ladhis

-ta: (magac, dhedig, keli) baadigoobidda wax maqan oo la tebayo.

baadhis -ta: (magac, dhedig, keli) mid ka mid ah xiddigaha Soomaalidu ka awaalasheegaan. Waxay isgarab yihiin ururka iyo agaallicaanoodka. Xiddigtii baadhis caaway soo baxday.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg badhqin.

-ta: (magac, dhedig, keli) labo shey kala duwan isku daris. Dh: badhxid.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhinicii loo socdey maahee dhinac kale u kicis.

-ka: (magac, lab, keli) eeg caydhin.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg faadhid.

-ta: (magac, dhedig, keli) meel kaa sarraysa gaadhid; wax kaa horreeya ama kaa tegay gaadhid.

-ka: (magac, lab, keli) diid oo gooni u saar. Waatay tolkii gawriyeen kuna giriifeene.

m.l (-syo, m.dh) Xubno isku shaqo ah oo jirka nafleyda ka mid ah sida kuwa dheefshiidka, wareegga dhiigga iyo wixi lamida.

m.l (-syo, m.dh) Xubno isku shaqo ah oo jirka nafleyda ka mid ah sida kuwa dheefshiidka, wareegga dhiigga iyo wixi lamida.

System

m. n., [compound] system, array, display, method, procedure

-ka: (n) makeup or make up; structure (istarak jar)-, method (methadh)

-ka: (magac, lab, keli) qaabka guud ee samayska. Samaale waa dhakhtar ku takhasusay xanuunnada ku dhaca habdhiska kaadimareenka. Dh: qaabdhiska.

de: system, array, display, method, procedure

lx: habdhis

pd: (-ka)

ps: n2a-m-cmp

key: habdhis

-ta: (magac, dhedig, keli) meel mugdi ah, iftiimin. Dh: ifin, layrin laydhis.

laydhin -ta: (magac, dhedig, keli) wax ama meel, laydha u dhigid. Dh: babbin, neecaabin, laydhin.

-ka: (magac, lab, keli) eeg libdhin.

Qalab ka tirsan mandhawyada ee loogu isticmaalo libdhinta masaamiirta madaxa la' iyo libdhinta ku saabsan musmaarka iyo qodobka looxa birta ku dhex go'a.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg maydhid. maydhitaan -ka: (magac, lab, keli) dhiqitaan oo nadiif ka dhigitaan. Dh: maydhniin, dhaqitaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg qaadhid.

-ta: (magac, dhedig, keli) 'mici' saydhid.

saydhis-ta: (magac, dhedig, keli) 'biyo, hadhuudh iyo wixii la mid ah saydhid.

-ka: (magac, lab, keli) eeg wadhfin.

m.l Dhismo meel laga taago oo lagu xusuusanayo qofdhintay oo qabrigiisu meel kale ku yaal.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg xaadhid.

m. n., [collective] sheep and goats; herd

-ga: (n) [plural] goats and sheep ~ ari

-da: (magac, dhedig, keli) beer ba'day wixii ka soo hadha oo ka baxa; beertu kolka ay ba'do inta yar ee ay soo saarto. Dh: ari.

adhi -da: (magac, dhedig, keli) jeegada inteeda madaxa ka tirsan oo dhakada sare iyo qadaadka ama mergaagga u dhaxaysa. Markii budka lagu dhuftay ayuu askarigu adhida u dhacay.

adhi -ga: (magacwadareed) erey kulmiya riyaha iyo idaha oo ka sooca ishinka 'geela iyo lo'da iwm'. Adhi maganti ma bariiyo. Dh: ari.

a: ari

cf: lax, orgi, ri', wan

de: sheep and goats; herd

lx: adhi

pd: (-ga)

ps: n2-m-col

key: adhi

(Dhis-ka)

1. Wax inta laysu geeyo oo la isku kabkabo, qaab gaar ah loo yeelo ama si gaar ah loo hadoodilo (aqal, xero, kd.).

2. (harag, kd.) la kala baxsho oo la togo.

3. Waxa wax lagu dhisa hayo laftooda, sida qoryaha aqalka lagu dhisa hayo.

dhis¹: m.l 1. Dh. ah: harag iyo wixi lamida la togay. 2. la-mid: dhigid.

dhis²: m.l/dh Qoryaha, sarabka iyo wixi lamida ee guryaha qaarkood lagu dhiso.

dhis³: f.g1 (-say, -stay) 1. Aqal, dugsi, iyo wixi lamida samayn. 2. Xubno dowlad cusub magcaabid. 3. Qoys cusub asaasid. 4. Harag qoyan ama wax la mid ah inta la kala bixiyo engejin. 5. Qof qurxin.

dhis¹: m.l/dh Qoryaha, sarabka iyo wixi lamida ee guryaha qaarkood lagu dhiso.

dhis²: f.g1 (-say, -stay) 1. Aqal, dugsi, iyo wixi lamida samayn. 2. Xubno dowlad cusub magcaabid. 3. Qoys cusub asaasid. 4. Harag qoyan ama wax la mid ah inta la kala bixiyo engejin. 5. Qof qurxin. m.f.dh, dhisid.

Construct

v. build, set up, construct; institute, establish

dhis m. n., [collective] structure, building

dhis [feminine] n. frame, structure for huts; drying frame for hides

-ay / tay: (v) 1. build (bildhy, construct (konis-tarakf) ~ rakibid. 2. establish (istaa-biliishy set up; found. —dhisan: (adj) 1. built (bilty, constructed (konis-taraktidhy, 2. elegant (e-ligent); having a graceful style

dhis -ta: (n) building material used for hut building

(fal) aqal, deyr ama wax kale, taag oo waxa uu ka kooban yahay isku geegee oo isa saar adoo isku tubbaridaya. Aqal noo dhis.

dhis-ka: (magac, lab, keli) meel wax laga taagay oo wixii dhisme u baahnaa oo dhani ka socdo.

dhis -ka: (magac, lab, keli) aqal ama dhisme kale oo meel ka taagan.

Extention

(fal) (ku ~) wax kale ku xooji, wax kale ku adkee. Dh: lar, nud.

ladh -ka: (magac, lab, keli) wax gaabtay ama tabar yaraaday, gobol yar oo lagu lammaaneeyo si loo dheereeyo ama loo tayeeyo. Dh: lar, nud.

ladh -ka: (magac, lab, keli) wax soo labanoqda ama xusuus hibasho leh oo qof ku soo kacda. Dh: dacar, gunaad, doog, lar.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg aadid.

m.l la-mid: abhin.

-ka: (magac, lab, keli) eeg abhin.

(falkaabe) erey tilmaama weerar degdeg ah oo an loo meel dayin. Mar qudha ayuun buu libaaxii dagaal adhas kula yidhi.

Dooryaan cagaaranc

badhi¹: m.l la-mid: bari¹.

badhi²: m.dh (-iyaal, m.l/dh) (botani) Xubin (dhir) qaybta dhulka ka hoosaysa ah, taas oo u suurta gelisa inuu noolaado xilli abuur ilaa xilliga ku xiga. Badhidu waa xiddo isbeddel ku dhacay oo jirrid gaaban oo ballaadhan leh. Tusaale: “Basal”.

m.dh (-iyaal, m.l/dh) (botani) Xubin (dhir) qaybta dhulka ka hoosaysa ah, taas oo u suurta gelisa inuu noolaado xilli abuur ilaa xilliga ku xiga. Badhidu waa xiddo isbeddel ku dhacay oo jirrid gaaban oo ballaadhan leh. Tusaale: Basal. la-mid: bari²: (1).

f. n. buttocks; tail of sheep

(Badi) N, Og Chloris roxburghiana Schult. Gramineae.

N Enteropogon barbatus C.E. Hubb. Gramineae.

N Tetrapogon villosus Desf. Gramineae.

N Adenium obesum (Forsk) Roem. & Schult. Apocynaceae.

-da: (n) rump (ramp); buttocks (ba tek); posterior (paas tiiri yar)~ bari, dool

-da: (magac, dhedig, keli) baruurta subagga badan leh ee idaha dabada kaga taalla. Dh: bari.

badhi -da: (magac, dhedig, keli) cadka buuran ee noolaha badhkii kaga yaalla gadaal ee lagu fadhiisto. Badhida ayuu fin iga soo baxayoo, ma fadhiisan karo. Dh: bari, sal.

a: bari

de: buttocks; tail of sheep

lx: badhi

pd: (-da)

ps: n2-f

key: badhi

m.l la-mid: badiyid.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg badin.

(Fadhi-ga)

1. (dad) salka oo dhulka lagu hayo iyadoo madaxa iyo dhabarku, toos xagga cirka ugu taagan yihiin, luguhuna ama laaban yihiin ama fidsan yihiin.

2. Dad koox ah oo arrin gaar ah inay ka taliyaan ama wax ka qabtaan loo magacaabay; meesha ay hawsha ku hayaan ama muddada ay hadba hawsha ku gudajiraan oo ka hadlayaan; shir; urur.

3. Dad badan ama xoolayow badan oo wada deggan.

4. (xoolo) boqol; tiro; wegen; kadin.

fadhi¹: m.l (-iyo, m.dh) 1. Qaabka iyo xaalada qof salka dhulka ku haya. 2.(-iyo, m.dh) Rug la degganyahay. Tusaale: “Fadhigeygu waa Afgooye”. 3. Lo' tiradeedu boqol gaartay. 4. Shir muhim ah. Tusaale: “Fadhigii shalay la galay go'aan wax-ku-ool ah ayaa ka soo baxay”. 5. Caano f. ah: caano garoor ah; eedaq. 6. Qolka f.ga: qol loogu taloggalay in la fadhiisto. 7. la-mid: fadhiyid.

fadhi²: f.mg1/2 (-iyay, -iday/isay; -iyi) 1. Salka meel dhigid. 2. Rasmi ahaan meel u degid.

fadhi¹: m.l (-iyo, m.dh) 1. Qaabka iyo xaalada qof salka dhulka ku haya. 2.(-iyo, m.dh) Rug la degganyahay. Tusaale: Fadhigeygu waa Afgooye. 3. Lo' tiradeedu boqol gaartay. 4. shir muhim ah. Tusaale: Fadhigii shalay la galay go'aan wax-ku-ool ah ayaa ka soo baxay. 5. Caano f. ah: caano garoor ah; eedaq. 6. Qolka f.ga: qol loogu taloggalay in la fadhiisto.

fadhi²: f.mg1/2 (-iyay, -iday/isay; -iyi) 1. Salka meel dhigid. 2. Rasmi ahaan meel u degid. m.f.dh, fadhiyid.

v. sit, be seated; be settled; reside; solidify

fadhi vl. n. conference, meeting; sitting; settlement

fadhi: -ga: (n) the act of sitting

fadhi -yey / say: (v) to serve as the agent for; represent (rep re-sent).

kal fadhi -ga: (n) conference (koon far ensi); meeting; session

fadhi -ga: (n) sitting room; living room ~ saalooto. Ex: laba qol iyo fadhi; two rooms and a sitting room

fadhi -ga: (n) couch (kow.j); sofa (soo/a); love seat (laav sift)

Seduta; sessione

Meeting: session

(fal) salka dhulka ku hay; ha sarajoogsan: ha kicin.

fadhi: (fal) negaw oo ha socdaalin; jog oo ha safrin.

fadhi -ga: (magac, lab, keli) salka oo dhulka lagu hayo iyada oo madaxa iyo dhabarku dusha marsan yihiin ama toos xagga cirka ugu taagan yihiin luguhuna ama laaban yihiin ama fidsan yihiin. Fadhi iyo fuud yicibeed la isla waa. Li: sarajoog

fadhi -ga: (magac, lab, keli) agabka lagu fadhiisto ee qolka nasashada.

fadhi -ga: (magac, lab, keli) ciidan badan oo meel deggan. Halkaa waxa deggan fadhi, Dh: ciidan.

fadhi -ga: (magac, lab, keli) tiro xoolaad oo boqol neef oo lo' ah gaadhaysa. Xoolaha meesi kasta boqolkiisu waa: geel - kadin, adhi - tiro, lo' - fadhi ama madax, gammaan - wegen. Dh: boqol, faji.

fadhi -ga: (magac, lab, keli) meel dad iskugu yimaadeen oo xaajo lagu hayo. Fadhi danbe ayaa loo ballamay. Dh: kulan, shir, urur.

fadhi -ga: (magac, lab, keli) dad ama xoolo faro badan oo wada deggan.

Saldho geed adayg jirridiis ah ee cuddadda la dul saaro.

-ta: (magac, dhedig, keli) lacag ku baddalasho. Alaab gadis ayaan u imid suuqa.

(fal) meel hadhgal oo caddeedda ka gabbo. Dh: hadhgal, hari.

jadis, adv. - waqti hore; mar hore

m. n. (adj.): surprise; unexpected

-ah: (adj) 1. without warning; sudden (sadhan); unforeseen (an-foor-siin); impetuous (impajuwas); hasty (heeysti) ~ Ex: dhuufaan kadis ah; a sudden storm 2. quiz show; quiz (kuwiiz)

a: kedis

de: surprise; [atr.] unexpected

lx: kadis

pd: (-ka)

ps: n-m

key: kadis

(Laahi-ga)

(qof) aan waxba danayn; aan shiddeysneyn; aan is dhiba hayn; aan xilkas ahayn.

m.l (-iyo, m.dh) Qof aan wax xafidin; aan is dhibayn.

m.l (-iyo, m.dh) Qof aan wax xafidin; aan is dhibayn.

m. n. careless person

-ga: (magac, lab, keli) qof aan waxba danayn oo aan waxba shiddaysan ama aan isdhibin.

laahi -ga: (magac, lab, keli) qof aan wax xafidin oo madax'adag.

de: careless person Opp: xilkas

lx: laahi

pd: (-ga)

ps: n2a-m

key: laahi

-ta: (magac, dhedig, keli) labo shey iyo wax ka badan, isku walaaqid. Dh: labid.

(Ladid-da)

1. Ledid.

2. (isku ladid) u hagarbixid la'aan; fududaysasho; sahlasho; dacdarrayn.

m.f.dh eeg lad. la-mid: ledid.

-da: (magac, dhedig, keli) si deggenaansho ku jiro u gam'id. Dh: ledid, ladis.

ladid-da: (magac, dhedig, keli) fudaydsiga hawl ay ahayd in la qabto. Dh: dhayalsi, fududaysad, dacdarrayn, sahlasho, ledid.

-da: (magac, dhedig, keli) wax ladan oo soo fiicnaaday ahaan. Ladni ayaan kaga imid waalidkii. Dh: roonaansho.

ladni -da: (magac, dhedig, keli) xaalad dhaqaale oo wanaagsan ku jirid. Ladni ayuu qoyskayku ku jiraa maanta.

m.l la-mid: lalin.

volley

-ka: (magac, lab, keli) eeg eeg lalin.

lalis-ta: (magac, dhedig, keli) eeg lalid.

lapis (lapis-lazuli), n.m. - lasuurit (dhagax)

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg ledid.

v. empty, finish off

-yey / say: (v) make empty; finish the contents of ~ mari

(fal) waxba ha reebin; wada idlee. Xeedhada cuntada ka madhi. Dh: mari, dhammee, faaruqi. Li: reeb.

a: mari {N}

de: empty, finish off

lx: madhi

pd: (madhiyey)

ps: v2a=tr

key: madhi

m.dh la-mid: qadin.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale qadin.

qadis-ta: (magac, dhedig, keli) eeg qadid.

-ta: (magac, dhedig, keli) jilicid oo aad u qoyid.

radis -ta: (magac, dhedig, keli) eeg radin.

radis, n.m. - bagal