lama-gooyaan

m.l Rag iyo dumar inta aan meher isu qaban.

-ka: (magac, lab, keli) rag iyo dumar inta aan meherku isu qaban; dadka ay xaaraan tahay inay is guursadaan.

m.f.dh eeg laangoo. la-mid: laangooyo (1).

-ka: (magac, lab, keli) dhar iyo wixii la mid ah oo hoosta ka qoyan dushana ka kafafsan.

m.f.dh eeg garabgoroyee. la-mid: garabgoroyays.

m.dh la-mid: ammaagnaan.

(Laabqoyan-ka)

Laadqoyan.

laabqoyan¹: m.l.kh Qoray iyo wixi lamida oo aan si fiican u engegin ee lidda ka qoyan.

laabqoyan²: f.mg4 (-naa, -nayd) Qori iyo wixi lamida wax aan si fiican u engegin ahaansho.

der. [adjective] damp, not completely dry

laabqoyan m. n., idiom: soft-hearted man, tender-hearted person

(tilmaame) qori, dhar iyo wixii la mid ah oo aan wada qallaline, badh qoyan yahay. Dh: suyuc.

(Laadqoyan-ka)

Aan si fiican u engegine lidda ka qoyan; laabqoyan.

m. n., [compound] damp object

a: laabqoyan

de: damp object (i.e., not dried out properly ~ thoroughly)

lx: laadqoyan

pd: (-ka)

ps: n2-m-cmp

key: laadqoyan

m.dh 1. la-mid: laangooyn. Goynta xilli abaar ah xoolo loo gooyo geedaha magoolay laamahooda. 2. Jaridda meel jiq ah laame laga jaro si loo maro. 3. Astaan lagu muujiyo jaho la aaday.

m.dh 1. la-mid: laangooyn. Goynta xilli abaar ah xoolo loo gooyo geedaha magoolay laamahooda. 2. Jaridda meel jiq ah laame laga jaro si loo maro. 3. Astaan lagu muujiyo jaho la aaday.

-da: (magac, dhedig, keli) meel aad rabtay in aad waddo ka samayso dhirta ku dhowdhow goyn ama jarid.

(Maddooyaa-ga)

Geed nagaar ah oo xooluhu daaqaan, waxna lagu daweeyo.

m.l Geed-naagaar, dhirta dawada ka mid ah, leh ur silloon iyo caleemo yaryar oo xooluhu daaqaan.

m. n. small plant species, used for grazing and its fruit for medicinal purposes

-ga: (magac, lab, keli) geed nagaadh ah oo xooluhu daaqaan waxna lagu daweeyo. Maddooyaa ii soo goo.

de: small plant sp., used for grazing and its fruit for medicinal purposes

lx: maddooyaa

pd: (-ga)

ps: n-m

key: maddooyaa

(Madoobaan-ta)

Wax madow ahaan.

m.f.dh eeg madow². la-mid: madoobaansho.

f. n., [abstract] blackness, darkness

-ta: (n) darkness (dhaarknes); dimness (diimnes)

-ta: (magac, dhedig, keli) wax madow ahaan; mugdi ahaan; sida dhuxusha u ekaasho. Dh: madoobi.

de: blackness, darkness

lx: madoobaan

pd: (-ta)

ps: n0-f-abs

key: madoobaan

m.f.dh eeg raadgoo.

(Daba-goyeh) Og Leucas jamesii Bak. Labiatae.

-ta: (n) eradication (iraadi-keey-shin) ~ ciribtir

m.f.dh eeg dagaggoo. la-mid: dagaggoys (3).

m.dh la-mid: gemboonaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax afka u rogan ahaan; genboonaan.

(Kabago) N Kalanchoe marmorata Bak. Crassulaceae.

N Phyllanthus hildebrandatii Pax. Euphorbiaceae.

N Fagonia socotrana (Balf.F.) Schweinf. Zygophyllaceae.

N Zygophyllum simplex L. Zygophyllaceae.

N Boerhavia difusa L. Nyctaginaceae.

N Euphorbia granulata Forsk. Euphorbiaceae.

-ka: (magac, lab, keli) laabfuran; laabxaaran.

(tilmaame) «ku ~» lacag ku qiimaysan.

lacagaysan: (tilmaame) alaab lacag loo rogay.

Desert

-ka: (n) uninhabited region; desert (dhezart) ~ lama degaan

-ka: (magac, lab, keli) dhul ballaadhan oo aan biyo iyo dhir midna lahayn oo garfo ah.

(Lamafilaan-ka)

Kedo ah.

m.l L. ah: wax si kedis ah ku dhaca ama ku yimaad.

m.l L. ah: wax si kedis ah ku dhaca ama ku yimaad.

m. n., [compound] surprise, something unexpected

ah: (adj) unexpected (an ikis paktidh); spontaneous (ispaan teeniyas); involuntary (in volanatari) lamafilaan; si kado ah u dhaca

-ka: (magac, lab, keli) wax aan maanka lagu hayn oo si kedis ah u dhaca. Dh: kusoobooddo.

cf: kedo

de: surprise, s.t. unexpected

lx: lamafilaan

pd: (-ka)

ps: n2-m-cmp

key: lamafilaan

(Lamahuraan-ka)

Wax aan la'aantood lagu geli karin; aan la huri karin; aan laga fursan karin; (ama mahuraan).

m.l.kh Wax aan la'aantoodu la ahaan karin, aan la huri karin.

m.l.kh Wax aan la'aantoodu la ahaan karin, aan la huri karin.

m. n., [compound] indispensable thing, necessity

-ka: (n) something indispensable; necessity (nasesati)

-ka: (magac, lab, keli) wax aan laga fursan karin; wax kolley la samaynayo oo aan laga maarmayn. Lamahuraan waa caws jiilaal. Dh: mahuraan, lagamamaarmaan.

a: mahuraan

de: indispensable thing, necessity

lx: lamahuraan

pd: (-ka)

ps: n2-m-cmp

key: lamahuraan

m.l.kh L. ah: qof garmaqaate ah; macangag.

m. n. stubborn ~ obstinate person; hard to defeat, invulnerable

-ka: (magac, lab, keli) qof haddii uu xanaaqo aan la dejin karin.

de: stubborn ~ obstinate person; [ext.] hard to defeat, invulnerable

lx: lamakaraan

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: lamakaraan

-ha: (magac, lab, keli) geed laan keliya ka kooban. Dh: lugtool, laamallooshe.

-ka: (magac, lab, keli) qof ama wax kale oo aan aqoon gaar ah loo lahayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) habboonaan wanaagsanaan. Maadoonaantu waa waxaan ku doortay. Dh: suubbanaan, fiicanaan.

f. n., [abstract] obscurity, hiddenness

de: obscurity, hiddenness

lx: daahsoonaan

pd: (-ta)

ps: n-f-abs

key: daahsoonaan

m.f.dh la-mid: jaango'naansho.

-aa: (adj) separated or isolated from each other; sorted (soortidh); segregated (sag-rigeeytidh)

m. n. (adj.): uninhabited place, desert; not habitable

-ka: (n) uninhabited region; desert (dhezart) ~ lama-degaan

Deserto

Desert

Inevitabile

Inevitable

Unknown

de: uninhabited place, desert; [atr.] not habitable

lx: lama degaan

pd: (-ka)

ps: np-m

key: lama_degaan

(Lamaddegaan-ka)

Dhul ballaaran oo aan biyo iyo dhir midna lahayn oo ama qafro ah ama bacad ku rogan yahay, oo aan dad iyo duunyo midna joogin kuna dhaqmi karin.

lamaddegaan¹: m.l (-nno, m.dh) Dhul ballaaran oo aan dhir iyo biyo midna lahayn, dad iyo duunyana ku dhaqmi karin.

lamaddegaan²: m.l (-nno, m.dh) (juqraafi) Dhul aan deegaani ka bixin oo roobka iyo qoyaanka kaleba ku yaryihiin oo aan qoyaanku si fiican u kaalmayn deegaanta lamaddegaan aan haba yaraatee deegaani ka bixin, ma aha caadi. Waxaa laga yaabaa in lamaddegaanku yahay mid uu caws aad u liitaa ka baxo ama dhir aad u liidataa. Waxaa jira lamaddegaanno dhawr nooc ah sida: lamaddegaan dhadhaabeed, lamaddegaan dhagaxeed, iyo lamaddegaan bacaadeed. Lamaddegaannada waxaa loo qaybiyaa labo nooc: lamaddegaannada kulaalayda iyo kuwa loolalka dhexe. Kawa kulaaleyda waxaa ugu caacsan tan Sahaara iyo tan Areebiya. Kuwe loolka dhexena waxaa ugu caansan midda Goobi iyo midda Turkistan.

lamaddegaan¹: m.l (-nno, m.dh) Dhul ballaaran oo aan dhir iyo biyo midna lahayn, dad iyo duunyana ku dhaqmi karin.

lamaddegaan²: m.l (-nno, m.dh) (juqraafi) Dhul aan deegaani ka bixin oo roobka iyo qoyaanka kaleba ku yaryihiin oo aan qoyaanku si fiican u kaalmayn deegaanta lamaddegaan aan haba yaraatee deegaani ka bixin, ma aha caadi. Waxaa laga yaabaa in lamaddegaanku yahay mid uu caws aad u liitaa ka baxo ama dhir aad u liidataa. Waxaa jira lamaddegaanno dhawr nooc ah sida: lamaddegaan dhadhaabeed, lamaddegaan dhagaxeed, iyo lamaddegaan bacaadeed. Lamaddegaannada waxaa loo qaybiyaa labo nooc: lamaddegaannada kulaalayda iyo kuwa loolalka dhexe. Kawa kulaaleyda waxaa ugu caacsan tan Sahaara iyo tan Areebiya. Kuwe loolka dhexena waxaa ugu caansan midda Goobi iyo midda Turkistan.

m. n., [compound] uninhabited place, desert, wasteland

de: uninhabited place, desert, wasteland

lx: lamaddegaan

pd: (-ka)

ps: n2-m-cmp

see: degaan

key: lamaddegaan

-ta: (magac, dhedig, keli) sax ahaan, aan wax dhib ah qabin. Saalloonaan baan kaga imi ee dabaday baa la helay. Dh: fayoobaan, qummanaansho, hagaagsanaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) u labo ruux oo looltamaya, dagallaamaya soo dhexgelid oo labada mid u hoosaasin ama u hoodaadin; labo qof oo ishaysa, midkood si dadban ugu hiilin; u mijin qabasho.

m.f.dh eeg dabargo'an. la-mid: dabargo'naansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) aan waxba ka jirin oo wada halaagsanaan. Dh: cidhibtirnaan.

(Garansoonaan-ta)

Xusuusnaan; ogaan.

m.f.dh eeg garansoon. la-mid: garansoonaansho.

f. n., [abstract] knowledge, awareness

-ta: (magac, dhedig, keli) wax xasuusnaan; aqoonsanaan; ogaansho u lahaan. garansoonaansho -ha: (magac, lab, keli) wax ogaansho; xasuusnaansho; aqoonsanaansho.

de: knowledge, awareness

lx: garansoonaan

pd: (-ta)

ps: n-f-abs

key: garansoonaan

(Lamaoien) S, N, NFD? Moringa longituba Moringaceae.

-ta: (magac, dhedig, keli) kalfurnaan iyo dabacsanaan.

(Dabaddookhaan-ka)

Jaad bariiska kamid ah oo yaryar oo dhuudhuuban oo aad u wanaagsan.

m.l Jaad bariiska ka mid ah oo yaryar oo dhuudhuuban oo aad u wanaagsan.

m. n., (mass n.): rice species

-ka: (magac, lab, keli) nooc ka mid ah bariiska oo yaryar, dhuudhdhuuban oo dhadhan macaan leh. Dabaddookhaan baan shalay iyo darraad ba cunay.

cf: bariis

de: rice sp.

lx: dabaddookhaan

pd: (-ka)

ps: n-m-mass

key: dabaddookhaan

-ta: (magac, dhedig, keli) si qarsoon ugu hiilin; hoos u caawin.

m.l la-mid: garabgoroyayn.

m.f.dh eeg gurmaggo'an. la-mid: gurmaggo'naansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) geed baarka laga jaray ahaan.

(Labacaloolyaa-ga)

Geed-nagaar aan qodax lahayn, oo badanaa xooluhu ayan daaqin, hadday daaqaanse ay ku bukoodaan.

m.l Geedgaab aan qodax lahayn oo marka ay xooluhu daaqaan ku jirradaan.

m. n., [collective] plant species

-ga: (magac, lab, keli) geed nagaadh ah oo aan qodax lahayn oo hadday xooluhu daaqaan ay badanaa ku bukoodaan.