Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Khayli-da)

2

Maro midabyo badan oo la huwan jirey (khayli-cad; khayli-mandheeri; khayli-madow).

waa la naqliyay ✓

m.dh Guntiino daliig madow darfaha ku leh oo waagii hore dumarku qaadan jireen.

waa la naqliyay ✓

f. n. brightly colored cloth (no longer in use)

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) maro midabyo badan oo la huwan jiray. Khaylida jilbaha loo dhigiyo jaaha wilicdiisa, ha jalleecin wiil baa uga dhacay tobanka jiiroode.

waa la naqliyay ✓

1

de: brightly colored cloth (no longer in use)

2

lx: khayli

3

pd: (-da)

4

ps: n2-f

5

key: khayli

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Ilmo markaas dhashay dilid.

waa la naqliyay ✓

v. kill (young person ~ animal through overwork, etc.)

waa la naqliyay ✓

1

de: kill (young person ~ animal through overwork, etc.)

2

lx: dhayli

3

nt: dhaylid (da) [vn-f]

4

pd: (dhayliyey)

5

ps: v2a=

6

key: dhayli

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) qurux iyo dhalaal siyaado ah ku metaalid. Inan quruxsan oo lagu ashbahay uunsi iyo khayli.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) maro cad oo cutub ah oo laga tolan jirey dhar qurxoon; go' cad oo dhulka Soomaalida lagu qaadan jiray. Bilcooshaan xariiriyo baftiyo, khayli baro weyn leh. Dh: bafta.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) maro rag iyo dumarku ba huwadaan. Bilcooshaan xariir ahiyo bafto iyo, khayli baro weyn leh.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (maga, dhedig, keli) dhadaanbi raad aad u badan oo bahal ama dad meel ay si is dhaafdhaaf ah u marmareen.

2

dhaanto -da: (magac, dhedig, keli) ciyaar loo yaqaanno magacyo kala duwan sida Hirwo iyo Weglo oo ka mid ah ciyaaraha ugu fac weyn ee Soomaalida. Ciyaarta wiilashu waxay ku labbistaan toorrey, labo go' oo maxamuudi ah, garbagale iyo kabo jaangeri ah, gabdhuhuna waxay xidhaan kuul shakaalan oo cunaabi ah, dugaagado, maro saddex qayd ah oo boqor iyo dhacle wadata, shalmad subeeciyad ama khayli ah.

waa la naqliyay ✓

1

-a: (magac, lab, keli) jiho ama dhinac loo jeedo. Ninba jaahii ha u jarmaado.

2

jaah-a: (magac, lab, kali) qaybta hore ee wajiga. Khaylida jilbaba loo dhigay iyo jaaha wilicdiisa, ha jalleecin wiil baa uga dhacay tobanka jiiroode. Dh: weji, fool.

waa la naqliyay ✓

m. n. (adj.): illusion; unreal, imaginary

waa la naqliyay ✓

-ah: (adj) mythical (mithikal); imaginary (imaajaneri); unreal (an riyal). Ex: jiro khayaali ah; an imaginary illness

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) waxaan dhab ahayn oo beenbeen ah. Dh: indhosarcaad, been. Li: dhab.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: illusion; [atr.] unreal, imaginary

3

lx: khayaali

4

pd: (-ga)

5

ps: n2-m

6

key: khayaali

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) la-mid: dheeli.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhaylid-da)

2

Qof dhallinyaro ah, hawl ama wax kale ku dilid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg dhayl².

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) kala dhantaalid. Faataxo dhamaantiin umara inan Illaah dhaylin.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg dhayli.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) waraabaha baruurta cunay xaarkiisa. Dabadana adkee dhaylin baad diru lahay deene.

waa la naqliyay ✓

name-m friend; lasting; eternal

waa la naqliyay ✓

-qa: (magac, lab, keli) Abuure, Eebbaha Weyn ee wax abuura.

waa la naqliyay ✓

1

(Khaalis-ka)

2

Aan wax kale dheehin; saafi; miir; miid.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh Wax saafi ah oo aan wax kale ku jirin.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh Wax saafi ah oo aan wax kale ku jirin.

waa la naqliyay ✓

m. n. pure item, something unmixed

waa la naqliyay ✓

-ah: (adj) not mixed; pure (piyuur)

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) aan wax kale dheehin. Dh: saafi, miir, miid.

2

khaalis -ka: (magac, lab, keli) dabayaaqada ciyaarta dubnadda. Dubnaddu waa khaalis. Dh: dhammaad, gabagabo.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: pure item, something unmixed

3

lx: khaalis

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m

6

key: khaalis

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Wax kulayl ka dhigid. la-mid: kululee.

waa la naqliyay ✓

v. heat (up), warm something

waa la naqliyay ✓

-yey/kulaylisay: (v) heat up, warm up, stoke up the fire

waa la naqliyay ✓

(fal) wax qabow noqday dabka saar oo kulayl ka dhig. Dh: bayli.

waa la naqliyay ✓

1

de: heat (up), warm s.t.

2

lx: kulayli

3

pd: (kulayliyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: kulayli

waa la naqliyay ✓

1

1. (Hayl-ka) Miro iniino yaryar oo madmadow leh oo inta la engejiyo la ganacsado; waa miro udug wanaagsan leh, waxaana lagu darsadaa shaaha (ama heyl).

2

2. (Hay-sha) Summad xoolaha loo yeelo.

waa la naqliyay ✓

1

hayl: m.l Iniino qolof ku dahaaranyahay, oo cuntada, shaaha, iyo wixi lamida lagu udgiyo. la-mid: heyl.

2

hąyl¹: m.dh (-lo, m.l) 1. Summad xoolaha loo yeelo iyadoo dhegta in yar hoos loo jeexayo. 2. Mirraaq yar oo maro dacalkeeda laga jeexay. la-mid: haylaan².

3

hąyl²: f.g1 (-ylay, -yshay) 1. Neef summad hayl ah u yeelid. 2. Wax si dherer ah u dillaacin. la-mid: haylaamee, haylyaamee.

waa la naqliyay ✓

m.l Iniino qolof ku dahaaranyahay, oo cuntada, shaaha, iyo wixi lamida lagu udgiyo. la-mid: heyl.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. cardamom

2

hayl [feminine] n. mark cut into the ear of an animal for identification

3

hayl v. make a branding cut on cattle

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) cardamom (kaardhamen) ~ heyl, heel

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) jaad ka mid ah geed xawaashka dumarku dheriga ku daraan. Waa midho iniino yaryar oo madmadow leh oo inta la engejiyo laga ganacsado. Waa midho udgoon oo shaaha iyo cuntadaba lagu darsado. Dh: heyl.

2

hayl-sha: (magac, dhedig, keli) sumad xoolaha loo yeelo oo ah jeex dhegta ka laallaada ama meel kale oo jidhka noolaha ah. Nirigtani dhegta hay! bay ku leedahay.

3

hayl-sha: (magac, dhedig, keli) maro hun ah ama inta ka laalaadda. Dh: qayd, baal, cad, shadfad.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: keli².

waa la naqliyay ✓

1

Solo

2

Alone

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) mid ah; aan la wehelin; keli.

waa la naqliyay ✓

1

(Khal-ka)

2

Waxyaalaha la cabbo oo aalkolku ku jiro, oo inta kala go'a, dhanaan u rogmada.

waa la naqliyay ✓

m.l Waxyaalaha lagu saqraamo oo cinabka la khamiiriyay laga sameeyo oo kala go'a dhanaanna isu roga.

waa la naqliyay ✓

m.l Waxyaalaha lagu saqraamo oo cinabka la khamiiriyay laga sameeyo oo kala go'a dhanaanna isu roga.

waa la naqliyay ✓

m. n., (mass n.): vinegar

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) vinegar (vinigar)

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) waxyaalaha lagu saqraamo oo cinabka la khamiiriyay laga sameeyo oo kala go'a dhanaanna isu roga.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: vinegar

3

lx: khal

4

pd: (-ka Pl: khalal)

5

ps: n4-m-mass

6

key: khal

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Biyo aad u karkarin.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Biyo aad u karkarin. m.f.dh, baylin.

waa la naqliyay ✓

v. boil

waa la naqliyay ✓

-yey -say: (v) boil something, especially water ~ karkari

waa la naqliyay ✓

(fal) biyo kulayli ilaa intay la karayaan kulyal dartii 100° derejo. Baastada intaanad ku ridin dheriga bayli biyaha. Dh: faxi.

waa la naqliyay ✓

1

de: boil

2

lx: bayli

3

nt: baylin (ta) [vn-f], baylis (ka) [vn-m]

4

pd: (bayliyey)

5

ps: v2a=tr

6

key: bayli

waa la naqliyay ✓

1

(Dhali-ga)

2

Xubinta dheddiggu ka dhalo; dasho.

waa la naqliyay ✓

1

dhali¹: m.l Afka hore ee xubinta taranta dhiddigoodka.

2

dhali²: f.g2 (-iyay, -isay) 1. Dheddig foolanaya ilmo ka soo qabasho. 2. Ciyaar kubbadeed dhibco ka keenid (qof).

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Dheddig foolanaya ilmo ka soo qabasho. 2. Ciyaar kubbadeed dhibco ka keenid (qof ). m.f.dh, dhalin.

waa la naqliyay ✓

Generate

waa la naqliyay ✓

1

v. cause, bring about; create, originate; deliver (a baby), beget (a child); score (a goal)

2

dhali m. n. womb

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) 1. assist [a woman] in giving birth; deliver (diliver) ~ ka dhali. Ex: dhakhtarkee ilmaha kaa dhaliyey? which doctor delivered your baby? 2. (v) score (iskoor); gain [a point] in a game or contest. Ex: laba gool buu dhaliyey; he scored two goals. 3. generate (jena-reeyt)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ka ummuli oo wax foolanaya dhalmada ku caawi. Ri'da ka dhali.

2

dhali: (fal) ciyaar halkii la doonayay gaadh oo duq keen. Dhali dhali walaal goolka.

3

dhali: (fal) fikrad, mashruuc iyo wixii la mid ah keen oo abuur. Dh: curi, badac, abuur.

4

dhali: (fal) (ka ~) xubnaha faraha dhac ka sii adoo laabaya.

waa la naqliyay ✓

1

dhayl¹: m.l 1. la-mid: dhaylo. 2. dheel².

2

dhayl²: f.mg1 (-ylay, -yshay) Neef yaraan ku qalasho.

waa la naqliyay ✓

(fal) si isku toosni ah, isku daba jooji.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-iyay, -isay) Ka h.: hadalsii.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-iyay, -isay) Ka h.: hadalsii. m.f.dh, hadlin.

waa la naqliyay ✓

(fal) (ka ~) cid kale, hadal ku jira ka soo saar; hadal ka keen.

waa la naqliyay ✓

f.lg2 (-iyay, -isay) 1. Baadi cid weyddiin. 2. Wax cid weyddiin.

waa la naqliyay ✓

f.lg2 (-iyay, -isay) 1. Baadi cid weyddiin. 2. Wax cid weyddiin. m.f.dh, haybin.

waa la naqliyay ✓

ditransitive v. inquire about one's origins; enquire ~ ask something of someone

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) make an inquiry by asking a question; inquire (inkuwaayr) ~ wayddii

waa la naqliyay ✓

(fal) wax maqan raadi oo dadka weydii. Dh: baafi, doonddon.

waa la naqliyay ✓

1

cf: tooyo, warayso

2

de: inquire about one's origins; enquire ~ ask s.t. of s.o.

3

lx: haybi

4

pd: (haybiyey)

5

ps: v2a=ditr

6

key: haybi

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: haysasho.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) eeg haysad.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) la-mid: kaal³.

waa la naqliyay ✓

v. assist, aid

waa la naqliyay ✓

(fal) xoolo gargaar ah, cid kale sii. Dh: taageer, caawi, gargaar, taakulee.

waa la naqliyay ✓

1

de: assist, aid

2

lx: kaali

3

pd: (kaaliyey ~ kaashey)

4

ps: v2a=

5

key: kaali

waa la naqliyay ✓

m.l (cilmiga naflayda) Dhisme ka kooban dhuumo kuwaas oo gudbiya dareerayaasha. Dhinaca dhirta dareerayaashu waa biyo, milanno ka samaysan cusbooyin aan orgaanik ahayn ama milanno cunto ah. Dhinaca xayawaanka dareerayaashu inta badan waa dhiig, ama dhiig iyo limf dhinaca lafdhabarleyda.

waa la naqliyay ✓

m.l (cilmiga naflayda) Dhisme ka kooban dhuumo kuwaas oo gudbiya dareerayaasha. Dhinaca dhirta dareerayaashu waa biyo, milanno ka samaysan cusbooyin aan orgaanik ahayn ama milanno cunto ah. Dhinaca xayawaanka dareerayaashu inta badan waa dhiig, ama dhiig iyo limf dhinaca lafdhabarleyda.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Wax kayd ahaan meel u dhigid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Wax kayd ahaan meel u dhigid. m.f.dh, kaydin.

waa la naqliyay ✓

v. store, reserve, preserve

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) store (istoor); stockpile (istaakpaayl); reserve or deposit for future use

waa la naqliyay ✓

(fal) cunto, lacag iyo wax kale ba, meel ku ururi; kayd ahaan u dhig.

waa la naqliyay ✓

1

a: keydi

2

de: store, reserve, preserve

3

lx: kaydi

4

pd: (kaydiyey)

5

ps: v2a=

6

key: kaydi

waa la naqliyay ✓

m.l God dheer oo wixii ku dhacaaysan ka bixi karin.

waa la naqliyay ✓

1

(Keyli-ga)

2

1. Xanuun kulul.

3

2. Suus wax lagu beego oo weyn oo afar shoodood qaada.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) maahsani iyo dhaadidli'i. Dh: qafi, maah, suur, suul, aroor. Li: miyirqab.

waa la naqliyay ✓

/kaaki/ (adj) kaaki ah (dharka adag oo askarta)

waa la naqliyay ✓

1

(Khayr-ka)

2

Wax wanaag ku jiro oo dhan.

waa la naqliyay ✓

m.l (-raad, m.l) Wax wanaag ku jira oo dhan.

waa la naqliyay ✓

m.l (-raad, m.l) Wax wanaag ku jira oo dhan.

waa la naqliyay ✓

m. n. goodness, good fortune, welfare, blessing

waa la naqliyay ✓

name-m goodness, good fortune, welfare, blessing

waa la naqliyay ✓