laye — Macnaha & Turjumaada

(xidhiidhiye) waxa la yidhi; kuye. Laye Soomaalidu geela gaal bay odhan jireen. Dh: leye.

waa la naqliyay ✓

Lakab

waa la naqliyay ✓

Dabaqad

waa la naqliyay ✓

1

fal¹: m.l (-lal, m.l) 1. Wax qabad; samays. 2. Ficil. 3. Sixir. 4. la-mid: falid.

2

fal²: m.l (naxwe) Qayb ka mid ah koox naxweedda isbedbeddesha, waxayna tilmaantaa wax la sameeyo ama wax la ahaado. Tusaale: “Guuleed wuu yimid”, “Sucaad way kortay”. F. gudbe: waxaa lagu magacaabaa fal u baahan layeele toosan si uu u hawlgalo sida “arag”, “cun”, “taabo”. Tusaale: “Sabriye ayaa tufaaxa cunay”; f. magudbe: fal aan oggolaanayn in uu si toos ah u yeesho layeele sida “soco”, “buub”, “weynow”. Tusaale: “Ismahaan baa soo socota”, “Ismahaan baa u soo socota dugsiga”; f. sifo: waxaa jira falal aan muujinayn waxa uu qabto yeeluhu, balse muujiya xaaladda uu ku suganyahay iyo sifadiisa; falalkani waxay mar waliba ay ku tiirsanyihiin fal “ahaansho”. Tusaale: “Gabadhu way wanaagsantahay”.

3

fal³: f.g1 (-alay, -ashay) 1 . Wax samayn. Tusaale: “Arrintan anigaa falay”. 2. Wax sixrid. 3. Beer qodid. Tusaale: “Beertii baan soo falay”. 4. Dhul bannayn. Tusaale: “Ciisaa dhabbe falay”. 5. Harag jilcin.

waa la naqliyay ✓

1

gudbe¹: m.l Qof tartan ama imtixaan ku guuleystay.

2

gudbe²: m.l.kh (naxwe) G. ah: fal wax qabadkii u tallaabo wax kale ama yeele iyo layeele u baahan. Tusaale: “Cali baa aqalkii dhisay”.

waa la naqliyay ✓

m.l (-layaal, m.l/dh) (naxwe) Curiye aan doorsoomin oo hawshiisu tahay in layeele dadban uu qabadsiiyo falka weerta. Tusaale: “Safiya baa salligaas ku tukatay”.

waa la naqliyay ✓

1

i¹: m.dh (i') Xarafka sagaalaad ee alifka Soomaalida.

2

i²: mu.dhm.ly Magacuyaal layeele oo tilmaamaya qofka koowaad ee kelida ah, oo laga hadlaayo.

waa la naqliyay ✓

1

idin¹: mu.dhm.ly Magacuyaal layeele oo tilmaamaya qofka labaad ee wadarta ah, oo lala hadlayo. Tus.: “waan idin arkay”.

2

idin²: mu.eb la-mid: idinka.

3

idin³: m.l la-mid: idan¹ (2).

waa la naqliyay ✓

1

in¹: m.dh 1. (ino, m.l) Xoogaa, qaar, wax aan badnayn; wax; tiro. 2. Qayb, cad. 3. Waqti, goor. 4. Xag, meel, kob. 5. Inna: waxna.

2

in²: xi. 1. Eray lagu xiriiriyo weer dhammaystire ah (weer yeele ah, weer layeele ah iyo wixi lamida). Tusaale: “In uu imaanayaa waa hubaal”, “Waxaan doonayaa in aan tago”, “Magaaladii buu u tegey in uu dawo soo iibsado”. 2. Eray lagu xiriiriyo weer waqtiley, haddii. Tusaale: “Bal inaan eegi karo aan soo durko”, “Weyddii bal inay fog tahay”. 3. Inta: erey lagu xiriiriyo weer waqtiley ah. Tusaale: “Inta aan soo noqonayo”, “Ninku wuu hadlaa intii uu ka noogo”. 4. Waa intaas: malaha, waxaa suuraggal ah in. Tusaale: “Waa intaasuu yimaadaa ee cunto meel u dhig”.

waa la naqliyay ✓

mu.dhm.ly Magacuyaal layeele oo tilmaamaya qofka koobaad ee wadarta ah, oo aan kuwa lala hadlayaa ku jirin. Tus.: “Ninku waa ina wada arkay ee maxaynu samaynaa?” la-mid: inna³.

waa la naqliyay ✓

1

is¹: m.l Iskayga, iskaaga iyo wixi lamida: qof laftiisa, nafta tiisi ah iyo wixi lamida.

2

is²: mu.dhm.ly 1. magacuyaal layeele oo falka ku celiya falsameeyaha, taasoo macneheedu yahay in yeelaha iyo layeeluhu isla mid yihiin. Tusaale: “Cali ayaa is faanshay”. 2. magacuyaal layeele oo dhacdada falka wadaajiya dhowr ruux ama waxyaalo kale. Tusaale: “Labadoodu waa is waayeen”.

3

is³: e.d Erey xoolaha lagu yiraahdo kolka la doonayo inay dib u noqdaan ama leexdaan.

waa la naqliyay ✓

1

kaa¹: mu.ti.l (kuwaas, w) la-mid: kaas¹.

2

kaa²: mu.dhm.ly Magacuyaal layeele oo tilmaamaya qofka labaad ee kelida ah. Tusaale: “Cali wargeyska ayuu iiga kaa qaatay”.

3

kaa³ (-kaa): dk.lh.l la-mid: kaaga².

4

kaa⁴ (-kaa): dk.ti.l la-mid: kaas².

waa la naqliyay ✓

kaayo¹: mu.dhm.ly Magacuyaal layeele oo tilmaamaya qofka koowaad ee wadarta ah, oo kuwa lala hadlayaa aysan ku jirin. Tusaale: “Waa isku kaayo mid”. la-mid: kayo¹.

waa la naqliyay ✓

1

kay¹: mu.dhm.ly Magacuyaal layeele ee tilmaamaya qofka koobaad ee kelida ah. Tusaale: “Waa isku kay mid”.

2

kay²: f.g1 (kaayay, kayday; kaayi) la-mid: kaay².

waa la naqliyay ✓

1

keen¹: mu.dhm.ly Magacuyaal layeele ee tilmaamaya qofka koowaad ee wadarta ah oo kuwa lala hadlayaa ay ku jiraan. Tusaale: “Cali baa isugu keen yeeray”.

2

keen²: f.g1 (-nay, -ntay) 1. Wax meel durugsan yaal meel dhow u soo qaadid. 2. Cid wax u dhiibid.

waa la naqliyay ✓

kiin¹: mu.dhm.ly Magacuyaal layeele ee tilmaamaya qofka labaad ee wadarta ah. Tusaale: “Wuu iga kiin waday”.

waa la naqliyay ✓

1

ku¹: mu.dhm.ly Magacuyaal layeele oo tilmaama qofka labaad ee kelida ah, oo lala hadlayo.

2

ku²: mu.ac.l (kuwo, w) Magacuyaal aan cayinnayn oo lab ah oo cid ama wax maqan tilmaamaya. Tusaale: “Maanta ku aan isku fasal ahayn baan arkay”.

3

ku³: h (naxwe) Qurub la isticmaalo falka bidixdiisa: a) qurub la xiriira wax ama meel gudohooda fal uu ka dhacayo. Tusaale: “Biyaha weelka ayay ku jiraan”; b) qurub la xiriira wax ama qof uu fal taabanayo. Tusaale: “Kursigii ayuu ku fadhiyaa”, “Xarigga geedka ku xir!”; c) qurub la xiriira wax wax lagu qabsado. Tusaale: “Qalinka wax ku qor!”; d) ugu: qurubyo lagu cabbiro kalasarraynta. Tusaale: “Wiilasha asaga ayaa ugu wanaagsan”.

waa la naqliyay ✓

1

magudbe¹: m.l (-bayaal, m.l/dh) Qof imtixaan ku dhacay.

2

magudbe²: m.l (-bayaal, m.l/dh) (naxwe) Fal aan lahayn layeele.

waa la naqliyay ✓

1

na¹: mu.dhm.ly Magacuyaal layeele oo tilmaamaya qofka koobaad ee wadarta ah, oo kuwa lala hadlayaa aanay ku jirin. Tusaale: “Idinkaa na siiyay buuggan”.

2

na²: xi. 1. (-na) Qurub lagu xiriiriyo laba tixood. Tusaale: “Dariishadda fur, nalkana demi”. 2. Xataa. Tusaale: “Waxa Guuled la siiyay Warfaana ha la siiyo”. 3. Midkoodna, mana. Tusaale: “Midkoodna ma imaan karo, qofna ma iman”, “Waxaan oo kale weligay ma arkin mana maqlin”.

waa la naqliyay ✓

qr.dd Qurub soo hor marinaya yeelaha, layeelaha ama dhammeystire kale ee weerta dhexdeeda lagu muujiyo. Tusaale: “Waxaa yimid Xasan”. la-mid: waxa.

waa la naqliyay ✓

1

fal¹: m.l (-lal, m.l) 1. Wax qabad; samays. 2. Ficil. 3. Sixir.

2

fal²: m.l (naxwe) Qayb ka mid ah koox naxweedda isbedbeddesha, waxayna tilmaantaa wax la sameeyo ama wax la ahaado. Tusaale: Guuleed wuu yimid

3

Sucaad way kortay. F. gudbe: waxaa lagu magacaabaa fal u baahan layeele toosan si uu u hawlgalo sida arag, cun, taabo. Tusaale: Sabriye ayaa tufaaxa cunay. f. magudbe: fal aan oggolaanayn in uu si toos ah u yeesho layeele sida soco, buub, weynow. Tusaale: Ismahaan baa soo socota, Ismahaan baa u soo socota dugsiga; f. sifo: waxaa jira falal aan muujinayn waxa uu qabto yeeluhu, balse muujiya xaaladda uu ku suganyahay iyo sifadiisa; falalkani waxay mar waliba ay ku tiirsanyihiin fal 'ahaansho'. Tusaale: Gabadhu way wanaagsantahay.

4

fal³: f.g1 (-alay, -ashay) 1. Wax samayn. Tusaale: Arrintan anigaa falay. 2. Wax sixrid. 3. Beer qodid. Tusaale: Beertii baan soo falay. 4. Dhul bannayn. Tusaale: Ciisaa dhabbe falay. 5. Harag jilcin. m.f.dh, falid.

waa la naqliyay ✓

1

gudbe¹: m.l Qof tartan ama imtixaan ku guuleystay.

2

gudbe²: m.l.kh (naxwe) G. ah: fal wax qabadkii u tallaabo wax kale ama yeele iyo layeele u baahan. Tusaale: Cali baa aqalkii dhisay.

waa la naqliyay ✓

m.l (-layaal, m.l/dh) (naxwe) Curiye aan doorsoomin oo hawshiisu tahay in layeele dadban uu qabadsiiyo falka weerta. Tusaale: Safiya baa salligaas ku tukatay.

waa la naqliyay ✓

/aay/ (adv) haah (haye) ; waa yahay (u woodid ama aqbalid). e.g. Aye aye captain.

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil la filayo in uu yeesho mustaqbal fiican ama waxa uu samayn doono loo aayo.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-aayay, -aysay) 1. Wax baabi'in. 2. Wax dhammayn. la-mid: laa.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-aayay, -aysay) 1. Wax baabi'in. 2. Wax dhammayn. m.f.dh, layn. la-mid: laa.

waa la naqliyay ✓

pron., pro: someone ... me

waa la naqliyay ✓

/ley/laid;(v) 1. dhigid; jiifin e.g. Can you lay your coat on the bed. 2. fariisin (sal u yeelid) booska ku habboon dhigid. 3. ugxan dhalid (shimbira iwm). 4. ku oogid (sharci, dambi iwm). e.g.The police have laid a serious charge against him 5. sharad dhigasho.

waa la naqliyay ✓

(fal) dil wax tiro ah ama badan. Dh: baabbi'i, warjeef, makal, laa.

waa la naqliyay ✓

1

de: someone ... me la + i

2

lx: lay

3

ps: pro + pro

4

key: lay

waa la naqliyay ✓

v.tr., (place) dhig; lay aside, dhaq, dhaqo, dhigo; lay away, reeb; lay before, open out, muuji, tus; lay over, dusha ka saar; lay on, ku reeb; lay down, u dhiibo; lay hold of, hoo.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: aayo².

waa la naqliyay ✓

1

f. n. destiny, future

2

aaye [feminine] n. aunt, uncle's wife; stepmother

waa la naqliyay ✓

name-m destiny, future

waa la naqliyay ✓

-aayaha: (n) fate (feyt); predetermined events ~ see also [eeg] aayatiin

waa la naqliyay ✓

waa magac loo baxsho wiil la filayo in uu yeesho mustaqbal fiican oo waxaa u samayn doono loo aayo.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) nolosha danbe oo aan weli la gaadhin. Dh: aayetiin.

waa la naqliyay ✓

Waa tahay; hawraarsan; hallayeelo (ama hayeh).

waa la naqliyay ✓

fk. Waa tahay; hawraarsan; hallayeelo. la-mid: hayeh.

waa la naqliyay ✓

fk. Waa tahay; hawraarsan; hallayeelo. la-mid: hayeh.

waa la naqliyay ✓

inter. yes, O.K.

waa la naqliyay ✓

(interjection) used to express approval or agreement, yes (yees); OK

waa la naqliyay ✓

(falkaabe) marxabba; waan yeelay. Haye habaar ma maro. Dh: hawraarsan. Li: diiday.

waa la naqliyay ✓

/leys/ (n) 1. xarig yar oo wax lugu xiro (lugu dhuujiyo siiba xariga kabaha). e.g. She spent 5 minutes tying the laces of her shoes. 2. in yar oo khamri ah cunto ku darid (ku daarid). e.g. She tried to give me a pepsi laced with alcohol.

waa la naqliyay ✓

(see load).

waa la naqliyay ✓

laie, n.f. - Doofaarka dheddig.

waa la naqliyay ✓

Haro

waa la naqliyay ✓

/leyk/ (n) haro (ama war biyo badan ku jiraan) e.g. Lake ontario.

waa la naqliyay ✓

n., biyo gal, -ki, biyo galeen, -ki.

waa la naqliyay ✓

/leym/lamely; (adj) 1. jiis; laangare (qofka dhutiya). e.g. She walks with a stick because she is lame. 2. hadal daciif ah (oo aan la rumaysan karin). e.g. a lame excuse.

waa la naqliyay ✓

1

lame, n.f. (vague) - Mawjad; Hir.

2

lame de rasoir - Sakiin (maddiil).

waa la naqliyay ✓

lamé, n.m. - Maro midabkeeda uu kudhex jiro dahabi ama dhaldhalaal

waa la naqliyay ✓

(of one leg), n., dhutiyay, -yihi; lame woman, dhutiso, -adi; go lame, dhuti.

waa la naqliyay ✓

wadiiqada

waa la naqliyay ✓

/leyn/ (n) 1. dariiq yar (wadiiqo) 2. layn ama dariiq ka mid ah waddo weyn (oo calaamadsan).

waa la naqliyay ✓

/leyt/ (adj) goor dambe; waqti dambe

waa la naqliyay ✓

a., raagsan; (deceased) dhintay (m.), dhimatay (f); be late, raag; was it so late? ma sidaasay u raageen? he came late, waa soo raagay.

waa la naqliyay ✓

lave, n.f. - dhacaanka kasoo baxa burkaanta.

waa la naqliyay ✓

1

(Layn-ta)

2

(Wax badan) dilid; baabbi'in; warjeefid.

waa la naqliyay ✓

1

layn¹: m.l (-nan, m.l) 1. Xarriiq toosan oo meel ku calaamadaysan. 2. Saf. 3. Xarig koronto, taleefan iyo wixi lamida oo isku xira laba meelood ama in ka badan.

2

layn²: m.f.dh eeg lay.

waa la naqliyay ✓

m.l (-nan, m.l) 1. Xarriiq toosan oo meel ku calaamadaysan. 2. Saf. 3. Xarig koronto, taleefan iyo wixi lamida oo isku xira laba meelood ama in ka badan.

waa la naqliyay ✓

1

vl. n. killing, murder, slaughter

2

layn m. n. telephone line

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. telephone line ~ khad. 2. —layn -ta: (n) the act of killing

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) xarriiq toosan oo dheer. Dh: liin, xarriiq, khad. Wa: layman.

2

layn-ta: (magac, dhedig, keli) dad ama wax kale, aad u dilid. Dh: lays, dilid, baabbi'in, warjeefid.

waa la naqliyay ✓

1

(Layr-ta)

2

Dabayl jilicsan oo qabow; neecaw.

waa la naqliyay ✓

m.dh Dabayl aan xoogganayn oo qabow; neecaw.

waa la naqliyay ✓

m.dh Dabayl aan xoogganayn oo qabow; neecaw.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): breeze, fresh air

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (n) air (eer) ~ laydh-a; hawo

2

layr -ka: (n) electrical light ~ laydh

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) iftiinka nalka ama wax kale. Dh: laydh.

2

layr-ta: (magac, dhedig, keli) neecawda qabaw ee ay naftu ku raaxaysato. Dh: laydh.

waa la naqliyay ✓

1

a: laydh

2

de: breeze, fresh air

3

lx: layr

4

pd: (-ta)

5

ps: n0-f-mass

6

key: layr

waa la naqliyay ✓

pron., pro: someone ... him

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg layn.

waa la naqliyay ✓

1

de: someone ... him = la + is

2

lx: lays

3

ps: pro + pro

4

key: lays

waa la naqliyay ✓

1

Maye?

2

Xaggee jiraan? Meeye?

waa la naqliyay ✓

e.we eeg mee.

waa la naqliyay ✓

loc. question word, pl. where are they?

waa la naqliyay ✓

name-m refuter; rejecter; opposed; he who apposes

waa la naqliyay ✓

ama Mayle: magac loo bixiyo wiil khilaaf ku dhashay ama la filayo in uu noqdo nin adag oo aan wax la marsannin.

waa la naqliyay ✓

1

(magac'uyaal) erey u dhigma aaway, halkee ayuu jiraa. Maye qalinkii iyo buuggii. Dh: aaway. Mee, meeyey.

2

maye -ha: (magac, lab, keli) roob is daba joog ah oon kala qaad lahayn oon duufaan iyo dabylna wadan. Dh: mayay, miiraale, gudgude.

waa la naqliyay ✓

1

a: meeye

2

de: where are they?

3

lx: maye

4

ps: qw-loc-pl

5

key: maye

waa la naqliyay ✓

rayé, adj. - Xarxariigin leh

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) ixtiraam; xushmayn.

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, kali) wixii nugul ee aan adkayn.

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil dhalashadiisa ay hooyadii ku gama'day ama ku ciilbeeshay oo hurdo ledday.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yayaal, m.l/dh) Qof xabsi ku jiro oo aan maxkamadi xukumin.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yayaal, m.l/dh) Qof xabsi ku jiro oo aan maxkamadi xukumin.

waa la naqliyay ✓

m. n., [compound] prisoner, detainee, captive

waa la naqliyay ✓

1

-ha: (magac, lab, keli) qof laga masuul yahay oo la korinayo.

2

lahaye -ha: (magac, lab, keli) qof dagaal lagu qabtay. Lahaye lama daranyeeyo. Dh: maxbuus.

waa la naqliyay ✓

1

de: prisoner, detainee, captive

2

lx: lahaye

3

pd: (/ha)

4

ps: n7-m-cmp

5

key: lahaye

waa la naqliyay ✓

/looyar/ (n) qareen, abukaate.

waa la naqliyay ✓

ciyaartoy

waa la naqliyay ✓

/pleyar/ (n) 1. ciyaar-tooy 2. Jilaa.

waa la naqliyay ✓

Ciyaartooy

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) ninka maamulka iyo nabadaynta beeshiisa u xilsaaran ee genduhu magacaabo. Beesha Ciise waxay leedahay ulhaye. Dh: beeldaaje

waa la naqliyay ✓

m.l Maroodiga lab oo raxanta hoggaamiya; arbe.

waa la naqliyay ✓

m.l Maroodiga lab oo raxanta hoggaamiya; arbe.

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil xooggiisa lagu metaalay maroodi awood badan.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) maroodi lab oo xoog badan. U abaabuliya geeshkoow sidii arayihii Liinin. Dh: arbe, maroodi.

waa la naqliyay ✓