kululee — Macnaha & Turjumaada

f.g2 (-leeyay, -laysay) la-mid: kulayli.

waa la naqliyay ✓

v. heat, warm (up), make something hot

waa la naqliyay ✓

-yey / kululeysay: (v) make warm or hot; heat (hiit)

waa la naqliyay ✓

(fal) kulayl ka dhig.

waa la naqliyay ✓

1

de: heat, warm (up), make s.t. hot

2

lx: kululee

3

pd: (kululeyey)

4

ps: v2b=tr

5

key: kululee

waa la naqliyay ✓

1

(Cuq-da)

2

Dulfariisadka shinbiruhu ugaxdooda dul fariistaan oo u kululeeyaan taniyo inta ay ka dillaacaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Dubba-ha)

2

Bir duuban oo daab leh oo qalabka tumaalka kamid ah; birtii la doona hayo in qaab gaar ah loo yeelo baa inta la kululeeyo oo dubbadda korka laga saaro, isaga kor lagaga garaacaa; burris.

waa la naqliyay ✓

1

(Furun-ka)

2

Weel ama meel dhisan oo inta gudaha laga kululeeyo, cunnada lagu dubo ama lagu hogeeyo ama wax kale lagu engejiyo; hog; muufo; (ama furin).

waa la naqliyay ✓

1

(Jac-da)

2

1. Xoog aan muuqan oo ka dhasha kolka waxyaalaha qaarkood la isku xoqo ama kulaylkoodu is gaaro ama ay danabaysan yihiin ama ay xoog isu soo jiitaan ama u kala cararaan oo u kala filqadaan, wuxuuna lee yahay saamays daran oo u eg fallaaro olola haya oo yaaca haya; koronto.

3

2. Biyaha roobka oo danabku kululeeyo.

4

3. Danab; wiriq.

5

4. Ceeb weyn.

waa la naqliyay ✓

1

* (Kaawiyad-da)

2

Bir inta la kululeeyo dharka korka laga marmariyo, si canyayuubka iyo xorjabku uga ba'aan.

waa la naqliyay ✓

1

(Karid-da)

2

1. Maaro u hayn; awoodid.

3

2. Rogmashada iyo abur soo saaridda biyaha iyo wixii la mid ah oo la kululeeyo.

4

3. Wax dillaacay jaansaarid; kabid.

waa la naqliyay ✓

1

(Laxaamad-da)

2

Macaadinta dhulka laga qodo jaad kamid ah oo birta aad uga jilicsan oo marka la kululeeyo dhaqaaqa oo biraha isku dhejiya; alxan.

waa la naqliyay ✓

1

1. Rar saaran yahay.

2

2. (Raran-ka) Ciidda dabku kululeeyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Shafshafa-da)

2

1. Cad yar oo xayr ah oo inta la kululeeyo, nabar ama meel kale oo bugta la saarsaaro oo lagu daweeyo.

3

2. Qof la dhaawacay, wax loo hormariyo oo lagu daweeyo, baanna u noqda.

waa la naqliyay ✓

1

(Shiil-ka, Shii-sha)

2

1. Dhagax gubtey oo madow ama la kululeeyey oo wax lagu shiilo.

3

2. Qodob madixi ballaaran ama wax la mid ah oo inta la kululeeyey wax buka lagu gubayo iyo barta ama raadka uu oogada ku reebo lafteeda.

waa la naqliyay ✓

m.dh Gees lo'aad inta la kululeeyey la soo laabay oo diillimo bati ah (macdan) lagu shaqlay oo dhallinta shirta ciyaarta cududda bidix ku xirtaan, balaayo xijaab ah.

waa la naqliyay ✓

m.l (-jyo, m.dh) (baayoloji) Booli-sakraydh ka kooban saamiyo kala duwan oo leh gulukows, boolimeer, amilows iyo amilobektin. I.ka badanaa waxa laga helaa dhirta, gaar ahaan, xiddiddada, tuyuubarka, iniinyaha iyo khudaarta, sida kaarbohaydrayt tamar kayd. Haddaba i.ku wuxuu xayawaanka u yahay il tamareed. Marka la dheefshiido marka u dambaysa waxa laga helaa gulukows. Xubuubka s.ku kuma milmaan biyaha qabow, laakiinse haddii la kululeeyo ay burburaan oo waxay sameeyaan milan isjiidanaya.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Wax kulayl ka dhigid. la-mid: kululee.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. (-ooyin, m.l) Cad xayr ah oo inta la kululeeyo nabar ama meel bugta lagu dhayo. 2. Hanti la siiyo qof dhaawac la gaarsiiyey. 3. la-mid: shafshafayn.

waa la naqliyay ✓

1

shamiinto¹: m.dh Budo marka lagu qaso ciid, nuurad iyo wixi lamida dhagxanta, bulukeetiyada iyo wixi lamida ee wax lagu dhisayo la iskula qabto.

2

shamiinto²: m.dh (jooloji) Iskujir budaysan oo ka kooban silikeytyada iyo luumineytyada kaalsiyam, kaas oo ka samaysmay didib (CaCO3) iyo dhoobo la isku kululeeyey ka dibna la ridkay. Marka lagu qaso biyaha, waxa dhaca falgallo; kuwaas oo sameeya adke adag oo alluumiinno silikeyt ah.

waa la naqliyay ✓

1

shiil¹: m.l/dh (-lal/-lo, m.l) 1. Qodob madaxiisa ballaaran oo inta la kululeeyey wax buka lagu gubayo. 2. Barta ama raadka uu oogada ku reebo dabkaas. 3. Sh. ah: dhagax madow oo marka la isku dhufto dab bixiya. 4. Sh. ah: midab aad u madow oo dadku yeesho.

2

shiil²: m.dh Dhagax dab lagu kululeeyey oo caddaaday.

3

shiil³: f.g1 (-iilay, -iishay) 1. Subag ama saliid kulul wax ku bislayn. 2. Burcad subag iyo caaneeyo u kala saarid.

waa la naqliyay ✓

1

toobin¹: m.l (-nno, m.dh) 1. Gees ama qalab kale oo u eg oo oogada, inta la saro, dhiigga buka lagaga toobo, lagaga soo saaro. 2. Shaxan joomitiri oo leh qaabka koombada.

2

toobin²: m.l (daawo) Koob ama gees go'an oo la kululeeyay marka lagu qabto jirka meel ka mid ah kaddibna soo dhuuqa dhiigga oo jirku soo fooco markaas la sarsaro maqaarka oo dhiig laga keeno, dhiigaas oo loo haysto mid faasid ah sidaasna lagu daaweysmayo.

3

toobin³: m.l (xisaab) Adke salkiisu yahay xood sallax oo oodan, kuna dhammaada bar gees dibedda ka ah sallax saleedka.

4

toobin⁴: m.l 1. (botani) Botani ahaan: dhisme taran oo laga helo ubaxla'da dhexdooda iyo qaar ka mid ah betri dhoofaytayda, loona yaqaanno istaroobilas. 2. (cilmiga naflayda) Dhinaca anatomiga xayawaanka: nooc unug qaabile ah oo xasaasi u ah ilayska, lagana helo ratiinaha lafdhabarleyda dhexdhiisa.

waa la naqliyay ✓

1

uumibax¹: m.dh (-xyo, m.dh) 1. (fiisikis) Isbedelka wejiga hoorku ku noqdo neef ama uumi. Uumibixinta waxay ku dhici kartaa heerkul kasta, dhakhsaheeduna wuxuu la kordhaa heerkulka. 2. (fiisikis) Dariiqadda walaxi isaga beddesho dareere isuguna beddesho heerka uumiga ama biyaha hawada ku jira.

2

uumibax²: f.mg1 (-xay, -xday; -bixi) Hoore la kululeeyey qiiq bixid.

waa la naqliyay ✓

m.l Hoore la kululeeyey qiiq ka baxay oo qabow taabtay awgiis biyo isu beddeley.

waa la naqliyay ✓

m.l (-jyo, m.dh) (baay.) Boolisakraydh ka kooban saamiyo kala duwan oo leh gulukows, boolimeer, amilows iyo amilobektin. I.ka badanaa waxa laga helaa dhirta, gaar ahaan, xiddiddada, tuyuubarka, iniinyaha iyo khudaarta, sida kaarbohaydrayt tamar kayd. Haddaba i.ku wuxuu xayawaanka u yahay il tamareed. Marka la dheefshiido marka u dambaysa waxa laga helaa gulukows. Xubuubka s.ku kuma milmaan biyaha qabow, laakiinse haddii la kululeeyo ay burburaan oo waxay sameeyaan milan isjiidanaya.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) qalab intal korontada lagu xiro, wax lagu kululaysto.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-leeyay, -leysay) Qof cayr ah, aan hoy lahayn nolol-maalmeedkiisa socod ku raadin.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-leeyay, -leysay) Qof cayr ah, aan hoy lahayn nolol-maalmeedkiisa socod ku raadin. m.f.dh, duluglayn.

waa la naqliyay ✓

Aan qaboobeyn; kulayl saameeyey; kul badan.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-laa, -layd) 1. Wax kul leh ahaansho. 2. Qof xanaaq badan ahaansho.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-laa, -layd) 1. Wax kul leh ahaansho. 2. Qof xanaaq badan ahaansho. m.f.dh, kululaan.

waa la naqliyay ✓

[adjective] hot

waa la naqliyay ✓

chaud.

waa la naqliyay ✓

-aa/ayd: (adj) hot (hat); heated (hiitidh); warm (woom). Ex: meel kulul; a hot place. Hawo kulul; a warm climate

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) wax aan qaboobeyn; kulayl sameeyay.

waa la naqliyay ✓

1

de: hot Opp: qabow

2

lx: kulul

3

pd: (kululaa)

4

ps: adj

5

xe: It is very hot today.

6

xv: Maanta aad bey u kulushahay.

7

key: kulul

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-leeyay, -laysay) Qaylo dheer samayn.

waa la naqliyay ✓

(fal) ku celceli codka 'uu' oo gurmad lagu doonayo.

waa la naqliyay ✓

1

de: howl, wail; ululate (outcry from sadness, pain or joy)

2

initial: u

3

lx: uulee

4

pd: (uuleeyey)

5

ps: v2b=intr

6

key: uulee

waa la naqliyay ✓

v. dance a Somali dance

waa la naqliyay ✓

1

de: dance a Somali dance

2

lx: bullee

3

pd: (bulleeyey)

4

ps: v2b=

5

key: bullee

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-leeyay, -leysay) Qof dulli badid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-leeyay, -leysay) Qof dulli badid. m.f.dh, dullayn.

waa la naqliyay ✓

v. subdue, exploit, oppress, degrade

waa la naqliyay ✓

-yey / dulleysay: (v) humiliate (hiyuumi-leeyt)', degrade (digareeydh)-, lower the pride, dignity, or self-respect of; dishonor or disgrace ~ dufee, sharafrid

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dibi iyo wixii la mid ah, dulle la dhac.

2

dullee: (fal) qof sharaftiisa dil, xaqir oo wax bahdilan oo dulli ah ka dhig.

waa la naqliyay ✓

1

de: subdue, exploit, oppress, degrade

2

lx: dullee

3

pd: (dulleeyey)

4

ps: v2b=

5

key: dullee

waa la naqliyay ✓

ululer, v. - cida haadda habeenkii ugaadhsata.

waa la naqliyay ✓

inch. v. heat up, get hot

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) shay ama wax soo kululaanaya. Biyaha kululowga ah ee lagu maydhaa ma fiicna. Dh: kulayl. Li: qabow.

waa la naqliyay ✓

1

de: heat up, get hot

2

lx: kululow

3

pd: (kululaaday)

4

ps: v3a=inch

5

xe: It is getting hotter every day.

6

xv: kululaw ~ kululoow

7

key: kululow

waa la naqliyay ✓

(Kuley) S Brachiaria eruciformis (J.E.SM.) Griseb. Gramineae.

waa la naqliyay ✓

m.l (jooloji) Kulka ka immaanaya dhulka gudihiisa, in heerkulkiisu sarreeyana waxaa muujiya magmada ka timaada dhulka gudihiisa.

waa la naqliyay ✓

m.l (jool.) Kulka ka immaanaya dhulka gudihiisa, in heerkulkiisu sarreeyana waxaa muujiya magmada ka timaada dhulka gudihiisa.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) kulka ka immaanaya dhulka gudihiisa, in heerkulkiisu sarreeyana waxaa muujiya magmada ka timaada dhulka gudihiisa.

waa la naqliyay ✓

1

dulduleel¹: m.l la-mid: daldalool¹.

2

dulduleel²: f.mg1 (-eelay, -eeshay) la-mid: daldalool².

waa la naqliyay ✓

adj., [expression] concerning, having a relationship with, referring to

waa la naqliyay ✓

1

de: concerning, having a relationship with, referring to

2

lx: ku lugleh

3

pd: (luglahaa)

4

ps: adj-expr

5

key: ku_lugleh

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-leeyay, -laysay) Wax in la helo rajo ka qabid.

waa la naqliyay ✓

v. expect, hope (to receive something)

waa la naqliyay ✓

1

de: expect, hope (to receive s.t.)

2

lx: cuquulee

3

pd: (cuquuleeyey)

4

ps: v2b=

5

key: cuquulee

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-leeyay, -laysay) 1. Dab dhuxul u yeelid. 2. Qoryo dhuxul ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-leeyay, -laysay) 1. Dab dhuxul u yeelid. 2. Qoryo dhuxul ka dhigid. m.f.dh, dhuxulayn.

waa la naqliyay ✓

v. carbonize, turn into carbon; put charcoal in a stove ~ fire

waa la naqliyay ✓

1

(fal) girgire ama idan dhuxul ku gur.

2

dhuxulee: (fal) dhuxul gur oo ka ganacso.

waa la naqliyay ✓

1

de: carbonize, turn into carbon; put charcoal in a stove ~ fire

2

lx: dhuxulee

3

pd: (dhuxuleeyey)

4

ps: v2b=tr

5

key: dhuxulee

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) fuqfuqsanaan ama dildilaacsanaan. Dh: dildilaac.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-leeyay, -laysay) Cid kilkilada ka

waa la naqliyay ✓

v. tickle under the arm pit

waa la naqliyay ✓

-yey / kilkileysay: (v) tickle (tikal)

waa la naqliyay ✓

1

de: tickle under the arm pit

2

lx: kilkilee

3

pd: (kilkileeyey)

4

ps: v2b=

5

key: kilkilee

waa la naqliyay ✓

v. wound someone several times with the iron butt of a javelin

waa la naqliyay ✓

1

a: ku jifee

2

de: wound s.o. several times with the iron butt of a javelin

3

lx: ku jufee

4

pd: (jufeeyey)

5

ps: v2b=expr

6

key: ku_jufee

waa la naqliyay ✓

m.l (-gayaal, m.l/dh) (fiisikis) Qalab loo isticmaalo cabbiraadda heerkulka walax. la-mid: kulbeeg.

waa la naqliyay ✓

m.l (-gayaal, m.l/dh) (fiisikis) Qalab loo isticmaalo cabbiraadda heerkulka walax. la-mid: kulbeeg.

waa la naqliyay ✓

Thermometer, Calorimeter

waa la naqliyay ✓

m. n. thermometer

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) qalab loo isticmaalo cabbiraadda heerkulka. Dh: kulbeeg.

waa la naqliyay ✓

1

de: thermometer

2

lx: kulbeege

3

pd: (/ha)

4

ps: n7-m

5

key: kulbeege

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-laa, -layd) Qof mannexe ah ama shadiid ah, ahaansho.

waa la naqliyay ✓

adj., pl. hot (ones); heated (words); intense, strict, severe

waa la naqliyay ✓

-aa: (adj) hot tempered; hot (hat)

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) qof aad u xanaaq badan; qof cadho badan.

waa la naqliyay ✓

1

de: hot (ones); heated (words); [fig.] intense, strict, severe

2

lx: kulkulul

3

pd: (kulkululaa Sg: kulul)

4

ps: adj-pl

5

key: kulkulul

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Hooy jiif iyo cunto leh oo arday wax ku barato.

waa la naqliyay ✓

f. n. college

waa la naqliyay ✓

-kulleejada: (n) college (kol-leej)

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dugsi sare, oo laamo kala duwan oo cilmi ah lagu barto. Dh: kulliyad.

waa la naqliyay ✓

1

de: college {It}

2

lx: kulleejo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: kulleejo

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) collar (kal·lar); neckline (nek laayn)

waa la naqliyay ✓

1

(Kululaad-ka)

2

Kululaansho.

waa la naqliyay ✓

m. n., [abstract] heat

waa la naqliyay ✓

-ay/kululaatay: (v) become hot or warm. Ex: waan kululaaday; I feel hot

waa la naqliyay ✓

1

de: heat

2

lx: kululaad

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m-abs

5

key: kululaad

waa la naqliyay ✓

1

(Kululaan-ta)

2

Wax kulul ahaan.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg kulul. la-mid: kululaansho.

waa la naqliyay ✓

f. n. heat, heating up

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) wax kulul ahaan.

2

kululaan-ta: (magac, dhedig, keli) maskax ahaan, mid dhiman noqosho.

waa la naqliyay ✓

1

de: heat, heating up

2

lx: kululaan

3

pd: (-ta)

4

ps: n-f

5

key: kululaan

waa la naqliyay ✓

m.f.dh la-mid: kulaylin.

waa la naqliyay ✓