kuu — Macnaha & Turjumaada

Erey leh ulajeeddooyin ay kamid yihiin: a) Adiga (sida: Yaa kuu sheegay?). b) Adiga dartaa (sida: Yaa kuu doonay? Yaa kuu dhisay?).

waa la naqliyay ✓

pron. and preposition: to ~ for you; on your behalf

waa la naqliyay ✓

pour toi.

waa la naqliyay ✓

(pronoun you plus preposition such as to) to...you ~ kuugu. Ex: Maxuu kuu sheegay? what did he tell you?

waa la naqliyay ✓

1

(Adi-ga)

2

(adiga, aad; ku, kuu...) qofka lala hadla hayo ama wax loo qora hayo magacuyaalkiis

waa la naqliyay ✓

1

(adi, aad, kuu...)

2

Qofka lala hadla hayo ama wax loo qora hayo magacuyaalki.

waa la naqliyay ✓

1

(Buurid-da)

2

Taallo qaab buureed leh samayn: weyneyn; kuusid; yuucid.

waa la naqliyay ✓

1

(Cabbaad-ka) (koox cabbaadyo)

2

1. Qaab qurux badan oo dadka ladan ama cayilan surkoodu yeesho.

3

2. Midab cadcad ku jiro.

4

3. Kuul.

waa la naqliyay ✓

1

(Canab-ka)

2

1. Miro yaryar oo kulkulucsan oo dhawr midab (guduud; cagaar,...) leh, oo cuntub cuntub u baxa: sidoodaa lagu cunaa, ama khamraa laga sameeyaa, ama inta la engejiyo baa sabiib laga dhigaa.

3

2. Geedka mirahaasi ka baxaan; (ama cinab).

4

3. Kuul mirahaas u eg.

waa la naqliyay ✓

1

(Canbarsha-ha)

2

1. Kuul lacag laga tumo oo ballaaran oo shunuufi ka laallaaddo.

3

2. Canbar iyo waxyaalo kale oo udgoon oo isku darsan oo la shito.

waa la naqliyay ✓

1

(Cawryid-da)

2

Xoolo ama wax kale, oo cid kale leedahay isha ku cunid; kuunyid; dhabataysi, qumanyaysi.

waa la naqliyay ✓

1

(Cimil-ka)

2

1. Waab yar oo awdan oo dugaagga la dila hayo loo dhisto oo loo galo: waxaa laga dhisaa kob bahal wax ku diley agteeda oo laga toogan karo.

3

2. * Meelaha colka dagaallamaa dhisto oo daloollo yaryar oo cadowga laga toogto loo yeelo; kuur.

waa la naqliyay ✓

1

(Cimilgal-ka)

2

(dugaag, cadow) cimil u gelid; kuurgelid.

waa la naqliyay ✓

1

(Cunid-da)

2

1. Cunno, inta afka la geliyo oo la calaliyo, liqid.

3

2. Cawryid. kuunyid, ilayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Dawggal-ka)

2

1. Gaadmo inta waddada laysugu gabbado; cimilgal; kuurgal.

3

2. (ugu dawggal) Eersad; galabsi; halrarad.

waa la naqliyay ✓

1

(Dawggelid-da)

2

1. Waddo isu fariisasho, gaadmo darteed; cimilgelid; kuurgelid.

3

2. (ugu dawggelid) Sabab u noqosho; ugu soo halrarasho; eersasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhabbaggal-ka)

2

Dad aan war hayn oo loo soo kuur galo ama wax loogu soo gabbado, si xogtooda loo ogaado ama loo helo, ama waxa ay samayna hayaan ama maaggan yihiin loo ogaado oo loo arko.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhaqdhaqaaq-a)

2

1. Xasil la'aan; socsocod; nuuxnuuxsi; kuurkuursi.

3

2. Wax samays.

waa la naqliyay ✓

1

(Fiin-ta)

2

1. Shinbir ci gaar ah oo la wada yaqaan leh: waxay ka cidaa baa la yiri, wax dhici doona (col, roob, ...); galow; dhebed.

3

2. (buuro; kuudad, kd.) meesha ugu dheer; baar; caarad.

waa la naqliyay ✓

1

(Gesiir-ka)

2

Dhex-xir ka samaysan dun iyo cabbaadyo ama kuul yaryar oo midabyo badan, ama wax kale, oo dumarku, xarrago ahaan u qaataan oo sida kuushu surka ugu xiran tahay oo kale, dhexda ugu xirtaan; (ama gasiir).

waa la naqliyay ✓

1

(Gulungulca-da)

2

Qaab gaaban oo kankoonsan leh; kuusan; lucuuman.

waa la naqliyay ✓

(qaab) Hilan; kuusan.

waa la naqliyay ✓

1

(Ilfuur-ta)

2

Wax qarsoodi lagu samayn lahaa, wax kuu diida, oo had iyo goor ku kor taagan oo isha kugu haya.

waa la naqliyay ✓

1

(Indhakuu-sha)

2

Budo beycad ah oo dhawr jaad oo isku dardarsan ah oo la moodo dhalo la tumay oo birbirta; waxyaalo badan bay tartaa: wax ku daweyn; wax ku aslid; alaabo kale ku darid oo ku adkayn; dumarkoo indhaha ku kuusha.

waa la naqliyay ✓

Ku... adiga (Yaa usha kugu dhuftay? Biyaha galaas ma kugu siiyaa? Shalay magaalada dhexdeedaan kugu arkay.).

waa la naqliyay ✓

pron. and preposition: with you; you [obj.] ... at / in / using (X)

waa la naqliyay ✓

[pronoun you with preposition] you ...to or you... with. Ex: maxuu kugu yiri? what did he tell you?

waa la naqliyay ✓

1

de: with you; you [obj] ... at / in / using (X) = ku + ku

2

lx: kugu

3

ps: pro + prep

4

xe: What did he hit you with?

5

xv: Muxuu kugu dhuftay?

6

key: kugu

waa la naqliyay ✓

1

(Kuud-ka)

2

Dhis adag oo salkiisu wareegsan yahay ama afargees yahay, oo ballaciisa iyo dhererkiisa kore, dhererkiisu wax badan, badan yahay; in lagu dagaallamo iyo qurux labadaba waa loo dhisaa.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dad, m.l) 1. Dhismo adag oo salkiisu wareegsanyahay ama afar gees yahay oo qurux ama in lagu dagaallamo loogu talaggalay. 2. Dhismo loogu talaggalay in korkiisa wax laga daawado, dhismayaasha kale oo dhanna ka dheer.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dad, m.l) 1. Dhismo adag oo salkiisu wareegsanyahay ama afar gees yahay oo qurux ama in lagu dagaallamo loogu talaggalay. 2. Dhismo loogu talaggalay in korkiisa wax laga daawado, dhismayaasha kale oo dhanna ka dheer.

waa la naqliyay ✓

m. n. tower

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dhis adag oo salkiisu wareegsan yahay ama afargees ah, oo ballaciisa iyo dhererkiisa kore, dhererkiisu wax badan, yahay; in lagu dagaallamo iyo qurux labadaba waa loo dhisaa.

waa la naqliyay ✓

1

cf: qalcad

2

de: tower

3

lx: kuud

4

pd: (-ka Pl: kuudad (ka))

5

ps: n4-m

6

key: kuud

waa la naqliyay ✓

m.l 1. (-gag, m.l) Qof cuntada si wanaagsan u karin yaqaana; kooke. 2. K. ah: nooc tusbaxyada ka mid ah qurux badan oo aan qayirmin.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. (-gag, m.l) Qof cuntada si wanaagsan u karin yaqaana; kooke. 2. K. ah: nooc tusbaxyada ka mid ah qurux badan oo aan qayirmin.

waa la naqliyay ✓

m. n. cook

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) cook (kuk) ~ kooke

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) qofka samaynta cuntada yaqaan. Dh: dabbaakh.

waa la naqliyay ✓

1

de: cook

2

lx: kuug

3

pd: (-ga Pl: kuugag (ga) ~ kuug (ta))

4

ps: n4-m, n5-m

5

syn: kooke {Eng}

6

key: kuug

waa la naqliyay ✓

1

(Kuu-sha)

2

Iniino dhalo ah ama wax kale oo dhexda ka daldaloola oo inta dun lagu taxo, surka lagu xirto oo lagu xarragoodo.

waa la naqliyay ✓

1

kuul¹: m.dh (-lo, m.l) Iniinyo kulkulucsan oo dhalo iyo wixi lamida ka sameysan, dhexdana ka daloola oo inta dun lagu taxo qoorta haweenku ku xirtaan, si ay ugu xarragoodaan.

2

kuul²: f.g1 (-uulay, -uushay) Khad madow indho marin.

waa la naqliyay ✓

1

kuul¹: m.dh (-lo, m.l) Iniinyo kulkulucsan oo dhalo iyo wixi lamida ka sameysan, dhexdana ka daloola oo inta dun lagu taxo qoorta haweenku ku xirtaan, si ay ugu xarragoodaan.

2

kuul²: f.g1 (-uulay, -uushay) Khad madow indho marin. m.f.dh, kuulid.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. kohl (eye makeup)

2

kuul v. put kohl on, beautify ~ blacken one's eyebrows

3

kuul [feminine] n. bead; necklace

waa la naqliyay ✓

-kuusha: (n) beads (biidis)', a necklace made of beads

waa la naqliyay ✓

-sha: (magac, dhedig, keli) iniinyo dhalo ah oo leh qaabab kala duwan ama wax kale oo dhexda ka daloola oo inta dun lagu taxo, oo qoorta lagu xidho oo lagu xarragoodo. Kuul qurux badan ayay qoorta ku xidhnayd. Wa: kuulo.

waa la naqliyay ✓

1

(Kuur-ka)

2

Kaabi, ag; cimil.

waa la naqliyay ✓

1

kuur¹: m.l (-rar, m.l) Kaabi; ag; cimil.

2

kuur²: f.g1 (-ray, -rtay) Cid cabsiin, indho ku gubid.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-ray, -rtay) Cid cabsiin, indho ku gubid. m.f.dh, kuurid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., loc. (adj.): nearness, proximity, vicinity; near

2

kuur v. intimidate, look ~ glare at someone with threatening eyes

waa la naqliyay ✓

1

Prossimità

2

Proximity

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) kaabi; cimil; ag.

waa la naqliyay ✓

1

(Kuus-ka)

2

Wax leh qaab buuran ama kankoonsan.

waa la naqliyay ✓

1

kuus¹: m.l (-sas, m.l) 1. Wax buuran ama qaab kankoonsan leh. 2. K. lacag ah: lacag badan oo wax qiimo leh goysa.

2

kuus²: f.mg1 (-say, -stay) Wax badan meel yar isugu keenid.

waa la naqliyay ✓

1

kuus¹: m.l (-sas, m.l) 1. Wax buuran ama qaab kankoonsan leh. 2. K. lacag ah: lacag badan oo wax qiimo leh goysa.

2

kuus²: f.mg1 (-say, -stay) Wax badan meel yar isugu keenid. m.f.dh, kuusid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. lump, bump, something bulging up

2

kuus v. roll into a ball

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) form into a ball; make round

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ka dhig wax kuusan amaba buuran ama urursan. Dh: ururi.

2

kuus -ka: (magac, lab, keli) wax leh qaab buuran amaba kankoonsan.

waa la naqliyay ✓

1

Ku: Erey leh ulajeeddooyin badan oo ay kamid yihiin. a) Adiga (sida: yaa ku diley? Cali miyaa marada ku siiyey? b) Isaga/iyaga (ku dheh), c) Wax wax lagu qabsado; (markabka ku dhoof; irbadda ku mud; qalinka wax ku qor; fandhaalka wax ku cun; ... iyo kuwo kale oo badan).

2

Ku: — Qof ama wax keliya oo lab; mid.

3

-Ah — Qodobka ka oo noqda ku kolkuu ka dabadhaco magac la tilmaama hayo ama wax laga sheega hayo (sida: aqalku waa weyn yahay; qalinku waa jaban yahay; wiilku waa bukaa; ninku waa geesi...).

waa la naqliyay ✓

1

ku¹: mu.dhm.ly Magacuyaal layeele oo tilmaama qofka labaad ee kelida ah, oo lala hadlayo.

2

ku²: mu.ac.l (kuwo, w) Magacuyaal aan cayinnayn oo lab ah oo cid ama wax maqan tilmaamaya. Tusaale: “Maanta ku aan isku fasal ahayn baan arkay”.

3

ku³: h (naxwe) Qurub la isticmaalo falka bidixdiisa: a) qurub la xiriira wax ama meel gudohooda fal uu ka dhacayo. Tusaale: “Biyaha weelka ayay ku jiraan”; b) qurub la xiriira wax ama qof uu fal taabanayo. Tusaale: “Kursigii ayuu ku fadhiyaa”, “Xarigga geedka ku xir!”; c) qurub la xiriira wax wax lagu qabsado. Tusaale: “Qalinka wax ku qor!”; d) ugu: qurubyo lagu cabbiro kalasarraynta. Tusaale: “Wiilasha asaga ayaa ugu wanaagsan”.

waa la naqliyay ✓

1

ku¹: mu.dhm.ly Magacuyaal layeele oo tilmaama qofka labaad ee kelida ah, oo lala hadlayo.

2

ku²: mu.ac.l (kuwo, w) Magacuyaal aan cayinnayn oo lab ah oo cid ama wax maqan tilmaamaya. Tusaale: Maanta ku aan isku fasal ahayn baan arkay. mu.ac.w, kuwo.

3

ku³: h (naxwe) Qurub la isticmaalo falka bidixdiisa: a) qurub la xiriira wax ama meel gudohooda fal uu ka dhacayo. Tusaale: Biyaha weelka ayay ku jiraan. b) qurub la xiriira wax ama qof uu fal taabanayo. Tusaale: Kursigii ayuu ku fadhiyaa. Xarigga geedka ku xir! c) qurub la xiriira wax wax lagu qabsado. Tusaale: Qalinka wax ku qor! d) ugu: qurubyo lagu cabbiro kalasarraynta. Tusaale: Wiilasha asaga ayaa ugu wanaagsan.

waa la naqliyay ✓

1

pron., sg. you, thee

2

ku prep: in, on, at, to, into, onto, upon; with regard to; with, by means of, using (as instrument)

3

ku m. n. someone ~ something [masculine.]; item, object

waa la naqliyay ✓

1) toi, te (objet), 2) dans, 3) à, 4) vers, 5) sur, 6) avec, 7) envers, 8) contre.

waa la naqliyay ✓

(preposition) on; at or with

waa la naqliyay ✓

1

(magacuyaal) layeele oo tilmaama qofka labaad ee kelida ah, oo lala hadlayo.

2

ku: (magacuyaal) aan cayinnayn oo lab ah oo cid ama wax maqan tilmaamaya. Waxa maanta xafiiska ligu yimid ku aan hore isku niqiin. Wa: kuwo.

3

ku: (qurub) naxwe ahaan erey la xidhiidha wax ama meel gudaheeda fal uu ka dhacayo, sida: 'Shaahu kildhiga ayuu ku jiraa,' ama la xidhiidha wax ama qof uu fal taabanayo, sida: 'Aamina sariirta ayay ku huruddaa' ama shey wax lagu qabsado, sida: 'Buuggan xusuusta ku qoro'.

4

ku: (magacuyaal) tilmaama qofka saddexaad ee layeelaha ah. Ushan eyga ku dhufo.

waa la naqliyay ✓

عِنْدَ عَلَى فِي

waa la naqliyay ✓

1

1. Xarafka u oo dheer; (ū).

2

2. Uyaalka qofka aan lala hadlayn oo lab oo keli ah; isagu.

waa la naqliyay ✓

1

uu¹: mu.dhm.y Magacuyaal tilmaamaya qofka saddexaad ee kelida lab ah (kan laga hadlayo). Tusaale: “Wuxuu rabaa inuu wax ka barto”

2

uu²: e.d Erey dareen oo tilmaamaya wax kedo ah ama wax naxdin ah, iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

1

uu¹: mu.dhm.y Magacuyaal tilmaamaya qofka saddexaad ee kelida lab ah (kan laga hadlayo). Tusaale: Wuxuu rabaa inuu wax ka barto.

2

uu²: e.d Erey dareen oo tilmaamaya wax kedo ah ama wax naxdin ah, iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

(n) long vowel of u letter of Somali alphabet. Ex: uurka; the pregnancy (pareg-nan-si)

waa la naqliyay ✓

1

shaqalka dheer ee xarafka 'u'. guur, buur.

2

uu: (ereydhawaaq) qaylodhaan ah oo gurmad lagu doonayo. Uu, uu... Waar ayaa Soomaali ahey!

3

uu: (magacuyaal) magacuyaalka qofka saddexaad ee lab. Aadan waxa uu tegey dugsigii.

waa la naqliyay ✓

vl. pron. he,

waa la naqliyay ✓

(pronoun he plus past tense verb). Ex: saacad cusub buu gatay; he bought a new watch

waa la naqliyay ✓

1

de: he + [FOCUS] = baa + uu

2

lx: buu

3

pd: (ayuu)

4

ps: focus + vpro

5

xe: He saw something.

6

xv: Wax buu arkay.

7

key: buu

waa la naqliyay ✓

(ereydhawaaq) la adeegsado marka awrka la celinayo. Duu dheh awrka. Dh: dooh.

waa la naqliyay ✓

e.d la-mid: tuu.

waa la naqliyay ✓

(ereydhawaaq) lagu fadhiisiyo neef geel ah. Dh: ju', oho.

waa la naqliyay ✓

1

(Kub-ka)

2

Cagta iyo lowga xubinta u dhexaysa.

waa la naqliyay ✓

m.l (-bab, m.l) Cagta iyo lowga xubinta u dhexeysa.

waa la naqliyay ✓

m.l (-bab, m.l) Cagta iyo lowga xubinta u dhexeysa.

waa la naqliyay ✓

m. n. lower leg, shin, calf, shank

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) calf (kaaf); shin (shin); the fleshy back part of the human leg between the knee and ankle

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) lugta inta u dhaxaysa kuraanta iyo jilibka. Wa: kubab.

waa la naqliyay ✓

1

de: lower leg, shin, calf, shank

2

lx: kub

3

pd: (-ka Pl: kubab (ka))

4

ps: n4-m

5

key: kub

waa la naqliyay ✓

1

(Kud-ka)

2

Cudur dadka iyo xoolahaba ku dhaca oo badanaa aan laga kicin.

waa la naqliyay ✓

1

kud¹: m.l Cudur dadka iyo xoolahaba ku dhaca oo badanaa aan laga kicin.

2

kud²: f.g /mg1 (-day, -dday) 1. (f.g) Gam-maan is abaahin. 2. (f.mg) Orod bootin ku bilaabid.

waa la naqliyay ✓

1

kud¹: m.l Cudur dadka iyo xoolahaba ku dhaca oo badanaa aan laga kicin.

2

kud²: f.g/mg1 (-day, -dday) 1. (f.g) Gammaan is abaahin. 2. (f.mg) Orod bootin ku bilaabid. m.f.dh, kudid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] anthrax (disease, usually fatal)

2

kud v. leap about; gallop

waa la naqliyay ✓

1

-ay: (v) 1. attack wildly. 2. ran away fast

2

kud -ay: (v) mate (meeyt); to pair animals, especially camels for breeding ~ u hay, abaahi

3

kud -ka: (n) anthrax (aantharaakis); an infectious, fatal disease, especially of cattle and sheep

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) cudur dadka iyo xoolaha ku dhaca oo aan inta badan laga kicin. Dh: xaaraan, karaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Kuf-ka)

2

Laamaha guurka mid kamid ah oo ku saabsan dadka isu dhigma oo is guursan kara iyo kuwa aan is guursan karin, iyadoo laga eegayo dhinacyo badan (dhalasho, xirfo, caafimaad, kd.); geyaan.

waa la naqliyay ✓

1

kuf¹: m.l.kh K. ah: isu qalmidda ay isu qalmaan laba qof xagga guurka, iyadoo laga eegayo dhinacyo badan sida: dhala-sho, xirfo, caafimaad iyo wixi lamida; geyaan.

2

kuf²: f.mg1 (-fay, -ftay) Nafley socota horay u dhicid.

waa la naqliyay ✓

1

kuf¹: m.l.kh K. ah: isu qalmidda ay isu qalmaan laba qof xagga guurka, iyadoo laga eegayo dhinacyo badan sida: dhalasho, xirfo, caafimaad iyo wixi lamida; geyaan.

2

kuf²: f.mg1 (-fay, -ftay) Nafley socota horay u dhicid. m.f.dh, kufid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] marriage between people of equal status; social status, tribal honor

2

kuf v. trip, stumble, fall (over), slip

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (n) fall down; fall (fool)

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) geyaanka oo ku salaysan inay labada is calmatay iyo labadooda qoys isla jaanqaadayaan iyo in kale.

waa la naqliyay ✓

1

(Kug-ta)

2

Waw walba oo fiiqan, meesha ugu korraysa; dhalo; dhako; fiin.

waa la naqliyay ✓

m.dh Wax walba oo taagan, meesha ugu korreysa; dhako.

waa la naqliyay ✓

m.dh Wax walba oo taagan, meesha ugu korreysa; dhako.

waa la naqliyay ✓

Azimuth

waa la naqliyay ✓