Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Keena-da)

2

Siriq hoggaanka loo yeelo oo geela, inta gafuurka loo suro, lagu wado.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Siriq hoggaanka loo yeelo oo geela inta gafuurka loo suro lagu wado.

waa la naqliyay ✓

f. n. lead rope tied around camel's head

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) hoggaanka awrka qaybta luqun ku xidhan mooyee inta kale ee bacaraarka lagu xidho; siriq hoggaanka loo yeelo oo geela inta gafuurka loo sudho, lagu wado ama lagu kaxeeyo. Ragba keeno geli buu is yiri waw koreysaaye.

2

keeno -da: (magac, dhedig, keli) samays oolliyeed uu sanqaroor dad yeesho; qurxoonaanta san bacaraarka qofeed. Geel aan kurusyo weynayn iyo gabadh aan keeno tooxnayn, kooshoodu waa been, oo kuulinnada ma deegaan.

waa la naqliyay ✓

1

de: lead rope tied around camel's head

2

lx: keeno

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: keeno

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) Wax meel durugsan ka qaadasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) Wax meel durugsan ka qaadasho. m.f.dh, keensasho.

waa la naqliyay ✓

v. carry ~ take something to someone for oneself

waa la naqliyay ✓

(fal) alaab ama wax kale soo qaado.

waa la naqliyay ✓

1

de: carry ~ take s.t. to s.o. for oneself

2

lx: keenso

3

nt: keensad (ka) [vn-m], keensasho (/da) [vn-f]

4

pd: (keensaday)

5

ps: v3a=tr

6

key: keenso

waa la naqliyay ✓

1

keen¹: mu.dhm.ly Magacuyaal layeele ee tilmaamaya qofka koowaad ee wadarta ah oo kuwa lala hadlayaa ay ku jiraan. Tusaale: “Cali baa isugu keen yeeray”.

2

keen²: f.g1 (-nay, -ntay) 1. Wax meel durugsan yaal meel dhow u soo qaadid. 2. Cid wax u dhiibid.

waa la naqliyay ✓

1

keen¹: mu.dhm.ly Magacuyaal layeele ee tilmaamaya qofka koowaad ee wadarta ah oo kuwa lala hadlayaa ay ku jiraan. Tusaale: Cali baa isugu keen yeeray.

2

keen²: f.g1 (-nay, -ntay) 1. Wax meel durugsan yaal meel dhow u soo qaadid. 2. Cid wax u dhiibid. m.f.dh, keenid.

waa la naqliyay ✓

v. bring

waa la naqliyay ✓

/kiin/ (adj) 1. aad u danaynaya; usoo jeeda (niyad fiican u haya). e.g. Most girls are not keen on football. 2. af wax gooya leh; fiiqan (mindida, sakiinta iwm).

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) bring (hiring); fetch (fef); bring back

waa la naqliyay ✓

1

(magacuyaal) magacuyaal layeele ee tilmaamaya qofka koowaad ee wadarta ah oo kuwa lala hadlayaa ay ku jiraan.

2

keen: (fal) gacantayda soo geli ama agtayda soo dhig; ii soo dhiib.

3

keen -ta: (magac, dhedig, keli) su'aasha iyo baahida joogtada ah.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-ntay, -natay) Laf hilib ku haray ka dhammaysasho.

waa la naqliyay ✓

v. gnaw meat off the bone with one's teeth

waa la naqliyay ✓

-feentay / feenatay: (v) eat away, bit by bit, all the meat from bone; nibble (nibbal)

waa la naqliyay ✓

(fal) hilibka lafta ku hadha, cun.

waa la naqliyay ✓

1

de: gnaw meat off the bone with one's teeth

2

lx: feeno

3

nt: feenad (ka) [vn-m], feenasho (/da) [vn-f]

4

pd: (feentay)

5

ps: v3b=

6

key: feeno

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xadhig inta la sooryeeyo oo awrka gafuurka loo sudho oo lagu wado. Keene la'aan awr hoggaan laguma wadi karo. Dh: keeno.

waa la naqliyay ✓

1

(Ayaan-ka)

2

1. Xoog la moodo inuu dadka u keeno xumaan ama samaan; cawo; hoodo; ul; nasiib;

3

2. (Ayaan-ta) Qorrax-soo-baxa iyo qorraxdhaca inta u dhexaysa oo iftiinka ah; maalin; dharaar; casho.

waa la naqliyay ✓

1

(Balala-da)

2

1. Geedo waabaayo leh.

3

2. Xoolo ceel la keeno, iyadoo aan yeel loo sidin oo dabadeed baryo lagu waraabsho.

4

3. Bilaw; unug.

5

4. Cudur xoolaha ku dhaca.

waa la naqliyay ✓

1

(Bandhig-ga) 1. Alaab ganacsi ama masawirro ama wax kale oo si habaysan, meel fagaare ah, la isugu keeno si dadweynuhu u daawado, waxna uga iibsado.

2

2. Carwo yar.

waa la naqliyay ✓

1

(Baqa-da)

2

Saamayska wax cabsi lihi keeno; cabsi; carar; (ama baqe).

waa la naqliyay ✓

1

(Carwa-da)

2

Urur waqti go'an leh oo xoolaha ganacsiga, mood iyo noolba, meel laysugu keeno oo lagu kala iibsado; souq weyn; bandhig.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhawrta-da)

2

Deeq la urursho oo laysu keeno oo wadajir, xag Ilaah loo baxsho; sadaqo.

waa la naqliyay ✓

1

(Duqsi-ga)

2

Cayayaanka jaad kamid ah oo dhab loo yaqaan; waxaan laga waayin aqallada iyo jikooyinka; wuxuu lee yahay lix addin iyo labo baal oo uu ku duulo; sanadiiba kumanyaal qof baa u dhinta cudurro duqsigu keeno, inta badanaa, cunnada dadku cuna hayo faddareeyo; (ama diqsi).

waa la naqliyay ✓

1

(Fajaas-ka)

2

Nabar laysku dhufto, qalab bir ah (seef, waran, masaar, kd.) inta, isagoo gacanqabsi ah, oo xoog u dhaca haya, kor lay saga keeno.

waa la naqliyay ✓

1

(Firinbi-ga)

2

Qalab yar oo la afuufo oo laga keeno yeer aad u fiiqan oo dheer, oo u eg tan ka timaadda kolka ilkaha dhexdooda laga fooryo ama dalool yar inta bushimaha loo dhoweeyo xoog loo afuufo; seeri.

waa la naqliyay ✓

1

(Golgoley-da)

2

Cayaar yaxaaska loo tumo kolka webiga laga soo saaro oo dibadda la keeno; cayaaryaxaas.

waa la naqliyay ✓

1

(Habarticay-ga)

2

Shinbir loo qabo inuu keeno cudurka la yiraahdo allaatu-da.

waa la naqliyay ✓

1

(Jeedal-ka)

2

Suun adag oo dabo la qabto leh, oo fardaha orod lagaga keeno; nadi.

waa la naqliyay ✓

1

(Keenayn-ta)

2

Keeno u yeelid, gelin.

waa la naqliyay ✓

1

(Mantajis-ka)

2

Mantagga oo laga keeno, ku daweyn; mantajin.

waa la naqliyay ✓

1

(Qaroofali-da)

2

Maro dhulka Hindi laga keeno, oo badanaa marsiinoooyin dumarku ka samaysto.

waa la naqliyay ✓

1

(Riixid-da)

2

1. (wax) inta xoog gadaal lagaga keeno, horay u wadid, u dhaqaajin, u durkin.

3

2. Tuujin; duugid; qabqabasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Shaasha-da)

2

Cudur faddarada ama urka darani keeno oo badanaa carruurta iyo ubadka ku dhaca ama xoolaha dhalay la banmaraan.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Xariir-ka) a) Caano iyo biyo la isku daro; barax. b) Sarmo indhaha baalkooda hoose, docdiisa gudaha ah oo xagga isha u jeedda, lagu dhigo oo dhiig yar looga keeno (waa farsamo lagu daweeyo xanuun indhaha ku dhaca). c) Summad xoolaha lagu dhigo. d) Hadal la qoonsado oo bareer la isu yiraahdo; (xan iyo xariir).

2

2. (Xariir-ta) a) Dun qurux badan oo jilicsan oo diirdiirxariireeddu samayso. b) Dharka duntaas laga sameeyo.

waa la naqliyay ✓

m.l Guux iyo abur uu afka ka keeno awr doobbo soo ridi waayey. la-mid: aburshuqle.

waa la naqliyay ✓

1

asaddah¹: m.l 1. Wax kala-garanwaa uu kibir keeno. 2. la-mid: asaddihid.

2

asaddah²: f.mg1 (-dahay, -dahday; -dihi) Kibir awgii wax la kala-garanwaayid.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-oobay, -owday; -oobi) Been noqosho (war).

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-oobay, -owday; -oobi) Been noqosho (war). m.f.dh, beenoobid.

waa la naqliyay ✓

inch. v. come out false ~ untrue

waa la naqliyay ✓

1

(fal) been noqo, wax run ah ha noqonin, been ahaw. Warkii hore wuu beenawbay.

2

beenow -ga: (magac, lab, keli) wixii hore oo been noqda. Beenowga ballankii horoba adaa baajiyoo nacaye.

waa la naqliyay ✓

1

de: come out false ~ untrue

2

lx: beenow

3

pd: (beenoobay / beenowday)

4

ps: v1=inch

5

key: beenow

waa la naqliyay ✓

1

(Beio) N Boswellia rivae Engl. Burseraceae.

2

N Boswellia sacra Flueckiger. Burseraceae.

3

C Commiphora kua (J.F. Royle) Vollesen. Burseraceae.

4

C Commiphora corrugata Gillett & Vollesen Burseraceae.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-saday, -satay) 1. Ku d.: wax nacfi leh ku keliyeysasho. 2. Ku d.: laba qof ama ka badan, hawl ay qaban lahaayeen sheeko ku illaawid.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) «ku ~» wax nacfi leh ku keliyeysasho.

2

deenso: (fal) «ku» labo qof ama in ka badan, hawl ay qaban lahaayeen sheeko ku illaawid. deenso: (fal) deyn qaado; cid wax ka amaaho. Lacag aad ra'samaal ka dhigato deenso. Dh: amaaho, daynso, deynso.

waa la naqliyay ✓

1

(Geenya-da)

2

Fardaha midda dheddig.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Faras dheddig.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Faras dheddig.

waa la naqliyay ✓

f. n. mare, female horse

waa la naqliyay ✓

name-f mare, female horse; lit: one named after a female horse--which is so precious in Somali culture

waa la naqliyay ✓

-geenyada: (n) a female horse; mare (meer) ~ fardaha midda dheddig, buraaqo

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) fardaha kuwooda dhedig.

waa la naqliyay ✓

1

de: mare, female horse

2

lx: geenyo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: geenyo

waa la naqliyay ✓

فَرَس

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) Hoore ilaa dhibicda ugu dambaysa gororsasho. la-mid: hiinso.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) caano iyo wixii la mid ah, laaso. Dh: laac, dhammayso.

2

heenso: (fal) heenka guro.

3

heenso-ha: (magac, lab, keli) qalabka gammaanka la dulsaaro. Faraskii heensihii iyo xakamihiiba waa la sudhay.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-saday, -satay) 1. Dib ama dhinac wejiga ama oogada u duwid. 2. U j.: wax mudnaanta koowaad siin. la-mid: jeeso.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-saday, -satay) 1. Dib ama dhinac wejiga ama oogada u duwid. 2. U j.: wax mudnaanta koowaad siin. m.dh, jeensasho. la-mid: jeeso.

waa la naqliyay ✓

v. turn aside ~ around

waa la naqliyay ✓

-jeensaday/jeensatay: (v) turn around (teen a-rawndh); make a U-turn (yuu-teen); face the other way

waa la naqliyay ✓

1

(fal) hilibka neefka la qalay, in ka jeexo.

2

jeenso: (fal) dhinac ka soo daymoo. Dh: jeeso.

waa la naqliyay ✓

1

de: turn aside ~ around

2

lx: jeenso

3

nt: jeensad (ka) [vn-m], jeensasho (/da) [vn-f], jeensi (ga) [vn2a-m]

4

pd: (jeensaday)

5

ps: v3a=

6

key: jeenso

waa la naqliyay ✓

1

de: bring

2

hm: 1

3

lx: keen

4

pd: (keenay)

5

ps: v1=

6

key: keen_1

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-neeyay, -naysay) Awr keeno gelin.

waa la naqliyay ✓

v. put a rope around a camel's head

waa la naqliyay ✓

1

de: put a rope around a camel's head

2

lx: keenee

3

pd: (keeneeyey)

4

ps: v2b=

5

key: keenee

waa la naqliyay ✓

1

(Keenid-da)

2

1. Meel durugsan wax ka soo qaadid oo meesha kolkaas la joogo soo dhigid, soo joojin, soo taagid.

3

2. Wax aan hor u jirin abuurid, curin, hindisid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg keen³. la-mid: keenis.

waa la naqliyay ✓

Imports

waa la naqliyay ✓

vl. n. supply (of essential services)

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) meel durugsan wax ka soo qaadid oo meesha kolkaas la joogo soo dhigid; soo joojin.

2

keenid -da: (magac, dhedig, keli) wax aan horay u jirin abuurid. Dh: curin, hindisid.

waa la naqliyay ✓

1

de: supply (of essential services)

2

lx: keenid

3

pd: (-da)

4

ps: vn1-f

5

key: keenid

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) keenid ama la kaalayid. Dh: keenid.

waa la naqliyay ✓

1

(Keenis-ta)

2

Keenid.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: keenid.

waa la naqliyay ✓

vl. n. bringing, act of bringing

waa la naqliyay ✓

1

de: bringing, act of bringing

2

lx: keenis

3

pd: (-ta)

4

ps: vn-f

5

key: keenis

waa la naqliyay ✓

Waxa ama kan innagu aynnu lee nahay.

waa la naqliyay ✓

keenna¹: mu.lh.l (kuweenna, w) Magacuyaal lahaansho oo lab oo tilmaamaya wax innagu (qofka koowaad ee wadarta ah oo kuwa lala hadlayo ay ku jiraan) aynu leennahay. Tusaale: “Gurigiisa keenna ayaa ka dhow”.

waa la naqliyay ✓

1

keenna¹: mu.lh.l (kuweenna, w) Magacuyaal lahaansho oo lab oo tilmaamaya wax innagu (qofka koowaad ee wadarta ah oo kuwa lala hadlayo ay ku jiraan) aynu leennahay. Tusaale: Gurigiisa keenna ayaa ka dhow.

2

keenna²: (-keenna) dk.lh.l Dibkabe lahaansho oo tilmaamaya wax innagu (qofka koowaad ee wadarta ah oo kuwa lala hadlayo ay ku jiraan) aynu leennahay. Tusaale: Aan aadno gurigeenna. la-mid: keen³.

3

keen³: (-keen) dk.lh.l la-mid: keenna².

waa la naqliyay ✓

(pronoun) ours (awaris)

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) eeg keensad.

waa la naqliyay ✓

pr. n., loc. Kenya

waa la naqliyay ✓

(n) Kenya; Nairobi is the capital and the largest city ~ kiinya

waa la naqliyay ✓

1

a: Keeniya ~ Kiinya

2

de: Kenya

3

lx: Keenya

4

pd: (-da)

5

ps: n0-loc-f

6

key: Keenya

waa la naqliyay ✓

1

(Seenya-da)

2

Neef aan geeso lahayn; seenyoon.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.) Neef ari ama lo' ah aan geeso lahayn.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.) Neef ari ama lo' ah aan geeso lahayn.

waa la naqliyay ✓

f. n. hornless animal

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) neef ri' ah oo aan geeso lahayn. Li: geeslay. Dh: seenyoon.

waa la naqliyay ✓

1

de: hornless animal

2

initial: s

3

lx: seenyo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: seenyo

waa la naqliyay ✓

agg. - deggan, xasilan.

waa la naqliyay ✓

s.m. - sun, waabaayo.

waa la naqliyay ✓

1

Kee?

2

Kuma? Iyama? Ayo? Yaa?

waa la naqliyay ✓

kee¹: mu.we.l kuwee, w Magacuyaal weyddiimeed oo lab oo iskii u taagan, oo wax ama qof lagu hubsado. Tusaale: “ Waa kee midka aaday xafiiska?.”

waa la naqliyay ✓