Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

Ku: Erey leh ulajeeddooyin badan oo ay kamid yihiin. a) Adiga (sida: yaa ku diley? Cali miyaa marada ku siiyey? b) Isaga/iyaga (ku dheh), c) Wax wax lagu qabsado; (markabka ku dhoof; irbadda ku mud; qalinka wax ku qor; fandhaalka wax ku cun; ... iyo kuwo kale oo badan).

2

Ku: — Qof ama wax keliya oo lab; mid.

3

-Ah — Qodobka ka oo noqda ku kolkuu ka dabadhaco magac la tilmaama hayo ama wax laga sheega hayo (sida: aqalku waa weyn yahay; qalinku waa jaban yahay; wiilku waa bukaa; ninku waa geesi...).

waa la naqliyay ✓

1

ku¹: mu.dhm.ly Magacuyaal layeele oo tilmaama qofka labaad ee kelida ah, oo lala hadlayo.

2

ku²: mu.ac.l (kuwo, w) Magacuyaal aan cayinnayn oo lab ah oo cid ama wax maqan tilmaamaya. Tusaale: “Maanta ku aan isku fasal ahayn baan arkay”.

3

ku³: h (naxwe) Qurub la isticmaalo falka bidixdiisa: a) qurub la xiriira wax ama meel gudohooda fal uu ka dhacayo. Tusaale: “Biyaha weelka ayay ku jiraan”; b) qurub la xiriira wax ama qof uu fal taabanayo. Tusaale: “Kursigii ayuu ku fadhiyaa”, “Xarigga geedka ku xir!”; c) qurub la xiriira wax wax lagu qabsado. Tusaale: “Qalinka wax ku qor!”; d) ugu: qurubyo lagu cabbiro kalasarraynta. Tusaale: “Wiilasha asaga ayaa ugu wanaagsan”.

waa la naqliyay ✓

1

ku¹: mu.dhm.ly Magacuyaal layeele oo tilmaama qofka labaad ee kelida ah, oo lala hadlayo.

2

ku²: mu.ac.l (kuwo, w) Magacuyaal aan cayinnayn oo lab ah oo cid ama wax maqan tilmaamaya. Tusaale: Maanta ku aan isku fasal ahayn baan arkay. mu.ac.w, kuwo.

3

ku³: h (naxwe) Qurub la isticmaalo falka bidixdiisa: a) qurub la xiriira wax ama meel gudohooda fal uu ka dhacayo. Tusaale: Biyaha weelka ayay ku jiraan. b) qurub la xiriira wax ama qof uu fal taabanayo. Tusaale: Kursigii ayuu ku fadhiyaa. Xarigga geedka ku xir! c) qurub la xiriira wax wax lagu qabsado. Tusaale: Qalinka wax ku qor! d) ugu: qurubyo lagu cabbiro kalasarraynta. Tusaale: Wiilasha asaga ayaa ugu wanaagsan.

waa la naqliyay ✓

1

pron., sg. you, thee

2

ku prep: in, on, at, to, into, onto, upon; with regard to; with, by means of, using (as instrument)

3

ku m. n. someone ~ something [masculine.]; item, object

waa la naqliyay ✓

1) toi, te (objet), 2) dans, 3) à, 4) vers, 5) sur, 6) avec, 7) envers, 8) contre.

waa la naqliyay ✓

(preposition) on; at or with

waa la naqliyay ✓

1

(magacuyaal) layeele oo tilmaama qofka labaad ee kelida ah, oo lala hadlayo.

2

ku: (magacuyaal) aan cayinnayn oo lab ah oo cid ama wax maqan tilmaamaya. Waxa maanta xafiiska ligu yimid ku aan hore isku niqiin. Wa: kuwo.

3

ku: (qurub) naxwe ahaan erey la xidhiidha wax ama meel gudaheeda fal uu ka dhacayo, sida: 'Shaahu kildhiga ayuu ku jiraa,' ama la xidhiidha wax ama qof uu fal taabanayo, sida: 'Aamina sariirta ayay ku huruddaa' ama shey wax lagu qabsado, sida: 'Buuggan xusuusta ku qoro'.

4

ku: (magacuyaal) tilmaama qofka saddexaad ee layeelaha ah. Ushan eyga ku dhufo.

waa la naqliyay ✓

عِنْدَ عَلَى فِي

waa la naqliyay ✓

1

a: (a')

2

Xarafka koowaad oo Alifka Soomaalida. Waa shaqal.

3

-a: (naxwe) qodob raaca ereyada lab oo kelida ah oo 6 shibbane ku dhammaada (c, h, kh, q, x iyo hamsa, sida: magac-a, daah-a, jookh-a, maraq-a, madax-a iyo go'-a).

waa la naqliyay ✓

1

aad: 1. (⁰) Dhab; si daran.

2

2. Adigu.

3

-aad: Tiraab lagu dabakaro tirada oo muujiya jagada tiradaasi ku abbaaran tahay, saddex-aad (3d.); shan-aad (5d.); sagaal-aad (9d.).

waa la naqliyay ✓

Ku abbaaran; toosan; eg; beegan.

waa la naqliyay ✓

1

(Aaddanaan-ta)

2

Ku abbaarnaan; toosnaan; ekaan; beegnaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Aammusin-ta)

2

Hadal u diidid ama ku celin, hadal ka joojin.

waa la naqliyay ✓

1

(Aanayn-ta)

2

Aano ku raadin ama darteed wax ku yeelid.

waa la naqliyay ✓

1

(Aas-ka)

2

1. Xabaasha (dadka dhinta) iyo waxa ku saabsan; duug.

3

2. Iftiinka midabyada leh oo qorraxdhaca; cirguduud; cilcillow.

waa la naqliyay ✓

1

(aash-)

2

Si miyir iyo xasilloonaani ku jirto; aayar, tartiib.

waa la naqliyay ✓

1

(Aasid-da)

2

Xabaal ku ridid; duugid; xabaalid.

waa la naqliyay ✓

1

(Aayid-da)

2

Wax raagey ama dib loo dhigay, waa danbe oo loo baahan yahay, waxtarkooda helid, ku tabkicid.

waa la naqliyay ✓

1

(Abaadid-da)

2

(ku abaadid) ku daa'imid, ku waarid, ku ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

(Abaahiyid-da)

2

(awr) kudid.

waa la naqliyay ✓

1

(Abaaldhac-a)

2

Abaal laysu falay been iyo asaraar ku gudid.

waa la naqliyay ✓

1

(Abaarikeentay-da, Abaarikeentay-ga)

2

Dad aan dhulka ku dhalan oo waa danbe dalaw ku yimid; gadaalka'imaad; kooyto (ab'ogaa iyo abaarikeentay).

waa la naqliyay ✓

1

(Abab-ka)

2

1. Daaqbarad (xoolo).

3

2. Dhallaanka yaryar waxbarashadooda hore sida cunno cunidda; sansaanka, habka, ku-dayashada, (ama abaab).

waa la naqliyay ✓

1

(Ababid-da)

2

Yaraanta iyo korriimada hore, wax ku barasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Abaqaalid-da)

2

(geed, dad) meel ka rujin oo meel kale ku abuurid; meel ka wadid oo meel kale ku korin; tallaalid.

waa la naqliyay ✓

1

(Abaydin-ta)

2

1. Carruur, caanaha ay hooyada ka nuugaan, ka gooyn.

3

2. Caano aan kuwa hooyo ahayn (oo xoolaad) carruur siin oo ku korin.

4

3. Carruurta lafteeda.

waa la naqliyay ✓

Goor aan la sugi karin, laakiin la soo dhoweynayo; ku dhowaad; meelahaas; qiyaas.

waa la naqliyay ✓

1

(ku abbaaran)

2

ku beegan; ku toosan; ku aaddan.

waa la naqliyay ✓

1

(Kub-ka)

2

Cagta iyo lowga xubinta u dhexaysa.

waa la naqliyay ✓

m.l (-bab, m.l) Cagta iyo lowga xubinta u dhexeysa.

waa la naqliyay ✓

m.l (-bab, m.l) Cagta iyo lowga xubinta u dhexeysa.

waa la naqliyay ✓

m. n. lower leg, shin, calf, shank

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) calf (kaaf); shin (shin); the fleshy back part of the human leg between the knee and ankle

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) lugta inta u dhaxaysa kuraanta iyo jilibka. Wa: kubab.

waa la naqliyay ✓

1

de: lower leg, shin, calf, shank

2

lx: kub

3

pd: (-ka Pl: kubab (ka))

4

ps: n4-m

5

key: kub

waa la naqliyay ✓

1

(Kud-ka)

2

Cudur dadka iyo xoolahaba ku dhaca oo badanaa aan laga kicin.

waa la naqliyay ✓

1

kud¹: m.l Cudur dadka iyo xoolahaba ku dhaca oo badanaa aan laga kicin.

2

kud²: f.g /mg1 (-day, -dday) 1. (f.g) Gam-maan is abaahin. 2. (f.mg) Orod bootin ku bilaabid.

waa la naqliyay ✓

1

kud¹: m.l Cudur dadka iyo xoolahaba ku dhaca oo badanaa aan laga kicin.

2

kud²: f.g/mg1 (-day, -dday) 1. (f.g) Gammaan is abaahin. 2. (f.mg) Orod bootin ku bilaabid. m.f.dh, kudid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] anthrax (disease, usually fatal)

2

kud v. leap about; gallop

waa la naqliyay ✓

1

-ay: (v) 1. attack wildly. 2. ran away fast

2

kud -ay: (v) mate (meeyt); to pair animals, especially camels for breeding ~ u hay, abaahi

3

kud -ka: (n) anthrax (aantharaakis); an infectious, fatal disease, especially of cattle and sheep

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) cudur dadka iyo xoolaha ku dhaca oo aan inta badan laga kicin. Dh: xaaraan, karaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Kuf-ka)

2

Laamaha guurka mid kamid ah oo ku saabsan dadka isu dhigma oo is guursan kara iyo kuwa aan is guursan karin, iyadoo laga eegayo dhinacyo badan (dhalasho, xirfo, caafimaad, kd.); geyaan.

waa la naqliyay ✓

1

kuf¹: m.l.kh K. ah: isu qalmidda ay isu qalmaan laba qof xagga guurka, iyadoo laga eegayo dhinacyo badan sida: dhala-sho, xirfo, caafimaad iyo wixi lamida; geyaan.

2

kuf²: f.mg1 (-fay, -ftay) Nafley socota horay u dhicid.

waa la naqliyay ✓

1

kuf¹: m.l.kh K. ah: isu qalmidda ay isu qalmaan laba qof xagga guurka, iyadoo laga eegayo dhinacyo badan sida: dhalasho, xirfo, caafimaad iyo wixi lamida; geyaan.

2

kuf²: f.mg1 (-fay, -ftay) Nafley socota horay u dhicid. m.f.dh, kufid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] marriage between people of equal status; social status, tribal honor

2

kuf v. trip, stumble, fall (over), slip

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (n) fall down; fall (fool)

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) geyaanka oo ku salaysan inay labada is calmatay iyo labadooda qoys isla jaanqaadayaan iyo in kale.

waa la naqliyay ✓

1

(Kug-ta)

2

Waw walba oo fiiqan, meesha ugu korraysa; dhalo; dhako; fiin.

waa la naqliyay ✓

m.dh Wax walba oo taagan, meesha ugu korreysa; dhako.

waa la naqliyay ✓

m.dh Wax walba oo taagan, meesha ugu korreysa; dhako.

waa la naqliyay ✓

Azimuth

waa la naqliyay ✓

Azimuth, Zenith

waa la naqliyay ✓

f. n., loc. point, tip, peak, summit; crown of the head

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) wax walba oo fiiqan, meesha ugu korraysa. Dh: dhalo, dhako, fin.

waa la naqliyay ✓

1

cf: baso, dhako, dhalo

2

de: point, tip, peak, summit; crown of the head

3

lx: kug

4

pd: (-ta)

5

ps: n0-f-loc

6

key: kug

waa la naqliyay ✓

1

(Kul-ka)

2

Dabka iyo qorraxda, waxa laga dareemo; kulayl.

waa la naqliyay ✓

m.l Diirimaadka fallaaraha qorraxda iyo shidaal gubanaya bixiyaan oo jirka nafleydu kahdo.

waa la naqliyay ✓

m.l Diirimaadka fallaaraha qorraxda iyo shidaal gubanaya bixiyaan oo jirka nafleydu kahdo.

waa la naqliyay ✓

Heat

waa la naqliyay ✓

m. n., (mass n.): heat

waa la naqliyay ✓

name-m heat

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. heat (hiit); hotness (hatnes). 2. temperature (tempera juur) ~ kulayl, kuleel

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dabka iyo qorraxda waxa laga dareemo. Dh: kulayl.

2

kul -ka: (magac, lab, keli) kicinta xayn'atameed tamarta ka dhalata.

waa la naqliyay ✓

1

a: kulayl

2

de: heat

3

lx: kul

4

pd: (-ka Pl: kulal (ka))

5

ps: n4-m-mass

6

key: kul

waa la naqliyay ✓

1

(Kun-ka)

2

Tiro ka kooban toban meelood oo meeshiiba boqol tahay oo laysku daray; toban boqolaad; (1,000).

waa la naqliyay ✓

m.l.t. (-umanaal/-umanyaal, m.l) Tiro ka kooban toban meelood oo min boqol ah; toban boqolaad; “1000”.

waa la naqliyay ✓

m.l.t. (-umanaal/-umanyaal, m.l) Tiro ka kooban toban meelood oo min boqol ah; toban boqolaad; 1000. m.l.w, kumanaal. m.l.w, kumanyaal.

waa la naqliyay ✓

num: thousand

waa la naqliyay ✓

mille.

waa la naqliyay ✓

-ka: (v) thousand (thaaw-sandh)

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) tiro ka kooban toban meelood oo meeshiiba boqol tahay oo laysku daray; toban boqolaad; (1000).

waa la naqliyay ✓

1

cf: kumaankun

2

de: thousand Pl: kumaanaal ~ kumanyaal

3

lx: kun

4

pd: (-ka)

5

ps: num-m

6

key: kun

waa la naqliyay ✓

1

1. (Kur-ka) Madax; unuun.

2

2. (Kur-ta) a) Duco iyo qurbaan yar oo dumarka uurka lihii sameeyaan kolka sidkoodu dhammaad ku dhow yahay; kuraysi; sagaalaysi; taraaraysi. b) Meel taag ah; kood. c) Xeero yar; kurbin.

3

3. (kur-: sida kurtood; kurtiin; kurtiis; kd.) giddi; kulli; dhammaan.

waa la naqliyay ✓

1

kur¹: m.l (-rar, m.l) Madax; unuun.

2

kur²: m.dh (-ro, m.l) 1. Duco iyo Alla-bari dumarka uurka lihi sameeyaan kolka sidkoodu dhammaad ku dhow dahay; kuraysi; madaxshub; sagaalaysi; tararaysi. 2. Buur yar; kood. 3. Xeero yar oo bunka lagu shubto. 4. Weel qori ah oo qaabka dhiisha loo qoro oo lagu kaydiyo burcadka inta aan la shiilin.

3

kur³: f.g1 (-ray, -rtay) Wax si siman u goyn.

waa la naqliyay ✓

1

kur¹: m.l (-rar, m.l) Madax; unuun.

2

kur²: m.dh (-ro, m.l) 1. Duco iyo Alla-bari dumarka uurka lihi sameeyaan kolka sidkoodu dhammaad ku dhow dahay; kuraysi; madaxshub; sagaalaysi; tararaysi. 2. Buur yar; kood. 3. Xeero yar oo bunka lagu shubto. 4. Weel qori ah oo qaabka dhiisha loo qoro oo lagu kaydiyo burcadka inta aan la shiilin.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. head; top (of something)

2

kur [feminine] n. traditional ceremony for pregnant woman

3

kur [feminine] n. hill, mound

4

kur [feminine] n. small wooden bowl

5

kur [feminine] n. all; the whole (of)

6

kur v. divide with one sharp cut

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) ceremonial party helping women eight months pregnant by praying for a safe delivery

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) inta sare ee noole kasta. Neefka kurka ka goo. Dh: qoorta. Wa: kurar.

2

kur-ta: (magac, dhedig, keli) buur yar oo kooban. Inkastuu kalaho ama kabtiyo ama kur dheer fuulo.

3

kur -ta: (magac, dhedig, keli) bahasha lagu shubo bunshuruurka. Kurta inoogu shub bun shuruurka.

4

kur -ka: (magac, lab, keli) duco iyo qurbaan yar oo dumarka uurki lihi sameeyaan kolka sidkoodii dhamaad ku dhaw yahay. Caasho kur ayay samaynaysaaye aan u tagno. Dh: taraare, sagaalays, xaawa iyo faadumo.

waa la naqliyay ✓

Erey leh ulajeeddooyin ay kamid yihiin: a) Adiga (sida: Yaa kuu sheegay?). b) Adiga dartaa (sida: Yaa kuu doonay? Yaa kuu dhisay?).

waa la naqliyay ✓

pron. and preposition: to ~ for you; on your behalf

waa la naqliyay ✓

pour toi.

waa la naqliyay ✓

(pronoun you plus preposition such as to) to...you ~ kuugu. Ex: Maxuu kuu sheegay? what did he tell you?

waa la naqliyay ✓