lafwayni

(Lafayn-ta)

Lafaha madaxa jebin.

m.f.dh eeg lafee.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, madaxa dhaawac ka gaadhsiin. Dh: lafays.

-da: (magac, dhedig, keli) isla weyni uu qof is moodo inuu dadka ka fiican yahay. Dh: islaweyni.

(Afayn-ta)

Bir iyo wixii kaloo wax lagu gooyo, af u yeelid; soofayn; lisid; sibid; loolin

m.f.dh eeg afee. la-mid: afays.

-ta: (n) sharpening (sharpening)-, honing (hooning) ~ soofayn

-ta: (magac, dhedig, keli) bir af ay wax ku goyso ama turqa soofayn oo af u eyelid. Mindidan saawirta ahi afayn bay u baahantahay. Dh: soofayn, lisitaan, lisid, loollin.

(fal) cid kale, madaxa dhaawac ka gaadhsii.

lafay -ga: (magac, lab, keli) qofka caatoda ah. Dh: xiid, miriq, caato.

m.dh eeg aafee. la-mid: aafeyn.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, xanuun, xumaan ama dhibaato qabadsiin. Neefka cadhada leh gaar baa loo qoolaa si aanu xoolaha kale u aafayn. Dh: ibtilayn.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg aawanaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax saddex ah mid ku darid oo afar ka dhigid. Saddexdoodu way isku filan yihiin oo afrayn uma baahna. Dh: afrays.

-ga: (magac, lab, keli) halka wabiga iyo baddu iska galaan, halkaas oo saamaynta mowjadu ka muuqato.

(Afweyn-ta)

Riciraha tunka tan ugu korraysa oo afka weyn.

m.dh Riciraha tunka tan ugu sareysa ee madaxa ku fadhiyo.

m.dh Riciraha tunka tan ugu sareysa ee madaxa ku fadhiyo.

f. n., [collective], [compound] first cervical vertebra

-ta: (magac, dhedig, keli) lafta qoorta ee taxan inta ugu korraysa; riciraha tunka tan ugu korraysa.

de: first cervical vertebra

lx: afweyn

pd: (-ta)

ps: n2-f-col-cmp

key: afweyn

(fal) habaar wax oo inkaar. Innaga awayti cadawga.

awayti-da: (magac, dhedig, keli) cid kale habaarid ama inkaarid.

-ta: (magac, dhedig, keli) fiidka ama habeenka, maddadaalo iyo waari ku soo jeedid.

m.dh la-mid: laabnaan.

-da: (magac, dhedig, keli) laabniin; laabitaan.

(Labayn-ta)

1. Labo ka dhigid.

2. Ilmo lab dhalid.

3. Tallamid; shakiyid.

m.f.dh eeg labee. la-mid: labays.

vl. n. masculinization {grammar}

-ta: (magac, dhedig, keli) labo ka dhig.

labayn -ta: (magac, dhedig, keli) labood dhalid. Dh: labays.

labayn-ta: (magac, dhedig, keli) tallamid ama go'aan ka shakiyid. Dh: labays.

labayn -ta: (magac, dhedig, keli) tiro markii hore hal ahayd, labo ka dhigid. Dh: labays, abadel.

de: masculinization {grammar} (a feature of the Somali noun)

lx: labayn

pd: (-ta)

ps: vn0-f

see: labee

key: labayn

(Lafai) S Flueggea virosa (Willd) Voigt. Euphorbiaceae.

C,N Flueggea leucopyrus Willd. Euphorbiaceae.

-ga: (magac, lab, keli) nooc ka mid ah jaraha oo ka samaysan saynta dabada lo'da iyo lafaha faraha bagkaylaha oo gabdhuhu madaxa badhtankiisa sii marshaan ilaa qadaadka. Gabadhu waxay wejiga ku sidatay jare lafati ah.

-ka: (magac, lab, keli) eeg lafayn.

m.dh (botani) Midho jiidh leh oo ka yimaada hal ama dhowr kaarbal oo isku dhalaalay oo leh mid ka mid ah iniiyaha badan. Iniiyaha waxa ku daboolan qolof adag oo ah gudo midheedka midhaha. Tus.: qumbe.

m.dh (botani) Midho jiidh leh oo ka yimaada hal ama dhowr kaarbal oo isku dhalaalay oo leh mid ka mid ah iniiyaha badan. Iniiyaha waxa ku daboolan qolof adag oo ah gudo midheedka midhaha. Tusaale: qumbe.

v., neg., simple past tense: had not, did not have

lahayn v., pl., simple past tense: we had ~ owned something

lahayn v., pl., simple past tense: we said ~ were saying

lahayn v., pl., -aux: we would (have) [conditional]

lahayn v., neg.-aux: would not (have) [negative conditional]

(v) we used to have. Ex: gaari baan lahayn; we used to have a car

m.dh la-mid: sifayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax safaysan ka dhigid. Dh: nadiifin, safays.

m.dh la-mid: saawayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) si mid ah iyo caddaalad u samayn. Waa inay sokeeye iyo xidid wada sawaysaa.

-ga: (magac, lab, keli) cid ama wax la garabsado oo gargaar laga dhigto. Is aawaysiga ayaa horumar laagu gaadhaa. Dh: taageersi, kaalmaysi gargaarsi.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg afaysani. afayso: (fal) mindi iyo wax la mid ah af u yeelo. Dh: soofayso.

-da: (magac, dhedig, keli) mindi iyo wax la mid ah oo aad u afaysan oo wax jari og. Afbadnida seefta, addinka hayaa ka muhimsan.

afbadni -da: (magac, dhedig, keli) aftahan ahaan; hadal aqoonid. Dh: aftahannimo.

-ga: (magac, lab, keli) eeg afhaysasho.

-ga: (magac, lab, keli) eeg afraysad.

f.g2 (-iyay, -isay) Hadal qof laga filayo in uu sheego, hadal kale oo buriya sheegid.

f.g2 (-iyay, -isay) Hadal qof laga filayo in uu sheego, hadal kale oo buriya sheegid. m.f.dh, afwaajin.

(fal) hadal aan weli la odhan, ka hortag Afwaaji intaanu kaaga horrayn hadalka.

afwaaji -ga: (magac, lab, keli) hadal qof odhan lahaa, hadal kale ka horgeyn; hadal aan weli la odhan ka hortegid. Dh: afjigid.

m. n., [compound] big-mouth; thick-lipped person

nickname-m mighty-mouth

-afweynaha: (n) person with large mouth

naanays loo baxsho qof afkiisu weyn yahay.

de: big-mouth; thick-lipped person

lx: afweyne

pd: (/ha)

ps: n7-m-cmp

key: afweyne

-ta: (magac, dhedig, keli) hees balwo ah ku luqayn.

-ta: (n) the act of treating with medicine; medication (medi-keey-shin); remedy (ramidi) medical treatment ~ daaweyn

-ta: (n) the act of charging, suing or complaining ~ eedayn

-ta: (magac, dhedig, keli) ashtako labo dhinac is dacweeyaan.

f.g2 (-iyay, -isay) la-mid: gawaami.

m.f.dh Eeg haftee. la-mid: hafteys.

-ga: (magac, lab, keli) wax kaa fog gaadhiddiisa ku hamiyid. Dh: haloosi.

(Jaflayn-ta)

(xoolo) lugaha danbe wax ku haraatiyid, siiba lo'da.

m.f.dh eeg jaflee.

-ta: (magac, dhedig, keli) xoolo, xagga danbe wax u harraatiyid. Dh: harraati

m.f.dh eeg laamee.

-ta: (magac, dhedig, keli) badar la karinaayo laan ku walaaqid.

(Labaysi-ga)

Labaysasho.

m.l la-mid: labaysasho.

-ga: (magac, lab, keli) eeg labaysad.

(Ladnayn-ta)

Wax ladan ka dhigid.

m.f.dh eeg ladnee.

-ta: (magac, dhedig, keli) xaaladdiisa wanaajin oo wax ka beddelid. Dh: wanaajin. Li: xumayn.

m.l la-mid: lafeysasho.

-da: (magac, dhedig, keli) mid weyd ah oo dhuuban ahaan. Dh: weydsani, miliilsani.

(Laqbayn-ta)

Kitaab Carabi ku qoran, ardada iyo xerta, af-Soomaali ugu fasirid.

m.f.dh eeg laqbee. la-mid: laqbays.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhexdhexaadin laba dhinac ah oo heshiis laga dhex wado. Dh: laqdabayn.

laqbayn -ta: (magac, dhedig, keli) fasiridda iyo macnaynta ereyo aan Soomaali ahayn. Xilligan an joogno culimadii hore laqbayn lagu gaadhi maayo. Dh: macnayn. tafsiirin.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg qaawanaan.

(tilmaame) mid isla weyn.

m.dh la-mid: khilaawayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) qalwo dhisid; ligo samayn. Waaberi yare ligada wuu qalwayn yaqaan. Dh: qalways.

qalwayn -ta: (magac, dhedig, keli) qaab loo dilo nin dad badan laaya oo inta nool na cabsi ku abuura iyo ninka isga oo xaas leh gogoldhaaf cad sameeya dhagax baa lala dhacaa inta uu ka dhimayo. Qalwayn waa xalka u dambeeya ee ciqaabta. Dh: rajmin.

(Qaxwayn-ta)

Qaxwe cabbid.

m.f.dh eeg qaxwee.

-ta: (magac, dhedig, keli) qaxwe bun ama shaah ah cabid; xawso fuudid. Qaxwaynta ha ku raagina. Dh: xawsayn, shaahayn.

m.f.dh eeg saawee. la-mid: sawayn.

-ga: (magac, lab, keli) safaysasho.

m.dh la-mid: da'weynaan.

-da: (magac, dhedig, keli) in badan jirid; cimri dheer soo jirid. Dh: gaboobid.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg facweynaan.

m.dh Dareen qof ku dhaliya in uusan qaadan, waxyaabaha uu u qabo in aanay u qalmin; qab weyn leh. la-mid: hanweynaan.

m.dh Dareen qof ku dhaliya in uusan qaadan, waxyaabaha uu u qabo in aanay u qalmin; qab weyn leh.

f. n., [abstract] pride, boastfulness; ambition; greediness

-da: (n) ambitiousness (aambishasnes)

-da: (magac, dhedig, keli) mar walba meel sare iyo wax wayn doonid.

de: pride, boastfulness; ambition; greediness

lx: hanweyni

pd: (-da)

ps: n0-f-abs

key: hanweyni

-ga: (magac, lab, keli) wax ladan ka dhigid; caafimaadsiin.

(pronoun) myself (maayselaf)

f.mg2 (-iyay, -isay) Ku l.: wax, wax kale ku xoojin, ku labayn, raacsiin.

f.mg2 (-iyay, -isay) Ku l.: wax, wax kale ku xoojin, ku labayn, raacsiin. m.f.dh, lammaanin.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg lammaanaan.