laanqayr

(Lanagar) N Farsetia longistyla Bak. Cruciferae.

(Laandeyr-ta)

Laan xoog leh, oo inta xarig siriq leh lagu xiro, wax lagu dabo, oo kolka godka dabinka la taabto fikata oo boodda si siriqdu wax ugu roorto.

m.dh Laan xoog leh oo xarig lagu xiro, oo inta la soo xoodo ugaarta lagu dabo.

f. n., [compound] trap (for game)

-ka: (magac, lab, keli) ijaar ama deyr tabaaqil ah oo laan ba meel la taago. Laandeyr waraabe kaama cesho.

laandeyr-ta: (magac, dhedig, keli) laan aad u xoog badan oo xadhig lagu xidho oo wax lagu dabo oo kolka qolka dabinka la taabto fakada oo booda si ay siriqdu waxa galay ugu roorto.

de: trap (for game)

lx: laandeyr

pd: (-ta)

ps: n-f-cmp

key: laandeyr

-da: (magac, dhedig, keli) laandeyr wax ku dabasho.

(Falanqayn-ta)

(hadal, arrin) caddayn; kala saarsaarid; kala dhigdhigid; ka faallayn; gelid; gorfayn.

m.f.dh eeg falanqee. la-mid: falanqo.

f. n. explanation, analysis

-ta: (magac, dhedig, keli) faaqidaadda xog la helay. Dh: faallayn.

gacansayr¹: m.l 1. Diidmo. 2. la-mid: gacansayrid.

gacansayr²: f.mg1 (-ray, -rtay) Ku g.: talo, amar iyo wixi lamida si qayaxan u diidid.

f.mg1 (-ray, -rtay) Ku g.: talo, amar iyo wixi lamida si qayaxan u diidid. m.f.dh, gacansayrid.

v. reject, refute

-ka: (magac, lab, keli) heshiis, oggolaansho la'aan oo diidid.

a: gacanseyr

de: reject, refute Lit: throw one's hands up

lx: gacansayr

pd: (gacansayray)

ps: v1=idiom

key: gacansayr

(Lanbar) N Euphorbia systyla Edgew. Euphorbiaceae.

m.l (-rayaal, m.l/dh) la-mid: laangare.

m.f.dh eeg laqanyee.

-ta: (magac, dhedig, keli) laqanyo ku ridid; liidaanyayn; ladaadyeyn.

m.dh Bohol yar.

(fal) nabar muuqda gaadhsii. Bud la dhac oo wejiga dhawr goor ka qaranqaar. Dh: qaranqoor.

vl. pron., neg. she / it [fem.] ... not; they ... not

(fal) (u ~) wax ama shay godobtiisa ama sababtiisa cid kale u raac ama u tiiri. Gef walba ciddii iska lahayd u aanay. Dh: aanee.

aanay: (magac'uyaal) tilmaamaya qofka saddexaad oo dhedig oo gala weedh diidmo ku jirto. Gabadhii waxaa loo dhisay wiil aanay rabin. Ciidda waxa la isku diyaariyaa inta aanay soo gali, ayna.

a: ayan

de: she / it [fem] ... not; they ... not = aan + ay

lx: aanay

pd: (aaney)

ps: neg + vpro

key: aanay

-ka: (magac, lab, keli) cabbitaanka ama cunnada ugu horraysa ee ilmaha afka loo saaro. Angar xalaal ah ilmaha sii. Curadkayga timir ayaan angar uga dhigay.

(Aanayn-ta)

Aano ku raadin ama darteed wax ku yeelid.

m.f.dh eeg aanee.

-ta: (magac, dhedig, keli) «u ~» fal cid kale u tiirinta, si loo muujiyo in uu sababtiisa lahaa. Aanaynta gabay fidnadeed oo aanay lahayn Caasha, waa xadgudub loo gaystay xuquuqda qoraalka.

-ka: (magac, lab, keli) eeg aanayn.

-ga: (magac, lab, keli) labada kooc ee buurbuuran ee ku yaal cagta labadeeda dhinac midkood. Dh: kuraan, kuraankur.

m.l la-mid: banqi.

-ga: (magac, lab, keli) geel irmaan caano badani ku jiro. Banqaygii haddii loogu galo beesha weyn jilayey.

(fal) cunto, shaah iyo wixii la mid ah, caano ku dar. Carruurta garawga u caanay. Dh: caanee.

(Hanqar-ka)

Onkod; guguc; wiriq.

hanqar¹: m.l (-rro, m.dh) 1. Onkod, gugac. 2. Qarax, biriq.

hanqar²: f.mg1 (-ray, -rtay) Cod weyn oo sida gugaca iyo wixi lamida oo kale ah bixin.

m. n. thunder

(fal) roob, onkod.

hanqar-ka: (magac, lab, keli) sanqadha iyo guguca xoogga badan ee hillaaca ka dambeeya. Dh: wiriq, hangadh, onkod, guguc.

de: thunder

lx: hanqar

pd: (-ka)

ps: n2-m

syn: onkod, guguc

key: hanqar

-da: (magac, dhedig, keli) meel haadaan ah; jar aad u dheer, meel qaw ah. Laandaaqa geeluba, laantii jarka u dhaw, intuu laac isleeyahay, saw laalayda kama dhaco. Dh: jar, haadaan, garbo, qaw, waraar, gebi, laalley.

(tilmaame) wax qasan; wax walaaqan; waxyaabo isku darsan.

(fal) qof kale xaaladdiisa wanaaji oo wax ka beddel. Dh: ladnaysii, wanaaji.

(Lanbar-ka)

In aan tirsanayn; tiro; nambar (ama lambar).

m. n. number

-ka: (n) number (nam bar) ~ nambar, tiro lambar. Ex: lanbarka taleefankiisa.. his telephone number

-ka: (magac, lab, keli) tiro cayiman. Dh: tiro, lambar.

bw: nambar

de: number

lx: lanbar

pd: (-ka)

ps: n2-m

see: lambar

key: lanbar

(Sanqar-ta)

Shanqar.

sanqar¹: m.dh (-ro, ml.) Jabaqda ka dhalata laba shay oo isku dhacday. la-mid: shanqar¹, sharqan¹, sharqar¹.

sanqar²: f.mg1 (-ray, -rtay) Sanqar samayn. la-mid: shanqar², sharqan².

sanqar¹: m.dh (-ro, ml.) Jabaqda ka dhalata laba shay oo isku dhacday. la-mid: shanqar, sharqan, sharqar.

sanqar²: f.mg1 (-ray, -rtay) Sanqar samayn. m.f.dh, sanqarid. la-mid: shanqar, sharqan.

v. make a noise ~ sound

-ta: (n) noise (nooyz); sound (saawndh) ~ sanqadh, shanqar.

ka sanqari -yey / say: (v) cause something to make a noise ~ ka sharqami

-ta: (magac, dhedig, keli) wax dhegtu maqasho oo aan ahayn codka dadka iyo duunyada iyo yeerta qalabka muusikada. Dh: sharqan, sanqadh, shanqadh.

de: make a noise ~ sound

initial: s

lx: sanqar

pd: (sanqaray)

ps: v1=intr

see: shanqar

key: sanqar

wanqar¹: m.l (-rro, m.dh) Dhaawac halis ah.

wanqar²: m.l 1. (xisaab) Guud ahaan, shaxan ama tibaax waxa la yiraahdaa waa wanqaranyahay haddii qaybo ka mid ah shaxanka ama tibaaxda la isku beddel karo iyada oo aan shaxanka ama tibxaha la doorin. Shaxan joometariyeed waxa uu leeyahay wanqar noqod haddii baro ku yaalla shaxanka ay leeyihiin baro ku aaddan oo ka soo noqday bar kale oo loo yaqaan xuddun wanqareed, xarriiq wanqareed ama sallax wanqareed. 2. (xisaab) Shaxan kasta oo loo qaybin karo laba qaybood oo middiiba midka kale uu u yahay humaag muraayadeed shaxan sallax ah waxa uu leeyahay ugu yaraan hal xarriiq wanqareed oo u qaybisa laba humaag muraayadeed. Xarafka A waa wanqaranyahay; is mana beddelo marka muraayad lagu eego. Hase yeeshe, xarafka R ma aha wanqar.

wanqar³: f.g1 (-ray, -rtay) Ugaar, xoolo iyo wixi lamida iyada oo uur-kujirta laga saarayo calool ka dillaacin.

wanqar¹: m.l (-rro, m.dh) Dhaawac halis ah.

wanqar²: m.l 1. (xisaab) Guud ahaan, shaxan ama tibaax waxa la yiraahdaa waa wanqaranyahay haddii qaybo ka mid ah shaxanka ama tibaaxda la isku beddel karo iyada oo aan shaxanka ama tibxaha la doorin. Shaxan joometariyeed waxa uu leeyahay wanqar noqod haddii baro ku yaalla shaxanka ay leeyihiin baro ku aaddan oo ka soo noqday bar kale oo loo yaqaan xuddun wanqareed, xarriiq wanqareed ama sallax wanqareed. 2. (xisaab) Shaxan kasta oo loo qaybin karo laba qaybood oo middiiba midka kale uu u yahay humaag muraayadeed shaxan sallax ah waxa uu leeyahay ugu yaraan hal xarriiq wanqareed oo u qaybisa laba humaag muraayadeed. Xarafka A waa wanqaranyahay; is mana beddelo marka muraayad lagu eego. Hase yeeshe, xarafka R ma aha wanqar. m.f.dh, wanqarid.

Symmetry

(fal) ugaadh, xoolo iyo wixii la mid ah iyada oo uurkujirta laga saarayo calool ka dillaacin.

wanqar -ka: (magac, lab, keli) dhagax lagu hagaajo oo lagu sigibtiro dhagaxa hoose ee shuurada lagu ridqo. Dhagax wanqar ah oon ku wanqarno inoo doon. Dh: kureed.

wanqar -ka: (magac, lab, keli) dhaawac halis ah.

wanqar-ka: (magac, lab, keli) guud ahaan, shaxan ama tibaax waxa la yiraahdaa waa wanqaran yahay haddii qaybo ka mid ah shaxanka ama tibaaxda la isku beddeli karo iyada oo aan shaxanka ama tibxaha la doorin. Shaxan joometariyeed waxa uu leeyahay wanqar noqod haddii baro ku yaalla shaxanka ay leeyihiin baro ku aaddan oo ka soo noqday bar kale oo loo yaqaan xuddun wanqareed, xarriiq wanqareed ama sallax wanqareed.

wanqar -ka: (magac, lab, keli) shaxan kasta oo loo qaybin karo laba qaybood oo middiiba midka kale uu u yahay humaag muraayadeed shaxan sallax ah waxa uu leeyahay ugu yaraan hal xarriiq wanqareed oo u qaybisa laba humaag muraayadeed. Xarafka A waa wanqaran yahay; is mana beddelo marka muraayad lagu eego. Hase yeeshe, xarafka R ma aha wanqar.

yaanay: pron., neg., opt. form: may she not!, don't let her ...!

yaanay: pron., neg., opt. form: may they not!, don't let them ...!

-da: (magacwadareed) kooxda muusigga gaardiska ciidanka u qaabilsan. Baanbayda boolisku astaantiisa ayay tumayaan.

Erythrochlamys spectabilis

(Bansai) C Erythrochlamys spectabilis Guerke. Labiatae.

m.f.dh eeg caanee.

-ta: (magac, dhedig, keli) cunto, shaah iyo la mid ah, caano ku darid.

-ka: (magac, lab, keli) eeg caanayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) jaad qudhaanta ka mid ah oo cawlcawlan. Gaadayrta lama laayo geedkay gashana waa looga guuraa.

m.l (-yo, m.dh) (jooloji) Xabuub khafiif oo dhadhaab lakabeed oo ka dhashay dhoobo, waxa laga yabaa iney ku sameysantey cadaadis culeyska dhadhabaha kor saaran dartood, ama sibidhow (cementation), sida nuuradda.

m.l (-yo, m.dh) (jool.) Xabuub khafiif oo dhadhaab lakabeed oo ka dhashay dhoobo, waxa laga yabaa iney ku sameysantey cadaadis culeyska dhadhabaha kor saaran dartood, ama sibidhow (cementation), sida nuuradda.

Till, Shale

-da: (magac, dhedig, keli) ciid adag oo isku taalla oo dhulka la qodayo ka soo fuqda. Dh: fudaanfud.

gaantay-ga: (magac, lab, keli) xabuub khafiif oo dhadhaab lakabeed oo ka dhashay dhoobo, waxa laga yabaa iney ku sameysantay cadaadis culeyska dhadhabaha kor saaran dartood, ama sibidhow ku dhaca sida nuuradda.

-ka: (magac, lab, keli) geed geedaha ku marma oo xooluhu cunaan. Daaraddayada laalays baa ka baxay.

m.f.dh eeg laamee.

-ta: (magac, dhedig, keli) badar la karinaayo laan ku walaaqid.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg laambad.

(Lanbir) May, S Neurocanthus sp. Acanthaceae.

(Ladnayn-ta)

Wax ladan ka dhigid.

m.f.dh eeg ladnee.

-ta: (magac, dhedig, keli) xaaladdiisa wanaajin oo wax ka beddelid. Dh: wanaajin. Li: xumayn.

fk. la-mid: maan².

(pronoun she or they plus today) she or they... today. Ex: maantay tiri; she said it today

f.mg4 (-raa, -rayd) Qof caqliyar ahaansho.

f.mg4 (-raa, -rayd) Qof caqliyar ahaansho. m.dh, maanyaraan.

Comp. adj., (ie. n., adj.): stupid, with very little intelligence