kidi — Macnaha & Turjumaada

-ga: (magac, lab, keli) geed abaareed leh qodxo cagaaran oo buurburan oo isku cufan oo lagu culo weelasha caanaha lagu shubto weelashana laga qorto. Wa: kidiyo.

waa la naqliyay ✓

(Kidi) N Azima tetracantha Lam. Salvadoraceae.

waa la naqliyay ✓

m.l Been.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) wax aan jirin oo la sheego; wax aan run ahayn. Dh: been.

waa la naqliyay ✓

1

(Kidif-ka)

2

(wax) la jarjaray oo aad loo yaryareeyey cad kamid ah; jab ama go' yar; qurub.

waa la naqliyay ✓

1

kidif¹: m.l (-fyo, m.dh) Wax la jarjaray oo aad loo yaryareeyey cad ka mid ah; jab ama go' yar; qurub.

2

kidif²: f.g1 (-dfay, -dftay; -dfi) Wax is-haysta jarjar yaryar oo badan ka dhigid; qurbid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. piece (of food), morsel, tidbit

2

kidif v. chop up, mince

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) 1. pluck (palaak); pull out abruptly with the fingers ~ rif. 2. cut into small pieces

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) wax la jarjaray oo aad loo yaryareeyay, cad ka mid ah; jab ama go' yar.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) xero mugeed oo geel ama lo' ah. Dh: illin, fadhi, kadin.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhuwan-ka)

2

Miro ka baxa shillinka (kulan) iyo kidiga oo la jecel yahay oo loo arho.

waa la naqliyay ✓

1

kidfan¹: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Wax kidif laga dhigay noqosho.

2

kidfan²: f.mg4 (-naa, -nayd) Wax kidfan ahaansho.

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) pluck (palaak); pull out abruptly with the fingers ~ kidif, rif. Ex: digaaga baalasha ka rif; pluck the feathers from a chicken

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) pluck (palaak); pull out abruptly with the fingers ~ rif, kidif,

waa la naqliyay ✓

1

(fal) si kidis ah oo aan fiirsi lahayn u bood oo wax u sii dhex jibaax. Cigaal kolkii uu libaaxa arkay ayuu kor u abraaray.

2

abraar: (fal) gal safar aan soo laabasho lahayn.

3

abraar -ka: (magac, lab, keli) booddo kedis iyo fiirsi la'aan ah oo wax la sii dhex jibaaxo.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) meesha laga galo lagana baxo guriga. Albaabka furihiisii wuu lumay. Dh: kidin, kadin, irrid, afaaf. Wa: albaabo.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) ood ama jiitin culus oo kidinka xerada adhiga afka lagaga oodo. Buuxsin adag adhiga u soo goo. Dh: jiiddo.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) mudhaha garaska, quudka, kidiga, kulanka iyo wixii la mid ah.

2

dhuwan -ka: (magac, lab, keli) dhuwan muudmuudso.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) aad u diririd; aad u dagaallamid.

2

geylaamin -ta: (magac, dhedig, keli) wax meel xoog ku marin oo jiidhsiin. Galoolkiyo maraagiyo hashaan kidiga geylaanshay.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) albaabka laga soo galo guriga. Kadinka iga fur. Dh: albaab, kidin. Wa: kadinno.

2

kadin -ka: (magac, lab, keli) boqol geel, lo' ama adhi ah.

waa la naqliyay ✓

1

min ka mid ah minanka faalka. Waa min colaadeed waxa la yidhi, 'Madaxweyne waa waraabe kidin jooga' arsaaqda haddii loo dhigo oo uu kuu soo hadho waa daddaab malab sida oo waa risiq buuxa.

2

madaxweyne -ha: (magac, lab, keli) qof dal u sarreeya oo u arrimiya. Dh: ra'iis, hoggaamiye, madaxwayne.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid wax haysata eeg oo wax inuu ku siiyo filo. Dadka cuntaynaya ha quudin e kateg. Dh: quudarree.

2

quud -ka: (magac, lab, keli) geed kidiga u eg oo ka baxa jeekaha iyo xeebta oo caleen yaryar, hadh aan badnayn iyo qodax waaweyn leh. Wuxuu bixiyaa dhuwan la cuno. Quudka fandhaallo fiican ayaa laga qoraa.

3

quud -ka: (magac, lab, keli) wixii cunto la cuno oo dhan. Quud wixii laguu qoray cidi kaama qadiso. Dh: calaf, risiq.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) kulan kidis ah oo si la ma filaanka ah mudh la is ku soo yidhaa ama foodda la is dari gaadho.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) ul yar oo madaxa ilko ku leh oo wax lagu xurbiyo. Xurbinka ii keen.

2

xurbin-ta: (magac, dhedig, keli) xadhig carruurtu ku ciyaarto oo intay labada dhinac qabtaan ay aad u wareejiyaan mid ama labana ka boodboodaan isaga oo wareegaya. Xurbinta ha ka daalin illaa aan anu daalayo. Dh: xurbis.

3

xurbin-ta: (magac, dhedig, keli) caano qasid oo xurbin ku dhexwareejin. Caanaha kulul xurbintoodu way fududahay. Dh: xurbis.

4

xurbin-ta: (magac, dhedig, keli) wax adag xurbiye ku daloolin. Looxaantu xurbinta badan way ku jabtaa. Dh: xurbis.

5

xurbin-ta: (magac, dhedig, keli) qori qiiq leh weel caano lagu liso ama lagu dhigo ku ugid. Kidiga ama kulanka ayaa xurbinta ugu wanaagsan. Dh: ugid, cugid.

waa la naqliyay ✓

/kidh/ (infl)(n) 1. cunug, ilmo yar e.g. How many kids do you have? 2. dhalinyaro. 2. ceesaan, neef ari ah oo dhalin yar.

waa la naqliyay ✓

n., waxar, -ti.

waa la naqliyay ✓

1

Qof ama wax laysla ogaa oo maqan oo aan magaciisa la sheegeyn, oo lab.

2

-kii — a) Kii. b) Qodobka ka oo noqda -kii kolkuu ka dabadhaco magac qofka hadlaya iyo qofka lala hadlayo isla og yihiin ama yaqaanniin.

waa la naqliyay ✓

kii¹: mu.ac.l kuwii, w Magacuyaal aan cayinnayn oo lab, oo cid ama wax la isla ogaa oo maqan oo aan magaciisa la sheegayn. Tusaale: “Kanu waa kii beryahanba aan raadinayay”: “Kii baa yimid”.

waa la naqliyay ✓

1

kii¹: mu.ac.l (kuwii, w) Magacuyaal aan cayinnayn oo lab, oo cid ama wax la isla ogaa oo maqan oo aan magaciisa la sheegayn. Tusaale: Kanu waa kii beryahanba aan raadinayay. Kii baa yimid.

2

kii²: (-kii) q.l Qodob magac lab dib looga qodbo, kaasoo tilmaamaya waxay hadlaha iyo maqluhu isla ogyihiin. Tusaale: Ninkii baa yimid.

waa la naqliyay ✓

(qodob) qodob magac lab dib lagaga qodbo oo tilmaamaya wax ay hadlaha iyo maqluhu isla ogyihiin.

waa la naqliyay ✓

pron., subj: someone, anybody

waa la naqliyay ✓

(pronoun) somebody (sam-baadhi)-, someone (sam-wan) Ex: meeshaan cidi ma joogtaa? is there someone here? meeshaan cidi ma joogto; nobody is here

waa la naqliyay ✓

1

de: someone, anybody = cid + -i; Contrast: cidna 'nobody'

2

lx: cidi

3

ps: pro-subj

4

key: cidi

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Didmo geyeysiin (xoolo, ugaar iyo wixi lamida.). la-mid: dudi.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Didmo geyeysiin (xoolo, ugaar iyo wixi lamida.). m.f.dh, didin. la-mid: dudi.

waa la naqliyay ✓

v. disperse, scare (off), scatter, cause to bolt ~ stampede

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) cause to flee in panic; scare away (iskeer a-weey); stampede (istaan-piidhy, frighten (faraay-teri) ~ bajin . Ex: xoolaha ha didin; don't scare the flocks

waa la naqliyay ✓

(fal) noole degganaansho ku jooga baqa geli.

waa la naqliyay ✓

1

de: disperse, scare (off), scatter, cause to bolt ~ stampede

2

lx: didi

3

pd: (didiyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: didi

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax baahin. 2. Wax kala bixin.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax baahin. 2. Wax kala bixin. m.f.dh, fidin.

waa la naqliyay ✓

v. stretch, spread something out, expand

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) spread (ispareed); stretch (istareej) ~ balaari

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax duubnaa, kala bixi. Fidi gogosha ha lagugula fadhiistee. Dh: baahi, fitaaxi, ballaadhi, faafi. Li: laab, duub.

2

fidi: (fal) dhiib oo tebi. Qalinkaa ii soo fidi. Li: celi.

3

fidi: (fal) shaaci oo dad badan gaadhsii. Diinta fidi ajir baad heliye. Dh: tebi.

waa la naqliyay ✓

1

de: stretch, spread s.t. out, expand

2

lx: fidi

3

pd: (fidiyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: fidi

waa la naqliyay ✓

(fal) niyad sami wax u bixi; daacadnimo wax ugu deeq. Dh: hannee.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-iyay, -isay) Si kedo ah u dhicid. la-mid: kedi².

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-iyay, -isay) Si kedo ah u dhicid. m.f.dh, kadin. la-mid: kedi.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) geed ka mid ah dhirta waaweyn oo dheeraada oo ka baxa bananka, docxyada iyo togagga oo weelasha laga qorto. Dh: kidi.

waa la naqliyay ✓

1

(Kedi-ga)

2

Shillin; quud.

waa la naqliyay ✓

1

kedi¹: m.l Geed qodxeed miro la cuno leh oo qolof adag leh, layskuna daaweeyo; shillin; kulan; quud.

2

kedi²: f.mg2 (-iyay, -isay) la-mid: kadi.

waa la naqliyay ✓

m.l Geed qodxeed miro la cuno leh oo qolof adag leh, layskuna daaweeyo; shillin; kulan; quud.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] fruit-bearing tree species

2

kedi v. surprise, move suddenly ~ unexpectedly

waa la naqliyay ✓

1

(kedi) N Balanites aegyptiaca (L) Del. Balanitaceae.

2

N Balanites glabra Mildbr. & Schlecht. Balanitaceae.

waa la naqliyay ✓

see [eeg] ku kedi

waa la naqliyay ✓

1

(fal) si kedo ah ugu imo.

2

kedi -ga: (magac, lab, keli) geed qodxeed midho la cuno oo qolof adag leh, la iskuna daaweeyo. Dh: shillin, kulan, quud.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg2 (-iyay, -isay) 1. (f.g) Wax fadhiya istaajin. 2. (f.g) Qof hurda toosin. 3. (f. g) Qoraal hikaadin. 4. (f.g) Matoor iyo wixi lamida howlgelin. 5. (f.mg) Ku k.: col meel ku weerarid.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg2 (-iyay, -isay) 1. (f.g) Wax fadhiya istaajin. 2. (f.g) Qof hurda toosin. 3. (f.g) Qoraal hikaadin. 4. (f.g) Matoor iyo wixi lamida howlgelin. 5. (f.mg) Ku k.: col meel ku weerarid. m.f.dh, kicin².

waa la naqliyay ✓

v. rouse, wake someone up; activate, raise up; stir to rebellion, agitate

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) 1. wake someone up; waken (weeyken) ~ toosi. 2. start. Ex: baabuurka kici; start the car

waa la naqliyay ✓

1

(fal) noole fadhiya istaaji, sare u jooji.

2

kici: (fal) dad deggan dareenkooda dhaqaaji. Dadka waxa kicisay khudbaddii sheekha.

3

kici: (fal) far qoran akhri; xarfo meel ku dhigan isku akhri. Bal fartan kici, ma far shiinaa?

4

kici: (fal) meherad, dhaqdhaqaaqii wax soosaarka jooji; meherad baabi'i.

5

kici: (fal) cid kale, jiif ama hurdo ka toosi.

waa la naqliyay ✓

1

de: rouse, wake s.o. up; activate, raise up; stir to rebellion, agitate rw: kac

2

lx: kici

3

pd: (kiciyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: kici

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) nooc ka mid ah midhaha oo u eg misirka.

waa la naqliyay ✓

1

(Kisi-ga)

2

Tiro aan qaybsami karin oo weligeed wax soo haraan sida: 5, 7, 13; aan dhaban ahayn.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. K. ah: tiro aan qaybsami karin oo weligeed wax soo haraan (sida: 3, 5, 7, iyo wixi lamida). 2. (-iyo, m.dh) Qof aan meher ku dhalan.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. K. ah: tiro aan qaybsami karin oo weligeed wax soo haraan (sida: 3, 5, 7, iyo wixi lamida). 2. (-iyo, m.dh) Qof aan meher ku dhalan.

waa la naqliyay ✓

Odd

waa la naqliyay ✓

1

m. n. odd number

2

kisi m. n. illegitimate child, bastard

waa la naqliyay ✓

-ah: (adj) [Mathematics]; odd number (oodh narnbar); such as 1, 3, 5.. ~ kinsi; sida tiro 1, 3, 5... [opposite of dhaban]

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) tiro haddii loo qaybiyo tiro kale oo dhaban ah, mar kasta hadhaa yeelata. Tiro waxay u qaybsantaa laba qaybood oo kala ah kisi iyo dhaban. Li: dhaban.

waa la naqliyay ✓

/kiwii/ (n) 1. shimbir aan duulin oo Niyuu-siilaan laga helo 2. miro la cuno oo kafee u eg dhexdana ka cagaaran.

waa la naqliyay ✓

1

midi, n.m. - duhurka; duhurka maalintii; maalinbadh; 12aadka duhurnimo.

2

sud - Koonfur (jiho).

waa la naqliyay ✓

1

(Akidid-da)

2

(talo, arrin, ...) cid ku raacid, adkayn, xoojin, tiirin.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg akid. la-mid: akidis.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg akidaad.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: akidid.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) wax laga warramay. run ahaantiisa daliil caddaynaya keenis.

waa la naqliyay ✓

1

(Kidfid-da)

2

Wax is-haysta, jarjar yaryar oo badan ka dhigid; qurbid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg kidif.

waa la naqliyay ✓

m. n. kettle

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) kettle (kat-tal); teakettle (tii-kat-tal) ~ kirli, jalammad, ibriiq

waa la naqliyay ✓

1

a: kirli {N}

2

de: kettle

3

lx: kidhli

4

pd: (-ga)

5

ps: n2a-m

6

key: kidhli

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) weel lagu karsado shaaha ama bunka. Shaaha kildhiga ku jira darmuuska ku shub. Dh: jalamad, jamlad, ibriiq, kirli. Wa: kildhiyo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyo, m.dh) (dii.) Qof ku sifoobay dhaqanka bidcada.

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyo, m.dh) (dii.) Qof ku sifoobay dhaqanka bidcada.

waa la naqliyay ✓

m. n. heretic

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) heretic (heri tik)

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) qof la yimaad cibaado sharciga khilaafsan. Bidcigu waa been'abuurte.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: heretic

3

lx: bidci

4

pd: (-ga)

5

ps: n2a-m, n7-m

6

key: bidci

waa la naqliyay ✓

(fal) dab yar shid. Dabka bidhi aan kulaalne. Dh: shid, daar, biri. Li: demi.

waa la naqliyay ✓

1

(Bidid-da)

2

1. Dareensasho aan la hubin; u qaadasho; malayn; tuhmid.

3

2. Hawada marid; duulid; haadid; lalid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg bid. la-mid: badid.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) wax baal leh hawada mariddiisa. Bidid markarto shinbir garab li'i. Dh: duulid, haadid, lalid, bidis.

2

bidid -da: (magac, dhedig, keli) iskood u gu'idda timaha. Bididda timaha bidaartaa ugu wacan. Dh: rifmid, bidis.

3

bidid -da: (magac, dhedig, keli) talo ama wax doorbidid.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) dareen bidid ah. Bidis laguma talageli karo.

2

bidis -ta: (magac, dhedig, keli) noola ama wax baad leh bididdiis. Bidis may karaysaa shinbirtii dhagaxa lagu dhuftay. Dh: duulis, haadis.

3

bidis-ta: (magac, dhedig, keli) bididda ku dhacda timaha. Dh: rifmis.

waa la naqliyay ✓

1

(Bidix-da)

2

Qof woqooyi u jeeda docdiisa galbeed ku abbaaran oo ay ku taal gacanta aan aad wax loogu qabsan; docda midigta u tusmaysan, oo wadnuhu ku yaal.

waa la naqliyay ✓

m.dh Qof wejigiisu waqooyi ku aaddan yahay dhankiisa ku toosan galbeed ee ay ku taal gacanta aan aad wax loogu qabsan.

waa la naqliyay ✓

m.dh Qof wejigiisu waqooyi ku aaddan yahay dhankiisa ku toosan galbeed ee ay ku taal gacanta aan aad wax loogu qabsan.

waa la naqliyay ✓

f. n. left (hand ~ side)

waa la naqliyay ✓

-da: (n) 1. left side (leftsaaydh) 2. left-hand ~ gu -ta.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) labada gacmood ee aadamahu leeyahay, ta dadka badidiisu aanay aad wax ugu qabsan ee marka woqooyi loo jeedsado gacanta dhanka galbeed ku taal. Timo boqonta joogoo, baal gorey la moodoo, baarkana casaankii, bidix midig is gaadhoo. Dh: bida, gur. Li: midig.

waa la naqliyay ✓