khaalis

dhayalis¹: m.l la-mid: dheelin.

dhayalis²: m.dh la-mid: dhayalid.

m.f.dh eeg khajal². la-mid: khajilaad, khajilid.

-da: (magac, dhedig, keli) sheex dareemid. Dh: qajilid, khajilid.

(Khatalid-da)

Dhagrid; khayaanayn; sirid; xeeladayn; hodid.

m.f.dh eeg khatal².

-da: (magac, dhaddig, keli) cid kale, si xeel ah u khayaamid; eed ama ceeb ku xanbaarid.

(Halis-ta)

1. Si kolkaas la yahay ama sah kolkaas la joogo, oo keenaya wax laga cabsado; khatar; cabsi.

2. Meel si fudud wax u gaari karaan ama wax loo yeeli karo.

3. Goldaloolo.

m.dh 1. Xaalad waxyeello weyn keenta. 2. H. ah: khatar ah (meel).

m.dh 1. Xaalad waxyeello weyn keenta. 2. H. ah: khatar ah (meel).

f. n. danger, extreme danger, high risk; vulnerability

-ta: (n) 1. danger (dheenjar); risk (risk)-, hazard (haazardh); peril (peer el) ~ khatar. 2. (adj) unsafe (anseeyf); risky (riski); hazardous /hazardhas); perilous (peeralas) ~ khatar ah

Pericolo; rischio

Danger; risk

-ta: (magac, dhedig, keli) wax kaste oo nolosha dhibaato iyo haluko gelin kara; wixii khatar ah oo dhan. Dh: khatar, qatar.

halis -ta: (magac, dhedig, keli) meel si fudud ay wax u gaadhi karaan ama wax loo yeeli karo.

de: danger, extreme danger, high risk; vulnerability

lx: halis

pd: (-ta)

ps: n1-f, n2a-f

key: halis

f.g2 (-iyay, -isay) la-mid: kaal³.

v. assist, aid

(fal) xoolo gargaar ah, cid kale sii. Dh: taageer, caawi, gargaar, taakulee.

de: assist, aid

lx: kaali

pd: (kaaliyey ~ kaashey)

ps: v2a=

key: kaali

(Khaas-ka)

Gooni; gaar.

m.l 1. K. ah: wax gaar ah oo lagu keli yahay. 2. K. ahaan: gaar ah, gooni ah.

m.l 1. K. ah: wax gaar ah oo lagu keli yahay. 2. K. ahaan: gaar ah, gooni ah.

m. n. (adj.): specialty; special, particular

-ah: (adj) special (ispeshal), particular (paartikilar)-, distinct (distingt)-, exclusive (ikis-kuluusiv) ~ gaar ah. Ex: arrin khaas ah; a special case

(tilmaame) wax gooni ah; wax cid u gaar ah.

bw: Arabic

de: specialty; [atr.] special, particular

lx: khaas

pd: (-ka Pl: khusuus (ka))

ps: n8-m

key: khaas

bąalis: m.l la-mid: bąalin.

(Daalis-ta)

Socodka ama hawsha kaddib daal iska garasho.

m.dh la-mid: daalid.

vl. n. fatigue, being tired

-ka: (magac, lab, keli) cid kale, daal ku keenid. I jiid aan ku jiidee waa gacmo daalis. Dh: dakaamis.

daalis -ta: (magac, dhedig, keli) eeg daalid.

de: fatigue, being tired

lx: daalis

pd: (-ta)

ps: vn-f

key: daalis

m.l Dheri yar oo dhoobo ka samaysan oo wax lagu karsado bunkana lagu dubto.

dhalis¹: m.l la-mid: dhalin.

dhalis²: m.dh la-mid: dhalid.

-ta: (magac, dhedig, keli) caloosha ilmo ka soo saarid. Dh: dhalid, ummulid.

dhalis -ta: (magac, dhedig, keli) eeg dhalin.

m.l la-mid: faalin.

m.l (-syo, m.dh) (xisaab) Urur tirooyin ah ama baro ah oo ku yaalla habdhis kulan oo qeexaya dhammaan qiimayaasha u dhexeeya laba bar dhammaad. Haddii labada bar dhammaad ay jiraan g.ka waa gaalin oodan, haddii an ku jirinna waa g. furan.

m.l (-syo, m.dh) (xisaab) Urur tirooyin ah ama baro ah oo ku yaalla habdhis kulan oo qeexaya dhammaan qiimayaasha u dhexeeya laba bar dhammaad. Haddii labada bar dhammaad ay jiraan g.ka waa gaalin oodan, haddii an ku jirinna waa g. furan.

Interval

-ka: (magac, lab, keli) tirooyinka u dhexeeya labo lanbar oo cayiman ama la sugay. Gaaliska 1 iyo 6 waa 2, 3, 4, 5. Waxa uu u kala baxaa 1gaalis furan: oo ah urur ka kooban tirooyinka u dhexeeya laba tiro oo la isa siiyey oo aan ku jirin bar dhammaadyada. Gaaliska furan ee u dhexeeya laba tiro oo maangal ah a iyo b waxa loo qoraa (a,b). Marka g.ka f. lagu muujinayo xarriiq tiro bar dhammaadyada goobo ayaa la geliyaa. 2gaalis xidhan: oo ah urur ka kooban tirooyinka u dhexeeya labo tiro oo la isa siiyey oo ay ku jiraan bar dhammaadyada. Gaaliska xidhan ee u dhexeyaa laba tiro oo maangal ah a iyo b waxa loo qoraa [a,b]. Marka gaaliska xidhan lagu muujinayo xarriiq tiro bar dhammaadyada waxa ugu calaamadeeyaa goobo gudahooda la madoobeeyay.

haadis¹: m.l la-mid: haadin.

haadis²: m.dh la-mid: haadid.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg haadin.

-ta: (magac, dhedig, keli) si dhabahu cunid. Dh: haagid.

(fal) si waalan oo baahi ka muuqato wax u cun oo ha reebin. Sida waraabaha wax u haalig. Dh: rif, hiig.

-ka: (magac, lab, keli) feker iyo talo laabta ku hayn. Dh: haamin.

haamis: -ta: (magac, dhedig, keli) caleen ama caws majo ama haame ku jarjarid. Dh: haamid.

(Haawis-ka)

1. (fardo) hardaf dheer.

2. (weel, kd.) haawin.

m.l 1. Hardaf dheer. 2. la-mid: haawin.

m. n. fast gallop ~ canter (of horse)

haawis vl. n. airing, act of opening a vessel to air

-ka: (magac, lab, keli) eeg haawin.

haawis -ka: (magac, lab, keli) oroddada fardaha jaad ka mid ah ahna hardaf dheer. Haddii nadigu haaraha ku dhigo haawis xamar baa leh. Dh: hardaf, booddo.

-ta: (magac, dhedig, keli) meel fog ka soo ifis; soo iftiimitaan. Kaahista dayaxa ma u jeeddaa?

m.f.dh eeg kaal³. la-mid: kaalin² (2).

-da: (magac, dhedig, keli) kaalo uruurin.

1. (Kaalin-ka) Dhis wareegsan oo ceelka agtiisa laga sameeyo oo darka wax lagu waraabina hayo la saaro.

2. (Kaalin-ta) a) Hawl guud, meesha ama inta qof gaar u lee yahay oo ku qaybsan yahay. b) Kaalo.

kaalin¹: m.l (-immo, m.dh) 1. Ceelka meesha biyaha lagala soo baxo, darkana ku aaddan. 2. Meelaha shidaalka laga qaato.

kaalin²: m.dh 1. Hawl guud inta qof kaga aaddan. 2. la-mid: kaalid.

kaalin¹: m.l (-immo, m.dh) 1. Ceelka meesha biyaha lagala soo baxo, darkana ku aaddan. 2. Meelaha shidaalka laga qaato.

kaalin²: m.dh 1. Hawl guud inta qof kaga aaddan. 2. la-mid: kaalid.

m. n. wood watering trough next to a well

kaalin: vl. n. allotted task, job; contribution; role, function

-ta: (n) function (fangk shen); role (rool) or position ~ door. Ex: kaalin muhim ah buu ka qaatay; he took an important role ~ door

Assistenza

Assistance

-ta: (magac, dhedig, keli) caawimaad iyo gargaar siin. Dh: caawin, taageeris, taakulayn, gargaaris.

kaalin -ta: (magac, dhedig, keli) goobta lagu gado shidaalka. Gaadhiga kaalinta gee oo shidaal ku soo shub.

kaalin -ta: (magac, dhedig, keli) mid ka mid ah meelaha ragga ceelka shubayaa ay is taagaan ama is daba joogsadaan si biyo uga soo saaraan. Dh: karkaar, dac.

kaalin -ta: (magac, dhedig, keli) meesha uu qof kaga jiro hawl la wado. Dh: door.

kaalin -ta: (magac, dhedig, keli) meesha uu qof kagag jiro tartan. Tartankii orodka, anaa kaalinta kowaad galay. Dh: tirsi, heer, darajo, martabad.

(Khaati-ga)

(Khaati baa laga joogaa: dhib baa lagu qabaa; naftii buu dadka u keenay).

m.l la-mid: khaatir.

m. n. bored ~ fed-up person

-ga: (magac, lab, keli) dhibta iyo kadeedka cid kale lagu daaliyo oo dulqaadka ka yaraysa.

cf: khaatir

de: bored ~ fed-up person

lx: khaati

pd: (-ga)

ps: n2-m

key: khaati

(fal) wax isku laaq oo kala saari waa: naftaada malaheeda meel kale mari.

(Khalii-ga)

Qoryo dhuudhuuban oo aqallada (cariishyo) lagu dhiso ama bedemmada, kd., lagu awdo; sarab; sadaq.

(Khayli-da)

Maro midabyo badan oo la huwan jirey (khayli-cad; khayli-mandheeri; khayli-madow).

m.dh Guntiino daliig madow darfaha ku leh oo waagii hore dumarku qaadan jireen.

f. n. brightly colored cloth (no longer in use)

-ga: (magac, lab, keli) maro midabyo badan oo la huwan jiray. Khaylida jilbaha loo dhigiyo jaaha wilicdiisa, ha jalleecin wiil baa uga dhacay tobanka jiiroode.

de: brightly colored cloth (no longer in use)

lx: khayli

pd: (-da)

ps: n2-f

key: khayli

m.dh la-mid: laalid.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg laalid.

(Maalis-ta)

Maalid.

maalis¹: m.l la-mid: maalin².

maalis²: m.dh 1. Weel biyood ama caanood. 2. la-mid: maalid.

f. n. milk can ~ receptacle; utensil for ~ act of milking

-ta: (n) the act of milking

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg maalid.

maalis-ta: (magac, dhedig, keli) geedo yar oo xulanti ah oo neefka irmaan oo igadhka ah inta la maalayo lagu dago oo intuu daaqayo la liso. Caleen maalis ah hasha u dhig.

de: milk can ~ receptacle; utensil for ~ act of milking

lx: maalis

pd: (-ta)

ps: n2a-f

key: maalis

m.dh la-mid: dhaadid.

m.l la-mid: dhaafin.

-ta: (magac, dhedig, keli) ka badin oo xagga hore ka marid. Dh: dhaafid.

dhaafis-ta: (magac, lab, keli) saamixid oo qalad la geystay iska deyn. Dh: saamixid.

m.l la-mid: dhaamin.

-ka: (magac, lab, keli) biyo soo gurid; ceel biyo ka keenid oo cid harraadan u geyn. Dh: aroor.

dhaamis-ta: (magac, dhedig, keli) ka roonaanshaha cid kale. Dh: dhaamid.

m.dh la-mid: dhaawid.

(Ilaalis-ka)

Raacis; dhawris.

vl. n. protection, act of guarding

-ka: (n) the act of watching protection (pro-tak-shen) ~ ilaalin