keli — Macnaha & Turjumaada

1

1. (Keli-da) Mid ah, aan la wehelin.

2

2. (Keli-ga) a) Biyammareen yar; far; kanaal. b) Geed yar oo leh laamo wada buruq ah oo aroorro leh oo dhirta dawada kamid ah.

waa la naqliyay ✓

1

keli¹: m.l (-iyo, m.dh) 1. Geed yar oo leh laamo wada buruq-buruq ah oo aroorro leh oo dhirta daawada ka mid ah. 2. Oo k. ah: mid ah, aan la wehelin. 3. la-mid: kelli¹.

2

keli²: m.l (naxwe) Lidka wadarta (tus.: gabar (keli) gabdho (wadar)); eeg tiro.

3

keli³: m.dh Wax aan la wehelin. la-mid: kali.

waa la naqliyay ✓

1

keli¹: m.l (-iyo, m.dh) 1. Geed yar oo leh laamo wada buruqburuq ah oo aroorro leh oo dhirta daawada ka mid ah. 2. Oo k. ah: mid ah, aan la wehelin. 3. la-mid: kelli¹.

2

keli²: m.l (naxwe) Lidka wadarta (Tusaale: gabar (keli) gabdho (wadar)); eeg tiro.

3

keli³: m.dh Wax aan la wehelin. la-mid: kali.

waa la naqliyay ✓

1

f. n./m (adj.): singularity, state of being the only one, unique; only, alone; singular {grammar}

2

keli: m. n. reservoir, small channel; water- bearing plant species

waa la naqliyay ✓

-ah: (adj) only (ponli). Ex: ninka kali ah; only one man

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) mid ah, aan la wehelin; aan wadar ahayn, aan hal ka badnayn. Dh: kali. Li: wadar.

2

keli-da: (magac, dhedig, keli) geed yar oo leh laamo wada buruq ah oo aroorro leh oo dhirta dawada ka mid ah.

3

keli-da: (magac, dhedig, keli) biyamareen yar. Dh: far, kanaal.

waa la naqliyay ✓

مُفْرَد

waa la naqliyay ✓

1

(Kelbi-ga)

2

Libaax-badeedka waaweyn mid kamid ah.

waa la naqliyay ✓

m.l Libaax-badeedka waaweyn nooc ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] large shark species

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) jaad libaaxbadeedka waaweyn ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

1

de: large shark sp.

2

lx: kelbi

3

pd: (-ga)

4

ps: n-m-col

5

key: kelbi

waa la naqliyay ✓

1

(Kelli-da)

2

Mid kamid ah labada cad oo digirta qaabkeeda leh oo uurka ku jira (lafdhabarta labadeeda dhinac) oo waxa oogadu nacdo iyo dhiigga kala sooca, oo kaadi ahaan, dibadda ugu soo saara.

waa la naqliyay ✓

1

kelli¹: m.l (-iyo, m.dh) Biyomareen yar oo beeraha lagu waraabiyo. la-mid: keli¹ (3).

2

kelli²: m.dh (-iyo, m.l) Mid ka mid ah labada cad oo digirta qaabkeeda leh oo uurka ku jirta (lafdhabarta labadeeda dhinac) oo waxa oogadu raacdo iyo dhiigga kala soocda, oo kaadi ahaan dibadda uga soo saarta.

3

kelli³: m.dh (-iyo, m.dh) (cilmiga naflayda) Xubin muhim ah oo qashinsaarka u qaabilsan lafdhabarleyda, taas oo laga saaro walxo wasakh naytaroojiin ah (inta badan, kaadi ahaan). Naasleydu waxay leeyihiin lammaane kelya ah oo ku yaalla bucda.

waa la naqliyay ✓

1

kelli¹: m.l (-iyo, m.dh) Biyomareen yar oo beeraha lagu waraabiyo. la-mid: keli.

2

kelli²: m.dh (-iyo, m.l) Mid ka mid ah labada cad oo digirta qaabkeeda leh oo uurka ku jirta (lafdhabarta labadeeda dhinac) oo waxa oogadu raacdo iyo dhiigga kala soocda, oo kaadi ahaan dibadda uga soo saarta.

3

kelli³: m.dh (-iyo, m.dh) (cilmiga naflayda) Xubin muhim ah oo qashinsaarka u qaabilsan lafdhabarleyda, taas oo laga saaro walxo wasakh naytaroojiin ah (inta badan, kaadi ahaan). Naasleydu waxay leeyihiin lammaane kelya ah oo ku yaalla bucda.

waa la naqliyay ✓

Canal

waa la naqliyay ✓

f. n. kidney

waa la naqliyay ✓

1

-da: (n) kidney (kidhni)

2

kelli -ga: (n) stream (istriim) ~ il biyo-mareen

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) marrinbiyood dhuuban oo labo badood xidhiidhiya.

2

kelli-da: (magac, dhedig, keli) xubin ka mid ah xubnaha ugu muhiimsan jidhka aadanaha ee dhiigga kaadida iyo qashinka ka reebta, kana sifeeya dhiigga. Wa: kelyo.

waa la naqliyay ✓

1

cf: kan, kanjab

2

de: kidney

3

lx: kelli

4

pd: (-da Pl: kelyo (/ha))

5

ps: n1-f

6

key: kelli

waa la naqliyay ✓

كلية

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: gelmi.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] small biting insect

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) fly; fruit fly ~ galmi

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) cayayaan yar oo qaniinyo kulul oo duulduula. Dh: galmi, gelmi, gemi.

waa la naqliyay ✓

1

a: gelmi

2

de: small biting insect (especially annoying to cows)

3

lx: kelmi

4

pd: (-ga)

5

ps: n2a-m-col

6

key: kelmi

waa la naqliyay ✓

1

(Keyli-ga)

2

1. Xanuun kulul.

3

2. Suus wax lagu beego oo weyn oo afar shoodood qaada.

waa la naqliyay ✓

1

a: (a')

2

Xarafka koowaad oo Alifka Soomaalida. Waa shaqal.

3

-a: (naxwe) qodob raaca ereyada lab oo kelida ah oo 6 shibbane ku dhammaada (c, h, kh, q, x iyo hamsa, sida: magac-a, daah-a, jookh-a, maraq-a, madax-a iyo go'-a).

waa la naqliyay ✓

1

(Afgobaadsi-ga)

2

Hadal macaan oo hufan oo eed ka cararid darteed keliya loo yiraahdo.

waa la naqliyay ✓

1

(Arkaan-ta)

2

(keli: rukni) rukniyo badan; tiirar.

waa la naqliyay ✓

1

(Baddhac-a)

2

Qof badda iyo waxa laga helo keliya ku nool oo aan meel kale ku noolaan karin.

waa la naqliyay ✓

1

(Bartiyaqaan-ka)

2

Qofka wixiisa keliya yaqaan oo dadka aan wax ku darsan; aan hantidiisa wax ka bixin dadka kalena, wax ka doonin; muudal, dhabcal, masuug.

waa la naqliyay ✓

1

* (Bastoolad-da)

2

Qalab yar oo fudud oo xabbado ka dhacaan oo gacan keliya lagu qaado oo lagu nishaabo oo lagu rido.

waa la naqliyay ✓

1

(Beyd-ka)

2

1. Guri; Aqal.

3

2. (gabay, hees, kd.) ereyo hab gaar ah isu dabajooga oo sadar keliya oo taxan isku ah; (ama beyt).

waa la naqliyay ✓

1

(Biyammareen-ka)

2

Tog yar ama weyn oo la sameeyey ama iska samaysmay oo dhuuxiisa biyuhu maraan; far; gacan; kanaal; keli.

waa la naqliyay ✓

1

(Caanaddiid-ka)

2

Qof caano ku keliyeysteen oo indhihiisa ka bateen, ama ay wadnaha ka qabteen, kahashada iyo diidmada uu dhamiddooda diido.

waa la naqliyay ✓

1

(Caqdaad-ka)

2

(keli — caqdad) dhar midab badan oo dumarku qaato.

waa la naqliyay ✓

1

(Cirkayeer-ka)

2

Shinbir cod dheer oo habeenkii keliya cidiisa la maqlo; (shinbir la arkay ma aha); (ama cirsankayeer).

waa la naqliyay ✓

1

(Dabata-da)

2

Dad aalaa ku nool ugaar ay dabtaan oo cunaan keliya.

waa la naqliyay ✓

1

(Dabgaab-ka)

2

Hubka lagu dagaallamo oo loogu talaggalay inuu meel dhow keliya wax ka dilo; colka dabka jaadkaas ah sita.

waa la naqliyay ✓

1

(Dalluug-ga)

2

Geed weligi cagaar ah oo laamo keliya oo cumur ah iyo caleemo yaryar oo biyo ka buuxaan yeesha; hayn.

waa la naqliyay ✓

1

* (Dalxiisa-ha)

2

Qof dal shisheeye ama dalkiisa gudihiisa meel kamid ah, socdaal ku taga, dantiisuna badanaa tahay inuu soo arko oo ku raaxaysto keliya.

waa la naqliyay ✓

1

1. Wax walba loo dhammeeyey oo in wax lagu qabto ama laga qabto keliya suga haya; diyaarsan.

2

2. La qurxiyey.

waa la naqliyay ✓

1

(Dheddigeyn-ta)

2

Dheddig ka dhigid; dheddig keliya dhalid.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhegayara-ha)

2

Ubax isagoo aan buqin la gooyo oo la engejiyo oo ka baxa geed weligi cagaar ah oo dhulalka kulul: wuxuu u eg yahay qodob yar oo dhego leh; dhirta cunnada lagu udgooneeyo buu ka mid yahay in kastoo Soomaalidu shaaha keliya ku darsato; waxaa kaloo laga sameeyaa dawo, siiba tan ilkaha, saabbuun, cadar iyo waxyaalo kale oo lays marsho.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhuunirraac-a)

2

1. (qof) Hadba meeshii uu moodayo inuu cunno ka hela hayo, u lala; cunnada keliya ka murga ee aan ceebta iyo denbiga iyo anshaxa iyo dhaqan-wanaagga midna eegin; dhadhamarraac.

3

2. * Askar la kireysto.

waa la naqliyay ✓

1

(Diyaar-ka)

2

Wax la darbay oo la agaasimey oo suga haya in wax laga qabto ama lagu qabto keliya; darban.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax soo socda dib u laabid. 2. U c.: wax ciddii lahayd dib ugu geyn. 3. Wax socda hakin. 4. Ku c.: fal hore loo sameeyey mar kale dib u samayn. 5. Iska c.: wax iska difaacid. 6. Ka c.: wax ka reebid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Wax soo socda dib u laabid. 2. U c.: wax ciddii lahayd dib ugu geyn. 3. Wax socda hakin. 4. Ku c.: fal hore loo sameeyey mar kale dib u samayn. 5. Iska c.: wax iska difaacid. 6. Ka c.: wax ka reebid. m.f.dh, celin.

waa la naqliyay ✓

1

v. return; repeat; restore, give back; reject

2

celi v. prevent, halt, stop

waa la naqliyay ✓

name-m prevent, halt and stop

waa la naqliyay ✓

1

-yey / say: (v) 1. stop (istop); cause to halt ~ joogi. 2. send or carry back; return (ri-teen)

2

ka celi -yey / say: (v) restrain (ris-tareeyn)- hold back (a person), pull someone back

3

soo celi -yey / say: (v) send or carry back; return (ri-teen)

waa la naqliyay ✓

(fal) dib u wad; caabbi; jooji; haki, dib u gee.

waa la naqliyay ✓

1

(Deli-ga)

2

Meel laga dhaco; jar; gebi; haadaan; dalow.

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyo, m.l) Meel laga dhaco oo hoobad ah; dalow.

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyo, m.l) Meel laga dhaco oo hoobad ah; dalow.

waa la naqliyay ✓

m. n. pitfall; covered hole

waa la naqliyay ✓

/dheli/ (n) dukaan gada cunto diyaarsan (delicatessen, oo la soo gaabiyey).

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) meel jar ah, dheer hoose oo laga dhaco ama wax laga rido ama tuuroba. Deli lagama tuuree, dib intaan isula rogay, la dul tegay rikoodhkii. Dalidda haka dhici ka soo nogo. Dh: gebi, haadaan, jar, qaw, qorrof.

2

deli-ga: (magac, lab, keli) qoorta inteeda dambe. Deligaa i xanuunaya.

waa la naqliyay ✓

1

de: pitfall; covered hole

2

lx: deli

3

pd: (-ga)

4

ps: n2-m

5

key: deli

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Cid, wax dhaxdii, wax kale gaarsiin, ku ridid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Cid, wax dhaxdii, wax kale gaarsiin, ku ridid. m.f.dh, gelin.

waa la naqliyay ✓

v. put in ~ into, insert; cause to enter

waa la naqliyay ✓

-ey / say: (v) place inside; put in; insert (inseert)-, cause to penetrate (pena tareeyt)-, pierce (piryes) or enter (in ter) ~ gali

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax dhexdii ama gudihii wax kale ku rid oo dhex dhig.

2

geli: (fal) meel bannaan ama gudaheed afaafka wax kaga xeree. Dhaxanta carruurta guriga ka geli. Li: bixi; saar.

3

geli-da: (magac, dhedig, keli) meesha babbaca ah ee buurta hoosteeda ah. Sidii gaadh ugaadhsiya waxaad gelida meertaaba.

4

geli: (fal) wax, meel daloosha, dhex dhig.

5

geli: (fal) meel bannaan ama madhan gudaheeda wax ku xeree. Dhaxanta carruurta guriga ka geli. Li: bixi, saar.

waa la naqliyay ✓

1

de: put in ~ into, insert; cause to enter rw: gal

2

lx: geli

3

pd: (geliyey)

4

ps: v2a=

5

key: geli

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: keli².

waa la naqliyay ✓

1

Solo

2

Alone

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) mid ah; aan la wehelin; keli.

waa la naqliyay ✓

1

(Kedi-ga)

2

Shillin; quud.

waa la naqliyay ✓

1

kedi¹: m.l Geed qodxeed miro la cuno leh oo qolof adag leh, layskuna daaweeyo; shillin; kulan; quud.

2

kedi²: f.mg2 (-iyay, -isay) la-mid: kadi.

waa la naqliyay ✓

m.l Geed qodxeed miro la cuno leh oo qolof adag leh, layskuna daaweeyo; shillin; kulan; quud.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] fruit-bearing tree species

2

kedi v. surprise, move suddenly ~ unexpectedly

waa la naqliyay ✓

1

(kedi) N Balanites aegyptiaca (L) Del. Balanitaceae.

2

N Balanites glabra Mildbr. & Schlecht. Balanitaceae.

waa la naqliyay ✓

see [eeg] ku kedi

waa la naqliyay ✓

1

(fal) si kedo ah ugu imo.

2

kedi -ga: (magac, lab, keli) geed qodxeed midho la cuno oo qolof adag leh, la iskuna daaweeyo. Dh: shillin, kulan, quud.

waa la naqliyay ✓

1

(Keni-ga)

2

1. (waqti) in door ah; wax badan.

3

2. Kal; qalbi.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. In door ah (waqti). 2. Niyad.

waa la naqliyay ✓

m. n. long period of time

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) wakhti in door ah ama milay. Keni ayaan sugayay inuu kitaabka ii keeno Dh: gellin, muddo.

2

keni-ga: (magac, lab, keli) maskaxda ama maanka ruuxa. Walaalkay waa nin keni adag. Dh: qalbi, kal.

waa la naqliyay ✓

1

1. Taniyo haddeer.

2

2. Taniyo waagii.

3

3. Kol kale; haddana; misna.

4

4. (Weli-ga) qof mu'min ah oo Ilaah ka baqa; qof Ilaah u dhow; qof karaamo leh; qof amran.

5

Weli- (sida weligey; weligeed) kolna; marna; abid-; waq-.

waa la naqliyay ✓

1

weli¹: m.l (-iyo/awliyo, m.dh) 1. Qof mu'min ah oo Ilaah ka baqa. 2. Qof ay saaran tahay mas'uuliyadda xaas meel deggan. la-mid: wali.

2

weli²: m.fk 1. Ilaa hadda. 2. kol kale; haddana; misana. 3. Waa w.gay: abidkay, kolna.

waa la naqliyay ✓

1

weli¹: m.l (-iyo/awliyo, m.dh) 1. Qof mu'min ah oo Ilaah ka baqa. 2. Qof ay saaran tahay mas'uuliyadda xaas meel deggan. la-mid: wali.

2

weli²: m.fk 1. Ilaa hadda. 2. kol kale; haddana; misana. 3. Waa w.gay: abidkay, kolna.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., adv., time: still, yet, ever

2

weli m. n. saint, holy man, person blessed by God; one who exercises paternal authority (father, guardian)

waa la naqliyay ✓

1) encore, 2) toujours, 3) jamais.

waa la naqliyay ✓

1

(adv) still (istiil); yet (yet); until. ~ tan iyo markii. Ex: weli ma sugeysaa? are you still waiting?

2

weli -ga: (n) 1. next of kin, especially one who is authorized to give someone away a bride ~ wali 2. guardian (gaadi-yan) ~ musuul ka ah. 3. virtuous person; glorified person; saint (seeynt) ~ shakhsi karaamaysan

waa la naqliyay ✓

1

Ancora

2

Not yet

waa la naqliyay ✓

1

(falkaabe) macnihiisu yahay, ilaa hadda. Axmad ma iman weli.

2

weli -ga: (magac, lab, keli) qof mu'min ah oo Ilaahay ka cabsooda oo karaamo leh. Weli daacadaan ahay.

3

weli-ga: (magac, lab, keli) qofka lab ee gabadh la guursanayo bixiya oo aan la'aantiis la meherin karin.

waa la naqliyay ✓

لا يزال، أَبَد و مع ذلك

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) nooc haadka ka mid ah oo hilibka iyo waxa ay carruurtu faraha ku hayaan ka boobta. Yilidiibaa ilmihii faraha goysay cadkiina ka boobtay. Dh: yili.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) hawl ama socod ka nasasho; waqti yar oo ka neefsi hawleed loo qorsheeyo. Dh: hakad, bojis.

waa la naqliyay ✓

1

cf: mid

2

de: singularity, state of being the only one, unique; [atr.] only, alone; [ext.] singular {grammar}

3

hm: 1

4

lx: keli

5

pd: (-da ~ -ga)

6

ps: n-f/m

7

key: keli_1

waa la naqliyay ✓

1

de: reservoir, small channel; [ext.] water-bearing plant sp. (eaten by camels during time of drought)

2

hm: 2

3

lx: keli

4

pd: (-ga)

5

ps: n2a-m

6

key: keli_2

waa la naqliyay ✓

keli ah.

waa la naqliyay ✓

s. Aan wax wehlin; uun.

waa la naqliyay ✓

s. Aan wax wehlin; uun.

waa la naqliyay ✓

adj., [adverb] alone, only

waa la naqliyay ✓

seulement.

waa la naqliyay ✓

(adj) only (oonli); alone (a-loon). Ex: AH oo kaliya..; only AH

waa la naqliyay ✓

1

de: alone, only

2

lx: keliya

3

ps: adj / adv

4

syn: jaw, uun

5

key: keliya

waa la naqliyay ✓