liil — Macnaha & Turjumaada

1

(Lii-sha)

2

1. Sooh wanaagsan; mayrax jilicsan oo aan go'in.

3

2. Waxtar danbe oo loo aayo; cirib; meecaad.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Dun mayraxeed oo adag. 2. L. ah: wax adkaysi leh.

waa la naqliyay ✓

m. n. strong thread ~ fiber

waa la naqliyay ✓

1

cf: dun, mayrax

2

de: strong thread ~ fiber

3

lx: liil

4

pd: (/sha Pl: liilal (/sha))

5

ps: n4-m

6

key: liil

waa la naqliyay ✓

m.l (-lo, m.dh) (baayoloji) Mid ka mid ah muuqaallada talantaalliga ah ee hiddo side. Noolayaasha badankoodu waxay leeyihiin laba aliil oo midba hiddoside ka yimid (midba waalid ka yimid), kaas oo ku jira koromosoomyo iskumid ah. Hal aliil badanaa waxa uu shiiqiyaa ka kale oo loo yaqaan shiiqsane, kaas oo ay ka baxaan astaamaha u gaarka ah noolahaas.

waa la naqliyay ✓

m.l (-lo, m.dh) (baay.) Mid ka mid ah muuqaallada talantaalliga ah ee hiddo side. Noolayaasha badankoodu waxay leeyihiin laba aliil oo midba hiddoside ka yimid (midba waalid ka yimid), kaas oo ku jira koromosoomyo iskumid ah. Hal aliil badanaa waxa uu shiiqiyaa ka kale oo loo yaqaan shiiqsane, kaas oo ay ka baxaan astaamaha u gaarka ah noolahaas.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qaababka kala duduwan ee uu isku muujiyo hiddaside.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-lo, m.l) Jeex yar oo tog ku darsama.

waa la naqliyay ✓

m. n. small alley, narrow path

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) meel gotaan ah oo ay biyo yari maraan. Dh: jeex.

waa la naqliyay ✓

1

cf: luuq

2

de: small alley, narrow path

3

lx: iliil

4

pd: (-ka)

5

ps: n1-m

6

key: iliil

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Xaskul, harag iyo wixi lamida si ay u jilcaan garaacid.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) suun iyo wixii la mid ah, jilci oo daguug.

2

liili: (fal) ku ul ku dhufo ama la dhac.

waa la naqliyay ✓

1

(Liila-da)

2

Hees la qaadi jirey oo hore oo Soomaaliyeed.

waa la naqliyay ✓

m.dh Hees dhaqameed waaya hore la qaadi jirey.

waa la naqliyay ✓

f. n. old traditional Somali song

waa la naqliyay ✓

1

de: old traditional Somali song

2

lx: liilo

3

pd: (/da)

4

ps: n-f

5

key: liilo

waa la naqliyay ✓

1

1. (Aaya-da) (waa shedan tahay) Carruurta hooyadood maahee, oorida kale, oo aabbahood qabo.

2

2. (Aaya-ha) Waxtar waa danbe wax laga dheefo; ciribdanbeed; aayatiin; meecaad; liil danbe; (ama aaye).

waa la naqliyay ✓

1

1. (Booc-a) Hunguri; cune.

2

2. (Booc-da) Geed aan qodax lahayn oo caleemo balballaaran iyo miro waaweyn oo afuufan leh; wuxuu lee yahay liil jilicsan oo qurux badan oo xargo iyo dhar iyo waxyaalo kale laga sameeyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Diriq-a)

2

Liilammo ama daliigo ad'adag oo xaskusha tuman iyo cawda feeran iyo wixii la mid ah laga reebo oo laga soo dhexsaaro.

waa la naqliyay ✓

1

(Dun-ta)

2

Liilammo laga soohay cudbiga iyo dhogorta iyo xariirta, kd., oo dharka laga sameeyo, meeshii uu ka dillaacana lagaga tolo.

waa la naqliyay ✓

1

(Gilgilid-da)

2

Xoog u ruxruxid; liillijin; lulid.

waa la naqliyay ✓

1

(Jawaan-ka)

2

Kiish ka samaysan liilammo ama xargo yaryar oo la isku falkiyey; joonyad.

waa la naqliyay ✓

1

(Lifaaq-a)

2

1. Liilan yar oo dun ah oo maryaha lagu tolo.

3

2. Wax la baara hayo oo aad loo eego; wax dhab ugu fiirsasho; jeedaalo; fiiro.

4

3. hannaan-wanaag; qaab.

waa la naqliyay ✓

1

(Ligligid-da)

2

Liilliijin; dhaqdhaqaajin; ruxruxid.

waa la naqliyay ✓

1

(Lihiin-ta)

2

1. Adkaysan, karti.

3

2. Waxtar danbe; meecaad; liil.

waa la naqliyay ✓

1

(Liifad-da)

2

Cad yar oo xarig ah ama daliig kale oo ama xirmo yar oo liilammo ah, oo feynuuska gaaska ku baxa ama shimica iyo waxyaalo kale, la dhexgeliyo oo inta daarma olola.

waa la naqliyay ✓

1

(Liilan-ka)

2

Dun la soohay oo miiqan.

waa la naqliyay ✓

1

(Liilliijin-ta)

2

Marmaarriyid; dhaqdhaqaajin; ruxruxid.

waa la naqliyay ✓

1

(Qawlid-da)

2

1. (dhir) Hadba qawl curdan ah, soo saarid, dhalid.

3

2. Wax agtood isku liilamin, ku leexsanaan, ku garab jiidnaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Riijin-ta)

2

(badanaa: riirriijin) dhaqdhaqaajin; liilliijin; ruxruxid.

waa la naqliyay ✓

1

(Riirriijin-ta)

2

Liilliijin; dhaqdhaqaajin; ruxruxid; ligligid.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Sayid-da) (dun, liilammo, kd.) isfeer dhigid. sarcid.

2

2. (Sayid-ka) a) Waayeel, madax. b) Shariif.

waa la naqliyay ✓

1

(Tifid-da)

2

Liilammada dunta maro ama wax kale, ka samaysan yihiin, mid mid u bixbixin, u siibsiibid.

waa la naqliyay ✓

1

(Xasku-sha)

2

Geed dacarta la tol ah; wuxuu lee yahay caleemo dheerdheer oo warmo ah oo qaarka danbe u wada buuran oo wada hilib ah, oo caarad qodax ah ku wada dhammaada; sida wax laysku falkiyey bay isu haystaan oo midiba mid uga kor baxdaa. Waa wada liil, xargo iyo waxyaalo kaleba laga sooho ama laga sameeyo; ~ xig.

waa la naqliyay ✓

1

cidhib¹: m.dh (-dhbo, m.l) la-mid: cirib.

2

cidhib²: m.l (-byo, m.dh) (cilmiga naflayda) Dalool liilsami kara oo carjaw ah, kaas oo ku dheggan gidaarka dalqada ee u dhow salka carrabka naasleyda. Mar wax la liqayo wuxuu daboolaa hunguricadka si aanay cuntadu u gelin.

waa la naqliyay ✓

1

(Iil-ka)

2

1. Godka xabaasha dhinaciisa hoose oo inta la barbarqodo qofka dhintay la gesho.

3

2. Meel leexsan.

waa la naqliyay ✓

1

iil¹: m.l (-lal, m.l) Meesha yar oo godka xabaasha dhinaceeda hoose ku taal oo qofka dhintay la dhigo.

2

iil²: f.g1 (iilay, iishay) Wax inyar weecin.

waa la naqliyay ✓

1

iil¹: m.l (-lal, m.l) Meesha yar oo godka xabaasha dhinaceeda hoose ku taal oo qofka dhintay la dhigo.

2

iil²: f.g1 (iilay, iishay) Wax inyar weecin. m.f.dh, iilid.

waa la naqliyay ✓

1

v. turn aside; lean

2

iil: m. n. side-chamber of the grave, where the corpse is placed

3

iil: v., sg., simple past tense: I was (at ~ in a place)

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) grave (gareeyvf, especially where the corpse is placed

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, kel) meel cidhifkeed. Dh: baal, dhinac, barbar, gees.

2

iil-ka: (magac, lab, keli) godka xabaasha dhinaca hoose laga jeexo ee meydka la dhigo ama lagu dhababo, Dh: luxud.

waa la naqliyay ✓

-sha: (magac, dhedig, keli) waxtar danbe oo loo aayo. Dh: cidhib, meecaad, aayatiin.

waa la naqliyay ✓

1

biil¹: m.l Kharash maalmeedka ama bileed; masaruuf.

2

biil²: f.g1 (-iilay, -iishay) Kharash maalmeed cid bixin; masaruufid.

waa la naqliyay ✓

1

biil¹: m.l Kharash maalmeedka ama bileed; masaruuf.

2

biil²: f.g1 (-iilay, -iishay) Kharash maalmeed cid bixin; masaruufid. m.f.dh, biilid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. maintenace money for daily expenses

2

biil v. give someone money for daily expenses, maintain

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) maintenance (meyn-ta- nansi); as of a family, with the necessities of life; support (sa-poort) ~ masaariif.

2

biil -ay/shay: (v) provide for or maintain, by supplying with money or necessities

waa la naqliyay ✓

1

(fal) masruuf sii. Bahda weyn iyo bahda yar isku si u biil. Dh: quudi, biili.

2

biil-ka: (magac, lab, keli) nafaqo ama quud siin. Dh: masruuf.

waa la naqliyay ✓

1

(Ciil-ka)

2

Wax xun oo lays yeelay, kulka iyo ka xumaanshada iyo ka aargudasho doonidda, qofka wax loo dhimay ku abuuranta; umal; caro; dhirif: xanaaq.

waa la naqliyay ✓

1

ciil¹: m.l Dareen uurkutaallo leh oo ku dhasha qof marka lagu sameeyo wax uusan raalli ka ahayn. la-mid: ciifo.

2

ciil²: f.g1 (-iilay, -iishay) Dareen uurkutaallo leh cid ku beerid.

waa la naqliyay ✓

1

ciil¹: m.l Dareen uurkutaallo leh oo ku dhasha qof marka lagu sameeyo wax uusan raalli ka ahayn. la-mid: ciifo.

2

ciil²: f.g1 (-iilay, -iishay) Dareen uurkutaallo leh cid ku beerid. m.f.dh, ciilid.

waa la naqliyay ✓

1

v. disturb, make someone anxious, anger, embitter

2

ciil m. n. grief, anger, resentment, grudge

3

ciil v. shrink, fall, diminish

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) anger (ang ger); rage (reeyj) ~ xanaaq. —Syn: fury, ire, wrath, resentment, indignation

waa la naqliyay ✓

1

Risentimento

2

Resentment

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhib oo caloolxumo ku reeb; ciil iyo tiiraanyo ku reeb. Wiilka maxaa loo ciilay?

2

ciil: (fal) hoos u dhac, aad u shiiq; sii baaba'a; ciir.

3

ciil -ka: (magac, lab, keli) dareen cadho iyo xumaan ah oo ka dhasha dulmi jawaab loo waayay; xumaan qofka wax loo dhimay ku abuuranta. Dh: umal, caloolxumo.

waa la naqliyay ✓

غَيْظَ، غَضَبٍ

waa la naqliyay ✓

1

(Dii-sha)

2

Xirrib; tab; dhagar; xeelad.

waa la naqliyay ✓

1

diil¹: m.dh (-lo, m.l) Dhabbo; jid.

2

diil²: f.g1 (-iilay, -iishay) Wax ciid, neef iyo wixi lamida ka buuxin.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. long animal track ~ path

2

diil [feminine] n. stripe, line

3

diil [feminine] n. cunning, trickery

waa la naqliyay ✓

-sha: (magac, dhedig, keli) farsamo iyo xeelad cid kale lagaga badin karo. Diil hayaa wax diida. Dh: xirrib, il; tab.

waa la naqliyay ✓

m.l Midab cad oo geela iyo farduhu yeeshaan.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) geed, soo bax oo biqil.

2

fiil-ka: (magac, lab, keli) baarka yar ee aadka u qoyan ee geeduhu bixiyaan kolka roobku ku da'o. Dh: magool, fiile, filo.

3

fiil-ka: (magac, lab, keli) midab geel oo caddaan ah; waxa la yidhaahdaa geela fiilka ahi adkaysi ma laha.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Hiil-ka) Labo qof oo la kala godobsado oo mid, af ama addin wax laga taro, si uu kan kale uga adkaado; hiillo; danaano.

2

2. (Hii-sha) a) Digo ama saalo badan oo xeryaha ariga ku ururta. b) Geed yar oo xoolaha cuna caanohooda xaraar ka dhiga.

waa la naqliyay ✓

1

hiil¹: m.l Taageero la siiyo laba qof ama ka badan oo wax isku haysta midkood. la-mid: hiillo.

2

hiil²: f.mg1 (-lay; -iishay) la-mid: hiili.

waa la naqliyay ✓

m.dh Digo xoolaad oo uruurtay.

waa la naqliyay ✓

m.l Taageero la siiyo laba qof ama ka badan oo wax isku haysta midkood. la-mid: hiillo.

waa la naqliyay ✓

1

f. n., (mass n.): sheep ~ goat dung

2

hiil m. n. support, partisanship, siding with one's friends ~ relatives

waa la naqliyay ✓

(Hil) N Vernonia cinerascens Sch.Bip. Compositae.

waa la naqliyay ✓

1

-hiisha: (n) dung (dhang); manure (manuur) ~ digo

2

hiil -ka: (n) partiality; partisanship to a person or faction; favoritism ~ hiillo

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) labo dhinac oo dagaalamaya, garabsiin iyo tageero dhinac lala garab joogsado. Hiil iyo hoo ba waad iga helaysaa. Dh: gurmad, hiillo, danaaano.

2

hiil-sha: (magac, dhedig, keli) digo ama saalo badan oo xeryaha adhiga ku ururta. Dh: digo, gujuf.

3

hiil-sha: (magac, dhedig, keli) geedgaab xooluhu. ay daaqaan oo caanahooda khadhaadheeya.

waa la naqliyay ✓

1

(Jiil-ka)

2

1. Lakab xalleef ah iyo qolfo qallalan oo afku yeesho kolka la harraado ama la bukoodo; luun.

3

2. Wax afka lagaga xiro dhasha yaryar oo xoolaha, si ayan wax u nuugin; sees; afduub.

waa la naqliyay ✓

1

jiil¹: m.l 1. Qolof bushimaha kor fuusha marka oon ama xanuun ku yimaado. 2. (-lal, m.l) Qoryo fiiqfiiqan, si farsamo ah loo habeeyey oo nirgaha afka looga xiro. 3. Dalab. 4. (-lal, m.l) Fac.

2

jiil²: f.g1 (-iilay, -iishay) Nirgo qoryo fiiqfiiqan oo si farsamo ah loo habeeyey si aysan wax u nuugin gafuurka uga xirid.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Qolof bushimaha kor fuusha marka oon ama xanuun ku yimaado. 2. (-lal, m.l) Qoryo fiiqfiiqan, si farsamo ah loo habeeyey oo nirgaha afka looga xiro. 3. Dalab. 4. (-lal, m.l) Fac.

waa la naqliyay ✓

m. n. splint; gag over mouth of young animal to prevent it from suckling

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) generation (jena reey-shin) ~ fac

waa la naqliyay ✓

1

(fal) nirgo inay hooyooyinkood jaqaan loog acabsanayo, qori afkaga xidh.

2

jiil-ka: (magac, lab, kali) qoriga yar oo afka lagaga xidho nirigaha si looga ilaaliyo inay jaqaan hooyadood. Dh: cafuuf.

3

jiil-ka: (magac, lab, keli) marka gabadhu tagto reerkooda ee ay muddo maqnaato waxa laga soo raaciyo ama laga soo siiyo reerkooda. Dh: dhibaad.

4

jiil -ka: (magac, lab, keli) dad cimri isku soo gaadhay oo casri keliya wada nool. Dh: fac.

5

jiil -ka: (magac, lab, keli) qolof bushimaha kor fuusha marka oon ama xanuun ku yimaaddo qofka.

waa la naqliyay ✓

1

de: splint; gag over mouth of young animal to prevent it from suckling

2

lx: jiil

3

pd: (-ka Pl: jiilal (ka))

4

ps: n4-m

5

key: jiil

waa la naqliyay ✓

1

(Kiil-ka)

2

Beeg; miisaan; qiyaas; cabbir.

waa la naqliyay ✓

1

kiil¹: m.l 1. Beeg; miisaan; qiyaas; cabbir. 2. Bilow ciyaareed (turub).

2

kiil²: f.g1 (-iilay, -iishay) 1. Wax cabbirid, beegid. 2. Ciyaar turub bilaabid.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-iilay, -iishay) 1. Wax cabbirid, beegid. 2. Ciyaar turub bilaabid. m.f.dh, kiilid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. grain-measure (by volume); load, cargo

2

kiil v. measure out (grain)

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) beeg; miisaan. Dh: qiyaas, cabbir

waa la naqliyay ✓

1

liic¹: m.l Foorar; janjeer.

2

liic²: f.mg1 (-cay, -cday) Wax dhinac u janjeerid.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-cay, -cday) Wax dhinac u janjeerid. m.f.dh, liicid.

waa la naqliyay ✓

v. bend, be bent (over), lean, tilt

waa la naqliyay ✓

-ay / day: (v) bend or slant away from the vertical; tilt (tilt); lean (liin) ~ janjeer

waa la naqliyay ✓

(fal) jilayc daraaddii qalloocsan; doc u dheelli. Dh: qalloocsan, janjeedhso.

waa la naqliyay ✓

1

de: bend, be bent (over), lean, tilt

2

lx: liic

3

pd: (liicay / liicday)

4

ps: v1=intr

5

key: liic

waa la naqliyay ✓

1

(Liid-ka)

2

1. (qof) laga wartaagsan yahay; nacas; doqon; xun.

3

2. Cad yar oo xarig ah ama dun ama mayrax, kd.

waa la naqliyay ✓

1

liid¹: m.l.kh 1. L. ah: qof jilicsan oo tabar yar. 2. Nacas, doqon.

2

liid²: f.g1 (-day, -dday) Cid quursasho; yasid.

waa la naqliyay ✓

1

liid¹: m.l.kh 1. L. ah: qof jilicsan oo tabar yar. 2. Nacas, doqon.

2

liid²: f.g1 (-day, -dday) Cid quursasho; yasid. m.f.dh, liidid.

waa la naqliyay ✓

Band

waa la naqliyay ✓

1

m. n. fool, idiot, bad ~ contemptible person

2

liid v. humiliate, abase, treat like a fool; despise, disdain, scorn

waa la naqliyay ✓

-ay / day: (v) dishonor or disgrace; humiliate (hiyumiliyeeyt); degrade (digareeyd) ~ sharaf-ridid

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid kale, yarayso oo xaqir. Kaan ku qadarin adna liid. Dh: quudhso, yarayso.

2

liid -ka: (magac, lab, keli) aag ama jiid seenyaal oo koox hirar jabaqeed oo baacyo u gooniya leh oo loo isticmaalo baahinta barnaamijyada raadyowga. Raadyowga Jabuuti waxaan ka dhageystaa hirka dhererkiisu yahay 42 mitir liid.

3

liid -ka: (magac, lab, keli) diilin dheer oo midab leh. Sac liid madaw dhabarka ku leh ayaan raadinayaa. Dh: diilin, liin.

4

liid -ka: (magac, lab, keli) qoorta dhinaceeda dambe eo timaha madaxa iyo lafta duudka u dhexeeya. Dh: qadaad, law, tun, deli, qoordiid.

5

liid -ka: (magac, lab, keli) yaraysi iyo xaqiraad.

6

liid -ka: (magac, lab, keli) cad yar oo xadhig ah ama dun ama maydhax, iyo wixii la mid ah.

7

liid -ka: (magac, lab, keli) qof laga wanaagsan yahay ama hooseeya.

waa la naqliyay ✓

1

(Liif-ka)

2

Cayaar dhagxan gaar ah ama kubbado qori ah oo la tuuro ama la dilindilleeyo lagu cayaaro (ama luuf).

waa la naqliyay ✓

1

liif¹: m.l 1. la-mid: lųuf. 2. Xashiish jilicsan oo ka hara alwaaxda la qoro. 3. Dhagax xalleefsan oo lagu luufo. 4. Qaynbaar. 5. Sooloji ahaan, dhisme timaha oo kale ah oo dheer, sida tifafka yar yar ee baalasha shimbiraha.

2

liif²: f.mg1 (-fay, -ftay) 1. Liif ciyaarid. 2. Caatoobid. la-mid: luuf.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. la-mid: lųuf. 2. Xashiish jilicsan oo ka hara alwaaxda la qoro. 3. Dhagax xalleefsan oo lagu luufo. 4. Qaynbaar. 5. Sooloji ahaan, dhisme timaha oo kale ah oo dheer, sida tifafka yar yar ee baalasha shimbiraha.

waa la naqliyay ✓

m. n. game in which stones ~ wooden balls are thrown into a hole

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) wax biro jilicsan ka samaysan oo weelka lagu maydho.

2

liif-ka: (magac, lab, keli) gufka timirta ama xigga oo la feedho oo weelasha lagu maydho ama furaashyada iyo makhaddadaha lagu cabbeeyo.

3

liif -ka: (magac, lab, keli) hilib la saafay oo la balaadhshay. Dh: isteeg.

4

liif-ka: (magac, lab, keli) ciyaar lagu dheelo dhagxan xalleefsan ama qoryo loo sameeyay oo la tuurto. Dh: luuf.

waa la naqliyay ✓