel ama wax kale, jiidh.

waa la naqliyay ✓

1

de: hit, crash, run over; pound, knock; [ext.] annoy, criticize negatively; attack

2

lx: duqee

3

pd: (duqeeyey)

4

ps: v2b=

5

xe: The plane crashed into ( ~ attacked) the statue.

6

xv: Diyaarad baa duqeesey taalladii.

7

key: duqee

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-qeeyay, -qaysay) Wax caarad fiiqan leh wax ku mudmudid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-qeeyay, -qaysay) Wax caarad fiiqan leh wax ku mudmudid. m.f.dh, juqayn.

waa la naqliyay ✓

v. poke, tap (with finger ~ stick); provoke, stimulate

waa la naqliyay ✓

-yey / juqeysay: (v) jab or poke with a pointed object repeatedly; poke (pow&); jab (jaab); prod (paroodh)

waa la naqliyay ✓

(fal) wax caaro yuuban leh, ku mudmud.

waa la naqliyay ✓

1

cf: mud, shuqee

2

de: poke, tap (with finger ~ stick); [ext.] provoke, stimulate

3

lx: juqee

4

pd: (juqeeyey)

5

ps: v2b=tr

6

key: juqee

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-geeyay, -gaysay) Gaadiid la'aan meel socod ku aadid.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-geeyay, -gaysay) Gaadiid la'aan meel socod ku aadid. m.f.dh, lugayn. m.f.dh, lugayn.

waa la naqliyay ✓

v. walk, go on foot

waa la naqliyay ✓

-yey / lugeysay: (v) go over by foot; walk (wook); leg (leeg); tread (tareedh)

waa la naqliyay ✓

(fal) gaadiid ha raacine lugahaaga ku soco. Dh: lugay, lugey.

waa la naqliyay ✓

1

de: walk, go on foot

2

lx: lugee

3

pd: (lugeeyey)

4

ps: v2b=

5

key: lugee

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-meeyay, -meysay) Beer la abuurayo lun u yeelid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-meeyay, -meysay) Beer la abuurayo lun u yeelid. m.f.dh, lumayn.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-iyay, -isay) la-mid: luuqee.

waa la naqliyay ✓

v. intone (a poem), chant

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) hees ama wax kale ku luqayn.

waa la naqliyay ✓

1

a: luuqee

2

de: intone (a poem), chant

3

lx: luuqi

4

pd: (luuqiyey)

5

ps: v2a=

6

key: luuqi

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: luuqad.

waa la naqliyay ✓

f. n. language

waa la naqliyay ✓

-luuqada: (n) language (laanguweeyj) ~ luqad, luuqad, af

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) cod dabacsan oo hadal af ka soo baxay uu sameeyo. Dh: lugo, luqad.

waa la naqliyay ✓

1

a: luuqad

2

de: language

3

lx: luuqo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: luuqo

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-leeyay, -laysay) Qaylo dheer samayn.

waa la naqliyay ✓

(fal) ku celceli codka 'uu' oo gurmad lagu doonayo.

waa la naqliyay ✓

1

de: howl, wail; ululate (outcry from sadness, pain or joy)

2

initial: u

3

lx: uulee

4

pd: (uuleeyey)

5

ps: v2b=intr

6

key: uulee

waa la naqliyay ✓

f.g/mg2 (-reeyay, -raysay) 1. Uur u yeelid (siiba naag aan la qabin). 2. Uuro kicin.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg2 (-reeyay, -raysay) 1. Uur u yeelid (siiba naag aan la qabin). 2. Uuro kicin. m.f.dh, uurayn.

waa la naqliyay ✓

-yey: (v) impregnate (im-perag-neeyt)-, inseminate (in-same-neeyt); cause to get pregnant

waa la naqliyay ✓

(fal) eeg uuray.

waa la naqliyay ✓

1

de: make pregnant

2

initial: u

3

lx: uuree

4

pd: (uureeyey)

5

ps: v2b=

6

key: uuree

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-reeyay, -raysay) Habeen socosho. la-mid: guureggal².

waa la naqliyay ✓

v. travel by night

waa la naqliyay ✓

-yey / guureysay: (v) travel at night

waa la naqliyay ✓

(fal) habeen goor danbe ah soco. Guuree habeenkii oo ha seexan. Dh: guur, gud, guuray.

waa la naqliyay ✓

1

de: travel by night

2

lx: guuree

3

nt: guurayn (ta) [vn-f], guurays (ka) [vn-m]

4

pd: (guureeyey)

5

ps: v2b=intr

6

key: guuree

waa la naqliyay ✓

(fal) xumee oo ka cadhaysii.

waa la naqliyay ✓

(fal) huubaha ka dhabaandhab oo ka daadi. Dh: faaruqi.

waa la naqliyay ✓

1

cf: iliil

2

de: alley

3

hm: 1

4

lx: luuq

5

pd: (-a)

6

ps: n2a-m

7

key: luuq_1

waa la naqliyay ✓

1

a: laaq

2

bw: Arabic

3

de: voice, tone, intonation

4

hm: 2

5

lx: luuq

6

pd: (-da)

7

ps: n1-f

8

key: luuq_2

waa la naqliyay ✓

1

de: Luk [city in southwestern Somalia] On the Jubba River near the Ethiopian border

2

hm: 3

3

lx: Luuq

4

ps: n0-loc

5

key: Luuq_3

waa la naqliyay ✓

m.dh (-do, m.l) Af ay ummadi leedahay oo ay isku fahmaan. la-mid: luqad, luqo, luuqo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-do, m.l) Af ay ummadi leedahay oo ay isku fahmaan. la-mid: luqad, luqo, luuqo.

waa la naqliyay ✓

f. n. language

waa la naqliyay ✓

-da: (n) language (laangu weeyj) ~ luqad, luuqo

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg lugad.

waa la naqliyay ✓

1

a: luqad, luqo, luuqo

2

bw: Arabic

3

de: language

4

lx: luuqad

5

pd: (-da)

6

ps: n1-f

7

key: luuqad

waa la naqliyay ✓

(fal) (ku ~) ku hees oo cod wanaagsan ku qaad. Ku luuqay Quraanka. Dh: codee, luuqee, luuqey.

waa la naqliyay ✓

1

(Luuqin-ta)

2

Hees ama wax la mid ah, luuq u yeelid. ku qaadid; luuqayn.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: luuqayn.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) (ku ~) hees ama wax la mid ah, luuq u yeelid; hees ku qaadid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-feeyay, -faysay) Cunto meel god ah ama dhismo loogu talagalay oo kulul ku dubid ama ku shiilid. la-mid: moofee.

waa la naqliyay ✓

v. bake flat bread; light an oven

waa la naqliyay ✓

(fal) foorno ku dub oo wax la moofeeyey ka dhig. Neef noo gawrac oo noo muufee.

waa la naqliyay ✓

1

de: bake flat bread; light an oven

2

lx: muufee

3

pd: (muufeeyey)

4

ps: v2b=tr

5

key: muufee

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-neeyay, -neysay) la-mid: muunadee.

waa la naqliyay ✓

v. honor, glorify; beautify, embellish

waa la naqliyay ✓

1

(fal) midabyo qurxoon u samee.

2

muunee: (fal) cid kale si sharaf iyo qaddarin ah u soo dhawee,

waa la naqliyay ✓

1

de: honor, glorify; beautify, embellish

2

lx: muunee

3

pd: (muuneeyey)

4

ps: v2b=

5

key: muunee

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-xeeyay, -xeysay) Fardo iyo wixi lamida nuuxe samayn.

waa la naqliyay ✓

v. amble, move at a slow pace

waa la naqliyay ✓