Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

v., neg., simple past tense: had not, did not have

2

lahayn v., pl., simple past tense: we had ~ owned something

3

lahayn v., pl., simple past tense: we said ~ were saying

4

lahayn v., pl., -aux: we would (have) [conditional]

5

lahayn v., neg.-aux: would not (have) [negative conditional]

waa la naqliyay ✓

(v) we used to have. Ex: gaari baan lahayn; we used to have a car

waa la naqliyay ✓

1

v., pl., simple past tense: we were

2

ahayn v., neg., simple past tense: was ~ were not

waa la naqliyay ✓

1

ahayn: (v) we were

2

ahayn: (v) [ with negative ma; not] was or were not.... Ex: aniga ma ahayn; that was not me

waa la naqliyay ✓

1

(Lahan-ka)

2

1. Arami, qush.

3

2. Halaati, xaraarad.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Raad waxyeello leh, qarsoon oo uu reebo cudur iyo wixi lamida. 2. Ciil caro badan leh.

waa la naqliyay ✓

m. n. anguish, suffering; vivid remembrance (of previous pain); sense of privation; desire

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) pain (peeyn); suffering (safaring) ~ xannuun, laxaw, kaar

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) arami, qush.

2

lahan-ka: (magac, lab, keli) halaati iyo xaraarood. lahan -ka: (magac, lab, keli) baahi aad ah oo cabbitaan loo baahdo. Dh: labhad.

waa la naqliyay ✓

1

de: anguish, suffering; vivid remembrance (of previous pain); [ext.] sense of privation; desire

2

lx: lahan

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m

5

xe: It doesnt have any effect on me any longer.

6

xv: arami, qush; haalaati, xaraarad

7

key: lahan

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg jahee. la-mid: jahays, jihayn, jihays.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) jaho u kaxayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Labayn-ta)

2

1. Labo ka dhigid.

3

2. Ilmo lab dhalid.

4

3. Tallamid; shakiyid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg labee. la-mid: labays.

waa la naqliyay ✓

vl. n. masculinization {grammar}

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) labo ka dhig.

2

labayn -ta: (magac, dhedig, keli) labood dhalid. Dh: labays.

3

labayn-ta: (magac, dhedig, keli) tallamid ama go'aan ka shakiyid. Dh: labays.

4

labayn -ta: (magac, dhedig, keli) tiro markii hore hal ahayd, labo ka dhigid. Dh: labays, abadel.

waa la naqliyay ✓

1

de: masculinization {grammar} (a feature of the Somali noun)

2

lx: labayn

3

pd: (-ta)

4

ps: vn0-f

5

see: labee

6

key: labayn

waa la naqliyay ✓

1

(Lafayn-ta)

2

Lafaha madaxa jebin.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg lafee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, madaxa dhaawac ka gaadhsiin. Dh: lafays.

waa la naqliyay ✓

1

(Lahaan-ta)

2

1. Wax leh ama wax uu lee yahay haysta ahaan; wax gaar ah haysad, yeelad, qabid.

3

2. Wax ku hadlid, wax dhihid, wax ka yeerin, wax sheegid (waxaan idin ku leeyahay — a) Waxaad iga qabtaan, ama, b) Waxaan idin oran hayaa).

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg leh. la-mid: lahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

v.-inf: to have, possess, own

2

lahaan [feminine] n. state of having, possessing; state of talking about

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) possession (poza-shin); the act or fact of possessing ~ lahaansho

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) yeelahso cidi si gaar ah ama si guud wax u yeelato. Dh: milkinimo.

2

lahaan-ta: (magac, dhedig, keli) wanaag iyo liibaan. lahaansho -ha: (magac, lab, keli) eeg lahaan.

waa la naqliyay ✓

1

v., sg., simple past tense: she / you had ~ owned something

2

lahayd v., sg., simple past tense: she / you said

3

lahayd v., sg.,-aux: she / you would (have) [conditional]

waa la naqliyay ✓

(v) 1. she had or she owned. 2. she or you said ~ tiri. Ex: maxaad lahayd? what you said?

waa la naqliyay ✓

m.l (-yayaal, m.l/dh) Qof xabsi ku jiro oo aan maxkamadi xukumin.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yayaal, m.l/dh) Qof xabsi ku jiro oo aan maxkamadi xukumin.

waa la naqliyay ✓

m. n., [compound] prisoner, detainee, captive

waa la naqliyay ✓

1

-ha: (magac, lab, keli) qof laga masuul yahay oo la korinayo.

2

lahaye -ha: (magac, lab, keli) qof dagaal lagu qabtay. Lahaye lama daranyeeyo. Dh: maxbuus.

waa la naqliyay ✓

1

de: prisoner, detainee, captive

2

lx: lahaye

3

pd: (/ha)

4

ps: n7-m-cmp

5

key: lahaye

waa la naqliyay ✓

1

* (Aalkol-ka)

2

Biyabbiyood aan midab lahayn, oo ur sillan, oo daarmi og, oo baabbi'i og, oo siyaalo badan loo soo saaro, waxna loogu qabsado, (ama aalkolo).

waa la naqliyay ✓

1

1. (qof) Aan dhagar iyo laqdabo aqoon; daacad; lillaahi.

2

2. (meel, kd.) nabad ah; aan cabsi lahayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Ablaawa-ha)

2

Qof aan tol lahayn: aan taariikhdiisa la aqoon.

waa la naqliyay ✓

1

(Adaar-biciid-ka)

2

Nagaar aan qodax lahayn oo ka baxa balliyada iyo togagga; wuxuu lee yahay, miro kuwa bunka u eg, dhirta dawadana waa ka mid.

waa la naqliyay ✓

1

(Aflaawa-ha)

2

Qof aan kartida hadalka lahayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Aftoolin-ta)

2

Meel halis ah oo aan gabbaad lahayn; cabsi; dhawr; gol-daloosho, (= goldaloolo); (ama afdoolin).

waa la naqliyay ✓

1

(Baabba'-a)

2

Wax tirtiran; aan raad lahayn; muuqiisa la waayey; ba'.

waa la naqliyay ✓

1

(Baaqima-da)

2

Neef xoolo ah oo aan madi ahayn; aan caano badan lahayn; badho; hooto; gabno; (ama baaqin).

waa la naqliyay ✓

1

1. (Baar-ka) a) Geedka madixiisa kore oo laamuhu ka baxaan. b) (geel) Timaha kuruska korkiisa ka baxa. c)* Meel lagu iibsho waxyaalaha la cabbo, badanaa taagnaan baa wax lagu cabbaa.

2

2. (Baar-ta) Geed jaadad badan ah oo dhulka kulul ka baxa: wuxuu leeyahay dhex dheer oo aan lamo lahayn, madaxana wuxuu ku lee yahay caleemo aad u waaweyn oo dheerdheer.

waa la naqliyay ✓

1

(Bacaraar-ka)

2

Sanka intiisa hore oo aan lafta lahayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Bakhayl-ka)

2

Qof aan deeq lahayn oo aan wax bixin; muudal; masuug; dhabcaal.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Ban-ka) Dhul bannaan oo aan dhir lahayn.

2

2. (Ban-ta) (saxaro) catoolbax.

3

3. (kir iyo ban) cay xun; qurmuun.

waa la naqliyay ✓

1

(Bannaan-ka)

2

Meel aan geedo iyo dhis midna lahayn; dhul siman oo aan geedo iyo buuro iyo boholo midna lahayn; ban.

waa la naqliyay ✓

1

(Bayaxaw-da)

2

1. Xiddigta u dhexaysa garbo iyo gudban.

3

2. Meel bannaan oo aan dhir lahayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Biig-ga)

2

Warqadaha turubka intaan midabka lahayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Bilaash-ka)

2

1. Aan lacag iyo wax kale midna ku fadhiyin oo gadasho la'aan lagu hela hayo.

3

2. Wax xumaaday; aan qiime lahayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Bira-ha)

2

Haruub aan weyneyn oo aan dhiil lahayn oo xoolaha lagu maalo; doobi yar.

waa la naqliyay ✓

1

(Birinbirqayn-ta)

2

Cayaar-carruureed aan hab lahayn cayaarid; farsamo birinbirqada carruurta u eg, samayn; faranfardayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Birinbirqa-da)

2

Cayaar-carruureed aan hab ama madax iyo manjo midna lahayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Bita-da)

2

Ciid aad u fudud oo dabayshu kiciso; aan culays lahayn oo bida.

waa la naqliyay ✓

1

de: had not, did not have

2

hm: 1

3

lx: lahayn

4

ps: v5b-neg-past

5

xe: They never had any children.

6

xv: Carruur weligood meey lahayn.

7

key: lahayn_1

waa la naqliyay ✓

1

de: we had ~ owned s.t.

2

hm: 2

3

lx: lahayn

4

ps: v5b-1pl-past

5

xe: We had a brother.

6

xv: Walaal baannu lahayn.

7

key: lahayn_2

waa la naqliyay ✓

1

de: we said ~ were saying

2

hm: 3

3

lx: lahayn

4

ps: v5b-1pl-past

5

key: lahayn_3

waa la naqliyay ✓

1

de: we would (have) [CONDITIONAL]

2

hm: 4

3

lx: lahayn

4

ps: v5b-1pl-aux

5

xe: If it were not so far, we would have walked to it.

6

xv: Haddaysan saa u fogayn, waannu u lugeyn lahayn.

7

key: lahayn_4

waa la naqliyay ✓

1

de: would not (have) [NEGATIVE CONDITIONAL]

2

hm: 5

3

lx: lahayn

4

ps: v5b-neg-aux

5

xe: If I had not been so hungry, I would not have eaten all the food.

6

xv: Haddii aanan saa u gaajaysnayn, ma wada cuni lahayn cuntada.

7

key: lahayn_5

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg baahee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) qof sabool ah ama gacan madhan, gargaar u soo ururin. Dh: qaadhaamid, jiscin.

waa la naqliyay ✓

1

(Cadhayn-ta)

2

Cadho ku ridid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg cadhee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) cadho ku ridid.

waa la naqliyay ✓

1

(Cashayn-ta)

2

Casho cunid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg cashee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) milayga fiidka, soor cunid. Dh: xeraadid.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) si fahle ah u socosho. Dh: fahlays.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) dabasocodka boholyowgu ku jiro oo lala naqastuuro. Sidii giir lo'aad oo ilmaha laga unuungooyey, oo loo sido gandaalkiisii bay daba gahlaysaaye.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg garhay.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) (ka ~) cid gar kaga joogid oo garta ka lahaansho. Garhayn lama sheegto haddaanay guddi kuu qirin.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) meel iftiin u soo tabayo, hagoogid oo hadh u yeelid. Dh: hadhays, harayn, dadid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg halhee. la-mid: halhays.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) hadalhayn joogto ah.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg laamee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) badar la karinaayo laan ku walaaqid.

waa la naqliyay ✓

1

(Ladnayn-ta)

2

Wax ladan ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg ladnee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) xaaladdiisa wanaajin oo wax ka beddelid. Dh: wanaajin. Li: xumayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Laqbayn-ta)

2

Kitaab Carabi ku qoran, ardada iyo xerta, af-Soomaali ugu fasirid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg laqbee. la-mid: laqbays.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) dhexdhexaadin laba dhinac ah oo heshiis laga dhex wado. Dh: laqdabayn.

2

laqbayn -ta: (magac, dhedig, keli) fasiridda iyo macnaynta ereyo aan Soomaali ahayn. Xilligan an joogno culimadii hore laqbayn lagu gaadhi maayo. Dh: macnayn. tafsiirin.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) wasakh ku saydhin; uskagayn; wasakhayn; sarayn; sadhays.

2

sadhayn -ta: (magac, dhedig, keli) masabidid qof waxaanu qabin oo aad dusha kasaartid. Dh: qabadsiin.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) wah ku celcelin oo sida eyda u ciyid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg warhee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) xog'ogaalnimo.

waa la naqliyay ✓

ahan! interj. - ahan! ah! (dhawaaq la xidhiidha hawl adag).

waa la naqliyay ✓

v., sg., present habitual: I am

waa la naqliyay ✓

(v) I am. Ex: Somaali baan ahay; I am a Somali. Ameerikaan baan ahay; I am an American

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) sidaas ayaan ku suganahay. Waxaan ahay waadiga dugsiyada, waxaan ahay waanada macallinka.

waa la naqliyay ✓

1

de: I am

2

lx: ahay

3

ps: v5a-1sg-prhb

4

xe: Im fine'; Ardeyga cusub baan ahay. 'I am the new student.

5

xv: Waan fiicanahay.

6

key: ahay

waa la naqliyay ✓

1

1. (Hayn-ka) Geed-abaareed aan qodax lahayn; dalluug.

2

2. (Hayn-ta) Qof agti joogid ama oollaan; gacan ku dhigid; qabasho; qabid.

waa la naqliyay ✓

1

hayn¹: m.l Geed abaareed aan qodax lahayn; dalluug.

2

hayn²: m.f.dh eeg hay. la-mid: hays².

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] thornless plant species, growing in arid areas

2

hayn vl. n. act of holding ~ keeping

waa la naqliyay ✓

1

(Hayn) C Suaeda micromeris Brenan. Chenopodiaceae.

2

C Suaeda monoica J.F.Gmel. Chenopodiaceae.

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) the act of keeping or holding something; retainment (riteeynment) ~ xafidid

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, dhedig) geed nagaadheed ka baxa xeebaha iyo dhulka ciidda dhanaan oo geelu ku jeelbaxo. Dh: dalluug, xudhuun.

2

hayn -ta: (magacwadareed) geed'abaareed aan qodax lahayn; dalluug.

3

hayn-ta: (magac, dhedig, keli) qof ama hanti laguu dhiibay mas'uul ka ahaan. Dh: daranyodhabid, daryeelid.

4

hayn-ta: (magac, dhedig, keli) faraqabsiin uu qof mulki u haysto. Dh: lahaan.

5

hayn-ta: (magac, dhedig, keli) gacanta ku xajin. Dh: xajin.

6

hayn -ta: (magac, dhedig, keli) xafidsanaan.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Laan-ka) a) Magaca xarafka L. b) Geed lugtool ah. c) Geed laysku daweeyo.

2

2. (Laan-ta) a) Cad gacan u eg oo geedka weyn ka leexda oo dabadeed kuwo kale oo badan oo yaryar u sii qaybsama oo caleemo iyo ubax iyo miro yeesha. b) Ul ballaaran oo badarka la karsana hayo lagu laamiyo; laaqe; irbe. c) Dhenged; ul.

waa la naqliyay ✓

1

laan¹: m.l 1. Xubinta taranka ee haweenka. 2. Geed lugtool ah. 3. Geed bixiya miro laysku daaweeyo. 4. la-mid: laam. Magaca carbeedka xarafka “L”.

2

laan²: m.dh (-aamo/-aano, m.l) 1. Faraca ka soo baxa jirridda geedka. 2. Qayb ka soo farcanta waax hay'adeed. 3. Qori af buuran oo badarka la karinayo lagu waalaqo.

waa la naqliyay ✓

1

laan¹: m.l 1. Xubinta taranka ee haweenka. 2. Geed lugtool ah. 3. Geed bixiya miro laysku daaweeyo. 4. la-mid: laam. Magaca carbeedka xarafka 'L'.

2

laan²: m.dh (-aamo/-aano, m.l) 1. Faraca ka soo baxa jirridda geedka. 2. Qayb ka soo farcanta waax hay'adeed. 3. Qori af buuran oo badarka la karinayo lagu waalaqo.

waa la naqliyay ✓

Branch

waa la naqliyay ✓

1

m. n. L [letter of the Arabic & Somali alphabet.]

2

laan m. n., [collective] tree without branches

3

laan [feminine] n. branch, section, government department ~ agency, university faculty; cluster, bunch; lineage, line of descent

4

laan m. n. vagina

waa la naqliyay ✓