Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Leela-da)

2

1. Qiiqu hadduu meel kore oo gudo ah ku ururo oo noqdo wax qiro leh, oo kolkol waxyaalo wargo la moodo ka soo laallaadaan.

3

2. Wixii biyuhu sidaas oo kale gebiyada iyo godadka gudohooda ugu sameeyaan: kolkol waxay yeeshan filgimmo dheerdheer oo waaweyn oo xagga dhulka u soo laallaada.

4

3. Xayaabo biyaha deggan korkooda ka samaysanta.

5

4. Cunnada la karshey oo qaboobaysa, xayaabo ama xuub dusha ama hoos kaga samaysma.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Xayaabada dusha ka fuusha cuntada la kariyo. 2. Xaafoodka kor fuula biyo in badan meel ku jirey; saaruq.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] muck; coagulated substance (at bottom of a pot); soot, smut; moss; mold ~ mould, rot

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) labeen cagaaran oo ku dhalata meel ay biyo ku raageen. Biyaha leelo ayaa qarisay. Dh: saaruq.

2

leelo-da: (magac, dhedig, keli) cuntada la karshey oo qabowday xayaabo ama xuub dusha ama hoos kaga samaysma.

3

leelo -da: (magac, dhedig, keli) wixii biyuhu gebiyada iyo godadka gudohooda ku sameeyaan: kolkol waxay yeeshaan filgimmo dhaadhdheer oo waaweyn oo xagga dhulka u soo laadlaada.

4

leelo -da: (magac, dhedig, keli) qiiqa meel kore oo gudo ah ku urura oo noqda wax qaro leh.

waa la naqliyay ✓

1

de: muck; coagulated substance (at bottom of a pot); soot, smut; moss; mold ~ mould, rot

2

lx: leelo

3

pd: (/da)

4

ps: n0-f-col

5

key: leelo

waa la naqliyay ✓

-da: (magacwadareed) xaaxeeyada badda iyo meelo kale laga helo oo jaadad kala duwan leh. aleelo-da: (magac, dhedig, keli) qaalmaha yaryar ee ugubka ah. Dh: haleelo.

waa la naqliyay ✓

1

(Eela-da)

2

Deero.

waa la naqliyay ✓

m.dh Deero.

waa la naqliyay ✓

f. n. antelope, gazelle

waa la naqliyay ✓

-eelada: (n) gazelle (gazaal) ~ deero

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) eeg deero.

2

eelo- da: (magac, dhedig, keli) qaranka kiisa quwaaxa macaan leh oo ay midhaha hadhuudhku ka baxaan. Dh: aalo.

waa la naqliyay ✓

1

de: antelope, gazelle

2

lx: eelo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: eelo

waa la naqliyay ✓

m. n. night

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: night

3

lx: leel

4

pd: (-ka Pl: leelal (ka))

5

ps: n4-m

6

key: leel

waa la naqliyay ✓

m.dh Fiidkii waqtiga geela la maalo.

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho gabadh lagu faanayo oo loo jeedo in ay tahay tu qaalinimadeeda darteed geel laga qaadi doona ciddii u soo guur doonata.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) gabadh mid kale la jaal ah. Dh: saaxiibad.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-eeshay, -eelatay) Wax ku dhowaasho.

waa la naqliyay ✓

(fal) meel ama wax u dhowow.

waa la naqliyay ✓

Birlab buuxda oo inta badan xaglo kala jeeda leh ee loogu isticmaalo furidda sanaadiiqda iyo wixii la xiriira.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) lacag baad ah oo cid xaqdarro lagaga qaado. Xamar leejada taalla, ninkii aan ka xanaaqin, xaasid baan u aqaan. Dh: baad.

waa la naqliyay ✓

1

(Leexa-da)

2

1. Dabayl kacda oo cirka mudda.

3

2. (cayaar) xargo geedo isu dhow madaxyada loogu xiro, oo carruurtu fuusho oo isku ruxdo.

4

3.* Xargo iyo shabaag sidoo kale, inta geedo isu dhow labada madax loogu kala xiro, lagu kor seexdo.

waa la naqliyay ✓

1

leexo¹: m.dh 1. Dabayl dhacda oo cirka u kacda. 2. Ciyaar xarig geedo isu dhow labadiisa dacal lagu kala xiro oo carruurtu fuusho iskuna ruxaan. 3. Qallooc gala kurus geel.

2

leexo²: f.mg3 (-xday, -xatay) Jid lagu socday ka weecasho.

waa la naqliyay ✓

1

leexo¹: m.dh 1. Dabayl dhacda oo cirka u kacda. 2. Ciyaar xarig geedo isu dhow labadiisa dacal lagu kala xiro oo carruurtu fuusho iskuna ruxaan. 3. Qallooc gala kurus geel.

2

leexo²: f.mg3 (-xday, -xatay) Jid lagu socday ka weecasho. m.f.dh, leexasho.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. swing; hammock

2

leexo [feminine] n. cyclone, tornado, whirlwind, dust-storm

waa la naqliyay ✓

name-f swing; hammock; tornado, cyclone, whirlwind

waa la naqliyay ✓

1

-leexday / leexatay: (v) change your direction; turn (teen)-, divert (di-veert) ~ weeco

2

leexo: -leexada: (n) hammock (hamak)-, swing (iswing)-, seesaw (siisoo) ~ wiifow

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhinac u baydh; dhinacii loo socdey, meel aan ahayn, aad. Dh: baydh, weeco.

2

leexo -da: (magac, dhedig, keli) qalab iyo qaab dadka lagu ciqaabo oo faldembiyeedka lagaga gooyo ama qirashadiisa lagaga soo saaro.

3

leexo -da: (magac, dhedig, keli) qalab caruurtu ku ciyaarto oo ay isku lulaan. Cali maanta leexo ayuu ku ciyaaray. Dh: wiifow, siidhimiidhi.

4

leexo -da: (magac, dhedig, keli) qalab iyo qaab dadka lagu ciqaabo oo faldembiyeedka lagaga gooyo ama qirashadiisa lagaga soo saaro.

5

leexo -da: (magac, dhedig, keli) siigo wareegaysata oo aad cirka ugu sii fogaata. Jilaalka meel walba leexo ayaa lagu arkaa. Dh: dabayl.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: teeleyn.

waa la naqliyay ✓

1

(Xeela-da)

2

Xeel; xeelad.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: xeel.

waa la naqliyay ✓

f. n. trick, cunning

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) garoome iyo tab waaya aragnimo iyo hibo Eebbe ku salaysan oo hawlaha la qabanayo lagu farsameeyo oo lagu fududeeyo. Dh: tab, sir, xirrib, xeelad.

waa la naqliyay ✓

1

de: trick, cunning

2

initial: x

3

lx: xeelo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

see: xeelad

7

key: xeelo

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-eeshay, -eelatay) 1. Hanti ama wax kale lahaan. 2. Ku y.: dayn cid ku lahaan. 3. U y.: wax aad u danayn. 4. Kab iyo wixi lamida suun u samaysasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-eeshay, -eelatay) 1. Hanti ama wax kale lahaan. 2. Ku y.: dayn cid ku lahaan. 3. U y.: wax aad u danayn. 4. Kab iyo wixi lamida suun u samaysasho. m.f.dh, yeelasho.

waa la naqliyay ✓

v. hold, have; acquire; possess, own

waa la naqliyay ✓

-yeeshay / yeelatay: (v) obtain (ob-teeyn); acquire (a-kuwaayer); earn (een); get by effort; possession of

waa la naqliyay ✓

1

(fal) kab go'an hagaajiso oo dib u tolo. Dani waa seetee kabtaada yeelo. Dh: karo,

2

yeelo: (fal) wax kuu gaar ah hanti ahaan u lahaw Baabuurkii aad iga ergisatay waan ku siiyee yeelo. Dh: lahaw.

waa la naqliyay ✓

1

de: hold, have; acquire; possess, own

2

initial: y

3

lx: yeelo

4

pd: (yeeshay)

5

ps: v3b=

6

key: yeelo

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) labeen cagaaran oo meel in badan biyo fadhiyeen ama mareen ku dhegta. Dh: leelo.

waa la naqliyay ✓

1

(Haleela-da)

2

1. (caano) nafley dhalmo cusayb ah, siiba geela dhalay.

3

2. (dhiig, kd.) wax kastoo shubma oo cusub.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u Geel markaa dhalay.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] first milk produced by an animal that just gave birth

waa la naqliyay ✓

-haleelada: (n) first milk of a new birth mother ~ danbar

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) hal irmaan oo caano leh... innaguna haleelada dhashiyo, hilibka mooyaane, inaan beer dhulkeenna u hurnaa, way habboontahaye!

2

haleelo -da: (magac, dhedig, keli) caanaha neef geel ah oo dhowaan dhalay laga liso. Dh: dhalooyo, danbar. Li: jani.

3

haleelo -da: (magac, dhedig, keli) dhiig iyo wax kaste oo shubma oo cusub.

waa la naqliyay ✓

1

de: first milk produced by an animal that just gave birth

2

lx: haleelo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f-col

5

key: haleelo

waa la naqliyay ✓

1

(Jaleela-da)

2

Geed yar oo aan qodax lahayn oo caleentiisa laysku dacarfaalo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (botani) Geedgaab aan qodax lahayn oo caleentiisa daawo ahaan loo isticmaalo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (botani) Geedgaab aan qodax lahayn oo caleentiisa daawo ahaan loo isticmaalo.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] medicinal plant species

waa la naqliyay ✓

Cassia ellisae 001

waa la naqliyay ✓

1

(Chelleke) N Kelleronia revoilii (Franch) Chiov. Zygophyllaceae.

2

N Periploca somaliensis Browicz. Asclepiadaceae.

3

C Crotalaria leptocarpa Balf.F. Papilionaceae.

4

S, C Gnidia latifolia (Oliv.)Gilg Thymelaeaceae.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) geed cagaar xooluhu aad u daagaan oo saara midho leh iniino oon reeba; geed dawaa'id cudurro badan lagu daaweeyo; kana mid ah dhirta la isku dacar faalo.

waa la naqliyay ✓

1

de: medicinal plant sp.

2

lx: jaleelo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f-col

5

key: jaleelo

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) qof basar xun oo doqon ah. Dh: nacas, calaan, sabsaab.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax kale ku doorso. Shaiiska bedelo.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-oobay, -owday; -oobi) 1. Cid beel noqosho. 2. Ku b.: cid, cid kale oo ka dhaqan duwan ku darmid.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-oobay, -owday; -oobi) 1. Cid beel noqosho. 2. Ku b.: cid, cid kale oo ka dhaqan duwan ku darmid. m.f.dh, beeloobid.

waa la naqliyay ✓

v. become a community

waa la naqliyay ✓

(fal) ubad dhal oo nin beel ah nogo. Dh: taran.

waa la naqliyay ✓

1

de: become a community

2

lx: beelow

3

pd: (beeloobay)

4

ps: v1=intr

5

key: beelow

waa la naqliyay ✓

1

(Beelya-da)

2

Haadka waaweyn tu kamid ah.

waa la naqliyay ✓

m.dh Haadda waaweyn nooc ka mid ah, dafadana la bah ah, midab madaw leh oo buuraleyda ku nool.

waa la naqliyay ✓

m.dh Haadda waaweyn nooc ka mid ah, dafadana la bah ah, midab madaw leh oo buuraleyda ku nool.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] large bird of prey species

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) haadka waaweyn mid ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

1

cf: haad

2

de: large bird of prey sp.

3

lx: beelyo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f-col

6

key: beelyo

waa la naqliyay ✓

name-f camel-owner; lucky; rich. Syn: Geelle

waa la naqliyay ✓

1

(Heella-da)

2

Heesaha jaad kamid ah.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Nooc heesaha jacaylka ah ka mid ah oo waayadii hore la qaadi jirey.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Nooc heesaha jacaylka ah ka mid ah oo waayadii hore la qaadi jirey.

waa la naqliyay ✓

f. n. love song, lyric

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, kali) magac guud oo kulmiya ciyaaraha Soomalida ee sacabka iyo. jiibinta leh intooda badan. Hannaan quruxeey, haweeya acddeey, Horjoogaagu heelo igu dhali. Dh: ciyaar.

2

heello-da: (magac, dhedig, keli) heesaha jaad ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

1

cf: hees

2

de: love song, lyric

3

lx: heello

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: heello

waa la naqliyay ✓

(fal) carar oo baxso oo yaan raacdo ku soo gaadhin. Dh: fiko, baxso, firxo, caymo.

waa la naqliyay ✓

1

(Leedda-da)

2

Faras aan koore saarrayn oo la fuulo.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Faras la fuushanyahay oo aan koore saarnayn. 2. la-mid: leeddafuulid.

waa la naqliyay ✓

vl. n. bareback riding

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) fuulidda faras aan la heensayn. Leedda fuulkiyo, wiilyaw lahashadu, yaanay kula lumin.

waa la naqliyay ✓

1

de: bareback riding

2

lx: leeddo

3

pd: (/da)

4

ps: vn6-f

5

key: leeddo

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) Wax dhinac u weecsasho. Tusaale: “Biyaha beerta u leexso”.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) Wax dhinac u weecsasho. Tusaale: Biyaha beerta u leexso. m.f.dh, leexsasho.

waa la naqliyay ✓

v. turn something towards oneself

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax meel kale u socday, soo weecso. Biyaha maangadka leexso. Dh: weecso.

2

leexso: (fal) xoolo aad lahayn xaqdarro ku qaado. Dh: duwo, dhac.

waa la naqliyay ✓

1

de: turn s.t. towards oneself

2

lx: leexso

3

pd: (leexsaday)

4

ps: v3a=tr

5

key: leexso

waa la naqliyay ✓

1

(Sheela-da)

2

Xiidmaha wax ka mid ah oo, xuubka hoos ka celiya oo dillaaca darteed, soo dhaadhaca oo qooraha gala oo weyneeya.

waa la naqliyay ✓

m.dh Galka xaniinyaha oo weynaada xiidmaha oo soo gala awgeed.

waa la naqliyay ✓

m.dh Galka xaniinyaha oo weynaada xiidmaha oo soo gala awgeed.

waa la naqliyay ✓

f. n. hernia

waa la naqliyay ✓

-sheelada: (n) hernia (heer-niya)

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xiidmaha wax ka mid ah oo, xuubka hoos ka celiya oo dillaaca dartiis, soo dhaadhaca oo haragga xiniinyaha qooraha dhexgala oo weyneeya.

waa la naqliyay ✓

1

de: hernia

2

initial: s

3

lx: sheelo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: sheelo

waa la naqliyay ✓

m.dh Abaal.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) tudhaale ama kaga doonid abaal danbe..

waa la naqliyay ✓

1

(Yeelma-da)

2

Yeelin.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. agreement, consent, acceptance

2

yeelmo: [feminine] n. sandal-strap

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) eeg yeelin.

2

yeelmo -da: (magac, dhedig, keli) oggolaansho; yeelitaan. Dh: yeelis.

3

yeelmo -da: (magac, dhedig, keli) kabaha lagu socdo suunkooda sare. Yeelmo ii saar jaantan.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-eeshay, -eelatay) Sabir iyo dulqaad ku sifoobid (qof).

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-eeshay, -eelatay) Sabir iyo dulqaad ku sifoobid (qof). m.f.dh, dulyeelasho.

waa la naqliyay ✓